می | 2017 | پژوهشهای ایرانی.دریای پارس.

Archive for: خرداد ۱۳۹۶

Glimpse Biography

The Persian Gulf Studies Center is proud to publish a glimpse biography and some works of the great author &prominent scholar and researcher of Iran to commemorate its endeavor to introduce history and politics and heritage culture of Iran:

Mohammad Ajam

– Ph.D. in International Law from the University of Casablanca, MA in Political Science, Master of Laws in International Law, M.A in religious studies and Islamic jurisprudence.

– He has published more than 200 articles published in magazines and newspapers and reputable sites, at least 20 of which are presented at regional and international conferences and published in prestigious domestic and foreign magazines.

– Full-time faculty member of the Faculty of Law and Political Science (Azad Mashhad) and lecturer at Ferdowsi University and Payame Noor (1991).

– Speaking fluently English-Arabic-Urdu-French

– Editor  for international page of the Khorasan newspaper and Hamshahri newspaper 1988.2003

– Iranian charge de affair in Maputo

– Legal and political Counselor on  the Iranian Embassy in India and Iranian representative to the AALCO Organization

– Co author of  Green Books(political books) introducing  Egypt, Sudan, Morocco, Kyrgyzstan, Mozambique and India.

– Participate in several international training and international seminars, and receives scholarship in netherland on legal Issues in The Hague and receiving international law Diploma, including a degree in Arbitration.

Member and Founder:
– Founders and activists of the Persian Gulf Studies Center, and the Center for Persian Gulf online center. Founder of parssea.org legal and heritage center.
-member of  Several think-tanks and research center in Iran&  Indian including Observer,  International Center for Peace Studies, Persian Gulf Studies Center .
– Founder and editor of Pars Sea Magazine and Human Rights NGO
 – Founder of zibad heritage center.
– Member of the  Gonabad House and an effective member of the Gonabad Kariz (Persian Qanat) Registered at UNESCO
– Member of Green Sarv Charity Foundation
– Activist in  the Society of Cultural Heritage.
– lecturer  at universities and research centers both at home and abroad, conducted many  radio and television interviews on the Middle East developments.
– Proposer and writer of  bill for  Persian Gulf National Day registration.
Acknowledgment and Medals
–  Honored and appreciated by the scientific and executive officials of the country and his books and numerous articles, including the book documents of the name of the Persian Gulf had chosen as the best book of the 50th anniversary of the Persian Gulf festival.
– receiving  honors and medals from various ministers and directors, including the Minister of Foreign affairs  and the Minister of Guidance, Vice President, and medal of  the Eleventh National Honorary Celebration of the Top National Researchers and Technology.
Number of published articles:
– Author of 10 books including:
– Book of documents of the name of the Persian Gulf of the ancient and eternal heritage of 2002 and 2011.
– Persian Scriptures on Fine Arts in India 2014
– Contribution to the compilation of several books including:
– Persian Scripture on the heritage buildings of India
– The strategic position of Uganda in the region of great lakes
– Structural Analysis of African Guerrillas.
– Various articles published in the scientific and research journal series
– Columnist in khabar online , Articles and political commentary and numerous analyzes in TV. Radio and newspapers such as: Hamshahri, Information(Etelaat), Islamic Republic, Khorasan News, Independent, East, etc.
– Specializing in linguistics and Arabic literature, the author of several articles and theories about geographical names and their roots , including the first one who referred to Qazvin as Arabisized of Caspian, and the title of Caspian Sea In 2002. Also Proving that Ajam is derived from Jam and Yema and related to Jamshidand do not have an Arabic roote, the origins of Iraq (Iraq) and several other geographical names. author of the theory that Yazdgerd III was not killed in a mill in Marv, but in the bloody battle of  Nizak Tarkhan  in Gonabad city. The theory that the cross is a sun worshiper icon and the icon of the sun. He is the author of a theory about the existence of a freshwater lake in the west of the Persian Gulf before the formation of the present Persian Gulf and its connection to the ocean. The author of an article about the falsehood of the arrival of the first Aryan people to Iran between 3 and 5,000 years ago but  the presence of the Aryans is  thousands of years older. The author of the paper  Kariz civilization and Fenjan (water clock) as the most important time recording in the world also other articles in Iranian studies.
– The author of the first article in defending the name and identity of the Persian Gulf in the  press and suggesting the Persian Gulf National Day for the first time was published in the newspaper (Hamshahri, October 16-27, 2002) and simultaneously published on several other websites.
– The author of the famous article in UNSD Historical, Geographical and Legal Validity of the Name: PERSIAN GULF unstats.un.org/unsd/geoinfo/ungegn/docs/23-gegn/wp/gegn23wp61.pdf
Published on the website of the United Nations, 2006.
– The Special interview  of the Shahr Ara newpaperwith Dr.Mohammad Ajam No. 241 Wednesday, May 13, 2017
– The Khorasan Special talk in Iran’s Morning Newspaper with Dr Ajam, Feb. 29, 2016, No. 19196
– Interview with the Democracy Journal (Special Note 44), 29/11/1394
– Interview of the Paik Khorshid Magazine with Dr. Ajam No.33, 2013 For more
information on the links and titles of published articles, see the following links:



خلیج فارس کے مطالعات کے مرکز    کو یہ اعزاز حاصل ہو رہا ہے کہ اپنے علمی اور تحقیقی ارکان اور ایران کے معروف مصنف کی کاوشوں کے اعتراف میں ان کی زندگی کا ایک مختصر جائزہ شائع کرے۔

محمد عجم

  1. کاسابلانکا یونیورسٹی کے بین الاقوامی قانون میں ڈاکٹریٹ، بین الاقوامی قانون اور سیاست میں ماسٹر اور سیاسیات میں گریجویشن کے ساتھ ساتھ دو سو سے زائد مقالوں اور تحقیقات کے مصنف جو معروف مجلوں، اخبارات اور ویب سائٹس پر شائع ہو چکے ہیں، جن میں کم از کم بیس عدد علاقائی اور بین الاقوامی کانفرنسوں میں پیش کیے گئے اور ملکی اور غیر ملکی مجلوں میں شائع ہوئے۔
  2. مشہد کی آزاد یونیورسٹی کے قانون اور سیاسیات کے شعبے کے کل وقتی استاد اور ۱۳۷۰ ش کی  دہائی میں فردوسی یونیورسٹی اور پیام نور یونیورسٹی کے استاد۔
  3. ماپوتو( موزمبیک) میں ایران کا سفیر
  4. ہندوستا ن کے ایرانی سفارت خانے میں قانون اور تحقیقی مطالعے کے انچارج اور آلکو کی تنظیم میں ایران کی نمائندہ۔
  5. مصر، سوڈان، مغرب، کرغیزستان، موزنبیق اور ہندوستان کی سبز کتابوں (Green Books) کی تالیف میں معاونت۔
  6. متعدد تعلیمی کورسز اور بین الاقوامی سیمیناروں میں شرکت اور لاہہ میں دو عدد تحقیقی اور قانونی کورسز میں شرکت اور بین الاقوامی قانون کے سرٹیفیکیٹ کا حصول جس میں جوڈیشری کے قانون (جوڈیشل لاء) کا سرٹیفیکیٹ بھی شامل ہے۔

– زبانی طور پر بولی انگریزی-عربی-اردو- فرانسیسی

بانی و رکن

  1. خلیج فارس کے مطالعاتی مرکز کے فعال رکن اور پرشین گلف آن لائن کے بانی۔
  2. مختلف تھنک ٹینکس اور مراکز کی علمی کمیٹیوں کے رکن، جن میں ہندوستان آبزرور، دفاعی مطالعات (ڈیفینس سٹڈیز)، صلح کے مطالعات کا بین الاقوامی مرکز اور مرکز مطالعات خلیج فارس نیز خبر آن لائن شامل ہیں۔
  3. مجلہ ’’دریای پارس‘‘ کے بانی اور چیف ایگزیکٹو اور انسانی حقوق کے ادارے، حقوق بشر نوین کے بانی۔
  4. گنا باد ہوم کے بانی رکن اور یونیسکو میں ’’گناباد قنات‘‘ کی رجسٹریشن کے موثر رکن۔
  5. سرو چیریٹی آرگنائزیشن کے بانی رکن۔
  6. زیبد کلچرل ورثہ آرگنائزیشن کے بانی اور مدیر۔
  7. خراسان کے مخیر حضرات کی ’’مدرسہ ساز کمیٹی‘‘ کے رکن۔
  8. متعدد ملکی اور غیر ملکی یونیورسٹیز اور سٹڈی سنٹرز میں مڈل ایسٹ کی تبدیلیوں کے سلسلے میں تقاریر اور ریڈیو اور ٹیلی ویژن کے انٹرویوز۔
  9. خلیج فارس کے قومی دن کی رجسٹریشن کی تفصیلاتی رپورٹ کے تجویزکار اور پیش کار۔

اعزازی سرٹیفیکیٹ

  1. علمی اور انتظامی عہدیداران کی جانب سے اعزاز اور متعدد مقالات و کتب کا چناؤ بشمول خلیج فارس کے نام کی اسناد کی کتاب جو کہ خلیج فارس کے بارے میں تحریرات کے پچاس سالہ مقابلے کی فاتح کتاب ہے۔
  2. کئی وزراء، نائب وزراء اور مختلف عہدیداروں کی جانب سے اعزازی سرٹیفیکیٹس جن میں وزراء خارجہ جناب جواد ظریف، جناب متکی اور اسی طرح صدر مملکت کے معاون جناب ڈاکٹر صالحی اور ثقافت کے وزیر جناب جنتی شامل ہیں۔
  3. ملک کے نمایاں محققین اور سائنسدانوں کی گیارہویں اعزازی قومی فیسٹیول میں سینئر اطلاقی تحقیق کار کے طور پر انتخاب۔

شائع شدہ تالیفات

۱۰ عدد کتابوں کے مولف اور مصنف جن میں:

  1. خلیج فارس کے نام کی اسناد کی کتاب ’’پرانی اور زندہ و جاوید میراث‘‘، ۱۳۸۳ش اور ۱۳۸۹ش۔
  2. ہندوستان کی قابل فخر عمارات پر فارسی میں لکھے ہوئے کتبے۔
  3. چند کتابوں کی تالیف میں شریک کار جن میں:
  4. ہندوستان کی قابل فخر عمارات پر فارسی میں لکھے ہوئے کتبے۔
  5. بڑی جھیل کے علاقے میں یوگنڈا کی سٹریٹجک صورت حال۔
  6. ’’افریقی گوریلوں کے انتظامی ڈھانچے کا تجزیہ‘‘ نامی کتا ب۔
  7. علمی اور تحقیقی مجلات میں شائع شدہ مختلف مقالات۔
  8. روزنامہ ہم شہری، اطلاعات، جمہوری اسلامی، خراسان خبر، مردم سالاری، شرق اور دیگر میں متعدد سیاسی تجزیہ و تحیل اور مقالات۔
  9. عربی کی زبان شناسی اور زبان دانی کے سپیشلسٹ، جغرافیائی ناموں کے سلسلے میں جدید نظریات پر کئی مقالات کے مصنف نیز بعض عربی الفاظ جن میں وہ پہلا شخص جس نے قزوین کے نام کے پس منظر کی تحقیق اور اسے کاسپین سے عربی سے تبدیل شدہ متعارف کروایا اور دریائے خضر کے ناموں کے متعلق مقالہ ۱۳۸۱ش میں شائع کیا نیز اس بات کو ثابت کیا کہ عجم دراصل جم سے ماخوذ اور یمن، یم سے ماخوذ اور جمشید سے مناسبت رکھتا ہے۔
  10. لفظ عراق کی بنیاد کی تحقیق اور کچھ دیگر جغرافیائی ناموں کی تحقیق۔
  11. اس نظریے کے مصنف کے یزدگرد سوم مرو کی (آسیابی؟) میں نہیں بلکہ نیزک ترخان کی خونی جنگ میں گناباد میں قتل ہوا تھا۔
  12. اس نظریے کے مصنف کہ صلیب سورج کی علامت اور خورشید پرستی کا نشان ہے اور مسیحت میں سر کی موجودگی ایرانی ثقافت کی بنیاد میں موجود ہے۔
  13. خلیج فارس کے مغرب میں میٹھے پانی کی جھیل کی موجودگی، خلیج فارس کی موجودہ شکل اور بحرِ اوقیانوس سے اس کے اتصال سے پہلے سے تھی۔
  14. آریائی قوم کی ایران میں پہلی آمد کے تین سے پانچ ہزار سال کے درمیان ہونے جھوٹ کےسلسلے میں ایک مقالے کے مصنف


نیز یہ کہ آریاؤں کی موجودگی اس سے ہزاروں سال قدیم ہے۔

  1. دنیا میں کاریزی ثقافت کے مقام کے نظریے اور پانی کی گھڑی کے کاریزی تمدن میں تین ہزار سال سے قدیم تر استعمال کے سلسلے میں ایک مقالے اور ایران شناسی کے دوسرے مقالات کے مصنف۔
  2. خلیج فارس کے نام اور صورتحال کی اسناد اور بالخصوص نام کے دفاع کے مختلف طریقوں کے اولین مقالے کے مصنف اور قومی مطبوعات میں خلیج فارس کے قومی دن کی تجویز کے تجویز کار جو کہ پہلی مرتبہ روزنامہ ہمشہری میں ۱۶ تا ۲۷ مہر ۱۳۸۱ش میں اور ساتھ ہی ساتھ چند دوسری ویب سائٹس پر شائع ہوئی۔
  3. خلیج فارس آن لائن آرگنائزیشن کے اولین فعال رکن اور علمی مراکز اور اخباری ویب سائٹس کو دسیوں خطوط کا ارسال کرنا اور خلیج فارس کے نام میں تحریف کو افشاء کرنا اور ان کے مقالات میں سے جعلی نام کے حذف کی درخواست۔
  4. خلیج فارس کے نام کے معتبر ہونے کی شائع شدہ جغرافیائی، تاریخی اور قانونی اسائنمنٹ کے مشہور مقالے کے مصنف جو اقوام متحدہ کی ویب سائٹ پر ۲۰۰۶؁ء میں شائع ہوا۔


  1. روزنامہ ’’شہر آراء‘‘ نمبر ۲۴۱ بروز بدھ ۱۳ اردیبہشت ۱۳۹۶ش سے ایک خصوصی گفتگو۔
  2. روزنامہ ’’صبح ایران‘‘ کی ڈاکٹر عجم سے خراسان سے متعلق خصوصی گفتگو – ۲۹ بہمن نمبر ۱۹۱۹۶
  3. روزنامہ ’’مردم سالاری‘‘ سے انٹرویو۔ (خط نمبر ۴۴) ۲۹-۱۱-۱۳۹۴ش۔
  4. ہفتہ وار میگزین ’’پیکِ خورشید‘‘ کا ڈاکٹر عجم سےانٹرویو۔ شمارہ ۳۳، اسفند ۱۳۹۴ش۔

مزید معلومات کے لیے لنکس اور شائع شدہ مقالہ جات کے عنوانات کے لیے مندرجہ ذیل لنکس سے رجوع کریں۔


مرکز مطالعات خلیج فارس  افتخار دارد که در جهت گرامیداشت زحمات بی شایبه یکی از اعضای برجسته علمی و پژوهشی خود و نویسنده سرشناس ایرانی شمه ای از  زندگینامه وی را منتشر نماید:

محمد عجم

– دکترای حقوق بین الملل از دانشگاه کازابلانکا، فوق لیسانس علوم سیاسی ، فوق لیسانس حقوق بین الملل ، لیسانس علوم سیاسی

– نویسنده بیشتر ۲۰۰ مقاله و پژوهش چاپ شده در مجلات و روزنامه ها و سایتهای  معتبر که دستکم ۲۰ مورد آن در کنفرانسهای منطقه ای و بین المللی ارایه و در مجلات معتبر داخلی و خارجی چاپ شده است.

– عضو هئیت علمی  تمام وقت دانشکده حقوق و علوم سیاسی (آزاد مشهد) و مدرس دانشگاه فردوسی و پیام نور دهه ۱۳۷۰

– مسئول بخش بین الملل روزنامه خراسان و همکار صفحه بین الملل همشهری دهه ۱۳۷۰٫

سفیر موقت در نمایندگی  ایران در ماپوتو

– رایزن مطالعاتی و حقوقی سفارت ایران در هند و نماینده ایران در سازمان آالکو


– کمک در تالیف کتابهای سبز مصر، سودان، مغرب، قرقیزستان،  موزامبیک  و هند

– شرکت در چندین دوره اموزشی و سمینار بین المللی و دو  دوره عالی پژوهشی و حقوقی در لاهه  و دریافت مدارک  حقوق بین الملل از جمله دارای مدرک حقوق داوری.

عضو و بنیانگذار:

– از بنیانگذاران و فعالان  مرکز مطالعات خلیج فارس، و مرکز پرشن گلف آنلاین.

– از اعضای هئیت علمی  چند مرکز و اندیشکده مطالعاتی  از جمله آبزرور هند ،مطالعات دفاعی ، مرکز بین‌المللی مطالعات صلح  و مرکز مطالعات خلیج فارس و خبر آنلاین

–  موسس و سردبیر مجله دریای پارس و موسسه حقوقی حقوق بشر نوین پارس

–  عضو موسس خانه گناباد و از اعضای موثر در ثبت قنات گناباد در  یونسکو

– عضو موسس خیریه  سرو

– موسس و دبیر انجمن میراث فرهنگی زیبد

–  عضو کانون خیرین مدرسه ساز خراسان

– سخنرانی های متعدد در دانشگاهها و مراکز مطالعاتی در داخل و خارج کشور  و مصاحبه های رادیویی و تلویزیونی در رابطه با تحولات خاورمیانه.

-پیشنهاد دهنده و تهیه کننده طرح های توجیهی برای ثبت روز ملی خلیج فارس


تقدیر نامه ها

– تقدیر از سوی مقامات علمی و اجرایی کشور و برگزیدگی کتاب و مقالات متعدد از جمله کتاب اسناد نام خلیج فارس به عنوان کتاب برتر مسابقه ۵۰ ساله خلیج فارس نویسی

– تقدیرنامه  متعدد از وزرا، معاونان وزرا و مدیران کل مختلف ازجمله از وزیران  امور خارجه جناب دکتر ظریف و جناب متکی و همچنین از جناب دکتر صالحی معاون رئیس جمهور و جنتی  وزیر ارشاد،  پژوهشگر برتر اجرایی انتخاب شده در یازدهمین جشنواره ملی تجلیل از پژوهشگران و فناوران برتر کشوری.

تعدادی از تالیفات منتشر شده:

– نویسنده و مولف ۱۰ جلد کتاب از جمله:

– کتاب اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان ۱۳۸۳ و  ۱۳۸۹٫

– سنگ نوشته های پارسی بر بناهای فاخر هند۱۳۹۲

– مشارکت در تالیف چندین کتاب از جمله:

– سنگ نوشته های پارسی بر بناهای فاخر هند

– موقعیت استراتژیک اوگاندا در منطقه دریاچه های بزرگ

– کتاب  تحلیل ساختاری چریکهای آفریقایی

– مقالات متعدد منتشر شده در فصل نامه های علمی و پژوهشی

– مقالات و تفسیر سیاسی و تحلیل های متعدد در روزنامه های، همشهری، اطلاعات، جمهوری اسلامی ، خراسان خبر، مردم سالاری، شرق، و ….

– متخصص در زبان شناسی و معربات عربی نویسنده چندین مقاله و نظریه جدید در مورد نام های جغرافیایی و ریشه یابی بعضی  معربات و از جمله آنها اولین کسی که نام قزوین را ریشه یابی و آنرا عربی شده از کاسپین  معرفی نمود و مقاله نام های دریای خزر را در سال ۱۳۸۱ منتشر کرد . اثبات کننده اینکه عجم برگرفته از جم هست و همچنین یمن به یم و جمشید نسبت دارد، ریشه یابی  عراق (ایراک) و چندین نام دیگر جغرافیایی   نویسنده نظریه اینکه یزدگرد سوم نه در آسیابی در مرو بلکه در جنگ خونین نیزک ترخان در گناباد کشته شده نویسنده نظریه اینکه صلیب یک نماد مقدس میترایی و آیکون خورشید است و سرو مسیحیت نیز ریشه در تمدن ایرانی دارد.و نویسنده نظریه ای  در مورد وجود دریاچه آب شیرین در غرب خلیج فارس قبل از شکل گیری خلیج فارس کنونی و اتصال آن به اقیانوس. نویسنده مقاله ای در مورد کذب بودن ورود اولین  قوم آریایی به ایران  بین ۳ تا ۵ هزار سال قبل حضور  آریایی ها هزاران سال قدیمی تر است .نویسنده مقاله ای و نظریه  جایگاه تمدن کاریزی در جهان  و کاربرد ساعت آبی بیش از سه هزار سال در تمدن کاریزی  و مقالات دیگری در ایران شناسی.

– نویسنده  اولین  مقاله  ویژه  راهکارهای دفاع از نام و اسناد هویت خلیج فارس و پیشنهاد دهنده  روز ملی خلیج فارس  در مطبوعات کشور برای اولین بار که در روزنامه (همشهری مورخ  ۱۶ تا ۲۷ مهر ۱۳۸۱ )  و  همزمان  در چندین  وب سایت دیگر نیزمنتشر شد .

– از اولین اعضای  فعال سازمان خلیج فارس  آنلاین و ارسال دهها نامه به موسسات علمی  و  وب سایتهای خبری و افشای  تحریف نام خلیج فارس و درخواست برای حذف نام جعلی از مقالاتشان.

– نویسنده مقاله معروف اعتبار قانونی، تاریخی و جغرافیایی نام خلیج فارس گزارش منتشر شده در وبسایت سازمان ملل ۲۰۰۶   .



– گفتگوی  ویژه روزنامه شهر آرا  شماره ۲۴۱  چهارشنبه ۱۳  اردیبهشت ۱۳۹۶


– گفتگوی  ویژه خراسان روزنامه صبح ایران با دکتر عجم، ۲۹ بهمن ۱۳۹۴ شماره ۱۹۱۹۶

– مصاحبه روزنامه مردم سالاری (ویژه نامه ۴۴) ۲۹/۱۱/۱۳۹۴

– مصاحبه هفته نامه پیک خورشید با دکتر عجم شماره ۳۳ اسفند ۱۳۹۴، جهت اطلاع بیشتر  از لینکها و عناوین مقالات منتشر شده به لینکهای زیر مراجعه شود:

تعدادی از آثار دکتر عجم پژوهشگر و مترجم سرشناس ایرانی

تعدادی از مقالات و پژوهش ها و مصاحبه های دکتر عجم



روز بزرگداشت فردوسی در دانشگاه فردوسی

مراسم بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی ظهر امروز با حضور معاون رئیس جمهور، استاندار خراسان رضوی، سفرای چند کشور خارجی و جمعی از فعالان فرهنگی و هنری در محل دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.

دکتر عجم فردوسی

در این مراسم نشان فرهنگی هنری فردوسی به دکتر علی رواقی محقق برجسته زبان فارسی و شاهنامه، دکتر حسن انوری چهره ماندگار ادبیات و استاد زبان و ادبیات فارسی، دکتر علی اشرف صادقی عضو پیوسته زبان و ادب فارسی و چهره ماندگار در حوزه ادبیات و استاد شهرام ناظری استاد برجسته موسیقی ایران اعطا شد.

در بخش بین المللی نیز، این نشان به دکتر عبدالغفور آرزو استاد برجسته ادبیات دری از کشور افغانستان، دکتر نعمت یلدریم استاد و رئیس گروه زبان فارسی دانشگاه آتاتورک ارزروم و دکتر علیم اشرف خان مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دهلی اختصاص یافت.

گفتنی است، در مراسم روز ملی پاسداشت زبان فارسی، از تمبر روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان و ادبیات فارسی نیز با حضور مسئولان و سفرای کشورهای خارجی رونمایی شد.

 شهرام ناظری گفت:

فردوسی را همه مردم دنیا می شناسند و از جایگاه بسیار رفیعی در بین ملل مختلف جهان برخوردار است. وی با اشاره به اینکه ضرورت دارد فردوسی شناسان در زمینه رشد و توسعه زبان و ادبیات فارسی گام های بلندتری بردارند، خاطرنشان کرد: مقام فردوسی ورای هر مرز جغرافیایی است و باید بیش از این تلاش شود تا با چنین برنامه هایی فردوسی بیش از گذشته به جهانیان معرفی شود. ناظری با بیان اینکه کار در خصوص شاهنامه را از ۳۰ سال پیش آغاز کرده، اظهار کرد: متاسفانه در آن زمان فضا برای اجرای کنسرت با اشعار فاخر فردوسی در داخل کشور فراهم نبود و ما مصمم شدیم که به اجرای آن در کشورهای مختلف دنیا بپردازیم. شوالیه موسیقی ایران گفت: این اجراها آنقدر تکرار شد که دوستان داخل کشور نیز مجاب شدند که به اجرای چنین کارهایی مجوز بدهند. ناظری گفت: من در بسیاری از کشورهای دنیا و نیز تمام استان های کشور، به جز در مشهد، برنامه های متنوعی را با استفاده از سروده های فردوسی بزرگ اجرا کرده ام و البته باید از دانشگاه فردوسی که در این زمینه گام های مثبتی برداشته، تقدیر و تشکر کرد. استاد برجسته آواز ایران یادآور شد: اگر دوگانگی های موجود در این زمینه حل شود و آشتی ملی در خصوص موسیقی به وجود بیاید قطعا می توانیم از رشد فرهنگی بیشتری بهره مند شویم. شهرام ناظری اظهار کرد: بسیاری از اقوام در طول تاریخ زبان و گویش خود را از دست داده اند و لیکن ما ایرانیان، با همت و تلاشی که حکیم فردوسی در شاهنامه خود به خرج داد، همچنان به زبان فارسی صحبت می کنیم و فرهنگ و بسیاری از آیین های ملی خود را حفظ کرده ایم. در پایان این مراسم از تلاش ها و خدمات استاد شهرام ناظری، که با اجرای اشعاری از شاهنامه فردوسی در راستای تقویت شعر و ادب فارسی صورت داده است، قدردانی شد. ۲۵ اردیبهشت ماه، روز ملی بزرگداشت حیکم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی نام گرفته است.

پیامدها و آینده حضور ناتو در خلیج فارس – گفتگو با دکتر محمد عجم

نگارش IPSC-مرکز بین المللی مطالعات صلح در دی ۷, ۱۳۹۵ – ۷:۰۰ ق.ظ

پیامدها و آینده حضور ناتو  در خلیج فارس – گفتگو با دکتر محمد عجم

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

در یک دهه گذشته کشورهای ناتو توجه ویژه ای به منطقه کرده است. در این میان برای بررسی بیشتر حضور ناتو و آینده حضور نظامی گسترده ناتو در و تاثیرات امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی در منطقه گفتگویی داشته ایم:

واژگان کلیدی: پیامدها حضور ناتو  در خلیج فارس، آینده،  ناتو ، خلیج فارس، خلیج فارس

مرکز بین المللی مطالعات صلح: علل توجه  اخیر کشورهای عضو ناتو به در چه عواملی است؟

 باید بگوییم که درچند ماه گذشته مورد توجه زیاد ناتو قرار نگرفته ، بلکه توجه آنها قدیمی است . اما عواملی موجب گردید که در طول سالهای گذشته توجه ویژه  و استقرار آنها در  منطقه با تعلل روبرو شد اولا ناتو در سال ۱۹۴۹۹ در آغاز جنگ سرد بخاطر دفاع از کشورهای اروپایی در مقابل گسترش و یا تهدید کمونیزم ایجاد شد. اما  ناتو  بعد از سپتامبر ۲۰۰۱ تمام اهداف و تمرکز خود را بر روی مبارزه با تروریسم قرار داده است و از همان زمان هم به فکر ایجاد پایگاه هایی خارج از مرزهای سنتی خود بود و توجه ویژه ای هم به داشت. امروزه تهدید و نفوذ در ادبیات نظامی گری ناتو جای نفوذ و تهدید کمونیزم  را گرفته است حتی ناتو ادبیات ضد روسی را هم زیاد دامن نمی زند بیشتر روی  دو موضوع کلان فلسفه و ادبیات رسانه ها را تنظیم کرده است اول : ضد تروریزم  دوم ” خطر ”  تمرکز کرده است، زیرا با این دو واژه یا مفهوم راحت تر می تواند اجماع ایجاد کند و  پول و ثروت حکام را جذب کند  اما در ورای این دو موضوع اهداف بسیار والاتری دارد. کشورهای شورای همکاری دستکم ۱۲۰۰ میلیارد دلار سالانه سلاح می خرند که تقریبا تمامی آن از سوی  کشورهای عضو ناتو تامین می شود. به تنهایی  هفتاد میلیارددلار خرید نظامی دارد. یعنی فراتر از چین .


مرکز بین المللی مطالعات صلح: حضور بسیار گسترده تر ناتو و آینده حضور نظامی گسترده ناتو در چه تاثیرات امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی در منطقه خواهد گذاشت؟

تاثیرات بسیار زیادی خواهد گذاشت. حضور گسترده ناتو  و کشورهای عضو ناتو  در از سوی به عنوان یک حضور استعماری و برای غارت منابع طبیعی این کشورها و ایجاد جو دشمنی و نا امنی  قلمداد می شود به نوعی حضور این کشورها و پایگاه های آنها نشانگر تهدید و برای ایجاد بازار گرمی سلاح و مسابقه ی تسلیحاتی است و تنش را افزایش می دهد. هم برای توازن قوا در مقابل خرید انبوه تسلیحات کشورهای شورای همکاری ،  ناچار است که به سیاست های دفاعی و به سیاست مسلح شدن هر چه بیشتر روی بیاورد. این مسابقه تسلیحاتی در به ضرر همه کشورهای منطقه است. چون کشورها را از  توجه به سیاست های سازندگی و شکوفایی اقتصادی باز می دارد و اقتصاد این کشورها را کند می کند. در حال حاضر  همه کشورهای شورای همکاری در یک مسابقه خرید انواع سلاح های مدرن  هستند، یا به عبارتی در شرایط صلح مسلح هستند. این ذخیره سازی انبوه  انواع سلاح های مدرن می تواند آینده خطرناکی داشته باشد. به خصوص این که این کشورها هم  در درون خود منازعات بر سر جانشینی و رقابت در کسب قدرت دارند  و هم  خود کشورها با یکدیگر منازعات مرزی دارند. از سوی دیگر  با کشورهای غیر عربی  نیز دارای منازعاتی هستند. مثلا امارات که با بر سر جزایر سه گانه ادعاهایی را مطرح می کند. این ادعا ها می تواند به تنش و در نهایت با بی تدبیری یکی از طرف ها به جنگ منجر شود. منطقه که هم جزء آن است، متاسفانه منطقه ی تناقض‌ها، تضادها، بدبینی ها، سوء ظن ها و تعارفات است. در همان حالی که کشورهای عربی در زیر یک سقف تشکیل جلسه می د، در بیرون جلسه با هم اختلاف دارند. ما قبلا در منطقه ی یک اختلاف بسیار بزرگ داشتیم که معمولا تحلیل گران به آن اختلاف یا منازعه عربی- اسرائیلی می گفتند. بعدها منازعه ی دیگری به نام منازعه عربی- عربی نیز ایجاد شد. بعد از انقلاب اسلامی منازعه عربی- ی (فارسی) هم به آن اضافه شد. بعدها منازعه و اختلاف شیعه و سنی هم ایجاد شد. الان  منازعه سنی – سنی هم  ایجاد شده است. در کشورهایی مثل مصر اختلافات مسیحی- اسلامی هم وجود دارد. در حال حاضر هم اختلاف عربی- کردی هم داریم.  منازعه عربی اسرائیلی بکلی به حاشیه رفته است اسرائیل از مسلح شدن کشورهای عربی ترسی ندارد بلکه آنها را تشویق هم می کند چون احساس می کندبا شرایط فعلی   اعراب نه اکنون  و نه در آینده  خطری برای  موجودیت اسرائیل نیست . می بینید که انواع مختلف  منازعات را در داریم. در واقع منطقه ای که چنین منازعاتی را در درون خود دارد می تواند آبستن حوادث باشد. می تواند مانند بشکه باروت عمل کند حداقل یکبار و در بحران   این ظرفیت بحران سازی، کارایی  خود را نشان داده است موج بحران به هر طرفی که برود ظرفیت تخریبی زیادی دارد بخشی از ظرفیت بحران سازی در منطقه ناشی از انبوه دلارهای نفتی است.

 به طور قطع و یقین نباید سیاست خوش بینی به این منطقه داشته باشد و ناچار است که در مقابل مسلح شدن این کشورها دست از مسلح شدن خود نکشد، اکنون  که این کشورها دشمنی خود را با بطور شفاف  آشکار کرده اند ناچار است  سیاست های دفاعی و تسلیحاتی خود را به بهترین نحو پیش ببرد.

مسابقه بدبینی و نظامی گری در منطقه موجب شده است که به یک دریای بحران ساز  تبدیل شود و بجای رشد و شکوفایی تجاری به انبار سلاح تبدیل شده است که آگاهان سیاسی آنرا برای آینده منطقه خطرناک می دانند. آینده منطقه ممکن است که به ناآرامی ها یا مشکلاتی یا برخوردها و تنش هایی منجر شود که مدیریت آن خیلی سخت باشد. حداقل آن این است که ممکن است یک جنگ روانی را ایجاد کند، که خود این جنگ روانی مشکلات زیادی را برای آینده کشورها خواهد داشت. در منطقه یها چینی ها و خیلی از کشورها سرمایه گذاری دارند و سرمایه گذاری این کشورها هم به خطر خواهد افتاد و ی ها و چینی هم در صورت بروز بحران به منطقه کشیده خوا شد .

مرکز بین المللی مطالعات صلح: حضور ناتو در خلیج فارس چه تاثیرات امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی برای منافع دارد؟

توجیه کشورهای عربی این است که آنها بخاطر تهدیدات و خطر   به انبار کردن سلاح های پیشرفته و سیستم های دفاع موشکی و غیره و یا انواع موشک ها روی آوردند، و  معقتد بودند که اتمی خطری متوجه منطقه می کند که باید جلو آن ایستاد. در حال حاضر که برجام را امضا کرده است و رسما و عملا نشان داده است که به دنبال تهدید اتمی نیست و بدنبال اثبات این بوده است که برنامه هسته ای هیچ کشوری را تهدید نمی کند، بلکه می تواند در خدمت کشورهای منطقه باشد؛ انتظار می رفت که کشورهای عربی دست از خصومت و هراسی بیشتر بکشند. ولی متاسفانه آنها بعد از همه این حسن نیت هایی که نشان داده است، بیشتر به نظامی گری روی آوردند. مثلا کویت درحال حاضر قرارداد همکاری با پیمان ناتو امضا کرده است. انگلیسی ها در بحرین و امارات متحده پایگاه دارد. ترزا می نخست وزیر انگلیس در سفر اخیر به منطقه گفت که به منظور تقویت امنیت کشورهای منطقه از “یک مشارکت امنیتی” حمایت می‌کند که شامل سرمایه‌گذاری دفاعی و آموزش نظامی در بحرین و اردن هم بشود. عضو دیگر ناتو یک پایگاه چند منظوره در دارد. اکنون  امریکا پایگاه های متعددی در کشورهای حاشیه دارد. ناوگان پنجم دریای امریکا در بحرین مستقر هست.  چیزی حدودی شصت پایگاه و مقر از سوی کشورهای عضو ناتو و امریکا و کشورهای بزرگ عضو ناتو در اطراف وجود دارد و این یک خطر و تهدید جدی نه تنها برای بلکه برای صلح جهانی است. تمام هم و غم باید در این موضوع متمرکز شود که چگونه می توان را عاری از سلاح های کشتار جمعی و عاری از خشونت و تهدید و بدبینی کرد. چگونه می شود در و اعتمادسازی  کرد و جو بدبینی و توهم توطئه  و ترس از یکدیگر بخصوص   هراسی را از بین برد.  حکام کشورهای عربی در یک توهم عجیبی بسر می برند و احساس تهدید و ترس دایمی از دارند این توهم ترس باعث شده که برای ایجاد جو روانی  احساس امنیت  به سوی مسابقه‌ی تسلیحاتی و دعوت از ناتو و قدرتهای استعماری  روی آورند. حضور ناتو در منطقه به هراسی بیشتر دامن می زند زیرا حکام کشورهای عربی با تکیه بر ناتو به خود جرات می د  بیشتر علیه جنجال ایجاد کنند و  فضای مخربی را ایجاد کنند. و این جنجال سازی های کاذب می تواند تسلسل  و یا دایره ای از بی اعتمادی و تخریب را موجب شود.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده حضور ناتو در چگونه خواهد بود؟ سناریوهای مورد نظر در این حوزه چیست؟

درباره آینده حضور ناتو در سه احتمال قابل  طرح است: ممکن است  حضور آنها افزایش پیدا  کند و یا ممکن است حضور آنها کاهش پیدا کند و یا این که به طور کامل از خارج خوا شد. هر کدام از این سه سناریو محتمل است اما این که ما تصور کنیم که ناتو از خارج خواهد شد و یا حضور خود را در این منطقه کاهش خواهد داد، این موضوع بسیار بعید به نظر می رسد. این منطقه، منطقه‌ی بدبینی هاست و کشورها به هم بدبین هستند. این بدبینی در حال حاضر بین کشورهای عربی شورای همکاری و و متحدینش مثل و ظهور علنی پیدا کرده است قبلا مخفی و پوشیده تر بود. اما دعواهای عربی- عربی بسیار عمیق تر از دعوا و یا منازعه عربی- فارسی است. یعنی در آینده ممکن است تغییراتی پیدا شود. فرض کنید که سیاست هایی را اتخاذ کند و توهم ترس عربها از به صفر برسد متعاقب آن  در این کشورها می تواند منازعات درون عربی بروز کند و بین خود آنها جنگ و درگیری ایجاد شود. کما این که خیلی ها در معتقد بودند  که ما نباید در مقابل همسایگان و رقبا و بخصوص دشمن،  چهره‌ی ترسویی از خود نشان دهیم.  چون اگر چهره ترسویی از خود بروز بدهد، دشمن وقیح تر و گستاخ تر می شود. بنابراین همیشه باید چهره تهاجمی داشت و هیچ کوتاه نیامد. یعنی آنها اگر یک قدم در جهت خشونت بر می دارند و تهدید می کند، نیز باید چندین قدم بردارد. اما این سیاست منجر به اعتماد سازی نشده است و نتوانسته است، را به دریای آرامش و صلح تبدیل کند. بلکه همسایه های عرب را وحشت زده تر کرده است. چون آنها کشورهای کوچکی هستند و توان دفاعی لازم را  ندارند لذا به طور طبیعی و روانی دچار وحشت از می شوند. وقتی کشوری مثل بحرین را تهدید می کند اصولا کسی در توجهی به این تهدید نمی کند. چون بحرین کشوری نیست که قادر باشد را عملا تهدید کند.  از تهدید کشورهای مثل هم ترسی ندارد. چون به خود اعتماد کافی دارد که قادر است از خود در مقابل همه کشورهای بلکه در مقابل همه متحدین آنها دفاع کند. ترسی از اسرائیل و امریکا در منطقه ندارد، چه برسد به کشورهای عربی. اما کشورهای عربی چون بنیه ضعیفی دارند، خیلی سریع از تهدید ترس زده و هراسناک می شوند و این ترس آنها باعث شده است که ناتو و کشورهای غربی را به منطقه بکشند. بنابراین باید دید که آیا تهدیدات باعث شده است که آنها به ناتو روی بیاورند یا مسائل دیگری در کار بوده است که آنها را به سوی ناتو و امریکا سوق داده است. اما به هرحال یک حقیقت وجود دارد و آن این است که این کشورهای عربی پای بیگانگان را به کشاندند. اولین بار در جریان جنگ و ،  کشورهای عربی پای ناوگان های امریکا را به کشاندند. بعد ازآن در جریان جنگ و کویت بود که کشورهای عربی از امریکا و متحدینش دعوت کردند که به بیایند و کویت را نجات د. بعد از آن در جریان سرنگونی صدام بازهم این کشورهای عربی بودند که ناتو، امریکا، کشورهای غربی و ناوگان های آنها را به منطقه کشاندند. بطور طبیعی کشورهای صادر کننده سلاح نیز مشوق این کشورها در خرید اسلحه هستند و رسانه های گروهی آن کشورها برای بازار گرمی باید به هراسی دامن بزنند مقامات انگلیسی و غربی بارها و بارها در ملاقات و گفتگو با همتایان عرب خود از تهدیدات و سیاست توسعه طلبی و هژمونی خواهی داد سخن گفته اند نه بصورت محرمانه بلکه بطور علنی و  حکام عربی نیز خود  نیز به این هراسی دامن می زنند در حال حاضر هم که مسابقه تسلیحاتی باعث شده است که به انبار سلاح های پیشرفته تبدیل گردد. لذا باید گفت انتظار نمی رود که حضور  ناتو و یا کشورهای عضو ناتو در کاهش یابد مگر اینکه در منطقه جنگ و خشونت روی دهد و هزینه های زیادی بر آنها تحمیل شود ایجاد هزینه های سنگین برای حضور آنها در صورت بروز جنگهای تروریستی میسر است. همانطور که بدلیل هزینه های کلان  وتلفات زیاد از و

نقش عمان در جهان اسلام، گفتگو با دکتر محمد عجم


موسسه آینده پژوهی جهان اسلام


عمان عضو شورای همکاری خلیج فارس و در جنوب دریای عمان و یا مکران است. این کشور اسلامی توجه ویژه‌ای به جهان اسلام داشته است. در این راستا برای بررسی نقش عمان در جهان اسلام و واکاوی بیشتر سیاست خارجی این پادشاهی به گفتگویی با دکتر عجم کارشناس سرشناس مسائل خلیج فارس پرداخته‌ایم:



موسسه آینده پژوهی جهان اسلام: رویکردهای فرهنگی، ایدئولوژیکی و مذهبی دولت عمان از آغاز استقلال چگونه بوده است؟

رویکرد فرهنگی، ایدئولوژیکی و مذهبی دولت عمان شباهت بسیار زیادی به حکومت ودولت در عربستان سعودی دارد. عمان از بعد فرهنگی و مذهبی تشابه زیادی با عربستان دارد. سنت گرا و درون گراست و هم اینکه به صورت سنتی اداره می‌شود و شیخ یا امیر و رئیس قبیله حاکم بر کشور است. فاقد نهادهای نظارتی و احزاب و پارلمان می‌باشد. می‌توان گفت به طور کامل شباهت زیادی از لحاظ فرهنگی و ایدئولوژیکی به عربستان دارد. تنها تفاوتی که با عربستان دارد این است که فرهنگ عربستان بر اساس ایدئولوژی وهابی پایه گذاری شده ، اما در عمان آن رویکرد وهابی کم رنگ است، اما اصول کار تقریباً مشابه است. سازمان‌های حقوق بشری همواره از شیوه تبعیض آمیز و عدم شفافیت در هر دو کشور انتقادات شدیدی داشته‌اند. اما عمان در مجموع مجازات اعدام بسیار کمتری از عربستان دارد.


موسسه آینده پژوهی جهان اسلام: نقش مذهب و نهادهای مذهبی در سیاست خارجی عمان چیست؟

در عمان و سایر کشورهای عربی خلیج فارس قانون اساسی به معنای غربی آن وجود ندارد. اما یک قانون یا دستورالعمل به نام حقوق اساسی که می‌توان اسمش را قانون اساسی گذاشت دو دهه قبل به وجود آمده که برا اساس آن نوشته،  حقوق اساسی و تمام قوانین در عمان بر پایه شریعت اسلام انجام می‌شود.

تمام مردم عمان مسلمان هستند و دین رسمی اسلام می‌باشد. البته اکثریت مردم و در حدود ۵۵ درصد، مذهب اباضی دارند که اباضیه از لحاظ فقهی به اهل سنت شباهت دارد. اما از لحاظ جانشینی و تقلید و برخی آداب و رسوم دیگر، به شیعه نزدیک است. آن‌ها اعتقاد دارند که همیشه باید یک امام رهبری جامعه اسلامی را بر عهده داشته باشد. درصد پیروان ادیان و مذاهب دیگر در عمان ناچیز است و بیشتر خارجی‌ها هستند. درصد خیلی کمی از خود مردم عمان مذهب هندویی و یا زرتشتی دارند که اکثراً هم ریشه مهاجر دارند.

در عمان مثل سایر کشورهای عربی تقریباً همه فرامین با نام سلطان و امیر صادر می‌شود. همه جشن‌ها، فستیوال‌ها، کتاب‌ها، سمینارها با نام پادشاه انجام می‌شود. حتی خبرنگاران و قضات دادگاه‌ها هم با حکم سلطان منصوب می‌شوند. دادگاه بدوی، دادگاه تجدید نظر و دادگاه عالی، البته بر اساس عرف و شریعت اسلامی عمل می‌کنند. به خصوص دادگاه مدنی و خانواده اصولاً توسط علما اداره می‌شوند. ولی باز هم فرامین سلطان در این احکام و انتصابات و اجرای آن نقش بارزی ایفا می‌کند.



موسسه آینده پژوهی جهان اسلام: عمان چه نگاهی به کشورهای جهان اسلام داشته است؟

عمان جزو کشوهای همکاری اسلامی یا سازمان کنفرانس اسلامی است، اولویت اول این کشور ارتباط دوستانه با کشورهای مسلمان است. به خصوص کشورهای مسلمان همسایه. این همیشه یکی از اولویت‌های کشور عمان بوده است اما عمان خود را از منازعات سیاسی جهان اسلام بدور نگهداشته است.


موسسه آینده پژوهی جهان اسلام: در دهه‌های گذشته در جهان اسلام، عمان چه نقش عمده‌ای را بازی کرده است؟

باید گفت که نقش عمان در جهان اسلام خیلی محدود بوده. بیشتر در کشورهای آفریقایی از نفوذ تاریخی خود استفاده کرده. در بعضی کشورهای شرق آفریقا به خصوص در تانزانیا، کمور،کنیا و اوگاندا فعال بوده. مبلغین مذهبی را به آنجا فرستاده و فعالت های مذهبی در آن بخش از آفریقا داشته. اما غیر از این، نقش بارز دیگری نداشته. به جز اینکه در مورد ایران معمولاً سعی کرده توازتی ایجاد کند و تا حدودی برای رفع کدورت‌ها بین ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، سعی کرده نقش بازی کند. البته باید توجه کرد که این نقش هم محدود است و عمان در منازعهٔ بین ایران و اعراب شورای همکاری خلیج فارس یا کشورهای اتحادیه عرب، قطعاً جانب ایران را نخواهد گرفت. بلکه در این مسائل عمان ناچار است از عربستان و اهدافی که شورای همکاری خلیج فارس تعیین می‌کند پیروی کند. قاعدتاً عمان در چنین جایگاهی نیست که بتواند مستقل از عربستان و برخلاف رویه شورای همکاری خلیج فارس اقدامی انجام دهد یا برای ایران کمک شایان توجهی بکند. چنین انتظاری از عمان نباید داشت. عمان یک کشور کم اهمیت اما با موقعیت جغرافیایی با ارزش هست  و نقشی که در سیاست منطقه‌ای و جهانی می‌تواند بازی کند، نقش محدودی است. به همین خاطر اگرچه سفر آقای دکتر روحانی در ۲۷ بهمن ۹۵ به عمان و کویت برای رفع سلسله اتهام‌هایی که در جهان عرب  به ایران وارد می‌شود، خیلی ضروری بود. اما نباید انتظار داشت که این سفر چندان تاثیری بر تلطیف فضای سرد ایرانی و عربی بگذارد. متاسفانه در طول ۳۰ سال گذشته آنقدر سوء ظن، بدبینی و توهمات روی هم انباشته شده که به این سادگی این سوء ظن و بدبینی‌ها قابل‌ترمیم نیست. آن‌ها یک فهرست بلند بالایی از خواسته‌هایی از ایران دارند و مدعی هستند ایران به جای حرف باید عمل کند. بعضی از این خواسته‌ها اصلاً قابل اجرا نیست و دخالت در وحدت و انسجام ملی ایران است. در واقع ایران و اعراب در یک موقعیت  تضاد منافع رسیده‌اند. آن‌ها خواسته‌هایی از ایران دارند که بخشی از آن مغایر با منافع ملی و یکپارچگی ایران می‌باشد. در خواست عدم مشارکت ایران در مسائل عراق، سوریه و لبنان و حزب الله مسائل ساده‌ای نیستند که جمهوری اسلامی بتواند آن را بپذیرد. در خصوص یمن و بحرین، ایران مکرراً گفته که اصلاً قصد ورود و مداخله ندارد و بیشتر همبستگی عاطفی با مردم دارد و می‌خواهد بحران مسالمت آمیز حل شود و در مورد سوریه و عراق، ایران دیدگاه‌های دیگری دارد. ایران مکرراً گفته که آغاز گر هیچ جنگی نبوده و قصد حمله به هیچ کشوری را ندارد نیت اختلاف افکنی و سلطه جویی ندارد. اما اعراب اصلاً این حرف‌ها را باور نمی‌کنند.


موسسه آینده پژوهی جهان اسلام: نقش میانجی گرانه عمان چه اهدافی را پیگیری می‌کند؟

بنظر می‌رسد اهداف عمان بیشتر جنبه انسان دوستانه داشته باشد. سلطان قابوس مسن‌ترین حاکم در کشورهای عربی است و بر اساس اصل ریش سفیدی و شیخوخیت در بین اعراب احترام دارد. می‌خواهد از این ظرفیت برای ایجاد جو احترام آمیز و عدم تشنج استفاده کند. اصولاً عمان طعم تلخ عوارض جنگ را در شورش ظفار تجربه کرده است و نمی‌خواهد جهان اسلام را در حال نزاع و جنگ بین خودی‌ها ببیند.الان در یمن جنگ عرب- عرب وجود دارد به عبارت دیگر جنگ عرب مسلمان با عرب مسلمان این بدترین چیزی است که می‌شود دامنه آن گسترش یابد .


موسسه آینده پژوهی جهان اسلام: آینده نقش عمان در جهان اسلام به چه عواملی وابسته است؟

عمان همیشه نسبت به منازعات در جهان اسلام اظهار نگرانی کرده است و عمان چون خود درگیر این بحران‌ها نیست و در کنار و دور از بحران‌ها هست می‌تواند نقش سازنده‌ای ایفا کند.


گفتگو با دکتر محمد عجم

اهداف منطقه ای و جهانی عمان – گفتگو با دکتر محمد عجم

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

عمان کشوری در همسایگی جنوبی و عضو شورای همکاری است. این کشور در یک سال گذشته توجه ویژه ای به میانجی گری در  چالش های منطقه ای داشته است. در این راستا برای واکاوی بیشتر سیاست خارجی این پادشاهی و بررسی اهداف منطقه ای و جهانی عمان گفتگویی با دکتر عجم کارشناس سرشناس مسائل داشته ایم:


واژگان کلیدی: اهداف منطقه ای، جهانی نقش، عمان ، جهان اسلام، سیاست خارجی عمان، مسقط


مرکز بین المللی مطالعات صلح: اصول و اهداف سیاسی خارجی عمان چیست؟

اصول و اهداف سیاسی خارجی عمان در واقع ادامه ی سیاست و اصول سیاست خارجی است که شورای همکاری تدوین می کند. عمان از بنیانگذاران شورای همکاری   و عضو اتحادیه عرب است و تقریبا با سیاست های این دو سازمان منطقه ای و قومی همراه و هم سو است. اما در مجموع سیاست خارجی عمان، سیاست ملایم و میانه رویی است و با همه کشورهای دنیا رابطه خوبی دارد. به خصوص با جهان غرب و ، انگلستان، اروپا و به خصوص با .

مهم ترین نهاد ها و ساختارهای تاثیر گذار بر سیاست خارجی عمان کدام هستند؟  سلطان قابوس بن سعید، پادشاه عمان است و در  واقع سیاست و حکومت در عمان مثل سایر کشورهای شیخ نشین منطقه است ساختار قدرت سنتی است ، یعنی امیر یا شیخ و یا رئیس قبیله بطور موروثی قدرت مطلق را در دست دارد. در عمان هم  علی رغم اینکه اصلاحات سیاسی بسیار خوبی در دو دهه ی اخیر انجام شده، اما همچنان سلطان رئیس قوه ی قضاییه، مقننه و اجرایی است. وزیر خارجه، نخست وزیر، فرمانده کل قوا و وزیر دفاع، همه یا تحت هدایت خود سلطان هستند یا اینکه منصوب شخص ایشان هستند. حتی وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی نیز تحت نظر وی می باشد در حقیقت  خود سلطان در راس همه امور اجرایی و سیاست خارجی است و قوه ی قضاییه هم با فرامین سلطان تعیین تکلیف می شوند. البته از سال ۱۹۹۱ دو مجلس که تقلیدی از مجلس ملی و سنای دیگر کشورهاست به وجود آمده که به نوعی انتخابی، انتصابی محسوب می شود. یکی شورای مشورتی است و دیگری شورای دولت یا شورای وزرا. این نهاد ها با ارایه پیشنهاد و راهکارهای تخصصی تا حدودی در کشور تاثیر گذار هستند، اما تاثیر اصلی را راه و روش سلطان و یا  فرمان های اجرایی او دارد.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: اهداف و اولویت های منطقه ای سیاست خارجی عمان چیست؟

اهداف و اولویت های منطقه ای سیاست خارجی عمان اصولا بر پایه ی منافع ملی آن کشور است. اولویت اول به کشورهای همسایه داده می شود. به خصوص ، پاکستان، و کشورهای شورای همکاری . سیاست خارجی عمان تقریبا منطبق است با اهدافی که شورای همکاری و اتحادیه عرب تدوین می کند به جز بعضی موارد استثنایی که با منافع ملی آن کشور پیوند خورده  به خصوص در رابطه با و که میتوان گفت شاید بعضی اوقات با اهداف شورای همکاری کاملا همسو نباشد .


مرکز بین المللی مطالعات صلح: عمان چه نگاهی به بازیگران بزرگ بین المللی داشته است؟

باید گفت که عمان به بازیگران بزرگ بین المللی نگاه احترام آمیزی داشته و روابط دوستانه و تاریخی ای با و بریتانیا داشته. اصولا از سال ۱۹۷۰۰ که سلطان قابوس به قدرت رسیده سعی کرده که این کشور را از حالت درون گرایی به برون گرایی وارد کند و روابط خود را با کشورهای جهان گسترش دهد. رابطه عمان بخصوص با ، پاکستان، چین رابطه خوبی هست. عمان از سال ۱۹۷۳ روابط خود را با چین کمونیست شروع کرد با پاکستان روابط خود را توسعه داد سواحل مکران که جزو عمان بود به پاکستان واگذار شد و در سال ۱۹۵۸ هم بندر گوادور را به ۶ میلیون دلار به پاکستان فروخت و بعد از فروپاشی شوروی عمان با کشورهای آسیای میانه و با روسیه روابط متعادلی  داشته است. عمان عضو اتحادیه کشورهای کریدور شمال جنوب هست این کریدور بندرعباس را از طریق ریلی و جاده ای به آسیای میانه ، روسیه و اروپا وصل می کند عمان قرار هست از طریق لوله زیر دریا گاز مصرفی را در بخش جنوبی تامین کند بخش اعظم این گاز از به عمان صادر خواهد شد. روابط عمان با سایر کشورهای جهان اهمیت و برجستگی قابل ملاحظه ای نداردو بیشتر به فروش نفت و واردات سلاح و همکاری های نظامی و دریایی محدود می شود.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: در دهه های گذشته عمان چه نقش عمده ای را در مسائل منطقه ای بازی کرده است؟

باید گفت از سال ۱۹۷۵ که با کمک ، بریتانیا و پاکستان، شورش چپ گرایان ظفار در هم شکسته شد ، عمان وارد مرحله ی جدیدی از تاریخ خود شد و سلطان قابوس سعی کرد که روابط خارجی خود را توسعه دهد و عمان از یک کشور سنتی عقب مانده خود را وارد جرگه ی توسعه بکند. در نتیجه عمان از آن زمان وارد معادلات بین المللی شد. از قرار داد صلح کمپ دیوید اعراب و اسراییل، مصر و اسراییل حمایت کرد. در عین حال که رابطه ی خوبی با انگلستان و امریکا داشت. در سال ۱۹۸۶ سفارت خود را در مسکو ایجاد کرد. سعی کرد که با امارات و مشکلات مرزی خود را حل کند و بعد از جنگ بین و سعی کرد بین این دو کشور میانجی گری کند و در پایان دادن جنگ و صدور قطعنامه های پایان جنگ ۵۹۸۸ نقش بارزی را ایفا کرد. وحتی میزبان برخی مذاکرات محرمانه در اواخر جنگ بوده است.البته عمان به عنوان یک کشور متحد ، مبدا آن هواپیماهایی بود که به طبس وارد شدند. و عمان سعی کرد در عین حال که با رابطه ی خوبی دارد، با و هم رابطه ی خوبی داشته باشد. بعدها برای آزادی شهروندان غربی زندانی در وساطت کرده و اقدامات موفقیت آمیزی داشته است بطوریکه  در رابطه با آزادی ملوانان انگلیسی که در دوره آقای احمدی نژاد دستگیر شدند، عمان نقش خیلی بارزی داشته است. وساطتی که بین و همسایگان عرب هم  داشته و از تشنج زایی میان این کشورها حمایت کرده است در بهبود رابطه ی با و انگلستان نقش داشت و با قطع رابطه ی انگلستان با ، عمان به مدت ۵ سال حافظ منافع انگلستان در بود. اولین سری ملاقات های محرمانه ی هسته ای بین و از سال ۱۳۹۱۱ با وساطت شخص سلطان قابوس و وزیر خارجه اش در عمان شروع شده بود. رسانه های گروهی عمان از دامن زدن به جو ضد ی ابا دارند و را خطری برای منطقه نمی دانند.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: نقش عمان در نظام بین الملل و منطقه به چه عواملی وابسته است؟

نقش کشورها بستگی به موقعیت جغرافیایی، وضعیت اقتصادی، جمعیت و سرمایه ی این کشورها دارد. عمان جمعیت قابل ملاحظه ای ندارد. حدود دو میلیون بومیان این کشور و دو میلیون نیز مهاجران هستند. از قدرت اقتصادی و حجم بالای توان اقتصادی هم برخوردار نیست. اما یک موقعیت استراتژیک و تنوع قومی دارد که این موقعیت استراتژیک به عمان نقش بارزی می دهد. عمان در همسایگی و پاکستان و واقع شده. و این موقعیت  مهم ژئوپلتیکی،  تنوع قومی و تنوع جغرافیایی و آب و هوایی عمان را از سایر کشورهای حوزه جدا می کند،. عمان کشوری است که دارای بومیان متنوعی است  به طور مثال ۳۰۰ درصد بومیان عمان بلوچ ها هستند که به نوعی به زبان و فرهنگ ی وابسته هستند. این قوم نقش بارزی در فراز و نشیب های عمان داشته. به خصوص زمانی که عمان توانست به عنوان یک امپراتور ظاهر شود و هنگامی امام مسقط  سواحل آفریقایی را فتح کرد و پرتغالی ها را شکست داد به خصوص در جنگ ۱۶۹۸ که قلعه جیزز یا قلعه عیسی را در شهر ممباسا از پرتغالی ها گرفتند و آن را تصرف کردند و به امپراتوری پرتغال پایان دادند. نقش بارزی که بلوچ ها در این تحولات بازی کردند خیلی مهم بود. بخشی از فرهنگ سواحیلی آفریقا ملهم از حضور آن دوره عمانی ها و بلوچ ها است. در بعد دیگری بستگی به تحولات منطقه ای و  بین المللی خواهد داشت   آبستن حوادث است و به انبار و زرادخانه نظامی تبدیل شده است هر آن جرقه ای می تواند موجب شعله ور شدن یک رویدا خطرناک در منطقه شود. عمان می تواند وساطت خود را میان طرفهای ی – عربی و غربی فعال تر کند. هر رویدادی برای کل کشورها خطرناک خواهد بود و اقتصاد تمام این کشورها از میان خواهد رفت قطعا عمان جزو کشورهایی است که نگران هست اگر جنگی صورت پذیرد هیچ کشوری مصون نخواهد ماند این موضوعی است که عمان بهتر می تواند به  همپیمانان خود تفهیم کند


آینده رقابت تسلیحاتی و نظامی هند و پاکستان

آینده رقابت تسلیحاتی و نظامی هند و پاکستان

بهمن ۱۳, ۱۳۹۵ – ۳:۰۴ ق.ظ

دکتر محمد عجم  / مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

بررسی و مقایسه وضعیت نظامی و دفاعی هند و پاکستان

در حالی که جهان سرگرم حوادث خاورمیانه و تروریزم هست دو دولت هند و پاکستان همدیگر را به حمله ‏اتمی تهدید می کنند و در ماههای اخیر وضعیت بین دو کشور بشدت بحرانی شده است. بطوریکه فرمانده ‏ارتش هند اخیرا تهدید کرده که قادر است همزمان در دو جبهه علیه چین و پاکستان بجنگد.‏ برای مقایسه توانایی های نظامی  دو کشور معمولا در پایگاههای خبری و تحلیلی نظامی آمارهای هریک از ‏امکانات و تجهیزات نظامی نیروهای زمینی – هوایی و دریایی و توان موشکی هند و پاکستان با اندکی تفاوت  ‏وجود دارد.

  پاکستان قبلا برتری های نظامی زیادی نسبت به هند داشت، اما اکنون در ارزیابی ها و درجه ‏بندی قدرت های نظامی در لیست ده ارتش نخست جهان قرار ندارد. پاکستان از نظر تعداد پرسنل و نیروهای ‏نظامی و شبه نظامی البته مقام ششم در دنیا را دارد، اما در جمع بندی کلی با هند فاصله زیادی دارد. هند ‏رتبه چهارم در اکثر لیست های درجه بندی نظامی است . هند با داشتن یک میلیون و ۳۲۵ هزار سرباز ‏سومین نیروی نظامی بزرگ را در اختیار دارد و بعد از آمریکا – چین و روسیه قرار دارد. بودجه نظامی آن نیز ‏در سالهای اخیر از   ۳۸ میلیارد دلار به حدود ۶۰ میلیارد دلار افزایش یافته است. هندچهارمین ناوگان ‏هواپیمایی و تانک جهان را در اختیار دارد. نیروی هوایی هند از جنگنده های پیشرفته ای همچون میگ ۲۹ ‏و‎ SU‏۳۰‏‎ ‎برخوردار است‎ ‎و اخیرا ۱۰۰۰ فروند رافائل نیز به این مجموعه اضافه شده است .‏

مزیت های دفاعی نظامی و هسته ای هر یک از دو کشور

هر دو کشور بر قدرت موشکی ، و توان بازدارندگی هسته ای خود تکیه دارند، اما هر دو  کشور نسبت به نیروی ‏هوایی و دریایی نیز در یک دهه اخیر توجه قابل ملاحظه ای نشان داده اند. هند در حال ساخت هواپیمای ‏رادار گریز هست و زیر دریای اتمی “چکرا” و ناو هواپیما بر” ویکرانت” را به آخرین تکنولوزی های غربی مجهز تر ‏می کند . پاکستان نیز دو نوع جنگنده پیشرفته تندر جی اف و کا ۸ و موشکهای  بابر- غوری – نصر- شاهین ‏‏– غزنوی – باختر شکن – هفت  و برق،  متکی است.‏ فاصله این دو کشور از لحاظ توانمندی نظامی روز به روز بیشتر می شود. در حالی که تلاش های موشکی ‏پاکستان بیشتر معطوف بر ساخت انواع موشک های بالستیک و کروز برای اهدافی ‏در داخل هند است، تلاش های موشکی هند متمرکز بر ساخت موشک های بالستیک با برد هر چه بیشتر و دارای ‏توانایی اصابت به اهداف قاره ای تا تمام چین و پاکستان را پوشش دهد. آزمایش های موشکی متعدد هند نیز ‏تا حد زیادی برای رسیدن به توازن در مقابل جهش های نظامی و اقتصادی چین هست.   در این ارتباط، هندیها روی تفاهم ضمنی آمریکا ،که از اوج گیری قدرت چین سخت می هراسد، حساب می ‏کنند. نمونه این گونه اقدامات انعقاد توافقنامه همکاری هسته ای بین هند و ایالات متحده است، که علیرغم ‏این واقعیت که هند عضو پیمان ان پی تی نیست، صورت گرفته است.  جدا از این با اینکه چین و هند ‏در حال حاضر در چارچوب برخی اتحادیه های بین المللی مانند بریکس ‏BRICS‏(شامل برزیل، روسیه، هند ، ‏چین و آفریقای جنوبی) و نیز گروه بیست ‏G-20‎‏ با یکدیگر تشریک مساعی دارند، اما این گونه همکاری ها، ‏نفی کننده اختلافات بالفعل و بالقوه بین این دو کشور، بویژه در  ۴ هزار کیلومتر مرز ‏مشترک و تبت و سیاچین ، نیست .‏

 اهداف هند و نوع تلاش ها و کوشش های دهلی نو در برتری بر پاکستان

‏ هند فقط بدنبال برتری بر پاکستان نیست، بلکه در شرایطی هست که برتری لازم را نسبت به پاکستان کسب ‏کرده است لذا بیشتر بدنبال برتری نظامی با چین است که البته راه بسیار دشواری برای برتری بر چین دارد. ‏هند قبل از فروپاشی شوروی در  ۹۰۰ درصد تجهیزات نظامی به روسیه وابسته بود. سمبل این همکاری ها اکنون ‏در موشک کروز براهموس هست. هند اکنون به بازار تسلیحاتی خود تنوع داده و فرانسه، ‏آمریکا و اسرائیل ‏حاضرند آخرین تکنولوژی های نظامی خود را به هند بفروشند و حتی در صدور دانش فنی به هند اظهار ‏آمادگی می کنند. نماد همکاری فرانسه با هند جنگنده های رافایل و در مورد آمریکا تولیدات شرکت لاکهید و نماد همکاری اسرائیل با هند سامانه ضدموشک باراک ۸ هست. هند در زمان تحریم های غرب برای اخذ برتری خود بیشتر به تکنولوژی اسرائیلی متکی بود ولی در یک دهه  اخیر مورد توجه خاص غرب قرار گرفته است.

 اهداف پاکستان و نوع تلاش ها و کوشش های  در برتری بر هند

پاکستان مقدار زیادی به پشتوانه چین متکی است. اخیرا با ترکیه نیز روابط محکمی برقرار کرده است. ‏پاکستان با کمک چین موشکهای پیشرفته و جنگنده های پیشرفته تولید می کند و در ساخت بمب اتمی از ‏فن آوری بومی استفاده می کند.‏ پاکستان قبلا از نیروی هوایی برتری برخوردار بود، اما اکنون با توجه به رویگردانی غرب از پاکستان موقعیت ‏آن کشور تضعیف شده است. پاکستان همچنان سعی دارد در اردوی غرب باقی بماند و شریک راهبردی ناتو ‏باشد اما غرب اعتماد خود را به پاکستان از دست می دهد. پاکستان اکنون بر روی حمایتهای کشورهای ‏اسلامی و عربی مثل عربستان و ترکیه حساب می کند اما به حمایت چین پشتگرمی محکمی دارد.‏ در واقع بزرگترین مزیت ارتش چین داشتن بیش از دو میلیون نظامی فعال است و بعد از آمریکا با بودجه بیشتر از  ۱۴۵ میلیارد دلار بیشترین بودجه نظامی را دارد. چین سومین نیروی دریایی بزرگ جهان و دومین میزان  تانک،  سومین ناوگان هوایی بزرگ جهان را دارد‎.‎‏ و برتری قابل ملاحظه ای نسبت به هند دارد اما پاکستان در همه این موارد با فاصله زیادی بعد از هند قرار می گیرد .‏

مقایسه برتری در هر حوزه

هند  اکنون در تمام حوزه ها دست برتر را در مقابل پاکستان دارد، اما قدرت رزمی زمینی پاکستان از هند بالاتر است. هند بیشتر ‏به قدرت موشکی متکی هست. موشکهای برهموس – آگنی(خدای آتش) – سوریا(خدای خورشید) – باراک و ‏پریتیو  نماد قدرت موشکی هند هست. بطوریکه آگنی ۵۵ بردی معادل ۵۵ هزار کیلومتر دارد. و پاکستان نیز بر ‏موشکهای  بابر- غوری – نصر- شاهین – غزنوی – باختر شکن – هفت  و برق،  متکی است. هر دو کشور ‏سعی بر جهش در امور موشکی و سامانه های دفاعی دارند.‏

مقایسه توان نیروی دریایی

نیروی دریایی هند نیز از یک ناو هواپیمابر ساخت روسیه ویکرانت و یک زیر دریایی اتمی  و همچنین شش ‏زیردریایی فرانسوی – اسپانیایی برخوردار است. هند در چند سال اخیر بر روی  ساخت ناو هواپیما بر  و ‏همچنین ساخت یک پایگاه دریایی  برای ایجاد امکان واکنش سریع در مقابل نیروی دریایی چین و پاکستان ‏فعالیتهایی را شروع کرده است. پاکستان در حال حاضر از حمایت نیروی دریایی چین برخوردار است و ناو ‏های هواپیما بر چینی در صورت لزوم در آبهای پاکستان مستقر می شود. امروزه پاکستان توان دفاع دریایی ‏کمتری نسبت به هند دارد.‏

آینده رقابت تسلیحاتی و نظامی هند و پاکستان

دو کشور در یک مسابقه خطرناک تسلیحاتی قرار دارند. هند روز ۱۳ دیماه موشک بالستیک راهبردی آگنی-۴ ‏را در ساحل اوریسا با موفقیت آزمایش کرد. این موشک ۴۰۰۰ کیلومتر برد، ۲۰ متر طول و ۱۷۷ تن وزن دارد. ‏همزمان فرمانده نیروی زمینی هند ژنرال بیپین راوات گفت که نیروی تحت فرماندهی وی آماده جنگ ‏همزمان با پاکستان و چین می باشد. وی این ‏سخنان را چند روز بعد از اعتراض چین به آزمایش موشک آگنی-۵  بیان کرد. موشک آگنی-۵ دارای ۵۰۰۰ ‏کیلومتر برد می باشد سراسر چین را می پوشاند. ‏هند و پاکستان در رقابتهای تسلیحاتی کشور سومی یعنی چین را در نظر دارند. البته چین با برتری های نظامی بر هند دارد بنظر نمی رسد مسابقه تسلیحاتی جدیدی که شروع کرده فقط به هندمعطوف باشد. چین در دریای جنوبی چین با  فیلیپین، ویتنام و ژاپن و آمریکا روبرو است. هند و پاکستان که خارج از این منطقه هستند ولی غیر مستقیم  در این موضوع دخیل هستند و مجموعه تحولات این منطقه را به یک دریای بحرانی تبدیل کرده اند.

عوامل موثر بر آینده رقابت های دو کشور در حوزه امنیتی نظامی و هسته ای

هند  و پاکستان علاوه بر کشمیر در زمینه آب و رود ایندوس- در مرزهای دریایی – در مورد تروریزم با هم ‏منازعه دارند. این خصومتها بر محیط امنیتی جنوب آسیا سایه افکنده است. همین امر باعث شده است دو ‏کشور همواره با توجه به خریدهای تسلیحاتی طرف مقابل، در صدد دستیابی به تسلیحاتی پیشرفته تر برآید و ‏بدین ترتیب همواره شاهد مسابقه تسلیحاتی در منطقه آسیای جنوبی بوده ایم.‏ در سطح منطقه ای مهمترین متحد استراتژیک پاکستان، چین است. نکته جالب توجه اینکه شکل گیری ‏محور پاکستان- چین، ناشی از احساس تهدید دو کشور از جانب هند بوده است و اتحاد هند – آمریکا نیز به ‏واسطه تهدیدی است که این دو کشور از جانب چین( و پاکستان، در مورد هند ) احساس می کنند. این امر ‏فضایی دو قطبی در جنوب آسیا ایجاد کرده است، که در یک سر آن چین- پاکستان و در سوی دیگر آن، ‏هند – آمریکا قرار گرفته است. رابطه پاکستان و چین، رابطه ای طولانی و مبتنی بر احساس نیاز هر دو کشور ‏به یکدیگر است. وزارت خارجه هند ، چین را به عنوان یک تهدید قلمداد نمی کند و خواهان گسترش روابط ‏دو کشور است؛ اما وزارت دفاع هند ، چین را بعد از پاکستان یک تهدید جدی  تلقی کرده و خواستار آن است ‏که دولت هند در برقراری رابطه با چین ملاحظات مرزی و امنیتی را مد نظر قرار دهد.‏

نوشته شده در  ۱۳۹۵/۱۱/۲۴ساعت ۲۰:۷