نقشه های کهن

دریای پارس یا خلیج فارس از نادر نام‌های باستانی و کهن است که در طول تاریخ درسراسر جهان در همه زبان‌ها و همه زمان‌ها و با همه حکومت‌ها و دولت‌ها باقی مانده است. این نام از آغاز امپراتوری پارسی تا سلطه اسکندر مقدونی و از دولت سلف صالح ( صدر اسلام) تا بنی امیه، بنی عباس ، چنگیز خان و هلاکوخان و بعدها تا سلطه پرتغالی‌ها و انگلیسی‌ها بر خلیج فارس، همواره با حوادث تلخ وشیرین روزگارهای مختلف محفوظ مانده و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.

البته نام خلیج فارس به دلیل اصالت و مقبولیت جهانی خود در زمان‌های خیلی دور هرگز با چالش روبرو نبود. اما در دهه های اخیر برخی کشورهای منطقه ای و حتی فرامنطقه ای در راستای تامین منافع سیاسی و اقتصادی خود اقدام به تحریف نام خلیج فارس کردند.Map_of_persia

اما در دو قرن اخیر دشمنان ایران تلاش‌های زیادی را برای تغییر نام تاریخی و واقعی خلیج فارس انجام دادند.

تحریف خلیج فارس از گذشته تا کنون

در دوره جنگ‌های ایران و عثمانی، عثمانی ها برای مقابله با ایران سعی کردند از نام خلیج بصره- نام یکی از خلیج های کوچک در خلیج فارس – استفاده کنند که موفق نشدند و نام خلیج فارس همچنان تداوم یافت.

انگلیسی‌ها نیز در قرن ۱۹ ‪ نام دریای بریتانیا را بکار بردند ولی این نام مقبولیتی نیافت و متداول نشد لذا آن را رها کردند.

1142bahrfars

پس از ملی شدن نفت ایران و خلع ید از شرکت های انگلیسی و قطع روابط ایران و انگلیس ابتدا نماینده سیاسی انگلیسی مقیم بحرین از سال 1950 عبارت ساحل عربی را برای منطقه جغرافیایی بخش جنوبی خلیج فارس که متعلق به اعراب تحت الحمایه انگلیس بود مرسوم ساخت و سپس به تدریج کلمه خلیج عربی را جایگزین آن ساخت و سپس این نام را به کل خلیج فارس تعمیم داد.

پس از مصادره اموال شرکت نفت انگلیس و خلع ید از شرکت های انگلیسی و قطع روابط ایران و انگلیس برای اولین بار وزارت مستعمرات انگلیس نیز در مکاتبات خود این نام جدید را متداول ساخت.

با انتشار کتابی در لندن در سال 1957 میلادی توسط رودریک اووین کارگزار سازمان جاسوسی انگلیس که بلافاصله به زبان عربی تحت عنوان الفقاهه الذهبیه- وثائق الخلیج العربی ترجمه و انتشار یافت، سناریو تحریف نام خلیج فارس، ابعاد تازه‌ای یافت.

در سال 1966 میلادی نیز سر چالز بلگریو، نماینده سیاسی انگلیس در خلیج فارس، در پایان ماموریت خود کتابی تحت عنوان خلیج عربی منتشرساخت.

بحر فارس

وی در این کتاب عنوان کرد که اعراب دوست دارند خلیج فارس را خلیج عربی بنامند. او هم چنین در مجله صوت البحرین خلیج فارس را خلیج عربی نامید، که اعتراض‌هایی را برانگیخت. البته بلگریو در دومین کتاب خود به نام به بحرین خوش آمدید از مواضع خود عقب نشینی کرد و در صدد جبران اشتباه خود برآمد و خلیج فارس را با نام واقعی خود – خلیج فارس – یاد کرد.

 Baylonianmaps (1)

برخی شواهد و مستندات تاریخی

برخی بیگانگان در حالی نام تاریخی خلیج فارس را تحریف و از اسامی مجعول دیگر یاد می‌کنند که خود بهتر از هر کس دیگری می‌دانند که به گواه تاریخ بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس از سال1971( ه.ش)1350تشکیل شده اند و ایران همواره قدرتمندترین ، پرنفوذترین و بزرگ‌ترین کشور منطقه بوده است.

به عنوان نمونه سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد، همواره نام تاریخی و اصلی خلیج فارس را به کار برده اند. دبیرخانه سازمان ملل متحد در سند مورخ 5 مارس 1971 به دولت ایران یادآور می شود که بنا بر عرف جاری در دبیرخانه سازمان ملل متحد در اسناد و نقشه‌های جغرافیایی، منطقه آبی بین ایران از سمت شمال و شرق و تعدادی از کشورهای عربی از سوی جنوب و غرب به نام خلیج فارس نامیده می شود و این، بنا بر عرف قدیمی انتشار اطلس‌ها و فرهنگ‌های جغرافیایی است.

این دبیرخانه همچنین بابت اشتباه‌هایی که سازمان ملل در برخی اسناد در به کار بردن نام خلیج فارس مرتکب شده، عذرخواهی کرده آن را سهوی دانسته و از کارگزاران سازمان خواسته است که همواره این موضع ایران را در نظر داشته باشند.

پژوهشگرانی که در خصوص نام خلیج فارس تحقیق کرده اند، متفق القول هستند که نام خلیج فارس در تمام قرون گذشته نامی یگانه، بین‌المللی و بدون معارض بوده و در کل جهان و خاورمیانه بر روی کمتر نامی در ادوار مختلف تاریخی چنین اتفاق و یگانگی در میان همه جهانگردان ، نویسندگان و مورخان وجود داشته است.SONY DSC

وجود 3 هزار نقشه و حداقل 300 کتاب تاریخی، ادبی و دینی متعلق به 250 نفر از مورخان و جهانگردان سرشناس کشورهای اسلامی، عرب، یونانی، رومی و اروپایی در قرن‌های گذشته که در توصیف خلیج فارس و نام‌گذاری آن بطور مستقیم و یا ضمنی توضیحاتی داده‌اند بهترین گواه بر این است که خلیج فارس از دیرباز به همین نام خوانده شده و شهرت جهانی یافته است.

اسناد و مدارک تاریخی نشان می‌دهد در تمام کتب و منابع دولتی کشورهای عربی تا دهه 1960 میلادی نیز همواره از نام خلیج فارس استفاده می شد. از جمله می توان به یکی از سروده های ملی مصر که در آن جمله “حدودنا من خلیج الفارسیه حتی بحر الابیض” آمده است و کتاب انور ساداد رییس جمهوری سابق مصر تحت نام طغیان رودنیل در سال 1975 میلادی و ده‌ها مورد دیگر اشاره کرد که همگی از آبراه جنوب ایران به نام خلیج فارس نام برده اند.

 http://www.iran-eng.com/archive/index.php/t-175410-p-2.html

به نقل از کتاب” خلیج فارس نامی کهن تر از تاریخ و میراث فرهنگی بشریت”  محمد عجم ، توپا/پارت ،تهران- 1383

بنا بر اسنادی که تا کنون کشف شده،قدیمی ترین نگاره ها و نقشه ها ی ترسیمی کشف شده به سرزمین مصر و بین النهرین منصوب شده‌اند. نقشه ای از سرزمین بابلیون(عراق) حک شده بر گل پخته پیدا شده است که در موزه بریتانیا به شماره 153/92687 نگهداری می شود و متعلق به500 سال قبل از میلاد و به دوره بابلی جدید(از سلطه پارسها بر بابل)است اما گفته شده این نسخه از نسخه ای مشابهه که گویا متعلق به دوره سارگون پادشاه اکد (2300ق.م) بوده است نسخه برداری شده است که در آن خلیج فارس بدون اسم ترسیم شده است.

  • یونانیها و رومیها و فنیقیها حرفه نقشه کشی را توسعه داده‌اند و به ویژه بطلیموس (168 ق.م.) و استرابون(64 ق.م ) در این حرفه کوشا بوده‌اند.

در دوره ی عباسیان که دانشمندان و مدیران ایرانی بر امور خلافت تسلط داشتند ، نیازبه جهت یابی قبله برای مسلمانان ، به ویژه کشورهای دور دست ،ضرورت کارتوگرافی را ایجاب می کرد و به دستور مامون (833-814 م.) ترجمه آثار یونانی شروع شد و نقشه ای از جهان تهیه گردید.[۴] خوارزمی( 821 ق. )، اسطخری(استخری)( 925 ق.)، ابن حوقل( 977 ق.)، ادریسی حمودی (1165 ق.) (با ترسیم هشتادو دو نقشه در کتاب نزهه المشتاق) نقشه هایی از دیار عرب ، بلاد فارس بحر فارس و روم وشام ترسیم کردند که پایه و اساس نقشه های قرون بعدی توسط اروپائیان گردید. گفتنی است که در تمام این نقشه ها خلیج فارس نام خود را تحت عنوان بحر فارس و یا خلیج فارس حفظ کرده است

نقشه های منسوب به افراد ذیل اگر چه نسخه اولیه آنها وجود ندارد اما در دوره های مختلف تاریخی و توسط افراد متعدد باز سازی شده است و می توان فهمید که در آن روزگار جهان را چگونه تصور می کرده‌اند در همه این نقشه های کهن هفت اقلیم و هفت دریا و خلیج فارس وجود دارد. [۲] [۳]

  • زنفن (۴۳۰-۳۵۴ ق.م)،(به انگلیسی Xenophon) تاریخ نگار یونانی
Baluch and alexandar's empire

خلیج فارس و نئارخوس the took

  • نئارخوس (۳۶۰-۳۰۰ ق.م)، (به انگلیسی Nearchus) دریاسالار مقدونی که در سال ۳۲۶ قبل از میلاد به دستور اسکندر دریای فارس را پیمود و تا دهانه رود سند پیش رفت در سفرنامه خود چنین آورده‌است:« پس از دویست استاد راه به ریگ و از آن جا به دیلم و دهنهٔ رودخانهٔ اندیان آمدیم، رودخانهٔ اندیان سرحد خوزستان و فارس و پس از سند بزرگ ترین رودخانه‌است. هیچ یک از سواحلی که پیمودم مانند دریای فارس، آباد و معمور نبود.
  • اراتوستن (۲۷۶-۱۹۴ ق.م)، (به انگلیسی Eratosthenes)، ریاضیدان و جغرافیدان یونانی که زمانی ریاست دانشگاه اسکندریه را نیز داشت، و نظریه‌های مهمی درباره شکل و جایگاه زمین ارائه داد،
  • هیپارکوس (۱۹۰-۱۲۰ ق.م)، (به انگلیسی Hipparchus)، دانشمند و جغرافیانگار یونانی
  • استرابو (۶۳یا۶۴ ق.م- ۲۴ میلادی)، تاریخ نگار و جغرافی نگار یونانی در کتاب از «ایندی تا ایبری» یا از هند تا اسپانیا، نقشه ای از جهان ترسیم کرده است.
  • فلاویوس آرینوس (۸۶-۱۶۰ میلادی)، (به انگلیسی Lucius Flavius Arrianus)، تاریخ نگار یونانی در کتاب آنابازیس یا تاریخ سفرهای جنگی اسکندر، نقشه ای از جهان ترسیم کرده است.
  • ازبیوس (۲۶۳-۳۳۹ میلادی)، (به انگلیسی Eusebius of Caesarea)، تاریخ نگار رومی که بنام پدر عیسویت شناخته می‌شود، با توجه به کوروش نامه زنفن، نقشه ای از جهان ترسیم کرده است.
  • 1- نقشه ی جهان بطلمیوس
  • 2- نقشه ی اراتوس مربوط به 250 سال قبل از میلاد مسیح
  • 3- نقشه ی دی سنارک مربوط به 285 سال قبل از میلاد مسیح
  • 4- نقشه ی استرابو (Strabo) مربوط به 20 سال بعد از میلاد مسیح
  • 5- در نقشه ی دیگری مربوط قرن نهم میلادی و دوران خلفای عباسی در کتاب «تاریخ عرب» به قلم فیلیپ حیتی ) به چاپ رسیده است،
  • 6- در نقشه ی جهان ابو ریحان بیرونی مربوط به 1030 میلادی .
  • 7- در نقشه ی جهان ادرِیسی که مربوط به 1160 میلادی .
  • 8- در نقشه ی جهان سالتر (Psalter) مربوط به قرن سیزدهم میلادی که در تحت نفوذ کلیسا تهیه شده است،
  • 9- در نقشه‌ای به نام نقشه ی ایران قدیم که توسط دوونتی جغرافیدان فرانسوی در سال 1881 میلادی تهیه شده
  • 10- در نقشه ای مربوط به 1895م. برگرفته از نقشه ی جهان بطلمیوس
  • persian influence 14 century

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.