Category: اجتماعی

LIFE AND TIMES: Women on the streets of Tehran گزارش تلگراف

And say to the believing women that they cast down their looks and guard their private parts from sinful desires.”

— Sura Al Nour Verse 31

The Quranic advisory displayed prominently in the departure lounge of Tehran’s Imam Khomeini international airport horrified me. It warned women not to look men in the eye and conceal their curves from the male gaze. But is it decent to tell women so publicly to cover their private parts? Or be so brazen about sinful desires?

The excerpt from Sura Al Nour, or The Light, was displayed in bold letters beside a coffee and snacks outlet called Mehmandar, or The Host. I thought the exhortation left even pious women who had memorised the holy book squirming in their black chadors. Looking around I noticed that women outnumbered men waiting to board the Mahan Air flight to Delhi, and the majority of them were Iranians.

I turned to one in her mid-30s flipping through The Economist. “Is an airport the best place in the world for imparting lessons in sexual morality,” I asked, pointing at the advisory. “Definitely,” she replied. “The airport provides guardians a final opportunity to remind daughters about Islamic values so that they don’t go astray overseas. It’s like parting advice or last minute instructions.”

That made perfect sense from a deeply religious, conservative Iranian perspective. I was leaving after crisscrossing the country for two weeks in October-November when I struck up that conversation with The Economist reader. Her explanation made me rethink, besides reinforcing my overall realisation that to fathom Iran one must always talk to Iranians.

America, United Kingdom, France, Russia, China and Germany seem to have done just that. They talked and talked to Iran in Geneva, ultimately accepting its logic and recognising its right to enrich uranium. A dangerous deadlock was broken on November 24 after world powers grasped — and gave in to — Iran’s contention that it was entitled to enrich uranium for civilian use as it had signed the Nuclear Non-Proliferation Treaty.

What really struck me about Iran was that it wasn’t doing all that badly despite so-called crippling sanctions. It had the look and feel of a first world nation. Tehran’s underground trains, art galleries and theatres stood out; the motorways crisscrossing Iran were a driving enthusiast’s dream come true, pollution was religiously monitored and law and order enforced uncompromisingly.

The nation oozed confidence, although income from oil and gas was down by 50 per cent, the rate of inflation and unemployment had risen to 40 per cent and its currency, the rial, had depreciated by half. But it still held its head high.

It can be debated whether handling adversity with such aplomb is driven by core civilisational values or wily calculation. But undoubtedly the whole country is extremely proud of its achievements since the 1979 Islamic revolution which turned Iran on its head. The biggest source of national pride is, of course, the country’s nuclear programme, acknowledged after a decade of confrontation, with Iran refusing to blink.

Parallels are inevitable as Iran was our next door neighbour until Partition. Conspicuously, nobody defecates in the open; men don’t urinate on the street, there are no beggars except the occasional Syrian or Afghan refugee, stray dogs don’t stalk pedestrians and spitting is definitely not a national pastime.

Sayyid Hameed was at the wheel of our left-hand drive vehicle as we drove to Esfahan, Iran’s top tourist destination, from Qom — headquarters of Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei who is ranked higher than President Hassan Rouhani and bodies such as the Assembly of Experts, Guardian Council and Expediency Council which are more powerful than Parliament.

  • An anti-US banner in Qom

We crossed Kashan and were cruising past Natanz when Hameed suddenly announced that there was an underground uranium enrichment plant only five km from the highway on our right. Hameed’s pride in Iran’s nuclear programme was transparent like the windscreen: he was bursting with pride and dying to show us a national trophy.

If we took a detour we could have seen with our own eyes the Natanz nuclear facility at the centre of Iran’s raging dispute with the West. It was also possible to photograph it from the safety of our car. It was all very tempting to be honest — Hameed said he could drive past the plant if we were keen to see it. But we didn’t want to blot our copybook!

Nuclear plants, all said and done, are a big magnet. In 2005 I was on board Air India’s inaugural direct flight from Calcutta to London. First and business class was teeming with journalists and officials sipping red wine. As we overflew Iran, a very senior civil servant announced that a nuclear plant was directly below us. We peered from our windows but all we could see was the arid landscape where nothing grew.

On the ground, anti-Americanism binds Iranians together like Shia Islam itself — the country’s predominant faith. Anti-US billboards were a common sight in Tehran, despite a relaxing of tension. Even as Iran’s foreign minister Javad Zarif was closeted with US Secretary of State John Kerry in Geneva, a new competition for anti-American art was accepting submissions for various categories such as “Why U.S. is not reliable,” “U.S. and breaking promises” and “U.S. and self-conceit.” The best work will get US$ 4,000.

I met Mohammad Arab in Mashad — Iran’s second-biggest city where the eighth Shiite imam, Imam Raza, is buried; his shrine attracts 20 million pilgrims annually. Arab served in the Iran Air Force as an electronic warfare expert. The retired colonel pulled out a dog-eared American driving licence and social security card from his wallet, mementos from a stint at an aviation academy in California just before the revolution snapped defence ties with the US.

“I know America and Americans well. They cannot be trusted. How can we forgive the USA which brought down our plane, killing 290 innocent Iranians in 1998,” he asked angrily as his daughter nodded in agreement. “Obama telephoned our president in New York [the first direct conversation between the presidents of the US and Iran in 34 years] for selfish reasons. They need covering fire in Afghanistan as they leave. So it’s high time Iran dictated terms.”

A Western diplomat disclosed that Tehran was very upset with Washington until Iranian and American officials met regularly in Oman for the past year without which the November 24 deal wouldn’t have been possible. Apparently, the secret talks cleared misunderstandings which had piled up after George W. Bush’s “Axis of Evil” speech. The high stakes, face-to-face talks placated Iranians, clearing the deck for the landmark six-month interim nuclear agreement.

“Iranian leadership had good reasons to be angry with America. No less a person than Ryan Crocker, former US ambassador to Afghanistan and Iraq, recently recounted the extent of Iranian cooperation. As Iran and America had a common enemy in the Taliban and al Qaida, Iran produced an extremely valuable map showing the Taliban’s order of battle just before American military action began in Afghanistan. Naturally, Iranians were fuming after Bush’s speech,” the diplomat said.

Tehran insists that it’s not building a bomb — and there is no reason to disbelieve it — but educated Iranians told me it’s a necessity because Israel has a nuclear arsenal. They cited India’s example as New Delhi justifies its nuclear capability on the ground that it faces a threat from a nuclear-armed China, and Pakistan justifies its bomb saying India has one. Iranians argue that if self-defence in a dangerous neighbourhood is good enough reason to have a bomb, then they are also entitled to that deterrent.

But I also heard voices of reason and reconciliation as Iran emerges from the shadows. Significantly, I heard them in the holy city of Qom, a 90-minute drive from Tehran. Besides being home to the dazzling Hazrat Masuma shrine, Qom is the ruling clerics’ ideological headquarters. Broadly speaking, it’s the equivalent of Nagpur — the Sangh Parivar’s nerve centre.

I slipped into Madrasah Faiziyah, the cradle of Islamic revolution, and was reading the commemorative bronze plaque outside room number 20 where Ayatollah Khomeini spent his formative years, when Hossin Motesadi Zadeh politely inquired whether I was from India or Pakistan. When I revealed my nationality, he hugged me exclaiming: “You are a friend”, even as his flowing robe billowed out around him in the chilly breeze.

Interestingly, seminaries in Qom and elsewhere in Iran train thousands of budding Shia clerics from many countries, including China. But Indians account for the largest number of religious trainees. Which is hardly surprising as India is home to over 50 million Shias — the world’s largest Shia population after Iran’s. Some Lucknow- and Srinagar-based Shia community leaders have, in fact, direct access to Supreme Leader Khamenei who easily grants them an audience.

Zadeh, studying at Faiziyah for 12 years, remarked that even the late Ayatollah Khomeini would have approved of the emerging d�tente between Iran and America. “The world and our region have changed drastically since he overthrew the Shah and branded America the Great Satan. So much so that Rouhani described America as a great nation just before Obama telephoned him. It can only mean that Iran and America are ready to do business as equals.”

نلسون ماندلا و سامورا ماشل دو انقلابی تاریخ ساز

امروز در سفارت آفریقای جنوبی حاضر شدم و دفتر یادبود نلسون ماندلا را امضا کردم در دفتر جملات زیر را نوشتم.

Nelson Mandela’s fight for freedom and justice  inspired the world.

When I was a  young journalist one of the first article that I wrote and published was in defence of  nelson Mandela I could never believe that 2 years later he will be freed and the apartid regime  would be  vanished .

His work and words  , remind us all to work toward Justice , peace and equality.

He will never die  he is alive  as Saadi Shirazi (1195–1226)  Said in a Persian poem :

سعدیا  مرد نکونام نمیرد هرگز-  مرده آن است که نامش به نکویی نبرند.

Good man will never die . the dead is a person whom  is not  respected by the  people

as also  Nelson Mandela himself  said  :

  “ When a man has done what he considers to be his duty to his people and his country, he can rest in peace. I believe I have made that effort and that is, therefore, why I will sleep for the eternity.”

“For to be free is not merely to cast off one’s chains, but to live in a way that respects and enhances the freedom of others.”



نلسون ماندلا زندانی طویل المدت حکومت آپارتاید آفریقای جنوبی، و کسی که بعدها رئیس جمهور کشورش شد، درگذشت.

ماندلا را  من دو بار از نزدیک دیدم یکبار در تهران  که برای سفر رسمی آمده بود و بار دوم در سال 1998  در فرودگاه موزامبیک ماپوتو- هنگامیکه وی در پاویون منتظر سوار شدن هواپیما بود و همسرش گارسیا ماشل نیز همراه او بود. من با آنها احوال پرسی کردم وگفتم که  در دفاع از ماندلا  2 سال قبل از آزادی اش مقاله نوشته ام.


نلسون ماندلا، متولد ۱۸ ژوئیه ۱۹۱۸ بود . در زمان مرگ ۹۴ ساله بود.زمانی که نلسون ماندلا پس از ۲۷ سال از زندان آزاد شد، ذهن و خیال مردمان سراسر جهان را تسخیر کرده بود. نلسون رولی هلاهلا ماندلا در منطقه ای روستایی ترانسکی در آفریقای جنوبی بدنیا آمد. خانواده او از حکام محلی بودند که بخش زیادی از املاکشان را استعمارگران تصاحب کرده بودند. پدر بزرگ او پادشاه قبیله تمبو بود. پدرش هم از روسای قبیله بود. ولی سرنوشت خود او انقلاب بود و نه سلطنت. مادر او به مسیحیت، فرقه متدیست گروید و برای پسرش که در هنگام تولد رولی هلا هلا ماندلا نام گرفته بود، نام جدید نلسون را انتخاب کرد.

وقتی نلسون نه ساله بود پدرش درگذشت و بعد از آن رهبری و ریاست از طریق ایجاد اجماع را از نایب الحکومه اش در قبیله یاد گرفت. بعد از تحصیل در مدارس شبانه روزی که در آن سرود “خدا شاه را حفظ کند” (سرود ملی بریتانیا) را می خواندند، به تنها دانشگاه مخصوص سیاهان در آفریقای جنوبی رفت. از همانجا شروع به طغیان کرد، از دانشگاه اخراج شد و از ژوهانسبورگ سر درآورد. در آنجا یک اولدزموبیل سوار می شد، لباس های شیک می پوشید و حقوقدان شد.

او اولین سیاهپوستی شد که در آفریقای جنوبی دفتر وکالت تأسیس کرد.

در دهه ۵۰ میلادی رفته رفته قوانین آپارتاید (تبعیض نژادی) اِعمال می شد و فعالیت ماندلا در کنگره ملی آفریقا بیشتر می شد. دوست او آلیستر اسپارکس، که از خبرنگاران قدیمی آفریقای جنوبی بود، می گفت ماندلای جوان از پیشروان جنبش بود و سعی می کرد آن را به سازمانی جنگنده تر مبدل کند.

هیلاری کلینتون به دیدار ماندلا رفته بود

ولی او خیلی زود بخاطر سیاست های تبعیض نژادی با دولت وقت درگیر شد. این سیاست ها سیاهپوستان را از بخش عمده ای از حقوقشان محروم می کرد و آنها را به زندگی در نقاط محدود و کوچکی از کشور وادار می کرد.

ماندلا مرتبا دستگیر و از فعالیت سیاسی منع می شد. اما لحظه ای که در در سال ۱۹۶۰ در شارپ ویل شاهد آتش گشودن پلیس بروی معترضان شد، نقطه عطفی در زندگی او شد.

دیوار خوابگاه دانشجویی که به آن پناه برده بود هدف چندین گلوله قرار گرفت.

شصت و هفت نفر از معترضان علیه قوانین محدودیت آمد و شد برای سیاهپوستان بر اثر تیراندازی پلیس کشته شدند.

او در آن زمان دریافت که اعتراضات مسالمت آمیز به بن بست رسیده است.

او به سفیدپوستان کمونیست آفریقای جنوبی نزدیک شد و به این ترتیب دیدگاه خاص خود را پیدا کرد که در آن سفیدپوستان و سیاهپوستان می بایست در یک آفریقای جنوبی نوین در کنار هم زندگی کنند. یکی از آنها جو اسلوو بود که دخترش، گیلیان، ملاقاتی بین آنها در همان موقع را به یاد می آورد.

در آن زمان زندگی شخصی ماندلا هم بالاخره سر و سامان گرفت. او و همسر اولش از هم جدا شدند. ولی او با یک مددکار اجتماعی ۲۲ ساله به اسم وینی مادیکیزلا آشنا شد. او بعدها گفت “من هم به او ابراز علاقه می کردم و هم به سیاست علاقمندش می کردم”.

او شاخه نظامی کنگره ملی آفریقا را بنیان نهاد و در الجزایر برای جنگ های چریکی آموزش دید.

انقلاب در راه بود. ماندلا به کنگره ملی آفریقا گفت نمی توان با دستان خالی جلوی حمله یک حیوان وحشی را گرفت. کنگره ملی آفریقا یک شاخه نظامی بنام اوکونتو وی سیزوه (نیزه ملت) ایجاد کرد که رهبر آن ماندلا بود. ولی جو اسلوو می گوید “حتی یک تپانچه نداشتیم”. آمینا کاچالیا، بیوه یوسف کاچالیا (یک فعال هندی) به یاد می آورد چگونه ماندلا در لباس نگهبان شب به خانه آنها می آمد.

زمانی که نلسون ماندلا پس از ۲۷ سال از زندان آزاد شد، ذهن و خیال مردمان سراسر جهان را تسخیر کرده بود

برنامه حمله به املاک بود ولی ماندلا در زندگینامه اش به قلم خودش می گوید آنها حاضر بودند پا را یک قدم هم فراتر بگذارند و دست به اقدامات چریکی و تروریستی بزنند. او ریشی شبیه ریش [فیدل] کاسترو گذاشت. در اوت ۱۹۶۲ پلیس خودروی او را متوقف کرد و او دستگیر شد. او به زندان جزیره روبن در آبهای نزدیک کیپ تاون فرستاده شد، آنهم در حالی که زندانبانانش در بالای قفس او ادرار می کردند.

یک سال بعد مزرعه ای که در ریوونیا، در حاشیه ژوهانسبورگ پایگاه مبارزه مسلحانه بود، مورد حمله مأموران پلیسی قرار گرفت که در یک وانت لباسشویی پنهان شده بودند. طرح های شورشی که بنا بود سوزانده شده باشند در آنجا پیدا شدند. ماندلا و همرزمانش به خیانت متهم شدند و با مجازات اعدام روبرو بودند. ولی او دادگاه پرونده ریوونیا را به یکی از بهترین لحظاتش تبدیل کرد. او در یک سخنرانی چهار ساعته اعلام کرد “من آرمان جامعه ای دموکراتیک و آزاد را گرامی داشته ام” و در حالی که به قاضی نگاه می کرد گفت “این آرمانیست که امیدوارم برایش زندگی کنم و آن را بدست آورم. ولی در عین حال حاضرم اگر لازم باشد برای آن بمیرم”.

قاضی کورتس دی وت حکم اعدام صادر نکرد. او معتقد بود که طرح های انقلاب آماده شده بودند، اما مورد توافق قرار نگرفته بودند. نلسون ماندلا به حبس ابد محکوم شد. او چهل و شش ساله بود.

او نزدیک بیست سال را در جزیره خالی از سکنه روبن گذراند. ولی امتناع سرفرازانه او از تسلیم در مقابل تهدیدات باعث احترام فزاینده به او شد. با شدت گرفتن شورش ها در دهه ۸۰، مقامات آفریقای جنوبی دریافتند که او شاید تنها کسی باشد که ممکن است بتوانند با او کار کنند. او در فوریه ۱۹۹۰ آزاد شد و در یک سخنرانی پرشور در برابر هزاران تن از طرفدارانش قول داد کشور را بسوی صلح و آشتی هدایت کند.

رهبر انقلابی موزامبیک که از استعمار پرتغال کشور را نجات داد از مریدان ماندلا بود او یک چپ کمونیست بود اما  ماندلا را  رهبر ضد استعمار و پیشوای خود می دانست. 

هواپیمای سامورا ماشال بر اثر حمله موشک رژیم آپارتاید سرنگون شد. اما کمی بعد  ماندلا نیز از زندان آزاد شد. گارسیا همسر سامورا ماشل  نیز یک انقلابی دو آتشه بود که بخاطر انقلاب  همسر سامورا ماشل شده بود . وقتی ماندلا آزاد شد   او به تیم ماندلا پیوست و در سال 1998  با ماندلا  ازدواج کرد  مشاور و همسر وفادار وی نیز بود.

Graca Machel, World Economic Forum on Africa 2010.jpg

9 آذر سالگرد برگشت جزایر سه گانه به وطن مادر

ایران از زمانی که متوجه شد انگلیسی ها  بر جزیره پرچم افراشته اند اعتراضات خود را شروع کرد.


بر اساس کتاب خاطرات محمد مصدق سیاستمدار دوره پایانی قاجار و دوره پهلوی هنگامی که وی
وزیر خارجه شده است موضوع مناقشه با استعمار بریتانیا  در خصوص  جزایر سه گانه خلیج فارس  پرونده و پوشه ای داشته است که در آن مدارک و مستندات ایران در موردمالکیت بر جزایر نگهداری می شده است. محمد مصدق در صفحه 162 کتاب «خاطرات و تألمات»، فصل بیست و چهارم، با عنوان «انتصاب من به وزارت خارجه»(وزیر خارجه)1302،(1923) در باره این جزیره ها، چنین نوشته است:
«اولین روز ورودم به وزارت خارجه، میرزا محمد تقی خان  منتخب الملک، نامه ای به من ارائه نمود که «سرپرسی لورن»، به نخست وزیر نوشته و موضوعش این بود که “جزایر «ابوموسی» و «شیخ شعیب» لاوان)، متعلق به ایران نیست و نظامیان ایران برخلاف حق در آنها دخالت می کنند”. بعد از خواندن پرونده(جزایر) متوجه شدم که این جزایر ملک طلق ایران است.   فوراً یادداشت اعتراض نوشتم و چند بار هم با او مذاکرات شفاهی داشتم.

تا قبل از حضور استعمار انگلیس سواحل جنوبی خلیج فارس بجز بخش عمان فاقد دولت مقتدر محلی بود و شیوخ بطور جدا از هم ریاست قبایل خود را بر عهده داشتند. عثمانی ها مکه و مدینه – بصره و کویت و در دوره ای تمام عراق را در اختیار داشتند اما حاکمیت ایران را بر قطیف- بحرین و مناطق ساحلی  عرب نشین خلیج فارس بررسمیت می شناختند.
اختلاف ایران و بریتانیا از ابتدای حضور انگلیسی ها در خلیج فارس موضوع اختلافات دو کشور بوده است.
بریتانیا ابتدا در دو قرارداد مجمل و مفصل حق حاکمیت ایران بر خلیج فارس را برسمیت شناخته ولی سپس با مستعمره نمودن شیخ نشین های ساحل جنوبی در واقع خود را شریک در حاکمیت خلیح فارس و همسایه ایران جا زده بود.کاری که قبلا پرتغالی ها کرده بودند و شکست خوردند.تقریبا از دوره فتحعلی شاه نوشته های رسمی در مورد ایرانی بودن جزایر خلیج فارس وجود دارد . نامه. آقا میرزا آغاسی – نامه فتح علی شاه – اظهارات ناصرالدین شاه -و نامه ها و یادداشتهای متعدد در دوره قاجار و پهلوی که تعدادی از آنها منتشر شده است.
در آوریل ۱۹۰۴ میلادی، “موسیو دامبرین” بلژیکی، رئیس گمرکات جنوب ایران، برای ایجاد ادارات گمرک وارد جزایر ایرانی تنب و ابوموسی شد اما با کمال تعجب مشاهده کرد که پرچم شیخ‌نشین شارجه (بخشی از امارات متحده عربی امروز) در آن برافراشته شده است

* تکرار ادعای ایران در دهه ۱۹۲۰ میلادی

در دوره پهلوی نیز حدود 60 نامه و یادداشت بین مقامات ایران و بریتانیا در خصوص جزایر  سه گانه رد و بدل شده است. (کتاب اسناد نام خلیج فارس)

در این دهه نیز ایران مدعای خود در خصوص سرزمین خویش را تکرار کرد اما انگلیسی‌ها سعی کردند با ارائه پیشنهادهایی به ایران بقبولانند که دست از ادعای خود نسبت به بخشی از سرزمین خویش برکشد. در جریان مذاکراتی که در این خصوص انجام شد، مقامات ایرانی اسنادی را ارائه کردند که بلاشک بر حاکمیت ایران بر جزایر تاکید داشت. از جمله این اسناد، نقشه ایران در سال ۱۸۸۶ بود که توسط انگلیسی‌ها تهیه شده و جزایر را به رنگ خاک ایران درآورده بود و همچنین نامه مورخ ۱۲ ژوئن سال ۱۸۸۸ میلادی صادره از سوی “لرد سیلاسبوری” از دیگر اسناد بود. مقامات ایرانی تاکید داشتند که انگلیسی‌ها قبلا نیز حاکمیت ایران را بر جزایر تنب و ابوموسی به رسمیت شناخته‌اند اما انگلیسی‌ها به بهانه‌های واهی این واقعیت را رد می‌کردند از جمله اینکه سندیت نقشه‌ای را که خود به تقاضای ناصرالدین شاه تهیه کرده بودند، زیر سوال برده و آن را مختص مقاصد دریانوردی دانستند.
ایران در اعتراض به موضع‌گیری بریتانیا اعلام کرد که موضوع جزایر را به جامعه ملل ارجاع خواهد داد اما انگلیس بار دیگر با توجه به موضع برتر حقوقی ایران با این کار مخالفت کرد. برای انگلیسی‌ها روشن بود که ایران در یک دعوای حقوقی برنده است لذا می‌خواستند موضوع در سطح مسائل سیاسی باقی بماند و نه حقوقی. بریتانیا که در این زمان نقش قیم شیوخ عرب سواحل جنوبی خلیج فارس را بر عهده داشت در سال ۱۹۴۸ نیز با ارجاع مساله جزایر به دیوان بین‌المللی دادگستری مخالفت نمود چرا که می‌دانست از نظر حقوقی در مقایسه با ایران در موضع ضعف قرار دارد.

* برخی اسناد حاکمیت بلامنازع ایران بر جزایر سه‌گانه


جای این سوال وجود دارد که چرا انگلیسی‌ها تا این حد از نظر حقوقی در موضع ضعف قرار داشتند؟ این موضوع به اسنادی بازمی‌گردد که حاکمیت ایران بر جزایر را قطعی می‌کردند. در اینجا تنها به برخی اسناد اشاره می‌شود و مخاطبین محترم در منابع علمی می‌توانند باقی آنها را نیز مشاهده کنند.
اول، گزارش هیات نمایندگی “سر جان ملکم” به دربار فتحعلیشاه در خصوص “حدود و ثغور امپراطوری ایران”؛

دوم، گزارش “کاپیتان هین”، هیدروگرافر مشهور کمپانی انگلیسی هند شرقی مورخ ۱۸۲۹؛

سوم، گزارش “کاپیتان جرج بارنس بروکس”، نماینده وپژه کمپانی هند شرقی در سال ۱۸۲۵؛

چهارم، گزارش “کلنل رابرت تیلور”، نماینده سیاسی بریتانیا در منطقه عربستان عثمانی در تاریخ ۲۵ فوریه ۱۸۳۶؛

پنجم، مجموعه گزارش‌های اداری کارگزاری سیاسی بریتانیا در خلیج فارس مربوط به سال‌های ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۷؛

ششم، کتاب “ایران و مساله ایران”، نوشته “لرد کرزن”، نایب‌السلطنه حکومت انگلیسی هند که در سال ۱۹۰۳ سفری تشریفاتی و رسمی به خلیج فارس به عمل آورده بود؛

هفتم، بروشوری که در سال ۱۹۰۲ از سوی وزارت دریاداری بریتانیا جهت استفاده اعضای وزارت خارجه تهیه شده بود؛

هشتم، نقشه رنگی رسمی ایران که اولین بار در سال ۱۸۸۶ با عنوان “نقشه ایران” در بخش اطلاعات وزارت جنگ بریتانیا تهیه شد؛

نهم، نقشه‌ای که به‌وسیله نیروی دریایی بریتانیا در سال ۱۸۸۱ ترسیم گردید؛

دهم، نقشه ۱۸۶۱ که تحت نظارت لرد کرزن تهیه شد و در سال ۱۸۹۲ به زیور طبع آراسته شد.

این تنها بخشی از اسناد است و این گزارش کوتاه را مجال تذکار تمامی اسناد مزبور نیست. تنها گفتنی‌ست که در انگلستان، ۸ نقشه غیررسمی دیگر نیز تهیه شدند که همگی بر مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانه تاکید داشتند. همچنین ۲۱ سند نیز از سایر کشورها یعنی کشورهایی غیر از انگلیس در دست است که بر مالکیت ایران تصریح دارند. با این وصف تعجبی نداشت که چرا انگلیسی‌ها از طرح حقوقی مساله ابا داشتند.

* یادداشت تفاهم ۱۹۷۱ و بازگشت جزایر به سرزمین مادری
سرانجام با تفاهم‌نامه ۲۹ نوامبر ۱۹۷۱، ایران توانست حاکمیت خود را بر جزایر اعاده کند و تنها حقوقی اندک برای اداره محلی به شارجه در جزیره ابوموسی داده شد.


حتما بخوانید: بحرین چگونه از ایران جدا شد داستان کامل.

با مستندات محکم علاوه بر جزایر سه گانه چند جزیره دیگر هم مال ایران بوده است. سیربو نعیر» و جزیره نفت خیز «زرکوه»




با مستندات محکم علاوه بر جزایر سه گانه چند جزیره دیگر هم مال ایران بوده است. سیربو نعیر» و جزیره نفت خیز «زرکوه»


فتحعلی شاه در دو قرارداد  مجمل و مفصل حق حاکمیت ایران بر کل خلیج فارس را مورد تایید انگلیسی ها قرار داد.

موضوع اختلاف میان ایران و امارات متحده عربی بر سر جزایر سه گانه خلیج فارس  هر چند گاه  در رسانه ها  جدی می شود.

دو جزیره تنب بزرگ و کوچک غیرمسکونی هستند و جزیره عمدتاً غیر مسکونی ابوموسی – واقع در ۷۵ کیلومتری جنوب بندرلنگه و ۶۰ کیلومتری شمال شارجه، با ۱۲ کیلومتر مربع وسعت – در مرکز خبرهای اخیر قرار دارد.
اگرچه ایران همواره جزایر سه گانه تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی(بوم سوز – گپ سوز. گپ سبزو  . بوم اف) را ملک خود دانسته است، اما از سال ۱۹۰۸ تا ۱۹۷۱ میلادی حاکمیتی بر این جزایر نداشته است. در خصوص نام ابو موسی باید گفت که این نام سابقه تاریخی ندارد.شاید تغییر یافته نام بابا موسی باشد اما بیشترین اصالت در نام گپ سبزو هست. چون نزد بومیان به این نام معروف بوده است.  سبزو و یا سوز  SOUZ   سوز یعنی سبز . سوزی یعنی سبزی – 

مکاتبات اولیه طرفهای درگیر
در سال ۱۹۷۱، پس از آن که بریتانیا اعلام کرد نیروهای خود را از خلیج فارس خارج می کند، و ایران توافق کرد مساله استقلال بحرین توسط سازمان ملل متحد به رای عمومی ساکنان آن جزیره گذاشته شود، نامه هایی میان وزارت امور خارجه بریتانیا، وزارت امور خارجه ایران، و خالد بن محمد القاسمی حاکم وقت شارجه مبادله شد که وضعیت این جزیره بعد از خروج نیروهای بریتانیا را روشن می ساخت. یک هفته بعد از تبادل این نامه ها و توافق ایران و حاکم شارجه، امارات متحده عربی تشکیل شد.
نخستین نامه مورخ ۱۳ نوامبر ۱۹۷۱ از سوی خالد بن محمد القاسمی حاکم شارجه خطاب به وزارت امور خارجه بریتانیا نوشته شد. متن نامه از این قرار است: 

نامه القاسمی به وزارت امور خارجه بریتانیا
نظر به گفت و گوهایی که پیرامون توافق میان شارجه و ایران در مورد مالکیت جزیره ابوموسی کرده ایم، بدین وسیله موافقت خود را با مفاد تفاهم نامه (که ضمیمه این نامه هم هست) ابراز می کنم، و در این راستا، قدردان پذیرش این توافق از جانب دولت ایران نیز خواهم بود.
با تقدیم احترامات فائقه،
خالد بن القاسمی
حاکم شارجه و توابع آن 

این نامه به همراه تفاهم نامه پیوست آن در تاریخ ۲۴ نوامبر ۱۹۷۱ ، همراه با یادداشتی از وزارت امور خارجه بریتانیا، به امضای الک داگلاس هوم خطاب به دکتر عباسعلی خلعتبری، به وزارت امور خارجه ایران ارسال شد: 

عالیجناب دکتر عباسعلی خلعتبری
وزیر امور خارجه ایران
یک نسخه از نامه حاکم شارجه خطاب به دولت اعلیحضرت (پادشاه انگلستان) به پیوست است، که حاکم شارجه در آن خواستار تایید دولت ایران در پذیرش ترتیبات (اداره) ابوموسی است. من متشکر خواهم شد اگر دولت ایران موافقت خود را با این ترتیبات اعلام فرماید.
محل امضاء
(الک داگلاس- هوم) 

تفاهم نامه پیوست
هم ایران هم شارجه مدعی مالکیت جزیره ابوموسی هستند و هیچ یک ادعای دیگری را به رسمیت نمی شناسد.
مواردی که این جا عنوان می شود نکات مورد توافق است:
۱ – نیروهای نظامی ایران به ابوموسی اعزام خواهند شد و در مناطقی که در نقشه معین شده، مستقر خواهند شد. (این نقشه ضمیمه این تفاهم نامه است.)
۲ (الف)-  ایران در محدوده استقرار نیروهای نظامی اش اقتدار کامل دارد. در این محدوده، و بر فراز محل جایگزینی نیروهای نظامی، پرچم ایران برافراشته خواهد شد.
۲ (ب)- نقاط دیگر این جزیره، حوزه استحفاظی شارجه خواهد بود و در مناطق تحت اقتدار شارجه، پرچم آن برافراشته می شود و اختیار آن بسان اختیار ایران برای اهتزاز پرچم خواهد بود.
۳ – ایران و شارجه محدوده آبهای جزیره ابوموسی  را که دوازده گره دریایی تعریف شده، به رسمیت خواهند شناخت.
۴ – بهره برداری از منابع نفتی ابوموسی و منابع خاکی و آبی آن، توسط کمپانی نفت و گاز بوتس انجام می شود. ایران باید  توافق با این شرکت را برای فعالیت در ابوموسی بپذیرد. درآمد نفتی حاصل از استخراج آن در ابوموسی، مستقیما از سوی شرکت بوتس پرداخت می شود و نیمی از آن به ایران تعلق می گیرد و نیمی به شارجه.
۵ – شهروندان ایران و شارجه در محدوده آبی ابوموسی به طور مساوی اجازه ماهی گیری خواهند داشت.
۶ – : یک توافق کمک مالی میان ایران و شارجه امضا خواهد شد.
(نقشه حوزۀ اقتدار هر یک از طرفین ضمیمه تفاهم نامه است)

نامه وزارت امور خارجه ایران به وزارت امور خارجه بریتانیا
عباسعلی خلعتبری وزیر امور خارجه وقت ایران طی نامه ای در تاریخ ۲۵ نوامبر ۱۹۷۱ به وزارت امور خارجه بریتانیا موافقت دولت ایران را با تفاهم نامه ارسالی اعلام کرد. متن نامه به این شرح است: 

عالی جناب،
موافقت خود را با مفاد تفاهم نامه جزیره ابوموسی که به نامه مورخ ۲۴ نوامبر ۱۹۷۱ ضمیمه شده، ابراز می دارم. نسخه ای از تفاهم نامه ضمیمه این نامه است.
عباسعلی خلعتبری
وزیر امور خارجه

همان روز خلعتبری در نامه دیگری خطاب به وزارت امور خارجه بریتانیا نوشت: 

با ارجاع به نامه شماره M/21282 مورخ امروز و در پاسخ به نامه مورخ ۲۴ نوامبر ۱۹۷۱ شما، از سوی دولت خود موظف شده ام به شما اطلاع دهم که ایران، مفاد تفاهم نامه مربوط به جزیره ابوموسی را بر این مبنا پذیرفته است که هیچ یک از مفاد این تفاهم نامه، آزادی عمل ایران را جهت اقدامات ضروری به منظور حفظ امنیت جزیره ابوموسی یا حفظ امنیت جانی نیروهای نظامی ایران، محدود نکند. 
سپاسگزار می شوم اگر تائید بفرمایید که این تفاهم به حاکم شارجه نیز ابلاغ شده است.
عباسعلی خلعتبری
وزیر امور خارجه ایران  

قرارداد مساعدت مالی
پیرو درخواست حاکم شارجه برای امضای یک قرارداد مساعدت مالی از سوی ایران، چنین قراردادی با همین عنوان («قرارداد مساعدت مالی») به صورت جداگانه میان ایران و شارجه امضا شد. بر اساس این قرارداد، ایران پذیرفت سالانه یک و نیم میلیون پوند انگلیس جهت توسعه شارجه مساعدت نماید. این مبلغ هر سال قابل پرداخت بود تا زمانی که درآمد شارجه به سقف سه ملیون پوند در سال برسد.

جمعیت ابوموسی بر اساس آخرین سرشماری حدود ۲۱۰۰ نفر بوده است که اقلیتی از آنان شهروند امارات متحده عربی هستند.  مردم ابوموسی از طریق ماهیگیری و زراعتی محدود زندگی می کنند.

جزیره ابوموسی از اهمیت استراتژیک برخوردار است، زیرا به دلیل عمق مناسب، بهترین گذرگاه عبور کشتی ها و نفتکش های بزرگ است.

اواخر نوامبر ۱۹۷۱، دریاسالار رسایی فرمانده وقت نیروی دریایی ایران هنگام ورود به ابوموسی مورداستقبال شیخ صقر محمد القاسمی برادر حاکم وقت ابوموسی قرار گرفت. افسر ایرانی در سمت راست، ناخدا فرید خزعل است.

همزمان با نهم آذر، چهل‌و‌دومین سالگرد بازگشت جزایر سه‌گانه بوموسا، تنب بزرگ و تنب کوچک به مام میهن، تبلیغات اماراتی‌ها با انتشار کتابی با زبان انگلیسی و پافشاری در ادعاهای تجاوزگرانه نسبت به تمامیت ارضی ایران ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است. در حالی که این روز یادآور آزادسازی جزایر سه‌گانه پس از ۶۸ سال اشغال توسط دولت انگلیس است، شیوخ امارات تحت تأثیر و حمایت انگلیسی ها تحریکات ضد ایرانی خود را ابعاد تازه‌ای بخشیده‌اند. 
به گزارش «تابناک»، ادعاهای ارضی علیه تمامیت ارضی ایران در ‌سال‌های تولد یک به یک کشور‌های ذره‌بینی از دامن استعمار انگلیس همواره بوده که تغییر و جعل نام ساختگی برای خلیج فارس، ادعای مالکیت بر اروند‌رود و خوزستان از مهم‌ترین این ادعا‌ها بوده است. این ادعاهای نژادپرستانه حتی به جنگی ویرانگر و هشت ساله از سوی صدام علیه ایران و ایرانی انجامید که با حمایت فراموش ناشدنی و پشتیبانی، مالی، تسلیحاتی و لجستیکی قاطبه کشور‌های عربی همراه بوده است. 

در این میان، در برخورد با ادعاهای ضد ایرانی کشور‌های عربی و به ویژه امارات، ‌سیاستی مشابه ادعای متقابل به دولت باکو، بسیار کارساز خواهد بود. در مورد ادعاهای دولت باکو به تمامیت ارضی ایران دیدیم، سیاست «مقابله به مثل» هر چند بسیار دیر ولی بجا مورد استفاده قرار گرفت و دشمنان قسم خورده ایران زمین و تجزیه‌طلبان باکو را سر جای خود نشاند و در موضع انفعال قرار داد. 

بی‌گمان، افکار عمومی ایران در انتظار پاسخ شایسته و قاطع دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی به امارات، این شیخ نشین کوچک خلیج فارس است که یکی از بهترین راه‌های آن از طریق ادعای مالکیت ایران بر استان جلفاوه (امارات کنونی)، جزیره ایرانی «آریایی» یا «سیربو نعیر» و جزیره نفت خیز «زرکوه» است که در اشغال امارات متحده عربی قرار دارند. 

در تارنمای ویکیپدیا که در زیر آمده، به تعلق تاریخی جزیره «سیر بو نعیر» به ایران اشاره ‌و نوشته شده که جزیره «سیر بو نعیر» در مالکیت تاریخی ایران بوده و در سال ۱۹۰۸ میلادی (در‌‌ همان سال‌های اشغال جزایر سه گانه) به اشغال استعمار انگلیس در‌آمده است؛ اشغالی که بر خلاف جزایر سه گانه، متأسفانه هیچ‌گاه به بازگشت این جزیره به سرزمین ایران منتهی نشد. 

 ضرورت اطلاع‌رسانی درباره جزیره «آریایی»، جزیره اشغال شده توسط امارات
تصویر شماره ۱: نقشه قرن ۱۹ Adolf Stieler آلمانی، که «سیر بو نعیر» یا «جزیره آریایی» که در کادر نمایان است، همانند جزایر سه گانه، به رنگ کشور ایران رنگ‌آمیزی شده است. 



تصویر شماره ۲: موقعیت جزیره‌های‌ «سیر بو نعیر» یا «آریایی» و‌ «زرکوه» در خلیج فارس در کادر نمایان است. 

ضرورت اطلاع‌رسانی درباره جزیره «آریایی»، جزیره اشغال شده توسط امارات
تصویر شماره ۳: نام جزیره «آریایی» در گوگل ارث

ضرورت اطلاع‌رسانی درباره جزیره «آریایی»، جزیره اشغال شده توسط امارات
تصویر شماره ۴: عکس ماهواره‌ای جزیره‌ «آریایی»

پیشینه حاکمیت ایران بر بنادر و جزایر شمال تا جنوب خلیج‌فارس

از هزاره دوم پیش از میلاد مسیح (از بیش از چهار هزار سال پیش) تاکنون جزایر سه‌گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک به همراه دیگر جزایر، بنادر و سواحل شمال و جنوب خلیج فارس قلمرو حکومت‌های گوناگون ایرانی بوده است. وجود نقشه‌های باستانی حکومت هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان، سنگ‌نبشته‌های متعدد، نام‌های نژاده پارسی این مناطق، بیش از ۲۳ نقشه رسمی و نیمه‌رسمی که توسط دولت‌های بریتانیا و دیگر دولت‌های غربی در قرون گذشته به چاپ رسیده، نامه‌های رسمی دولتی حکومت‌های گوناگون ایران‌زمین و اسناد و کتاب‌های تاریخی موجود در کتابخانه‌های سراسر دنیا و بسیاری اسناد دیگر، تعلق این جزایر را به ایران به خوبی به اثبات می‌رساند. 

خلیج فارس و جزایر آن از جمله ابوموسى در روزگار عیلامیان به ویژه در زمان سلطنت «شیلهک این شوشیناک» در ۱۱۶۵ سال پیش از میلاد تحت تسلط این سلسله بوده است. 

در دولت ماد نیز جزایر خلیج‌فارس جزو یکى از ایالت‌هاى جنوب غربى و سپس جزو ساتراپ (استان) چهاردهم دولت ماد به نام «درنگیانه» و بخشى از کرمان بود. در دوران هخامنشیان این جزایر از جمله جزایر ابوموسى و تنب کوچک و بزرگ به موجب بند ۶ ستون اول کتیبه بیستون جزو استان پارس بوده است.

برای نمونه، کتیبه داریوش بزرگ در بیستون نیز سندی دیگر بر مالکیت ایران بر خلیج فارس و کلیه جزایر آن است: داریوش شاه از اربابه ـ بخشی از عربستان ـ ماکا ـ بخش مجاور تنگه هرمز ـ و… نام می‌برد و اینکه جنوب تنگه هرمز و سواحل خلیج فارس نیز کاملا تحت اختیار ایران بوده است. 

یکی از قدیمی‌ترین اسناد مالکیت ایران بر کرانه‌های جنوبی خلیج فارس، به محمد ابن جریر طبری باز‌می‌گردد. وی می‌نویسد: در زمان اشکانیان عرب‌ها همه در حجاز بودند و بادیه و مکه و یمن سکونتگاه آنان. آن گروهی که در حجاز و بادیه بودند، به قحطی و گرسنگی دچار شدند. پس به عراق و بحرین کوچ کردند که در اختیار اشکانیان ایران بود. 

«دکتر وستفلد» نیز در جای دیگری می‌گوید: پیش از اسلام سواحل غربی دریای پارس توسط ایرانیان اداره می‌شده است. حتی شهری نیز از دوره ساسانی باقی است که به نام یکی از سرداران ایرانی نام‌گذاری شده است. این شهر امروزه اسپیدگان ـ اسفنج ـ نام دارد که در جزیره بحرین قرار داشته و از نام سردار اسپیدویه گرفته شده است. 

همچنین در دوران اشکانیان در روزگار سلطنت مهرداد اول (۱۷۱ ـ ۱۳۸ پیش از میلاد) بنادر و جزیره‌هاى پارس تحت حکومت این سلسله قرار گرفت. 

در عهد ساسانیان جزایر و بنادر خلیج فارس جزو قلمرو ایران و شهر اردشیر از استان پارس و جزو پادکیسان نیمروز بود. پس از ورود اسلام به ایران در دوره اقتدار آل بویه از ۳۲۲ هجرى قمرى بنادر و جزایر سراسر کرانه‌هاى خلیج فارس در قلمرو فرمانروایى آن‌ها قرار داشت. 
این فرمانروایى به دست سلجوقیان کرمان ادامه داشت تا اینکه پس از انقراض ملوک کیش در سال ۶۲۶ هجرى قمرى در روزگار اتابکان فارس و ایلخانان مغول والى‌هاى دریاى فارس یا ملوک هرمز در جزیره کیش سکنى گزیدند و تا سال ۷۷۹ هجرى قمرى بر تمام جزایر خلیج فارس و دریاى مکران ـ عمان ـ حکومت کردند. 

تیموریان نیز خراج جزیره کیش و سایر جزایر خلیج فارس را تا سال ۸۷۳ هجرى قمرى که در ایران حکومت داشتند، جزو فارس محسوب و وصول مى‌کردند. با ورود پرتغالى‌ها به خلیج فارس و آغاز فعالیت هاى استعمار نوین در منطقه، جزایر این خلیج از جمله ابوموسى به اشغال دریانوردان پرتغالى درآمد. 

در روزگار سلطنت شاه عباس صفوى، پس از یک دوره طولانى نبرد، جزایر و بنادر ایرانى در خلیج فارس از جمله ابوموسى، قشم، هرمز و بحرین به وسیله نیروهاى ایرانى آزاد شد که به همین مناسبت بندر گمبرون به بندر عباس تغییر نام یافت. شاه عباس در سال ۱۶۰۲ میلادی بحرین را از اشغال پرتغالی‌ها خارج می‌کند و در سال ۱۶۱۲میلادی (۱۰۰۱ هجری خورشیدی و سالروز روز ملی خلیج فارس)، «جلفاوه» که امروزه امارات متحده است را اعاده حاکمیت می‌کند. 

در سال ۱۱۴۷ هجرى قمرى (۱۷۳۵میلادى) نادرشاه افشار، لطیف خان دشتستانى را به سمت حاکم ایالت هاى جنوب ایران و کاپیتانى کل سواحل و بنادر و جزایر خلیج فارس منصوب کرد که این فرد در سال ۱۷۳۶ میلادى به بحرین لشکر کشید و شیخ جبار هوله، یاغى بحرین را شکست داد و کلید دژ بحرین را براى نادرشاه فرستاد. 

کریم خان زند نیز در سال ۱۱۷۹ هجرى قمرى (۱۷۶۵ میلادى) بر سراسر منطقه فارس و جزایر خلیج فارس از جمله ابوموسى و بحرین و… اعمال حاکمیت کرد. در دوره قاجاریه آقامحمدخان پس از شکست دادن جانشینان کریم‌خان زند، موفق شد بر تمام ایران از جمله بنادر و جزایر خلیج فارس مسلط شود. 

در روزگار فتحعلى شاه هم جزایر دریاى پارس از جمله کیش، بحرین، ابوموسى، هندرابى، تنب بزرگ و تنب کوچک، فارور و… جزو ایالت فارس محسوب مى‌شد و در سال ۱۲۶۳ ه‌ ق کرانه‌ها و جزیره‌هاى خلیج فارس از جمله جزیره ابوموسى بخشى از ایالت «بنادر خلیج فارس» شد. 

در سال ۱۸۵۳میلادی استعمار بریتانیا که از سال ۱۸۱۹ به بهانه حفظ امنیت خلیج فارس از اعراب بادیه نشین جنوب خلیج فارس (اجداد حکام کنونی شیخ نشین‌های جنوب خلیج فارس) که علاوه بر چوپانی از راه دزدی دریایی امرار معاش می‌کردند، استقرار یافته بود در راه تثبیت سلطه خود، حکام منطقه را در کنفراسى جمع کرد و آن‌ها قراردادى را تحت عنوان صلح جاویدان امضا کردند که به موجب آن بریتانیایى‌ها اجازه یافتند نه تنها به بهانه مبارزه با دزدان دریایى بلکه به بهانه حفظ امنیت خلیج فارس بتوانند در هر حادثه اى که در کرانه هاى خلیج فارس اتفاق مى‌افتد مداخله کنند. در سال ۱۸۱۹ میلادى بریتانیا در پى این کوشش‌ها جزایر ابوموسى و تنب بزرگ و کوچک را که از روزگار کهن در تملک ایران و جزو لاینفک خاک آن بود به اشغال خود درآورد. 

از میان نقشه‌های رسمی که حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه را به اثبات می‌رساندنقشه رنگی موجود است که وزارت جنگ انگلیس در سال ۱۸۶۸ میلادی تهیه کرده و «لرد سادیس بری» از طریق وزارت خارجه تقدیم ناصرالدین شاه می‌کند جزایر سه گانه به رنگ کشور ایران مشخص هستند. 

نقشه بعدی نقشه «لرد کرسن» نایب سلطنه انگلیس در خلیج فارس است که در سال ۱۸۹۰ میلادی تهیه شده است. در نقشه‌های رنگی این کتاب نیز جزایر به رنگ ایران است. حتی فرا‌تر از این‌ها در نقشه دریاداری انگلیس که در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن بیست تهیه شده نیز باز هم جزایر سه گانه به رنگ ایران مشخص هستند. 

از جمله مستندات حقانیت ایران در کتاب‌های تاریخی، می‌توان به کتاب «محمود سدید کبابی بندر عباسی» اشاره کرد که در آن اسناد جالب توجهی موجود است که از آن میان، می‌توان به سندی اشاره کرد که در آن اجداد شیوخ فعلی شارجه و رأس‌الخیمه که چوپانی می‌کردند برای تعلیف احشام خود در جزیره ابوموسی ـ که به دلیل مراتع سرسبز خود به «گپ سبزو» نیز معروف بود ـ از حاکمان ایران اجازه می‌گرفتند و پس از تعلیف هم مراتب خدمتگزاری و سپاس خود را به ایرانیان اعلام می‌داشتند. 

دولت ایران در دهه نخست قرن ۱۳ بار‌ها حق حاکمیت خود را بر جزایر تنب و ابوموسى اعلام کرد و در ‌پنجم اسفند ۱۳۰۸ هم وزارت خارجه دولت رضاشاه پهلوی، نامه اعتراضى را مبنى بر برافراشتن پرچم بریتانیا بر فراز جزایر ابوموسى و تنب بزرگ به وزیر مختار بریتانیا در تهران نگاشت تا اینکه پس از سال‌ها تلاش پیگیر توسط همه دولت‌های ایرانی، سرانجام در نهم آذر ۱۳۵۰ سه جزیره به مام میهن بازگشتند. 

فرجام سخن اینکه


* هزاران سند تاریخی فارسی، عربی، آلمانی، انگلیسی و…، در تعلق تاریخی جزایر سه‌گانه و همه کرانه‌های امارات متحده کنونی به ایران هیچ شبهه‌ای باقی نمی‌گذارند و با توجه به اینکه در هنگام اعمال حاکمیت دوباره ایران پس از چند دهه اشغالگری انگلیس در جزایر سه‌گانه، هنوز کشوری به نام امارات پدید ‌نیامده بوده که بخواهد ادعایی داشته باشد. جالب اینکه قواسم یا جواسم امارات از‌‌ همان نسل قاسمی‌های ایرانی حاکمان بندر لنگه و ایرانی تبار هستند که بر راس الخیمه و شارجه حکومت می‌کنند بنابراین ایران نیز متقابلا می‌تواند ادعای مالکیت بر شارجه و رأس الخیمه را داشته باشد. 

* مقام‌های اماراتی و شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب باید بدانند با توجه به اسناد ‌انکارناپذیر تاریخی علاوه بر بحرین ـ که نه با لایحه دولت و نه با طرح مجلس، بلکه به طور غیر قانونی از پیکره ایران زمین جدا شده ـ تمامی کرانه‌های جنوبی خلیج فارس از جمله شیخ‌نشین دوبی و امارات عربی کنونی و جزایر «سیر بو نعیر» و‌ «زرکوه» اشغال شده توسط امارات هم، در طول تاریخ در مالکیت ایران بوده است و در صورت ادامه ادعاهای کشور‌های عربی و امارات علیه تمامیت ارضی ایران، اعمال حاکمیت مجدد ایران بر امارات و جزایر‌ «آریایی» ‌و‌ «زرکوه» و بحرین و… از سوی ایرانیان قابل پیگیری خواهد بود. 

* در پایان باید تأکید کرد، زیبنده نیست که دستگاه دیپلماتیک بیش از این سیاست تساهل و تسامح یک سویه را در برابر امارات دنبال نماید و ضروری است با اتخاذ سیاست دیپلماتیک‌ «مقابله به مثل»، ضرورت بازگشت جزایر ایرانی جنوب خلیج فارس را دنبال نماید یا دست کم برای اذهان خواب زده ضد ایرانیان، پیشینه حاکمیت ملی و هژمونی تاریخی ایران بر هر دو کرانه شمالی و جنوبی خلیج  فارس را یاد‌آوری کند.


حتما بخوانید: بحرین چگونه از ایران جدا شد داستان کامل.

روز جهانی همبستگی با خلق فلسطین

امروز 29  نوامبر(8 آذر) مصادف با روز جهانی همبستگی با ملت فلسطین است هر سال طی مراسم هایی  این  روز  از سوی  طرفداران دولت فلسطین گرامی داشته می شود.

امسال سفیر فلسطین گرامیداشت این روز را دراندیشگاه مطالعاتی شورای جهانی هند برگزار نمود. شیری ای احمد وزیر خارجه  کابینه  هند در این مراسم مواضع دولت هند را در قبال موضوع فلسطین تشریح کرد و گفت هند از ابتدای استقلال با ملت فلسطین بوده است و هند اولین کشور غیر عرب بوده است که ابتدا سازمان آزادیبخش فلسطین و سپس دولت فلسطین و عضویت ناظر آن در سازمان ملل را  برسمیت شناخته و برای آن سازمان و دولت  در هند نمایندگی ایجاد نموده است.

 وی گفت  سال گذشته هند به محمود عباس رئیس دولت فلسطین تعهد 10 میلیون دلار داد و یک میلیون دلار آن را همان زمان پرداخت کرد. هند سالانه یک میلیون دلار به توسعه آموزش و بهداشت و به آژانس رفاه فلسطین کمک می کند.

روز فلسطین (2)روز فلسطین (3)

هند در همه سازمان های بین المللی در کنار فلسطین بوده و از حق آنها حمایت کرده است. هند از مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی ایجاد دولت فلسطینی حمایت می کند. هند خواهان بازگشت اسرائیل به مرزهای 1967 و توقف شهرک سازی است. هند دولت اسرائیل را نیز در کنار دولت فلسطین برسمیت شناخته و روابط سیاسی و اقتصادی با اسرائیل دارد.

سفیر فلسطین آقای شعبان صادق نیز طی سخنانی دولت اسرائیل را مانعی برای اجرای قرارداها و توافقنامه های بین المللی دانست و گفت اسرائیل به تعهداتش عمل نمی کند.

 پیتر کن مور نماینده سازمان خوار و بار جهانی نیز بیانیه بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد  را به مناسبت روز همبستگی با فلسطین قرائت نمود. وی در بخشی از پیام خود گفته است ” فعالیتهای اسرائیل در جهت ساخت و ساز شهرکهای یهودی نشین در سرزمینهای فلسطین تهدیدی برای روند صلح میباشد، تصمیم اسرائیل در جهت ساخت هزاران واحد مسکونی جدید یهودی نشین در سرزمینهای فلسطین با هدف راه حل دو دولتی مغایرت داشته و موجب برهم خوردن روند مذاکرات می شود. وی ساخت و سازهای جدید را نقص حقوق بین الملل دانسته و آنرا مانع عمده رسیدن به صلح اعلام کرده است.

در  مراسم گرامی داشت روز جهانی فلسطین همه سفرا و دیپلماتهای مقیم هند دعوت شده بودند که هیچ یک از دیپلماتهای غربی در آن حضور نیافتند. تنها سفرای عراق- الجزایر- سودان- تونس – یمن – مصر و امارات و برونئی در جلسه حضور داشتند.

روز فلسطین

روز همبستگی بین المللی با خلق فلسطین که ۲۹ ام ماه نوامبر میباشد. در بسیاری از کشورها همه ساله گرامی داشته می شود. سال 1977  مجمع عمومی سازمان ملل روز 29 نوامبر را روز بین المللی همبستگی با فلسطین نام گذاری نموده است.





گفتنی است  رئیس‌جمهور  کشورمان نیز به مناسبت این روز پیامی منتشر نموده است  در بخشی از پیام  آمده است: «65 سال است که مساله اشغال فلسطین نه صرفا به عنوان یک قضیه اسلامی – عربی، بلکه به عنوان یکی از پیچیده‌ترین مسائل سیاسی و حقوقی در سطح جهانی و بین المللی مطرح است. طی این مدت مردم مظلوم فلسطین جز ستم، آوارگی، مصیبت، کشتار و اشغال خانه و کاشانه خود، چیزی مشاهده نکرده و از حقوق اولیه و مسلم خود همواره محروم بوده‌اند. 

«هیچکس حق ندارد اراده ملت‌ها برای بازیابی هویت تاریخی، فرهنگی و سرزمینی خود را نادیده بگیرد. براین اساس مراجعه به افکار عمومی یک ملت بهترین گزینه برای تعیین سرنوشت آنها می‌باشد. تمامی مردم فلسطین اعم از مسلمانان، یهودیان و مسیحیان باید برای تعیین سرنوشت و انتخاب حاکمیت خود وارد عمل شوند و با برگزاری یک همه پرسی آزاد و عادلانه و منطبق با موازین و استانداردهای بین المللی، سرنوشت خویش را رقم بزنند. ملت بزرگ و دولت جمهوری اسلامی ایران نیز همواره بر همبستگی خود با مردم فلسطین تاکید نموده و هم دردی خود با رنج آنها را نشان داده‌اند.

این نخستین بار است که دین اسلام در یک کشور ممنوع اعلام می‌شود.

دولت آنگولا اسلام را ممنوع کرد

این اقدام در راستای حفاظت از فرهنگ بومی آنگولا و مقابله با فرقه‌های مذهبی غیرقانونی در این کشور صورت می‌پذیرد.

 دولت آفریقایی آنگولا به دلیل آنچه که “قانونی نبودن آداب و رسوم دینی مسلمانان” خوانده است، دین اسلام را در این کشور ممنوع کرد.

به گزارش ایسنا، عصر ایران به نقل از خبرگزاری آناتولی ترکیه نوشت: این تصمیم دولت آنگولا روز گذشته از سوی “روزا کروز ا سیلوا” وزیر فرهنگ آنگولا اعلام شد.

این مقام آنگولایی با اشاره به اینکه وزارت دادگستری و حقوق بشر آنگولا روند قانونی شدن دین اسلام را تایید نکرده، افزود که از این پس مساجد و عبادتگاه‌های مسلمانان در آنگولا تعطیل خواهند بود.

وی در توجیه اقدام دولت آنگولا برای ممنوعیت دین اسلام گفت این اقدام در راستای حفاظت از فرهنگ بومی آنگولا و مقابله با فرقه‌های مذهبی غیرقانونی در این کشور صورت می‌پذیرد.

غیر از دین اسلام بیش از 190 فرقه مذهبی دیگر نیز از سوی دولت آنگولا غیر قانونی اعلام شده است.

این نخستین بار است که دین اسلام در یک کشور ممنوع اعلام می‌شود.

دولت آنگولا سیاستی نابردبارانه در قبال دین اسلام دارد و پیشتر گزارش‌هایی مبنی‌بر تخریب مساجد مسلمانان در این کشور منتشر شده است.

آنگولا در جنوب غرب آفریقا واقع شده است. این کشور که پیشتر مستعمره پرتغال بود از سال 1975 اعلام استقلال کرد.

بیش از 95 درصد مردم آنگولا مسیحی هستند که بیش از نیمی از آن‌ها پیرو مذهب کاتولیک رومی و یک‌چهارم نیز پروتستان هستند. طبق آمارها قریب به 100 هزار مسلمان در آنگولا زندگی می‌کنند که بیشتر آنها از مهاجران غرب آفریقا و لبنان هستند. آنگولا قریب به 19 میلیون جمعیت دارد.

Shimla In5Jul2013  (108)

جهان بینى مشترک عارفان و هندوان


اوپانيشاد ، پاتانجالى ( پتنجلى ) و مكتب شانكارا در هر حال بررسى جامع نسبت به متون كتاب‌هاى دينى و مكتب‌هاى فراوانى كه در سرزمين هند حضور داشته‌اند بحثى گسترده …


اوپانیشاد ، پاتانجالى ( پتنجلى ) و مکتب شانکارا در هر حال بررسى جامع نسبت به متون کتاب‌هاى دینى و مکتب‌هاى فراوانى که در سرزمین هند حضور داشته‌اند بحثى گسترده و دامنه دار و فنّى و تخصّصى است ، و بسیارى از آنها ارتباطى به موضوع مورد بحث ندارد . زیرا چنان که گفته شده برخى از آن مکتب‌ها مادى بودند ، و بسیارى از آنها ( به خصوص قبل از ظهور اوپانیشادها ) چند خدایى و آمیخته با خرافات زیاد بودند . هرچند گفته مى شود نوعى وحدت وجود ( به صورت ناقص یا کامل ) و همچنین موضوع آزادى انسان به وسیله اشراق و مکاشفه ( از راه هاى گوناگون ) ، شالوده و بنیان مشترک ادیان و مکتب‌هاى هندى است . [۱]

در این بحث از میان کتاب‌هاى دینى هندوان ، بیشتر کتاب معروف « اوپانیشادها » مورد توجه است ، زیرا اوپانیشادها که یکى از مهم‌ترین [۲] کتاب‌هاى دینى آنهاست داراى محتوى و مضمون عرفانى است که با زبان رمز و تمثیل بیان شده است . ( البته برخى کتاب‌هاى دیگر چون بهاگاوات و . . . نیز این خصوصیت را دارد ) . با ظهور اوپانیشادها ( قبل از میلاد ) فرهنگ عرفانى مردم هند نیز تعمیق و گسترش بیشترى یافت .

و از میان حکیمان و مفسران متون هندى ، بیشتر به حکیمِ بزرگ هند و مفسر معروفِ وِدا « شانکارا » ( شنکره و شنکر نیز مىنویسند ) ، [۳] و درخصوص باب سلوک و فنا بیشتر به مکتب « یوگا » ( جوک ) و بنیان گذار مشهور آن « پاتانجالى » [۴] ( پتنجلى نیز مى نویسند ) نظر داریم ( هرچند از کتاب‌ها و اشخاص دیگر نیز نقل خواهد شد ) . علّت انتخاب منابع یادشده به این جهت است که

اولاً : این سه مکتب تأثیر بسیار زیادى بر مردم هندو داشته و فرهنگ هندوان بر اساس این سه عامل ( تا حدود زیادى ) شکل گرفته است .

ثانیاً : همه آنها از نظر زمانى قبل از پدیدار شدن تصوّف ( به معنى وحدت وجود و . . . ) در میان مسلمانان ، ظهور کرده‌اند ، و احتمال اقتباس و الگوگیرى از آنها توسط عرفان مصطلح یاصوفیّه وجود دارد .

اوپانیشاد اوپانیشادها از نظر زمانى متأخر و چهارمین بخش از بخش‌هاى چهارگانه متون دینى هند ، و قبل از میلاد مسیح تدوین یافته است . چنان که گفته شد این مجموعه نقش مهمى در فرهنگ و بافت فکرى و روحى مردم هند داشته است . اکثر متون مقدس دیگر به اندازه اوپانیشاد ، روح و مضمون عرفانى ندارد بلکه بسیارى از آنها بیشتر ناظر به احکام و آداب شرعى ( نظیر قربانى کردن و . . . ) است . از این جهت اوپانیشادها را معرّف عمق عرفانى و اوج اندیشه هندى دانسته‌اند . [۵]

اوپانیشادها مشتمل بر رساله‌ها و کتاب‌هاى متعدد است که هرکدام نام به خصوصى دارد . [۶]این نوشته‌ها جزء کتاب‌هاى مقدّس و مُنْزَل است که به آن « شروتى » ( مُنْزَل آسمانى ) مىگویند . البته در فرهنگ هندو چیزى به نام پیامبر و کتاب منزل ( آن چنان که در ادیان آسمانى مطرح است ) وجود ندارد . بلکه سخن و گفتار دانشمندانى است که در حال کمال جذبه آنها را بیان داشته‌اند و این عبارات بیشتر وسیله مکاشفات روحانى است تا یک سلسله افکار منظّم ، و منظور از آنها بیشتر جنبه عملى است تا نظرى ، و دانشى که مىآموزد براى نیل به آزادى روح است . [۷]اوپانیشادها در واقع و نفس الامر « جُنگى »


مرکب از مطالب متنوّع و نقل قولها و ضرب المثلها و سروده‌ها و ادعیه‌اى هستند که غالباً اجزاى هریک از آنها با یکدیگر چندان همبستگى و ارتباطى ندارند . تعلیمات اوپانیشادها را مىتوان علم الهى و یا علم توحید تفسیر نمود . با این کیفیت که بیشتر خطاب آنها برپایه عدم دوگانگى در وجود فراهم آمده است . [۸]

بهترین گواه و شاهد بر همانندى عرفان وتصوّف و تعالیم اوپانیشاد ، سخنان روشن و صریح ( و در عین حال تعجب برانگیز ) داراشکوه که یک صوفى عریق و یک هندى شناخته شده است ، مى باشد .

وى در مقدّمه ترجمه اوپانیشاد که نام آن را « سرّ اکبر » نهاده است ، اوپانیشاد را این چنین معرفى مى کند : این خلاصه کتاب قدیم ، که بىشک و شبهه اولین کتاب سماوى و سرچشمه تحقیق و بحر توحیداست و موافق قرآن مجید بلکه تفسیر آن است ، . . . و حق جوى را ظاهر مىشود که این آیت بعینه در حق این کتاب قدیم است : انه لقران کریم فى کتاب مکنون لایمسّه الا المطهرون . . .

داراشکوه به جز ترجمه اوپانیشاد ، براى نشان دادن تشابه اسلام و قرآن با آئین هندو و کتاب مقدس آنان کتاب دیگرى تألیف کرده است و نام آن را مجمع البحرین نهاده و با این شعر مولوى آغاز مى شود : [۹]

کفر و اسلام در رهش پویان * وحده لا شریک له گویان

در هر صورت جوهر تعلیم اوپانیشاد مجموعه عرفان هندوان است که نزدیک به سه [۱۰] تا شش قرن پیش از میلاد مسیح در هند پدید آمده است و هم امروز اگر از الفاظ و اصطلاحات آن صرف نظر شود شباهت آن را با سخنان صوفیه نادیده نمىتوان گرفت . مؤلّف ارزش میراث صوفیه ، که علاقمند به صوفیه و منکر اخذ تعالیم صوفیه به طور مستقیم از هند است در ادامه جمله‌هایى که ذکر شد ، چنین اعتراف مىکند : بدین گونه شباهت بین عرفان هندى و عرفان اسلامى محل تردید نیست . [۱۱]

وحدت درکثرت وکثرت دروحدت

با نظرى اجمالى به اوپانیشادها مى توان دریافت که اولین اصل که اساس و بنیان تعلیمات اوپانیشادهاستهمانندى محض و پیوستگى دو اصل فلسفى یعنى آتمان ( نفس ، عالم صغیر ) و برهمن ( خدا )است . جریان دیگر مبحث وجود است که به موجب آن وحدت در کثرت منتشر و کثرت در وحدتمستغرق است . اساس تعلیمات اوپانیشاد این است که آتمان مساوى است با برهمن . آتمان را معنى ذات و واقعیت درون انسان معرفى مىکند . [۱۲]

دکتر تاراچند در این زمینه مى نویسد : غایت تعلیمات وداها ( متون دینى اولیّه ) عمر دراز و شادکامى و زندگى در بهشت پس از مرگ مىباشد . . . ولى نهایت اوپانیشاد رستگارى و آزادى از قیود زمان و ماده مى باشد . تا وقتى که انسان خود را در قید و زیر سلطه حواس خویش نگه مىدارد بنده و برده اینجا و این دم است و از مرکز جاودانى و ابدى وجود خویش بیگانه است . . . پس راه نیل به چنین دانشى کدام است . . . پاسخ این سؤال راه مکاشفه و علم لدنّى ( آنوبهاوا ) است . حقیقت در اثر تجربه‌اى به نام مکاشفه ظاهر مى شود . . . [۱۳]

از این دو عبارت که نقل گردید روشن مىشود که خلاصه و روح اوپانیشاد عبارت

است از : ۱ – وحدت وجود ، ۲ – همانندى عالم کبیر و صغیر(سنخیت) ، ۳ – پیوستگى و اتحاد نفس انسانى ( آتمان ) و خدا ، ۴ – مکاشفه و فنا .

از طرف دیگر زبده و چکیده تعالیم  عرفاوصوفیه نیز بر محور سه اصل دور مىزند : وحدت وجود ( موجود ) ، فناء ( حقیقى ) ، کشف و شهود ( که البته به عقیده آنها از لوازم سیر و سلوک و وصال است ) .

مقایسه تطبیقى بین مکتب عرفان و تصوّف و آئین هندو اینک مقایسه‌اى بین تعالیم هندو و عرفان و تصوف :

وحدت موجود ( همه خدایى – همه چیز خداست )

سنایى مى گوید :

آب در بحر بىکران آب است * چون کنى در سبو همان آب است

هست توحید مردم بى درد * حصرنوعى وجوب در یک فرد

لیک غیر از خداى جلّ جلال * نیست موجود نزد اهل کمال

هرکه داند به جز خدا موجود * هست مشرک به کیش اهل شهود

حق چه هستى بود به مذهب حق * غیر او نیستى بود مطلق

« گوداپادا » یکى از حکماى هند که گویا استادِ استادِ شانکارا بوده و از وحدت وجودی هاى افراطى ( حتى بیش از شانکارا ) به حساب مى آید . صریحاً اظهار مى کرد که جهان بیرونى واقعى نیست و تنها واقعیت برهمن است چیزهاى بیرونى مطلقاً به جان ما بسته است ( ظاهراً مقصود این است که تنها محصول توهّم و تخیل ماست [ وجود ذهنى ] ) .

کل جهان یک سره پندار است و جز برهمن ( خدا ) هیچ نیست . [۱۴]

جالب‌تر آن که تشبیه سنایى مخلوقات را به کوزه ، درست مانند تشبیه گوداپادا درمورد وحدت هستى و اتحاد همه با ذات برهمن است ; توجه کنید :

« آتمان به مثابه فضاى داخل کوزه است همانطور که فضاى محبوس در اشیاء به صوَر کوزه‌هاى مختلف محصور شده ، و مانند خود کوزه محدود گشته است و اگر کوزه بشکند فضاى داخل آن به فضاى لایتناهى بازمى گردد ، به همان گونه نیز جان ( پس از آزادى از محدودیتهاى جسم و ذهن و غیره ) به روح مى پیوندد .[۱۵]

 بازگشت به روح در مکتب گوداپادا چیزى جز اتصال و وحدت با خدا نیست زیرا به جز خدا موجود دیگرى قائل نیست .

شعر مولوى نیز تاحدودى مشابه مضمون فوق است :

جوى دیدى کوزه اندر جوى ریز * آب را از جوى کى باشد گریز

آب کوزه چون در آب جو شود * محو گردد در وى و جو او شود

وصف او فانى شد و ذاتش بقا * زین سپس نى کم شود نى بد لقا

همانطور که قبلاً گذشته عدّه‌اى ازعرفا و صوفیه همه موجودات را نفى کردند و گفتند غیر از خدا چیزى نیست . و اگر غیر از خدا چیزى به نام عالم و مخلوقات مىبینیم تنها در اثر توهم و تخیل و چون دیدن شخص « احول و دوبین » است که یک چیز را دو چیز مىبیند . این نظریّه مشابه عقیده گوداپادا بود که گذشت .

عده زیادى ازعرفاو صوفیه همه اشیاء را به گونه‌اى خدا مىدانند و با تعبیرهایى چون موج و دریا ، مطلق و مقید ، خورشید و شعاع و . . . بیان مى نمایند و مقصود آنها این است که موج عین دریاست . تنها تفاوت آن در این است که محدود و مقید شده است و همین محدودیت در شکل و صورت ، مانع مى شود که ما آن را دریا بدانیم . به عقیده آنها شکل و صورت اشیاء چون انسان و شجر و آب و . . . مانع از این است که ما خدا را در وجود آنها ببینیم . و گرنه آنها نیز در حقیقت خدا هستند ( نه آیه خدا و نه فعل و معلول خدا ) . زیرا به گفتهعرفا وصوفیه تقیّد و تعیّن و شکل گرفتن امرى اعتبارى و وهمى است . ولذا همّت صوفى و سالک بر این باید باشد که این حجاب یعنى توهم این که اشیایى وجود دارد را بشکافد و به مفام وحدت برسد یعنى درک کند که همه عالم خداست .

شارح گلشن راز مى گوید : چون تعیّنات اشیاء فى نفس الامر امور موهومه‌ اند ، نه آن که حقیقى باشد ،

فرمود ( یعنى شبسترى ) :

وجود خلق و کثرت در نمود است * نه هرچه مى نماید عین بود است

یعنى وجود مخلوقات و کثرات ممکنات به حقیقت نمود بى بودند و از تجلى حق به صورت اشیاء و تقید آن حقیقت به قیود اعتباریه نمود شده‌اند . و هرگاه آن قیود اعتباریه محو گردد غیر از یک حقیقت چیز دیگر نیست ، فلهذا مىفرماید : نه هرچه مى نماید عین بود است . [۱۶]

شاه نعمة الله ولى مى گوید :

نظرى کن که غیر یک شى نیست * گرچه اندر ظهور اشیاء شد

لیس فى الدار غیره دیار * دیده ما به همین بینا شد

از مولوى نقل شده است :

جمله تصویرات عکس آب جوست * چون بمالى چشم خود ، خود جمله اوست

اکنون این سخنان را با تعالیم هندى مقایسه کنید .

در اوائل ( جوک باسشت ) آمده است :

اى طالبان شناخت حق ! و جویندگان دریافت هستى مطلق ! گوش و هوش به من دارید که این ذات « برهم » [۱۷]که عقل خالص ، بى مانند و همتا ، و بىنام و نشان و نقش و رنگ و صورت باشد ، و باقى و پاینده ، و دریاى ذوق و سرور اَبدى بود ، و تغییر و تبدیل و حدّ و نهایت به او راه نداشته باشد ، ناگاه خودبه خود در ذات خود اندیشه آفرینش نمود .

بعد از آن صفت اطلاق و بىقیدى فرود آمده و کدورت و تیرگى و دوئى را به خود راه داده ، از یکى و یگانگى به هزار تعیّن و هزار صورت شده ، ظهور کرد . و هر تعیّنى را نامى و نشانى ، و عملى و کردارى درخور او بخشیده .

و در موضع دیگر خاطرنشان مى کند : حقیقت عالم « برهم » است . و این نمودهاى گوناگون و مظاهر رنگارنگ جلوه ذات اوست . مثلاً چنان که گوشواره و طوق وغیره که از طلا مى سازند ، حقیقت آن همه طلاست ، و این زیورها به سبب تعیّنات و صورت‌هاى على حدّه هرکدام نامى دارند ، و در حقیقت این عالم برهم است . و چیزى به غیر ذات برهم در این مظاهر و تعیّنات ظهور ندارد که عالم در حقیقت حق است و حق عالم ، چنان که زیورها طلا و طلا زیورها . قبلاً نقل شد که : از دوران و دائى گفته‌اند : هستى یکى است و شعراء آن را بسیار گویند . در کیش « بهاگاواتا » روح جزیى از خدا است و لیکن عین آن نیست ارواح فردى و جهان مادى با وصف این که از لحاظ ماهیت و کیفیت از خدا متمایزند ( مرتبه هوهویت ذاتیه ) اما در عین حال جزیى از آن هستند ( نفس رحمانى ) .

این تعبیر و تعبیرهاى شانکارا با افکار آن دسته از عرفا وصوفیه متناسب است که مى گویند به یک اعتبار اشیاء وجود دارند و به یک اعتبار ( نظرى عمیق‌تر ) وجود ندارند و همه خداست .

دیدگاه شانکارا به نظر « شانکارا » علت واقعیتى لایتغیر است و همان وجود و هستى مطلق است . جمیع مظاهر یا معلولات بدان اضافه مىگردد . علت ، بود و معلولات ، نمودند . یعنى پدیده‌هایى هستند که از جهل و توهم عالم سرمى زند و ضمیمه متن لایتناهى واقعیت مىگردند معلولات نمود و مظاهر علّتى لایتغیّر هستند ، و در واقع اساس وجودى ندارند . این قانون علیت را شانکارا « ناوادا » یا صِرف واقعیت مىگوید . [۱۸]

شبسترى مى گوید :

خیال از پیش برخیزد به یک بار * نماند غیر حق در دار دیّار

همچنین مى گوید :

همه از وهم تست این صورت غیر * که نقطه دایره است از سرعت سیر

عجیب این است که نظیر این تعبیر در یکى از اوپانیشادها ( اوپانیشاد میترى ) وجود دارد : اوپانیشاد میترى جهان را یک دائره وهمى مىداند و آن را به دائره آتشین که از دوَران یک اخگر در نظر مجسم مىشود تشبیه مىنماید . [۱۹]

باز گوید :

جهان را دید امر اعتبارى * چو واحد گشت در اعداد سارى

« کریشانا » به ارجونا مى گوید : هر آن کس که مرا در همه چیز ، و همه چیز را در من ببیند ، نه من از او منفصل مىشوم ، و نه او از من .

« شانکارا » در تفسیر این متن مى گوید : چون یوگى مرا که در ذات همه موجوداتم ، در همه موجودات ببیند ، و خالق و مخلوق را در من ، که ذات همه موجوداتم ، دریابد ( وحدت در کثرت و کثرت در وحدت ) به همه عالم پى ببرد . او هرگز از من جدا نمى شود ، و من از او دور نمى شوم . چه ذات او با ذات من یکى است . و در این مقام ذات آدمى ، به خود آدمى رخ مى نماید . [۲۰]

شانکارا براى توضیح نظریه خود که جهان نمود بىبود است به مار و ریسمان مثل مىزند : انسان ممکن است ریسمان را به جاى مار ( در تاریکى ) بگیرد . مارى در کار نیست ، امّا کاملاً پندار هم نیست . چرا که ریسمانى هست . . . جهان را مىتوان به مار ، و برهمن را به ریسمان ، مانند کرد . چون تا شناسایى حقیقى را به دست آریم ، درخواهیم یافت که جهان تنها تجلّى برهمن است .

همان گونه که رؤیا و سحر بى بود است ، بدان گونه که کاخى در آسمان ( فرضى ) بى پایه است همانطور نیز این عالم ، براى دانایانى که در اوپانیشادها تعمق کرده‌اند ، بى بود و قرار است . [۲۱]

وحدت در کثرت و کثرت در وحدت مقوله وحدت در کثرت و کثرت در وحدت  که به آن الفرق الثانى نیز مى گویند از مقوله‌هاى مشترک دو مکتب است . مولوى گوید :

گاه خورشید و گهى دریا شوى * گاه کوه قاف گه عنقا شوى

عطار گوید :

ذات حق آمد عجایب در صور * کرده بر ذرّات خود کلّى گذر

شبسترى گوید :

تو آن جمعى که عین وحدت آمد * تو آن واحد که عین کثرت آمد

متون هندى ( وحدت در کثرت و بالعکس ) « وِداها » ( در موردِ مبدأ هستى ) مىگویند : من واحد هستم ممکن است متکثر شوم .

این شعر مولوى را که مى گوید :

گاه خورشید و گهى دریا شوى * گاه کوه قاف گه عنقا شوى

با مطالب زیر مقایسه کنید :

« کریشنا » درباره خود مىگوید : ترى آبها منم ، روشنایى خورشید و ماه منم ، و بین الفاظ « ودا » کلمه « اُمّ » ( اسم عظم ) منم . . . عطر دلپذیر خاک منم و روشنایى آتش منم و حیات همه موجودات منم . . . با این که تمام موجودات و کائنات و جهان هستى تجلّیات صفات بى حد و حصر منست ولى صورت ناپیداى من به تمام این عالم محیط است .

در فرهنگ هندو آمده است : « جیوآتمان » عبارت است از هستى مطلق که تنزّل از مرتبه اطلاق نموده ، به عالم کَثَرات و تعیّن آمده است .

قبلاً گذشت که کریشنا به ارجونا مىگوید : هر آن کس که مرا در همه چیز و همه چیز را در من ببیند نه من از او منفصل مىشوم و نه او از من . تفسیر شانکارا در مورد این متن نیز قبلاً گذشت .

سلوک و فنا

یکى دیگر از بنیان‌هاىِ اصلى ، و در حقیقت قطب دوّمِ عذفان و تصوّف ، سلوک و فنا است ، که به اصطلاح ، شاهکار تصوّف است . البته در فرهنگ قرآن و روایات مسئله لقاءالله که به نوعى دوئیّت محفوظ است و فناء حقیقى نیست مطرح گردیده است .

اینجاست که عرفا ویاصوفیان از هر باب و از هر رنگ سخن گفته‌اند . آن همه شعر و غزل و ترانه ، و آن همه کتاب‌هاى سیر و سلوک و آن همه رساله‌هاى مقامات و منازل ، همچنین نقل انبوه کرامات ( از راست و دروغ ) و سخنانِ عجیب و غریب و شطحیات ( که حتى سرها را بردار کرده ) همه و همه نشانه گرم بودن بازارِ سلوک و فناء عارفانه وصوفیانه است .

در این میدان و فضا هر کسى راهى رفته و هر گروهى سازى نواخته است .

یکى سر به بیابان مى گذارد ( احمد جام و . . . ) .

یکى در شکاف و سوراخ کوه ها مى خزد ( اشکفتیه ) .

یکى واژگونه خود را در چاه مى آویزد ( ابو سعید ابو الخیر ) .

یکى دل به سماع و ترانه و رقص مى سپارد ( احمد غزّالى ، مولوى ، عراقى ، . . . ) .

یکى به تماشاى شاهدان ( نوجوان ) مىنشیند ، و سینه به سینه اَمردان مىساید ( اوحد الدین کرمانى ، روزبهان بقلى . . . ) .

یکى به خیال وصل ، نماز و عبادت ترک مىکند ( احمد معشوق و . . . ) .

یکى بدون نیاز به گدایى مىپردازد ( شبلى و . . . ) .

یکى دزدى و تظاهر به گناه مىکند ، تا فاسقش گویند و نفسش درهم شکند ( ملامتیّه ) .

همچنین ، بازار شهود و کرامت به وسیله همین سلوک و فناء داغ مى شود :

یکى بر آب راه مىرود . یکى در هوا پرواز مىکند . یکى خضر را از فضا به پایین مىکشد .

یکى تاریخ و زمان را معکوس سیر مىکند و به آغاز آفرینش مىرسد .

یکى دَرِ بهشت را باز ، و آتش جهنّم را خاموش مىکند .

یکى زنده مىکند . یکى مىمیراند . یکى از خدا مستقیماً الهام و وحى مىگیرد و . . .

خلاصه آشفته بازارى است .

به عبارت دیگر ، اصحاب خانقاه هر سخن یا کارى که در حال عادى و در میان مسلمانان نمىتوان گفت یا انجام داد ، به بهانه جذبه و فنا و محو ومحق و طمس و . . . اظهار کردند ، و در عین حال ، به قول صوفیّه ( مرصادالعباد ، مراحل السالکین ، معارف سلطان ولد و . . . ) بر آنها اعتراض ( و به تعبیر برخى از آنها « گرفت » ) نیست !

به عبارت دیگر هر چه اساطیر و افسانه در دنیابافته شده است ، در مورد سالکان و واصلان به صورت واقعیت گفته شده است .

در اینجا یادآورى یک نکته بجا و لازم است .

مقصود ما از این مطالب ، انکار قدرت هاى روحى و اعمال فوق العاده صوفیان نیست . بدون شک در اثر مراقبه و تمرکز و ریاضت و تمرین و تقویت نیروهاى باطنى و استعدادهاى روحى ، انسان به مرحله‌اى مى رسد که نوعى تسلّط و حاکمیّت بر قوانین مادّى پیدا مى کند . و مى تواند در وراء قیدوبندهاى مادّى و فرمول‌هاى متعارف ، دست به کارهایى بزند که از عهده انسان‌هاى عادى خارج است . البته این هنر ، اختصاص بهعرفا ومشایخ صوفیان  ندارد . بلکه این گونه اعمال « فرامادّى » چیزى است که کارِ هر روزه و معمولى مرتاضان و سالکان هندى و غیرهندى است . راه رفتن بر روى آب ، پرواز کردن در آسمان ، غذا و آب نخوردن به مدّت زیاد ، از ما فى الضمیر خبردادن ، اشیاء بسیار سنگین را تنها با تمرکز ( از راه دور ) برداشتن ، مسافت زیاد را در زمان اندک طى کردن و . . . همه و همه در صورتى که واقعى باشد  ( که برخى از آنها قابل انکار نیست ) و نتیجه توهم و خیال بافى نباشد ، از نشانه‌هاى مشترک مرتاضان عالم از آمریکاى جنوبى تا جنوب آفریقا و از سیبرى تا هند و تبّت و چین است . و به هیچ روى نشانه حقانیّت عقیده و درستى مسلک فرد یا گروهى نیست .

در اینجا ما وارد تفصیلات مراحل و منازل سلوک نمى شویم . بلکه بیشتر مرحله نهایى آن که فناء مى باشد موردنظر است . زیرا همه امید و آرزو و هدف نهایى و مشترک عارف ،صوفى و یوگى و . . . فناء و استغراق حقیقى ( ازبین رفتن تعیّن و تشخّص انسانى ) است ، که به آن محو و محق و طمس و صحو ( که هرکدام ناظر به مرحله‌اى است ) نیز مى گویند .

مرصادالعباد مىگوید : بدان که سالک چون در مجاهده و ریاضت نفس و تصفیه دل شروع کند بر ملک و ملکوت او را سلوک و عبور پدید آید ، و در آن حال ، مناسبِ او از غیب واقعاتى ( شهودهایى ) پدید آید . سپس با اشاره به انواع و مراتب کشف و شهود به مراحل نهایى آن مىپردازد و مىگوید :

. . . و چون حُجُب ( حجاب‌ها ) برخیزد به کلّى مقام شهود بىواسطه میسّر گردد و اگر در خود نگرد ، همه حق ( خدا ) بیند ، و انا الحق « من خدا هستم » از او برآید . اگر در موجودات نگرد همه حق را بیند ، و حق را در موجودات نگرد . . . و اگر در بحرِ بىپایان شهود مستغرق شود و وجود مشاهدى متلاشى گردد وجود شاهد ماند و بس ، چنان بود که جنید قدس . . . روحه مىگفت : ما فى الوجود سوى الله « جز خدا چیزى موجود نیست » . [۲۲]

و اما فنا در آئین هندو

یوگى ( سالک ) در حین پیشرفت و ترقى خود به سوى کمال به مقاماتى چند مىرسد که نیروهاى معجزه آسایى دربردارند . این نیروهاى شگفت آور مبیّن پیشرفت و تجرّدى است که یوگى را حاصل شده است . یوگى به تدریج به مراتب عالى تر آگاهى دست مى یابد . . . و به کراماتى مى رسد . [۲۳]

یوگى با انجام دادنِ این عمل از شرایط زمان و مکان خارج مىشود زمان را در نظام معکوس مى پیماید و به منشأ نخستینِ نوسانِ موجِ آفرینش ، و اولین لحظه‌اى که . . . امواج هستى را به حرکت درآورد بازمى گردد .[۲۴]بازگشت به مبدأ تاریخ و آفرینش یکى از کشف و شهودهاى مشترک صوفیه و مذاهب روحى از جمله آئین هندو است . مولوى نیز به نقل مناقب العارفین مدّعى برگشت و معاینه تاریخ نخستین است .

« پاتانجالى » مؤلف یوگاسوترا ، یوگا را چنین معرفى مىکند : یوگا حذف و قطع مراتب نفسانى و ذهنى و عقلانى است . . . تا متعاقب آن اتحاد عالم و معلوم میسر گردد . [۲۵]

اصولاً یوگا به معناى وحدت ، اتّحاد و یگانگى است ، یکى شدن روح فردى با روح کیهانى . [۲۶]

مولوى گوید :

یک حمله مستانه بکردیم * تا علم بدادیم و به معلوم رسیدیم شبسترى گوید :

چو ذاتت پاک گردد از شین * نمازت گردد آنگه قرة العین

نماند در میانه هیچ تمییز * شود معروف و عارف جمله یک چیز هدف غائى و نهایى سالک هندو در این عبارت کوتاه بیان شده است : مقصود همانا آزادى است و این آزادى از راه دریافت عملى ( نه فقط پذیرش نظرى ) یگانگى خود و

مطلق دست مىدهد . [۲۷]

گیتا ( یکى از کتاب‌هاى مقدس هندو ) نیز همین مطلب را تأیید مىکند : . . . وصال به حق و استغراق در ابدیّت موجب مى شود که وى همه چیز را با دیده تجانس و یک رنگى بنگرد . . . و متعاقب این حالت ، یگانگى و وحدت خالق و مخلوق ، و مقام بقا در ذات الهى ، حاصل مىشود . [۲۸]

این مرحله را یوگاى همانندى مى گویند .

مولوى گوید :

چون به صورت آمد آن نور سره * شد عدد چون سایه‌هاى کنگره

کنگره ویران کنید از منجنیق * تا رود فرق از میان این فریق

دیگرى گوید :

کیستم من سالک و اصل شده * مر مرا ذات خدا حاصل شده

همچنین گوید :

منم الله در عین کمالم * منم الله در عین وصالم

منم الله خود در خود بدیدم * به خود گفتم کلام خود شنیدم

اینجاست که شطحیات صوفیه و هندوها گل مىکند . صوفى ( حلاّج ) مىگوید : « اناالحق » و فقیران هندو مىگویند : « اَهم بَرْهماسمى » ( من برهما ( خدا ) هستم ) .

همچنین مولوى گوید :

بانگ زد یارش که بر در کیست آن * گفت بر در هم تویى اى دلستان

در « چاندوگیا اوپانیشاد » آمده است : در ازل اى پسر این هستى که یکى است و ثانى ندارد وجود نداشت . از این رو نیستى ( مرتبه هوهویت و غیب مکنون ) هستى پدید آمد ( مرحله ظهور و احدیت یا واحدیت ) . سپس اوپانیشاد به صفات دیگر آفرینش مى پردازد و سرانجام به این نتیجه غائى که پایه مکتب الهى « ودانتا » [۲۹] است مىرسد و مى گوید : این وجود که جوهر لطیف است و حقیقت باطنى همه موجودات عالم است آن حق است ( نه ظواهر و تعیّنات ) ، آن « آتمان » [۳۰] است و « تو آن هستى » .[۳۱]

حلاّج مى گفت : رأیت ربى به عین قلبى فقلت : من انت ؟ فقال : انت . « خدا را با دیده قلبم دیدم ، به او گفتم : تو کیستى ؟ گفت : من تو هستم ! » .

بایزید بسطامى گفت : تکون انت ذاک : « تو همان هستى ( یعنى تو خدا هستى ) » .

. . . در یک نوشته دیگر ، وقتى که فیلسوفى ( عارفى ) مىخواهد سرالاسرار را نام ببرد این طور مىگوید : تات توام – هاک تو ، یعنى این تو هستى تو . [۳۲]

در اوپانیشاد ، عباراتى وجود دارد که به ظاهر واقعیت جهان را ( به هرصورتى ) منکر مىگردد . « چاندوگیا » چنین مىگوید : تمام اینها جز یک بیان لفظى ( واچارم بهام ) ، یک حالت ، یا فقط یک اسم ( نام دهیان ) چیز دیگرى نیست . [۳۳]

شبسترى گوید :

همه آن است و این مانند عنقاست * جز از حق جمله اسم بى مسمّى ست


[۱] -به اضافه دو اصل مشترک دیگر یکى : موضوع ادوار جهانى . دوّم : اصل « کار ما » یا عکس العمل ، و آثار کردار که در ضمیر ناخودآگاه انسان باقى مىماند ( ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ص ۲۰ تا ۲۴ ) .

[۲] -و شاید مهم‌ترین کتاب دینى از نظر عرفانى .

[۳] -شانکارا که شانکارا آچارچ خوانده مىشود تنها یک مفسر و توضیح دهنده نیست بلکه حکیمى صاحب مکتب در آئین هندیان شناخته مىشود . وى که گفته مىشود فردى درس خوانده و بحّاث بود ، با مخالفین خود بحث مىکرده و آنها را مجاب مىنموده و فکر خود را گسترش مىداده است

[۴] -پاتانجالى در حدود سده دوم قبل از میلاد زندگى مىکرده است ( اوپانیشاد ص ۵۲۰ )

[۵] -ادیان باستان ص ۲۲

[۶] -تا ۲۰۰ رساله در دسترس است . داراشکوه حدود پنجاه اوپانیشاد را به فارسى ترجمه کرده است .

[۷] -مقدمه اوپانیشاد ص ۱۰۳

[۸] -مقدمه اوپانیشاد ص ۱۰۸

[۹] -میراث صوفیه ، یادداشتها ، ص ۲۵۶ ، مقدمه نائینى و دکتر تاراچند براوپانیشاد .

البته ترجمه داراشکوه در عین حال که به گفته دکتر تاراچند ( معاون ابوالکلام آزاد وزیر سابق فرهنگ هند و سفیر سابق هند در ایران ) دقیق است و لکن به تعبیر کتاب ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند : داراشکوه گاه به حق و گاه به ناحق کوشیده است که به مفاهیم هند و ، معادل‌هاى اسلامى بدهد و به عنوان مثال تثلیث بزرگ هندوان یعنى براهما ، وشنو و شیوا را با معادل اسلامى آنها یعنى جبرئیل و میکائیل و اسرافیل مقایسه کرده است . ( کتاب ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ص ۱۰۱ ) .

[۱۰] – تاریخى که مؤلف میراث صوفیه ذکر کرده یکى از اقوال در این باب است . قول‌ها و احتمالات دیگرى نیز وجود دارد . و لکن گویا مسلم قبل از میلاد مسیح تدوین اوپانیشاد آغاز شده است .

[۱۱] -ارزش میراث صوفیه ، ص ۱۸

[۱۲] -ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۱۰۳

[۱۳] -مقدمه اوپانیشاد ، ص ۲۹۵

[۱۴] -آئین‌هاى هندو ، ص ۱۲۱

[۱۵] – ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۷۷۵ .

[۱۶] – شرح گلشن راز ، ص ۲۵۹ .

[۱۷] – بَرَهْمَ : وجود مطلق‍ روح عالم‍ عین ذات . در ترکیبات اگر کلمه « برهم » به صیغه مذکر به کار رود منظور خداى مشخص یگانه است ، و اگر به صیغه خنثى استعمال شود به معنى روح کیهانى است . رجوع شود به لغت نامه اوپانیشاد و ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۲۷۵ .

[۱۸] – ادیان و مکتب‌ها ، ص ۷۸۵ .

[۱۹] -مقدمه تاراچند ، اوپانیشاد ، ص ۳۰۱

[۲۰] -ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۳۱۲ و ۳۱۳

[۲۱] -ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۷۷۴

[۲۲] -همان کتاب ص ۱۶۶ .

[۲۳] -ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۷۰۲

[۲۴] -ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۷۰۳ .

[۲۵] – ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۳۰۶

[۲۶] – درخت یوگا ، ص ۲۵

[۲۷] – آیین‌هاى هندو ، ص ۱۲۲ .

[۲۸] – ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۳۱۲ و ۳۱۳ .

[۲۹] – ودانتا : آخرین وداها که همان اوپانیشادها است ، هستند .

[۳۰] – نفس کلّى ، یا باطن همه اشیاء که آن به نوبه خود با برهمن ( خدا ) متحد است .

[۳۱] – ادیان و مکتب‌هاى فلسفى هند ، ص ۸۰۹ .

[۳۲] – فلسفه شرق ، ص ۵۹

[۳۳] – مقدمه دکتر تاراچند براوبانیشاد ، ص ۳۰۱

شکیبایی- بردباری – مدارا آسان ترین راه پیروزی



Gandhi spinning 2

سالار نصر اصفهانی

بزرگترین سهم “مهاتما گاندی” در تاریخ مبارزات آزادی‌خواهانه هند و حتی جهان را، تشخیص این مهم می‌دانند که انسان‌ها قادرند براساس تحمل متقابل و عدم خشونت به یکدیگر بپیوندند و با هم زندگی کنند. آنگاه که گاندی مبارزه را آغاز کرد، چرچیل از سر بغض او را «گدای نیمه برهنه» نامید، اما گاندی را شکایتی نبود که این دانش آموخته حقوق، تحقق آرمانی بزرگ و انسانی را به پیش می‌برد. گاندی تمامی ناملایمات را تحمل می‌کرد که در مکتب او «عدم تحمل» بدترین نوع خشونت بود و «مدارا» آرمان انسانی مبارزه و ابزار پیروزی. باید زمان می‌گذشت تا همگان گاندی را معلم اخلاق در مبارزات سیاسی بشناسند و بر صدر تابلوی نفی خشونت و مدارا نامش را ثبت کنند و همزمان این سخن او را بشنوند که می‌گفت: «من نمی‌خواهم به دور خانه‌ام دیواری بکشم و پنجره‌هایم را بپوشانم. من دوست دارم نسیم تمامی فرهنگ‌های جهان با آزادی کامل به خانه‌ام بوزند. با این همه اما نمی‌گذارم که زیر پایم را سست کنند. من نمی‌خواهم در خانه‌های دیگران مثل یک برده و یا گدا زندگی کنم». گاندی پیش از مرگ مجال یافت بر قاتلش بنگرد و به نام رام توسل جوید و قاتلش را با اندیشه رواداری تشرف بخشد. حقیقت گاندی و همه امید به فردای بهتر در این واپسین حرکت گاندی نهفته است. آری، اینچنین بود که گاندی از مدارا و عدم خشونت سلاحی برای مبارزه سیاسی صیقل داد و آن را برای آزادی‌خواهان پس از خود نیز به یادگار گذاشت؛ سلاحی در دستان ماندلا، لوترکینگ، دالایی لاما، شیآئوبو و …


در سایه مدارا، بشر آموخت که به جای حذف صاحبان اندیشه‌های گوناگون، می‌توان آنها را تحمل کرد و نظم اجتماعی تازه‌ای را مبتنی بر این شکیبایی استوار ساخت. در سایه رواداری، بشر توسن عقل را در هر عرصه‌ای تازاند و در هر چیزی شک و تردید کرد، اما این تاختن و تردید کردن، افراد جوامع را به ستیز با یکدیگر نکشاند. به واسطه سروری مدارا، نوع بشر آموخت که جهان هستی به غایت پیچیده و بغرنج است و هرکس به فراخور حال خویش درکی از آن دارد که این درک ممکنFarewell India است شمه‌ای از حقیقت وجود را در خود داشته یا نداشته باشد. پس نباید دشوار پنداشت و به نزاع بر سر افکار و اندیشه‌ها برخاست. تنها باید به نقد و یا نفی مسالمت‌آمیز اندیشه‌های مخالف پرداخت بدان امید که نقاب از رخ بخشی از حقیقت گرفته شود. از این روست که در عصر تجدد، مدارا به صورت فضیلتی اخلاقی و اجتماعی درآمده است؛ فضیلتی که میزان پایبندی هر فرد به آن معیاری برای رشد و بلوغ اخلاقی و دلبستگی‌اش به آرامش و ثبات اجتماعی تلقی می‌گردد. در جهان امروز که سخن از جنگ و خشونت میان ملت‌ها و کشورها در صدر اخبار روز است، صحبت از برخورد فرهنگ‌ها همچنان در جریان است و نزاع میان گروه‌های سیاسی مساله‌ساز می‌گردد، مدارا و گفتگو وظیفه‌ای است اخلاقی بر فردفرد آدمیان، وظیفه‌ای که متضمن حقوق‌بشر، دموکراسی، حاکمیت قانون و کثرت‌گرایی است.

 توسل به مدارا و تساهل در جامعه انسانی اما تاریخی طولانی برای خود دارد. دو قرن پیش از آنکه مهاتما گاندی، جامه مدارا برتن کند، جان لاک، فیلسوف لیبرال در میانه منازعات کلیسای کاتولیک و پروتستان، «نامه‌ای درباب تساهل» را نگاشت تا به این ترتیب مدارا را، راهگشای کاهش منازعات مذهبی زمانه خویش، معرفی کرده باشد. مدارایی که “جان لاک” درباره آن سخن می‌گفت، البته نسبت نزدیکی با عقل سلیم و خردورزی می‌یافت و پس از او نیز قالب مرامنامه نانوشته مبارزات آزادیخواهانه سیاسی را به خود گرفت. این چنین است که باید پیشرفت انگاره مدارا و تساهل را در پیوندی تنگاتنگ با مبارزات سیاسی یافت. پس از جان لاک این ولتر است که به پشتوانه آرای او برمی‌خیزد و تساهل را یگانه نسخه درمان خشونت‌های مذهبی و سیاسی عصر خویش می‌داند: «تساهل هیچگاه موجب جنگ داخلی نگردیده، بلکه این بی‌مدارایی است که زمین را مالامال از کشتار کرده است. اعضای جامعه ترجیح می‌دهند تفاوت‌های یکدیگر را تحمل کنند نه اینکه کمر به نابودی یکدیگر بندند». ولتر البته تساهل مدنظر خویش را نیز تعریفی اینگونه به یادگار می‌گذارد: «تساهل پیامد طبیعی انسانیت ماست. ما همگی محصول ضعف و سستی هستیم … پس بیاییم حماقت‌های همدیگر را ببخشیم. این نخستین اصل در قانون طبیعت است، اولین اصل از حقوق تمامی انسان‌ها». جمله معروف ولتر، که من جانم را می‌دهم تا مخالف من سخن‌اش را بگوید، نمودار معنای مدرن رواداری است.

 در شریعت محمدی (ص) نیز مدارا یکی از روش‌های مثبت در رفتار اجتماعی است. حکیمان، آن را از نوع «حکمت عملی» دانسته‌اند که عقل و منطق بشری به آن فرا می‌خواند و پیامبران الهی به تأیید آن پرداخته و بر آن تأکید ورزیده‌اند، تا انگیزه ثانوی «رضایت خداوندی» را در کنار انگیزه اصلی «مقتضای عقل و منطق» قرار دهند و به تحقق آن یاری رسانند. در روایتی از رسول خدا (ص) آمده است: «به من دستور مدارا با بشر داده شده، همان گونه که دستور به تبلیغ رسالت داده شد»(تحفIndia World العقول / 48). توجه به این نکته در بیان رسول خدا (ص) که «تبلیغ رسالت» در عرض «مدارا با بشر» مطرح شده و نه در طول آن و «مسئولیت دوگانه الهی» پیامبر را بیان می‌کند، نشانگر رویکرد کلی و اساسی شریعت محمدی (ص) است. در بعد فردی و اخلاق اجتماعی، پیش زمینه‌های اخلاقی تحقق مدارا، عبارتند از: «حلم، تغافل، تحمل، رفق، صبر، کرم، عفو و ایثار». در این خصوص رویکرد تاییدی شریعت نسبت به راهکارهای اخلاقی _ انسانی منجر به مدارا قابل تردید نیست؛ آنجا که امیرالمومنین می‌فرماید : «عاقل (در خلق اجتماعی) نیمش نادیده گرفتن و نیمش تحمل کردن است». و در قرآن مجید نیز آنجا که خداوند به انسان‌ها حق قصاص را عطا کرده، فرموده اگر عفو کنید و بگذرید، بهتر است(سوره بقره/آیه 178).

 انگاره تساهل و مدارا البته تاریخی طولانی در ادبیات و اندیشه ایرانی دارد. اشعار مولانا، تصویری از مدارا پیش چشم ترسیم می‌کند و سروده‌های حافظ نیز، گاهی توصیه‌ای به تساهل و رواداری نهفته دارد.IMG_0853

فردوسی نیز در جرگه همین شاعران است؛ آنجا که در شاهنامه سفارش به رواداری می‌کند و می‌گوید :

مدارا خرد را برادر بود / خرد بر سر جان چو افسر بود

کنون چاره با او مداراست بس / که تاج بزرگی نماند به کس

 نقطه عطف رواداری در فرهنگ ایران‌زمین را باید در اندیشه‌های صوفیانه یافت؛ چرا که در عرفان و تصوف مرزی از برای بیان ادیان و عقاید قائل نمی‌گردند. شاید برترین توصیف این منش را بتوان در این گفته ابوالحسن خرقانی یافت: «هرکه بدین سرا درآید نانش دهید و از ایمانش نپرسید، چه آن که بر سفره حق تعالی به جان ارزد، بر سفره بوالحسن به نان ارزد».

 از زمینه‌های مهم پایبندی به رواداری، زمینه اجتماعی متناسب با مدارا است. در جوامعی که اخلاقیات و چرخه قدرت سیاسی تبدیل به رفتار عمومی‌ نگردیده است، هر که از اسب می‌افتد از اصل هم می‌افتد. در چنین فضایی، با چنین فرهنگی، مدارا جایگاهی ندارد. مدارا در این جامعه برای کسی که به قدرت می‌رسد خالی از معناست؛ چه بسیار زندانی‌هایی که پس از انقلاب خود زندانبان گردیدند. در اینگونه جوامع اساسا قدرت با حذف و خشونت قابل تعریف است. در این حال افراد همواره راه رسیدن به قدرت را از طریق حذف دیگری میسر می‌بینند. در تاریخ نمونه‌های گوناگونی از برای چنین رفتاری را می‌توان به وفور یافت؛ پروتستان‌ها که به رهبری کالوین با استبداد کلیساها درافتادند، پس از پیروز شدن، همان شیوه را در پیش گرفتند.کالوین به قدری متعصب و خشک بود که بسیاری از اشخاص را تنها از آن جهت که با عقاید او موافقت نداشتند و آزاد اندیش بودند، در آتش سوزاند(نهرو، نگاهی به تاریخ‌ جهان، 1/557). صورت دیگر گریز از رواداری آنگاهی رخ می‌نماید که ایدئولوژی و انقلاب در هم و با هم آمیخته گردد، چنین شمایلی درک و مالکیت حقیقت مطلق را به ارمغان می‌آورد. تئودوراکیس آهنگساز معروف و آزادیخواه نامدار یونانی در خاطراتش به نکته شگفت‌انگیزی اشاره می‌کند: «در یک خانه تیمی ‌ما چهار نفر بودیم که زندگی مخفی چریکی داشتیم و با هم زندگی می‌کردیم. در دو اتاق، با هم غذا می‌خوردیم، با هم بحث می‌کردیم، تا این که یکی از ما به عنوان مسئول بقیه -یعنی سه نفر دیگر- انتخاب شد. اول از همه اتاقش را جدا کرد. ما سه نفر در یک اتاق بودیم، او هم در یک اتاق. غذایش را جدا کرد. باید برایش غذا می‌بردیم. روزی به من گفت: فلانی مساله دار شده، منظورش یکی از اعضای تیم بود، در مورد تسویه‌اش چه نظری داری». این جریان سیر شکل‌گیری قدرت در یک خانه و بین پنج نفر چریک انقلابی است، که تئودوراکیس با هنرمندی تمام بیان کرده است.

 با این ‌همه در این زمانه عزلت و سرگشتگی، رهی به مدارا زده نمی‌شود و تابلویی از تساهل در روابط انسانی ترسیم نمی‌گردد، تا همچنان مدارا کیمیای گم‌شده‌‌ای در رابطه قدرتمند و ناتوان باشد. اما آیا در این شرایط و زمانه پرعسرت،‌ سخن گفتن از مدارا، طنزی خالی از محتوا نیست؟

بر اساس یافته های پژوهشگران بسیاری از تئوری های انسان شناسی و جامعه شناسی دوره استعمار اشتباه است .

بر اساس نوشته های پزوهشگران و یافته های جدید  بسیاری از تئوری های انسان شناسی و جامعه شناسی دوره استعمار  غلط و اشتباه است .

اندیشمندان به فکر اصلاح  کلی و یا جزیی از فرضیه های دوره استعمار هستند  فرضیه ورود آرییان به فلات ایران در 2500 تا 300 سال قبل  نیز فزضیه غلطی است که بر اساس مستندات کتب مقدس مسیحی و یهودی بنا شده و امروزه مشخص شده است که  از دو منظر بی پایه و اساس است . یکی از نگاه مدت و دوره تاریخی و دیگری از نظر نوع مهاجرت. 

 کتاب  خلیج فارس  نامی کهن تر از تاریخ که  در سال 1383 منتشر شده است . بخشی از آن به مهاجرت  انسان به سواحل خلیج فارس اختصاص داده است. ورود انسانهایی با  هیکل آریان ها  به خلیج فارس را بسیاتر قدیمی تر و تا حدود 5 هزار سال به عقب برده است.  اما بنظر می رسد حضور اقوام آریایی در فلات ایران بسیار بسیار قدیمی تر است.

اقوام آریایی در جنوب کاسپین تا 50 هزار سال هم می رسد اسکلت بجای مانده در غار هوتوی بهشهر یکی از این سندها است . این اسکلت که هیکلی شبیه به آریایی ها دارد 100 هزار سال قدمت دارد.


چیدستر در پیشگفتار کتابش «سیستم‌های وحشی»،   می‌گوید، «در درازای سده‌های ۱۶ و ۱۷ (میلادی)، سفرنامه‌ها (گزارش دیدار اروپاییان از آفریقا) بیشتر با گزارش‌هایی دربارۀ نبود دین و دیگر ویژگی‌های انسانی در میان بومیان آفریقا همراه بود …؛ در بسیاری موارد، آشکارا از آفریقاییان به عنوان مردمانی عجیب و ناشناخته یاد شده است. زیرا بنا بر این بود که نشان داده شود، آفریقاییان همچون جانوران وحشی و به دور از ویژگی‌های انسانی‌اند. ازین رو، چنین انگاشته می‌شد، آفریقاییانی که در برابر اروپاییان، جانور درنده به شمار می‌آیند و دین هم ندارند، بنابراین نمی‌توانند حقوق انسانی هم داشته باشند. همچنین نمی‌توانند حق مالکیت سرزمینی که در آن زندگی می‌کنند را از آنِ خود بدانند.»‌(چیدستر، ۱۹۹۶، برگ ۱۴)

 همانگونه که چیدستر آشکارا می‌گوید، برهان جانور شمردن آفریقاییان از سوی اروپاییان، این بوده است، «جانور درنده‌ای که ویژگی‌های انسانی ندارد، حق مالکیت هم ندارد. بنابراین انسان متمدن اروپایی می‌تواند مالک زمین‌های او شود».
پژوهشگران اروپایی بر پایۀ همین بنیان پوچ، نوشتند که آفریقاییان زبان ندارند و مانند جانوران، صداهایی نامفهوم از خودشان در می‌آورند، همچنین دین و سامانۀ سیاسی هم ندارند؛ و بدینگونه بود که دانش مردمشناسی و دین‌شناسی دربارۀ آفریقا پدید آمد.
 برای اروپاییان در دورۀ استعمار (که هنوز هم دنباله دارد)، «دین» یکی از بزرگترین سنجه(معیار)های تمدن به شمار می‌آمد. هرگاه مردمی «دین» می‌داشتند (برابر آنچه اروپایی‌ها تعریف می‌کردند)، متمدن بودند، وگرنه جانور و وحشی به شمار می‌‌آمدند.
به گفتۀ چیدستر، مردمان «هوتنتت»، «خوسا» و «زولو» (قبیله‌های آفریقای جنوبی)، تا هنگامی که در برابر اروپاییان ایستادگی می‌کردند، در گزارش‌های دانشمندان اروپایی، بی‌دین و وحشی به شمار می‌آمدند. اما همین که نیرویشان در هم می‌شکست و دربند اروپاییان می‌شدند، نرم‌نرم از سوی اروپاییان، نشانه‌های یک دین ویژۀ بومی در میانشان گزارش می‌شد.(یعنی افتخارِ داشتنِ اندکی از تمدن انسانی را پیدا می‌کردند)Shimla In5Jul2013  (108)
برای نمونه، در گزارش‌های نیمۀ نخست سدۀ ۱۹ (میلادی)، مردم «خوسا» بی‌دین (بی‌تمدن!) گزارش شده‌اند. زیرا تا آن زمان هنوز با اروپاییان می‌جنگیدند. اما با فرو ریختن نیروی آنان (خوسا) در سال ۱۸۵۷ و از دست دادن هویتشان، ناگهان دانشمندان اروپایی، پدیدۀ «دین (تمدن!)» را در میان قوم «خوسا» گزارش نمودند.(چیدستر، ۱۹۹۶، برگ‌های ۲۳-۲۴)
درست است که به کار بردن چنین ترفندهای ناپاکی، برای بسیاری از ما باورکردنی نیست؛ اما باید بدانیم که اینست «دانش اروپایی» در دوران استعمار (و نیز امروز). اگر ملتی (مستعمره‌ای) سرکش باشد، از دید غربیان، بی‌تمدن و وحشی است. اما اگر تسلیم شود، آنگاه افتخار این را می‌یابد که مردم‌شناسان و باستان‌شناسان اروپایی، نرم‌نرم جرقه‌هایی از تمدن را در فرهنگش گزارش کنند.
اما همان جرقه‌های تمدن نیز نباید آن اندازه نیرومند باشد که ملت مستعمره بخواهد زمانی با تکیه بر آن‌ها، سر بلند کند. نمی‌بایست آن اندازه باشد که ملت مستعمره با پشتیبانی آن بتواند خودباوری‌اش را بازیافته و به پا خیزد. پس همواره باید یک «سوپاپ اطمینان» داشت.
در زمینۀ تمدن‌های فلات ایران و سرزمین هند، این سوپاپ اطمینان، همان داستان «کوچ» است. 
جرالد جیمز لارسون از دیگر دانشمندان معاصر می‌باشد که مخالف پژوهش‌ها، نوشته‌ها و روش تحقیق پژوهشگران روزگار استعمار به شمار می‌آید.
لارسون در مقاله‌اش با نام «تمایز تاریخیِ خودی و غیرخودی» می‌گوید، «… از نقطه‌نظر احاطۀ اروپاییان بر فرهنگ‌های آسیا، آفریقا و آمریکا از نیمۀ قرن ۱۸ (میلادی)، اندیشمندان غیراروپایی آغاز به جذب مقوله‌ها و مفاهیم اروپایی و سیستم‌های دسته‌بندی و طبقه‌بندی علمی اروپاییان نمودند؛ و از آن گذشته، – مردمان آسیا، آفریقا و آمریکا از نیمۀ سده ۱۸ – سنت‌های بومی خود را بر پایۀ همان مقوله‌ها و مفاهیم و دسته‌بندی‌ها بازسازی کردند.»‌(لارسون، ۱۹۸۹، برگۀ 10)
آنگونه که لارسون می‌گوید، ما شرقیان از نیمۀ سده ۱۸ میلادی، فرهنگ و تاریخ خود را زیر رخنۀ غرب (شاید حتا به گونه‌ای ناخودآگاه) و در چارچوب مفاهیم اروپایی بازسازی کرده‌ایم.
اکنون هم پس از گذشت نزدیک به ۳ سده، حتا به ذهنمان هم نمی‌رسد که پدران و مادرانمان زیر فشار استعمار، این مفاهیم ناآشنا و نادرست را پذیرفته و وارد سامانۀ علمی – پژوهشی کشورمان کرده‌اند. مفاهیمی که امروزه پس از ۳ سده، چنان در نهادمان ریشه دوانیده‌اند که دست کشیدن از آن‌ها برایمان بسیار دشوار گشته است؛ و حتا یک آن هم گمان نمی‌کنیم که شاید این‌ها همان مفاهیم «من در آوردیِ» دوران استعمار باشند. داستان‌ها و افسانه‌های ساختگی و دروغینی چون «کوچ آریاییان» …!
دایا کریشنا فیلسوف هندی، در مقالۀ «فلسفۀ تطبیقی چیست و چه باید باشد» می‌گوید، «در پژوهش‌های علمی اروپاییان، یک “ما” هست که “برتر” است، و یک “دیگری” هم هست که مورد پژوهش است؛ و تمامی جوامع و فرهنگ‌ها، از نقطه‌نظر این “ما (= اروپاییان)” که (مثلا) برتر است، بررسی و داوری می‌شوند. ریشه‌های برتری، معمولا در نیروی سیاسی و اقتصادی جامعه‌ای قرار دارد که دیگران را مورد مطالعه قرار می‌دهد.»(کریشنا، ۱۹۸۹، برگ ۷۲)
کریشنا این گفتار را دربارۀ دیدگاه اروپاییان نسبت به علم فلسفه در هندوستان آورده است. درین باره که، چگونه اروپاییانی که توانایی فهم مفاهیم دینی و فلسفی هندیان را نداشتند، اما با تکیه بر نیروی سیاسی و اقتصادی خود، سنت‌های فلسفی هندیان را دسته‌بندی، ترجمه و تفسیر کرده و این مفاهیم را دوباره به خورد ایشان دادند!
آری، نیروی سیاسی – اقتصادی در دوران استعمار، دانش و مفاهیم نورس و ناپخته‌ای را برساخت و به خورد شرقیان داد.
اگر بخواهم از این نمونه‌ها به شما نشان دهم، دستکم می‌توانم از ۲۰ دانشمند غربیِ گسترۀ علوم انسانی، دیدگاه‌هایی بر رد پژوهش‌های پژوهشگران دوران استعمار بیاورم. اما از آنجا که نمی‌خواهم سخن بیش از این به درازا بکشد، تنها فهرستی از نوشته‌های این دانشمندان را در پیوست این نوشتار آورده‌ام تا دوستان بتوانند خود به پژوهش بیشتر در این زمینه بپردازند.
در پایان، بار دیگر بر این نکته پافشاری می‌کنم که سخن نگارنده، تنها و تنها پیرامون افسانۀ ساختگی «کوچ آریاییان به فلات ایران» نیست، بلکه سخن فراتر از این‌هاست. سخن بر سر همۀ مفاهیم پدید آمده در دوران استعمار است. زیرا امروزه به جای آنکه ما شرقیان بیاییم و خودمان در این زمینه‌ها پژوهش کرده و پیشرو باشیم و با بدگمانی به پژوهش‌های دوران استعمار بنگریم، اما بدبختانه سخت بدان داستان‌های «تاریخ‌گذشته» دل بسته و پایبندشان شده‌ایم.
اما اینک این خود غربیانند که در جایگاه باطل کردنِ پژوهش‌هایِ دوران استعمار برآمده‌اند. امروزه غربی‌ها می‌دانند که پژوهش‌های آنان در آن زمان، بر پایۀ سودجویی‌های سیاسی و اقتصادی انجام شده است. اما شگفتا که ما همچنان سخت به میراث نیاکان استعمارگر آنان وفاداریم!

کله و پاچه غذای مورد علاقه اجداد ایرانی ها

در پی کاوش‌های باستان شناسی در محوطه باستانی “چلو” در استان خراسان شمالی، هیات باستان شناسی ایران و ایتالیا، در قبرهای کشف شده، ظروف سفالی یافتند که در آن بقایای کله و پاچه وجود داشته است.

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، علی‌اکبر وحدتی، سرپرست ایرانی هیات کاوش در این محوطه با اعلام کلیکخبر کشف کله پاچه در قبرها گفت: “ظروف سفالی بسیاری در قبرها بود که اکثر آن‌ها با مواد غذایی پر شده بود. بقایای گوشت بز و گوسفند از جمله کشفیات ما در این ظروف است؛ اما نکته جالب این‌که در دو قبر، یک دست کله‌پاچه برای متوفی گذاشته شده بود.”


آقای وحدتی در توضیح این کشف اعلام کرد: “در کنار جسد، ظرفی به شکل کاسه گذاشته شده‌است که در آن بقای سر گوسفند و چهار پاچه قابل رویت است. این موضوع نشان می‌دهد که احتمالا کله پاچه غذای محبوب آن‌ها بوده که پس از مرگ به آن‌ها هدیه شده‌است.”

به گفته سرپرست ایرانی هیات کاوش حدود ۱۳ قبر کشف شده و به طور تقریبی در هر قبر حدود ۱۵ ظرف سفالی در اندازه‌های مختلف گذاشته شده‌است. در بیشتر این ظرف‌ها مواد غذایی گذاشته شده بود.

کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه چلو، از مهرماه آغاز شد و تیمی از باستان‌شناسان ایرانی و ایتالیایی کاوش در این محوطه را انجام دادند. این هیات در دومین فصل کاوش خود تعدادی گور باستانی پیدا کردند که تاریخ آن‌ها به سه هزار و ۷۰۰ سال تا چهار هزار و ۲۰۰ سال قبل بازمی‌گردد.

به اعتقاد باستان شناسان منطقه‌ “چلو” یک کریدور رفت و آمد باستانی است. این منطقه از شمال با رشته‌های کوه‌های البرز و از جنوب با کویر مرکزی محدود می‌شود.

فیلم مستند تکان دهنده از فروش دختران سوری به پیرمردان وهابی سعودی


فیلم مستند تکان دهنده از فروش دختران سوری به پیرمردان وهابی سعودی. بردگی جنسی آوارگان سوری. دختران قربانی



کشف «فرهنگ خراسان بزرگ» با گورستان چهار هزار ساله. کاسه با غذای کله پاچه برای مُرده


با تلاش باستان‌شناسان ایران و ایتالیا صورت گرفت: ایرانی ها  4000 سال پیش کله پاچه می خوردند

●خبرنگار امرداد-مرتضا مهدی‌زاده :

هیات باستان‌شناسی ایران و ایتالیا با کاوش در محوطه‌ی«چلو» واقع در سه کیلومتری شهر «سنخواست» در شهرستان جاجرم (استان خراسان شمالی) موفق به کشف گورستانی با 14 گور از دوره مفرغ (4 هزار سال پیش) شدند.آن‌ها پس از بازگشایی این گورستان معتقدند با فرهنگ بزرگی به نام BMAC که پیش از این در کشورهای همسایه خاوری و شمال خاوری ایران شناخته شده بود، مواجه شده‌اند.
به گزارش تارنمای میراث فرهنگی، در یک‌ماه گذشته هیات مشترک ایران و ایتالیا، کاوش‌های باستان‌شناسی خود را در سنخواست آغاز کرده‌اند. این هیات در دومین فصل کاوش خود شماری گور باستانی پیدا کردند که تاریخ آن‌ها به 4 هزار تا 4 هزارو 200 سال پیش بازمی‌گردد.
گفته می‌شود کشف این گورستان سرآغاز مطالعات جدید در باستان‌شناسی و تاریخ ایران است. چراکه آثار بدست آمده از این گورستان با فرهنگی مشهور در میان همسایگان خاوری و شمال خاوری ایران، که به آن BMAC یا باختر ـ مروی گفته می‌شود، هم‌خوانی دارد.  
«علی‌اکبر وحدتی»، باستان‌شناس و سرپرست ایرانی هیات کاوش ایران و ایتالیا در محوطه‌ی چلو درباره کشف باستان‌شناسی این هیات گفت:«این دومین فصل کاوش ما به‌شمار می‌آید. در فصل نخست ما اشیایی تجملی از فرهنگ باختری ـ مروی یا همان BMAC را یافتیم که به شوند فعالیت کشاورزی به روی سطح زمین آمده بودند. پیش از این تصور می‌شد دامنه و گستره این فرهنگ فقط در منطقه آسیای مرکزی، شمال افغانستان، جنوب ترکمنستان و بخش‌هایی از تاجیکستان است، اما یافته‌های فصل نخست نشان داد که محوطه باستانی چلو هم بخشی از این فرهنگ بزرگ را تشکیل می‌دهد.» 
وی در ادامه گفت:«در سال 2011 پس از شناخت فرهنگ BMAC در چلو، بنابر علایق پژوهشی ما و موسسه باستان‌شناسی(ایچه وو) تفاهم‌نامه‌ای 5 ساله میان پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و این موسسه جهت انجام مطالعات باستان‌شناسی در حوزه «رود کال‌شور» بسته‌ شد. بر همین اساس اکنون «رافایل بیشونه»، پژوهشگر ارشد این موسسه به عنوان سرپرست ایتالیایی هیات کاوش به سنخواست آمده است.» 
به گفته وی نخستین پژوهش نشان می‌دهد که محوطه باستانی چلو از توالی فرهنگی گسترده‌ای برخوردار است. سکونت در این محوطه از اواخر دوره مس و سنگ (کلکلوتیک) آغاز می‌شود و تا 1700 پیش از میلاد (3700 سال قبل) ادامه داشته‌است. 
هیات باستان‌شناسی ایران و ایتالیا پس از شناسایی محوطه‌های مسکونی، انبار و گورستان، برای آشنایی بیشتر با جزییات فرهنگ ساکنان چلو، حفاری در گورستان را آغاز کردند. آن‌ها حدود 14 ترانشه باستان‌شناسی باز کردند که منجر به کشف شمار زیادی گور از دوره مفرغ شد.
وحدتی دراین‌باره گفت:«گورستان در محدوده باختری سایت کنونی چلو با 40 هکتار بزرگی، قرار دارد. در بیشتر ترانشه‌ها با قبرهایی مواجه شدیم که شواهد فرهنگی BMAC را دارد، اما به شوندهایی، شرایط محیطی با فرسایش زیادی روبرو شده‌اند. دهانه قبرها دچار ویرانی و فرسایش شده‌اند و به همین شوند گورها در فاصله کمی از سطح زمین پیدا می‌شوند.»
وی در ادامه افزود: «اشیای بدست آمده از این حفاری‌ها، همان استاندارهای شناخته شده فرهنگ BMAC را که در آسیای مرکزی شناخته شده‌، دارند. افزو‌ن‌بر این، برخی اشیای سنگی پیدا شده در قبور هم با آنچه باستان‌شناسان تولیدهای بین فرهنگی می‌گویند هم‌خوانی دارد. این اشیا، شامل ظروفی هستند که از یک تیپ، نقش و موتیف کلی تبعیت می‌کنند و در یک گستره جغرافیایی و فرهنگی وسیعی از فلات ایران پراکنده شده‌اند.»
ازجمله این ظروف می‌توان به ظروف سنگی ساخته شده از سنگ نرم و سیاهی که در فارسی به آن سنگ صابون گفته می‌شود اشاره کرد. تیپ خاصی از اشیای سنگی که پیش از این در آسیای مرکزی، جیرفت و شهر سوخته هم کشف شده بود.
به گفته وحدتی استفاده از نقش‌هایی مثل اژدها یا مار، عقرب و یا دیگر حیوانات روی اشیای تولیدی بین‌فرهنگی نشان از تبادل و گستره مفاهیم سمبلیک رایج شهری در جوامع دوران مفرغ دارد. این اشیا نشان می‌دهد که چلو هم در حدود 4 هزار سال قبل، در شبکه مبادلات اقتصادی ـ فرهنگی، در شمال خاور فلات ایران نقش مهمی ایفا می‌کرده‌است.
منطقه‌ای که چلو در آن قرار دارد، یک کریدور رفت و آمد باستانی است. این منطقه از شمال با رشته‌ کوه‌های البرز و از جنوب با کویر مرکزی محدود می‌شود. این کریدور یک دالان طبیعی برای شریان‌های اقتصادی و فرهنگی از بیش از چهارهزار سال قبل تا دوره قاجار بوده‌است. وجود منابع آبی و معدنی و همچنین موقعیت استراتژیک، سکونت را در این منطقه پدید آورده و از آن‌جایی که این کریدور تنها مسیر دسترسی در گذشته بود، چلو از یک روستای کوچک به شهری مهم در زمان خود بدل شده‌ که اکنون با چهل هکتار وسعت، شناسایی شده‌است. 
باستان‌شناسان بر همین اساس شواهدی از تاثیر فرهنگ حوزه‌های بزرگ فرهنگی منطقه از جمله حوزه فرهنگی گرگان، حوزه فرهنگی ترکمنستان، خراسان بزرگ و فرهنگ حصار دامغان را در منطقه چلو شناسایی کرده‌اند. شواهدی که از نیمه نخست هزاره چهارم پیش از میلاد آغاز و تا 1700 پیش از میلاد ادامه دارد. 
سرپرست ایرانی هیات باستان‌شناسی ایران و ایتالیا درباره‌ي یافته‌های این هیات گفت:«هدف اصلی ما در دومین فصل کاوش، شناسایی ابعاد مختلف فرهنگ باختری ـ مروی از طریق کاوش در گورستان بود. از آن‌جایی که محل کاوش ما پیش از تبدیل شدن به گورستان مسکونی بود، فضاهایی به شکل انباری متعلق به 3700سال پیش از میلاد (5700 سال قبل) هم پیدا کردیم. در این فضاهای انباری شکل، خمره‌های بزرگی بود که در آن غلات و دیگر محصول‌های کشاورزی مورد نیاز یک خانواده نگهداری می‌شد.» 
وحدتی درباره آزمایش‌های انجام گرفته از محتویات این خمره‌ها گفت: «در حین انجام کاوش با استفاده از مطالعات باستان‌ گیاه‌شناسی محتویات داخل این خمره‌ها را بررسی کردیم و علاوه بر دانه‌های گندم و جو، دانه‌های انگور هم پیدا کردیم. احتمالا از این محصول برای مصارفی چون تهیه سرکه و یا نوشیدنی‌های مخصوصی استفاده می‌شده‌است.» 
شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد بخش مربوط به دوره مس و سنگ پس از مدت‌ها به واسطه رسوبات طبیعی در زیر خاک دفن شده و حدود 2200سال پیش از میلاد (4200 سال قبل) تبدیل به گورستان شده‌است. در برخی از گورها، اجساد در کنار خمره‌های دوره قبل دفن شده‌اند.
وحدتی دراین‌باره گفت: «در برخی موارد پس از کندن یک گور با ژرفای یک‌متر و بیست یا سی‌ سانت، به خمره‌هایی برخوردند که متعلق به دوره‌های قبل‌تر بوده و اجساد را همان‌جا دفن کرده‌اند. این درحالی‌است که بین جسد دفن شده و خمره فاصله زمانی حدود 2 هزار ساله وجود دارد.»
وی در ادامه با اشاره به محتویات گورها گفت: «در گورها، بیشترانواع ظروف سنگی، سفالی و یا زیورآلات سنگی و فلزی کشف شده‌است. در تمام گورهای باز شده، به طوراستاندارد، دست اجساد دستبند بوده و همه آن‌ها حتمن سنجاق‌های مفرغی برای بستن لباس دارند. بیشتر آن‌ها زیورآلاتی مانند گوشواره یا گردنبند دارند که از سنگ یا استخوان ساخته شده‌است.»
به گفته وحدتی شیوه تدفین در این گورستان به یک روش بوده و تمام اجساد به پهلو راست خوابیده‌اند و جهت آن‌ها خاوری و باختری است.
این نخستین‌باری است که جزییات فرهنگ BMAC در ایران بررسی می‌شود. پیش از این اشیا گزیده‌ای از این سبک فرهنگی ماننده پیکرکی در نیشابور کشف شد که از حفاری غیر علمی بدست آمده بود. سرپرست ایرانی هیات کاوش ایران و ایتالیا معتقد است که چلو رازهایی از جزییات فرهنگ BMAC را در ایران فاش می‌‌کند و شاید بهتر است کم‌کم به آن، فرهنگ خراسان بزرگ گفته شود. زیرا بخش‌هایی از مرو، سمرقند و بخارا که وابسته به حوزه فرهنگ خراسان بزرگ بوده‌اند، در بیش از چهار هزار‌سال قبل از این فرهنگ تبعیت می‌کردند. 
وحدتی درباره برخی مطالعات انجام شده از این فرهنگ در کشورهای همسایه و روسیه گفت: «مطالعات نژادی دقیقی از آدم‌های متعلق به این فرهنگ نشده اما بعضی باستان‌شناسان سرشناس که در منطقه روسیه، مزارشریف و یا در ترکمنستان و تاجیکستان، روی این فرهنگ مطالعه کردند، معتقدند که شواهدی «پیشازرتشتی» یافته‌اند. کشف بقایای ماده‌ای به نام «هوم» که در آیین زرتشتی مقدس بوده و یا دفن سگ همراه انسان و یا سوزاندن خاک پیش از تدفین برای پاک نگه‌داشتن خاک از جمله نشانه‌هایی است که به اعتقاد آن‌ها، فرهنگ زرتشتی را تداعی می‌کند.»
به گفته وی نشانه‌های یاد شده در چلو دیده نشده‌است اما یک نمونه از گورهای فرهنگ BMAC در بجنورد کشف شده که هم خاک را سوزانده‌ بودند و هم در قبر اسکلت سگ کنار بقایای انسانی پیدا شده‌است.
در برخی متون، از فرهنگ BMAC به نام تمدن جیحون یا آمودریا هم یاد شده‌است. این از آن جهت است که قلب پیدایش این فرهنگ در اطراف رودخانه جیحون یا آمودریا بوده‌است. این فرهنگ یک فرهنگ شهرنشینی با معماری خوش‌ساخت است. شواهد باستان‌شناسی از مبادله‌های اقتصادی این فرهنگ، بیانگر رشد شهرنشینی و پدید آمدن قشر صنعت‌گر ماهر است که در ابعاد بسیار بزرگ، این روابط فرهنگی و مبادلاتی از بین‌النهرین در باختر، تا دره رود سند و حتا آن‌سوتر خاوردور وسعت داشته ‌است.
Kakhardshirکاخ اردشیر فیروز آباد
وحدتی در پایان یادآور می‌شود: «آثار این فرهنگ حتا در شوش هم دیده شده اما بیشتر اشیای تجملی و یافته‌ها اندک بوده‌است. این موضوع نشان از گستره مبادلاتی و اقتصادی این فرهنگ دارد. این درحالی‌است که اکنون ما در چلو با جزییات این فرهنگ مواجه شده‌ایم و ترجیح می‌دهیم به‌جای نام‌های BMAC و یا تمدن جیحون (آمودریا) از نام «فرهنگ خراسان بزرگ» استفاده کنیم. چه بسا در کاوش‌های آینده مشخص شود که بخشی از این فرهنگ در همین منطقه شکل گرفته و به جاهای دیگر رفته‌است.»
منطقه چلو در نزدیکی شهر سنخو است، واقع شده‌است. این محوطه تا جاجرم حدود 50 کیلومتر و بیش از یک‌ساعت با بجنورد فاصله دارد.
بیش از ۱۴ گور در محوطه‌ای بنام «چلو» در نزدیکی شهر سنخواست، سر از خاک بیرون آوردند. همراه آن‌ها اشیائی دفن شده بود که پرده از راز فرهنگی بزرگ و بین‌المللی در شمال و شمالی شرقی ایران برداشت.

در پی کاوش‌های باستان شناسی در محوطه باستانی “چلو” در استان خراسان شمالی، هیات باستان شناسی ایران و ایتالیا، در قبرهای کشف شده، ظروف سفالی یافتند که در آن بقایای کله و پاچه وجود داشته است.

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، علی‌اکبر وحدتی، سرپرست ایرانی هیات کاوش در این محوطه با اعلام کلیکخبر کشف کله پاچه در قبرها گفت: “ظروف سفالی بسیاری در قبرها بود که اکثر آن‌ها با مواد غذایی پر شده بود. بقایای گوشت بز و گوسفند از جمله کشفیات ما در این ظروف است؛ اما نکته جالب این‌که در دو قبر، یک دست کله‌پاچه برای متوفی گذاشته شده بود.”


آقای وحدتی در توضیح این کشف اعلام کرد: “در کنار جسد، ظرفی به شکل کاسه گذاشته شده‌است که در آن بقای سر گوسفند و چهار پاچه قابل رویت است. این موضوع نشان می‌دهد که احتمالا کله پاچه غذای محبوب آن‌ها بوده که پس از مرگ به آن‌ها هدیه شده‌است.”

به گفته سرپرست ایرانی هیات کاوش حدود ۱۳ قبر کشف شده و به طور تقریبی در هر قبر حدود ۱۵ ظرف سفالی در اندازه‌های مختلف گذاشته شده‌است. در بیشتر این ظرف‌ها مواد غذایی گذاشته شده بود.

کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه چلو، از مهرماه آغاز شد و تیمی از باستان‌شناسان ایرانی و ایتالیایی کاوش در این محوطه را انجام دادند. این هیات در دومین فصل کاوش خود تعدادی گور باستانی پیدا کردند که تاریخ آن‌ها به سه هزار و ۷۰۰ سال تا چهار هزار و ۲۰۰ سال قبل بازمی‌گردد.

به اعتقاد باستان شناسان منطقه‌ “چلو” یک کریدور رفت و آمد باستانی است. این منطقه از شمال با رشته‌های کوه‌های البرز و از جنوب با کویر مرکزی محدود می‌شود.

گفتنی است که مشابهه این گورها حدود سال 1353- 54 در تپه های مشرف به قلعه زیبد پیدا شد و  چون اشیا با ارزش مثل طلا در آنها نبود افراد این طرف ها را خراب کردند . در آن گورها کاسه هایی با ارزن وجود داشت که احتمالا غذای توگی در آنها برای مورده گذاشته بودند.

در دانشگاههای معتبر و مقاله های آکادمیک مقاله‌های ویکی‌پدیا را به عنوان منبع نام می برند.

ویکی‌پدیا تا به حال توسط رسانه‌ها، مراکز علمی و دیگر منابع به عنوان مرجع یا ضمیمه، مورد استفاده قرار گرفته‌است. سازمان‌های خبری مقاله‌های ویکی‌پدیا را به عنوان منبع نام برده‌اند و یا در گوشهٔ صفحهٔ وب خود، برای کسب اطلاعات بیشتر، ارجاعی به آن گذاشته‌اند. بعضی از آنها این کار را به طور مرتب انجام می‌دهند. بنابر فهرستی که توسط ویرایشگران ویکی‌پدیا تهیه شده‌است، مقاله‌های ویکی‌پدیا بیشتر از همه جا در رسانه‌های خبری ذکر شده‌اند. در رده‌های پایینتر، تحقیقات علمی، کتاب‌ها، همایش‌ها و دادگاه‌ها قرار دارند.

ارجاع‌های زیادی به مقاله‌های ویکی‌پدیا در بخش «دیدگاه‌های بهتر» روزنامهٔ علم (Science Journal) قرار گرفته‌است. اولین ارجاع این روزنامه، پیوندی به مقالهٔ ویکی‌پدیا تحت عنوان «A White Collar Protein Senses Blue Light» (لیدن، ۲۰۰۲) بود. پس از آن مقاله‌های زیادی به پیوندهای مشابه ارجاع داده‌اند.

در رسانه‌های فارسی بسیاری از مقالات ویکی فارسی کپی و منتشر می‌شود و غالباً منبع آن نیز ذکر نمی‌شود در پایان نامه‌های دانشجویی به وفور از منابع ویکی‌پدیا استفاده می‌شود با این تفاوت که دانشجو ریفرنس‌های ویکی‌پدیا را با نام خودش جا می‌زند و بسیاری از استادان نیز دانسته یا نادانسته مطالب را می‌پذیرند. همین کار در خصوص مقاله های انگلیسی ویکی پدیا می شود. پژوهشگر یک یا چند سرفصل را ترجمه و ریفرنس ها را بدون بیان ویکی پدیا در پایان می آورد.

در حال حاضر استفاده از ویکی پدیا بطور گسترده ای در ایران و محافل آکادمیک رو  افزایش  است.

دانشگاه جواهر لعل نهرو

بر اساس تحقیقی جدید از میان ۸۰۰هزار صفحه بررسی شده در  ویکی پدیا و از میان 300 هزار مقاله  موجود به فارسی در ویکی‌پدیا٬ ۹۶۳ مقاله یا صفحه در ایران فیلتر هستند. از این میان بیش‌ترین حجم به مسایل سیاسی و بیش از همه به انتخابات ۸۸ و “جنبش سبز” اختصاص دارد.

محققان دانشگاه پنسیلوانیا در آمریکا به منظور ارزیابی گستردگی سانسور اینترنت در ایران میزان و تنوع موضوعی صفحات فیلترشده ‌در ویکی‌پدیای فارسی را سنجیده‌اند.
این تحقیق نشان می‌دهد به‌رغم انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری در ایران که به استفاده‌ی گسترده‌ی برخی از اعضای کابینه نظیر محمدجواد ظریف٬ وزیر امور خارجه٬ از فیس‌بوک که در ایران فیلتر است٬ منجر شد، همچنان در بر پاشنه‌ی فیلترینگ گسترده‌ی اینترنت در این کشور می‌گردد.به گزارش وب‌سایت “مشابل” و به نقل از تحقیق انجام‌شده در پنسیلوانیا٬ در مجموع ۹۶۳ مقاله در ویکی‌پدیای فارسی از مقالات سیاسی گرفته تا مقالاتی پیرامون هم‌جنس‌گرایی تا حتی صفحه اما واتسون٬ دختر بازیگر در فیلم‌های هری پاتر٬ در ایران فیلتر هستند.محققان تحقیق سانسور ویکی‌پدیا در ایران می‌گویند که فهم این‌که ایران چه موضوعاتی را در اینترنت فیلتر می‌کند  کمک می کند که حساسیت های جامعه ایرانی و یا دولت مشخص شود 

کالین اندرسون و نیما ناظری در تحقیق خود عنوان می‌کنند که ویکی‌پدیا دانش‌نامه‌ی محبوب متن‌باز اینترنتی، محلی سودمند برای کشف انواع محتوای ممنوع در ایران است.

این دو محقق دریافته‌اند که از مجموع ۸۰۰ هزار  صفحه  موجود در ویکی‌پدیای فارسی٬ ۹۳۶ مقاله در ایران فیلتر هستند. از این تعداد ۴۰۳ مقاله مربوط به مسایل سیاسی٬ ۱۸۹ مقاله مربوط به سکس و جنسیت٬ ۱۳۶ مقاله مربوط به مذهب٬ ۹۳ مقاله مربوط به حقوق بشر٬ ۵۹ مقاله مربوط به هنر٬ ۵۱ مقاله مربوط به رسانه و روزنامه‌نگاری٬ ۱۹ مقاله‌ی دانشگاهی٬ و ۱۳ مقاله‌ی پراکنده بوده‌است.

برای خواندن این تحقیق که به زبان انگلیسی موجود است می‌توانید به این آدرس مراجعه کنید:

بر اساس تحقیق منتشر شده ۷۵ درصد مقالات فیلتر شده مربوط به سیاست٬ سک.س و مذهب بوده‌اند که هدف‌گذاری دولت ایران در امر فیلترینگ را به خوبی اثبات می‌کند.

برای مثال مقالات مربوط به بهاییت همگی فیلتر هستند.
در موضوع سیاست٬ ۱۲۹ مقاله فیلتر شده مربوط به انتخابات مناقشه‌برانگیز ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ است. از این میان ۵۶ مقاله صرفا جنبه زندگی‌نامه دارد و اطلاعاتی به‌ویژه درباره زندگی رهبران مخالف دولت محمود احمدی‌نژاد٬ رئیس‌جمهور پیشین جمهوری اسلامی٬ ارایه می‌دهد. (بیشتر بخوانید: تلاش ویکی‌‌پدیا برای جلب مشارکت زنان)

در میان مقالات دیگر نیز ۲۳ مقاله فیلترشده مربوط به “جنبش سبز” است.

سکس و غرب موجب فیلترینگ

از میان ۱۸۹ مقاله فیلترشده‌ در حوزه سک.س و جنسیت تنها ۱۷ مقاله درباره پورنوگرافی‌ست. بقیه مقالات مربوط به آناتومی٬ رفتارهای جنسی٬ و ۱۳ مقاله نیز درباره هم‌جنس‌گرایان و ترنس‌جنس‌گرایان است.

بر اساس تحقیق انجام‌شده همچنین سانسور دولتی در جهت محو آثار غرب است از مقالات مربوط به رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران غربی گرفته تا بازیگران غربی در ایران از تیغ فیلترینگ گذشته‌اند.

ویکی‌پدیا دانش‌نامه آن‌لاینی‌ست که از ۲۰۰۱ آغاز به کار کرده است.

ویکی‌پدیا در ابتدا فقط به زبان انگلیسی بود، اما تا پایان سال ۲۰۰۱، یعنی کم‌تر از یک‌سال بعد از افتتاح، تعداد مقاله‌هایش به ۲۰ هزار رسید و به ۱۸ زبان دنیا در اختیار عموم قرار گرفت.

این دانش‌نامه اکنون به بیش از ۲۸۲ زبان ‌موجود است.

ویکی‌پدیای فارسی از آذر ۱۳۸۲ آغاز به کار کرد و در چهارده ماه اول، تعداد مقاله‌هایش به ۱۰ هزار رسید.

 منبع: DW.DE

هندوستان قدم در راه مریخ گذاشت . زودتر از چین اما بعد از آمریکا و روسیه

هندوستان شگفت انگیز. 

این شعار تبلیغاتی سازمان توریسم هندوستان است که برخلاف بسیاری از شعارهای تبلیغاتی توریستی به شدت واقعی است. نام هندوستان را به زبان بیاورید، چشمان‌تان را ببندید و به تصویری فکر کنید که به ذهنتان هجوم می‌آورد: 
از فیل و طاووس گرفته تا معماری شگفت انگیز هندی و گوهری چون تاج محل، از خیابان‌های شلوغ و خودروها و سه چرخه‌های موتوری که گویی بوق آن‌ها به پدال گازشان مستقیم متصل است تا جنگل‌های دست نخورده و حشی استوایی، از سینمای پررنگ و لعاب و پرساز و آواز بالیوود گرفته تا هزار آیین و معبد و پرستش‌گاه، از ماهتما گاندی و مبارزات مدنی او علیه انگلستان گرفته تا تشکیل پرجمعیت‌ترین دموکراسی جهان، از پیشرفت‌های خیره‌کننده در زمینه آی تی و کامپیوتر تا تبدیل شدن به قطب فرآیند برون سپاری نیروی متخصص و از یکی از قدرت‌های اقتصاد جهانی گرفته تا فقری که در خیابان‌های شهرها و روستاها می‌توان به چشم دید. 
هندو سرزمین همه این‌ها و سرزمین چنین تضادهایی است و این به این تصویر پر رنگ و لعاب باید قطعه دیگری نیز اضافه کرد. 
هندوستان اینک یکی از کشورهای صاحب نام در زمینه کاوش‌های روباتیک فضایی شده است و این کار را با اقدام جسورانه هفته‌های اخیر خود به اوج رساند و گام در راه دشوار مریخ گذاشت.
پیشران موشکی PSLV که یکی از پیشرفت‌های ساخت خود هندوستان به شمار می‌رود در ساعت ۹:۰۸ به وقت جهانی روز سه شنبه 5 نوامبر، موتورهای خود را روشن کرد تا اولین سفیر هندوستان را عازم مریخ کند. ماموریتی با بودجه اندک که نه تنها جایگاه هندوستان در رقابت‌های فضایی را بهبود می‌بخشد که این کشور را برای فعالیت‌های آینده فضایی دلگرم‌تر می‌کند.
این ماموریت در ساعت ۲:۳۸ به وقت محلی از پایگاه پرتاب‌های فضایی ساتیش داوان (Satish Dhawan) در جزیره سری هاریکوتا (Sriharikota) آغاز شد. بعد از ۴۴ دقیقه و در ساعت ۹:۵۲ محموله همراه این پرتابگر یعنی ماموریت مدار گرد مریخ Mars Orbiter Mission در مدار از پیش تعیین شده و با موفقیت رها شد و اندکی بعد با باز کردن صفحات خورشیدی خود بخش اول ماموریت خود را با موفقیت به پایان رسید.
این سفینه به طور مستقیم عازم مریخ نشده است و پیش از آنکه گام در راه مریخ بگذارد مدارگرد مریخ یا آنگونه که رسانه های هندی آن را خطاب می کنند مانگالیان در مداری بیضی شکل در اطراف زمین با حضیض ۲۴۶ کیلومتر و اوج مداری ۲۳۵۰۰ کیلومتری از سطح زمین قرار گرفته است و در طول هفته های آینده این سفینه برای عزیمت نهایی آماده می شود تا اینکه سرانجام روز اول دسامبر و اگر همه چیز خوب پیش برود از مدار زمین جدا شده و راهی قلمرو سیاره سرخ می شود.
این ماموریت به نسبت ماموریت ارزان قیمتی است و با بودجه ۷۳ میلیون دلار آماده و پرتاب شده است و اگر همه چیز خوب پیش برود و این ماموریت به هدف خود برسد آژانس فضایی هندوستان به چهارمین آژانس فضایی جهان پس از آژانس فضایی روسیه، ناسا و آژانس فضایی اروپا بدل می‌شود که با موفقیت توانسته‌اند به مریخ برسند. البته این اگر مهمی است باید به خاطر داشت که تنها اندکی بیش از یک سوم ماموریت‌های فضایی به مقصد مریخ به این سیاره رسیده‌اند و بقیه آن‌ها در یکی ار مراحل پرتاب تا مرحله تثبیت نهایی شکست خورده‌اند.
غیر از این ۴ آژانس فضایی ژاپن نیز در سال ۱۹۹۸ ماموریتی به نام نوزومی یا امید را راهی مریخ کرد. مدار پیچیده این ماموریت باعث شد تا نوزومی هیچ‌گاه به مریخ نرسد. چین نیز یک بار تصمیم به سفر به مریخ گرفت اما این سفر را نه با کمک سیستم پیشران خود که قلمدوش ماموریت روسی فوبوس – گرانت روسیه آغاز کرد و با از دست رفتن این ماموریت در مدار زمین محموله چینی آن هم از دست رفت.
مانگالیان – اگر همه چیز خوب پیش برود – روز ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۴ با روشن کردن موتورهای خود درون مدار مریخ قرار می‌گیرد. با وجودی که این ماموریت بیش از هر چیز آزمونی برای توانایی هندوستان برای سفرهای میان سیاره‌ای و آزمودن توان شبکه اعماق فضای این کشور در ابعاد بزرگتر است اما اگر محموله به سلامت به مقصد برسد ابزارهای علمی آن می‌توانند داده‌های مهمی را جمع آوری کنند. به ویژه چشم‌ها به ابزار سنجش گر گاز متان در جو مریخ است. گازی که پیش‌تر سفینه‌های اروپایی ردی از آن در جو مریخ را یافته بودند ولی مریخ نورد کنجکاوی که اکنون در مریخ به فعالیت مشغول است، نتوانسته نشانه‌ای از آن را حداقل در محل فعالیت خود پیدا کند.
برنامه فضایی هندوستان برنامه قدیمی به شمار می‌رود. برنامه‌ای که مسولان آن گام به گام و آهسته و پیوسته آن را توسعه داده‌اند.
آژانس فضایی هندوستان در سال ۱۹۶۹ تاسیس شد. در سال ۱۹۷۵ هندی‌ها نخستین ماهواره ساخت خود را با کمک روس‌ها به فضا فرستادند و در سال ۱۹۸۰ خود آن‌ها توانستند با کمک پیشران‌های خودشان موفق به قرار‌دادن ماهواره در مدار زمین شدند. از آن پس تعداد زیادی ماهواره با هدف‌های علمی و هم‌چنین سنجش از دور زمین و مخابراتی را هندوستان به مدار زمین فرستاد.
در سال ۲۰۰۸ برنامه روباتیک فضایی مریخ نقطه اوجی را با اعازم موفق چاندرایان – ۱ به ماه تجربه کرد و در نهایت امسال نیز هندوستان قدم در راه مریخ گذاشته است. گامی که اگر آن را با موفقیت بردارد دربین رقیبان منظقه‌ای خود یعنی چین، ژاپن و کره جنوبی جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند.
هندوستان در زمینه برنامه‌های سرنشین دار نیز مدت‌ها است که در حال برنامه‌ریزی است و البته طبیعی است که بخشی از برنامه فضایی هندوستان تحت تاثیر رقابت‌های منطقه‌ای و با توجه به نگاه به آینده این کشور در جهان شکل می‌گیرد.
اما همان‌طور که رقابت‌های فضایی شرق و غرب در نهایت باعث رونق عصر فضا و ارتقای جایگاه ما از نظر آگاهی نسبت به خود و جهان‌مان شد حتی اگر بخشی از سوخت موتور محرک برنامه‌های فضایی هندوستان و چین و … را ارزیابی‌های سیاسی تامین کند اتفاق مبارکی است که فضای کاوش‌های فضایی را توسعه می‌دهد

شیرین کاری مطبوعات این بار دروغ گویی جاهلانه علیه پلنگ ایرانی. چوپان دروغگو

حیوانی که بزهای  چوپان لرستانی را درید گرگ بوده نه پلنگ

ذم شبیه مدح  . در قالب تشکر از یک چوپان پلنگ بیچاره را بد نام کردند .  یا چوپان دروغ گو بوده  یا مطبوعات

این ماجرایی که اخیرا در رسانه ها تکرار میشود که یک پلنگ ایرانی در لرستان به گله ای حمله کرده و چهل و چهار بز را دریده ولی چوپان مسلح گله به آن شلیک 1468573_590931620956113_143385587_nنکرده است ، را باور نمی کنم .

من نمیدانم کسانی که این داستان عجیب و غریب را به سادگی باور کرده اند و بدون مطالعه و از سر احساس آن را تکرار می کنند ، آیا هیچ میدانند که دارند ناخواسته چه چهرهء ترسناک و رعب انگیزی از پلنگ بی گناه و بی آزار ایرانی می سازند؟


پلنگ هیچگاه و تحت هیچ شرایطی چهل و چهار بز یا هر حیوان دیگری را نمی کشد و برای سیر کردن خودش و توله های گرسنه اش تبدیل به یک چنین هیولایی نمی شود .

پلنگ اگر بکشد یک شکار را می کشد و اگر هم بخواهد بخورد ، یک شکار را می خورد . البته گاهی یک گرگ گرسنه بنا به طبعی که دارد ممکن است به گله ای حمله کند و به تنهایی بیش از ده گوسفند را بدرد اما پلنگ چنین طبعی را ندارد و اگرچه شکارچی هست اما درنده نیست . اساسا یک پلنگ ، و آنهم یک پلنگ گرسنه و بی رمق ، قادر به تعقیب و شکار و کشتن چهل و چهار بز نیست . من از رسانه ها و خبرنگاران بی اطلاع و بی تخصص مطبوعات و سایتهای مختلف توقعی ندارم که در این خصوص بیشتر مطالعه کنند ، اما در شگفتم از اینکه می بینم برخی از مقامات سازمان بی خاصیت حفاظت محیط زیست ایران هم این داستان را باور کرده اند و برای عقب نماندن از قافله ، مشغول هوراکشیدن و تمجید از چوپانی شده اند که کشتن چهل و چهار بز خیالی اش را دیده اما به پلنگ درنده شلیک نکرده است . من ترسم از این است که این داستان جعلی ، و یا به شدت اغراق شده ، به گوش سایر چوپانهای آن منطقه برسد و آنها از این به بعد به محض دیدن یک پلنگ ، به تصور اینکه برای دریدن بزها و گوسفندهایشان آمده است ، به سمتش شلیک کنند و آن را بکشند . من از روزنامه نگارهایی که خودشان را محیط زیستی می نامند و مشغول نوشتن مطالب زرد و احساساتی هستند و نیز از مقامات سازمان حفاظت محیط زیست ایران که می خواهند در این میان از احساسات برانگیخته شدهء رسانه ای استفاده کنند و برای خودشان محبوبیتی کسب کنند ، خواهش می کنم که برای گرم کردن بازارشان به سراغ سوژهء دیگری بروند و از پلنگ بی آزار و معصوم ایرانی مایه نگذارند و علیه این بیچاره بیش از این دروغ نگویند و اغراق نکنند . پلنگ ایرانی درنده نیست و هیچگاه چهل و چهار بز را نمی درد.