نخستین ماشین چاپ برای چاپ فارسی

رسانه های جمعی و مطبوعات در هند

مقدمه

در هند نخستین ماشین چاپ برای چاپ فارسی را ویلکینز(Wilkins) که یک دانشمند زبان‌شناس بود ساخت. این ماشین با خط نستعلیق کار می‌کرد و در سال ۱۷۸۱ نخستین کتاب فارسی چاپ شده در هند با عنوان انشای هرکرن با آن چاپ شد. از این دستگاه علاوه بر چاپ کتابهای فارسی برای چاپ برخی آگهی‌های فارسی کمپانی هند شرقی نیز استفاده می‌شد. در سال ۱۷۸۸ کتاب لیلی و مجنون [هاتفی خرجردی] با کوشش و تصحیح زنده‌یاد ویلیام جونز به عنوان اولین کتاب ادبی فارسی در هند چاپ شد. نخستین کتاب آموزشی فارسی نیز به سال ۱۷۹۲ با عنوان درسهای فارسی و انگلیسی (Persian and English works) در کلکته چاپ شد. اوایل سده نوزدهم دوران درخشان چاپ کتابهای فارسی در هند است. کمپانی هند شرقی بدلیل مخالفت مسلمانان با زبان فرنگی، مجبور بود تا سالها همچنان با زبان فارسی امور را اداره کندو برای چاپ کتاب‌های فارسی هزینه کرد و از آن جمله است تخصیص ۲۰۰۰ پوند برای چاپ کامل دوره کارهای پورسینا. این دوران طلایی در هفتم مارچ ۱۸۳۵ با روی کار آمدن حکمران جدید سر چارلز ترولیان به پایان رسید. او اعلام کرد که دیگر بودجه‌ای برای چاپ و رواج دادن زبان شرقی اختصاص نخواهد یافت و بهتر است هندیان سرگرم ادبیات و هنر اروپایی شوند. با این همه چاپ کتاب‌های فارسی در هند ادامه یافت و سده نوزدهم را تبدیل به یکی از درخشان‌ترین سده‌های چاپ کتاب‌های فارسی کرد.

 

روزنامه‌نگاری فارسی در هند قدمتی بیش از روزنامه‌نگاری فارسی در ایران دارد. از سال ۱۸۲۱ چاپ روزنامه‌های فارسی توسط هندی‌ها آغاز گردید. هند مرکز مهم چاپ روزنامه‌هایی بود که توسط آزادی‌خواهان و روشنفکران ایرانی مقیم هند منتشر میشد تا آغاز جنگ جهانی اول از مجموع حدود ۴۷ روزنامه‌ای که در خارج از به زبان فارسی منتشر میشد هندوستان با ۱۹ روزنامه مقام نخست را داشت. در سال ۱۸۴۶ همزمان ۶ روزنامه فارسی به هواداری از جنبش مشروطیت ایران در هند چاپ میشد.

اگر چه در جهان شاهد کاهش قابل توجهی در رسانه ها و تعطیلی دهها روزنامه و مجله جهانی بوده ایم  ولی روزنامه و مجلات هند در طول چند سال گذشته تجربه موفقی داشته و  صنعت چاپ  مطبوعات  در هند سال گذشته ۱۲ درصد رشد داشته  و انتظار می رود هر سال به همین اندازه رشد داشته باشد.

 

صنعت انتشارات در دوره دیجیتال

 

حجم صنعت انتشارات هند در ۲۰۱۱، نزدیک به ۱۶ میلیارد یورو رسید. سود تبلیغات با توجه  به تعداد برآورد شده از خوانندگان روزنامه در هند که ۳۲۵۰۰۰۰۰۰  نفراست ۱۵ درصد افزایش دارد، هند از نظرمطبوعات چاپ شده مقام دوم جهان و پس از چین قرار دارد.

با جمعیت ۱۲۵۰۰۰۰۰۰۰ ،در هند۷۰٫۰۰۰ روزنامه  و مجله چاپ شده و فروش نزدیک به ۱۳۰۰۰۰۰۰ تیراژ  به زبان انگلیسی و ۳۷ میلیون به زبان هندی و زبانهای محلی  دارد.

در دهلی نو به  پانزده زبان  از جمله زبان اردو روزنامه و مجله در بازار وجود دارد. اوایل دوره استعمار روزنامه فارسی نیز در کلکته و دهلی وجود داشته است.

روزنامه های «استیتسمن»، « مومبای سماچار»، « تایمزآوایندیا»، « پایونیر»، «هندو» ، « تریبیون» و «ایشین ایج” به ترتیب از سالهای ۱۸۱۸، ۱۸۲۲، ۱۸۳۸، ۱۸۶۴، ۱۸۷۸ و ۱۸۸۱  فعال می­باشد. تیراژ روزنامه ها امروزه به بیش از ۹۰ میلیون نسخه در روز رسیده است.

بنابر آمار رسمی اداره ثبت مطبوعات هند، تا پایان ماه مارس۲۰۰۸ ، تعداد روزنامه و نشریه در حال انتشار در سراسر هند را  ۶۲۴۸۳ اعلام کرده است مطبوعات هند از نظر تنوع زبانی، ۱۲۳ زبان مختلف داخلی و خارجی را شامل می شود.

مطبوعات هندی زبان با ۲۴۹۲۷ عنوان و مطبوعات انگلیسی زبان با ۹۰۶۴ عنوان
و پس از این دو، زبانهای اردو، گجراتی، بنگالی، مرآتی، تامیلی، کنادا، مالیالم و تلگو، مجموعاً ۹۹% حجم مطبوعات را به خود اختصاص داده اند.

روزنامه « تایمزآوایندیا» با قریب ۸/۲ میلیون نسخه تیراژ  از سال ۲۰۰۴ توانست پر تیراژترین روزنامه های آمریکا و انگلیس را پشت سرگذاشته و به رتبه پر تیراژترین روزنامه انگلیسی زبان جهان برسد. همچنین روزنامه هندو زبان « دینیک جاگران» با ۲۲ میلیون نسخه  (در ۲۹ ادیشن و ۲۰۴ زیر شعبه در۱۰ ایالت)، پرخواننده ترین روزنامه جهان شناخته شد.

از بزرگترین گروههای مطبوعاتی این کشور می توان تایمزآوایندیا، هندو، هندوستان تایمز، آناندبازارپاتریکا( ای.بی.پی.) دینیک جاگران، مالیالم مانوراما، بهاسکار، اینادو، ایندیاتودی، اکسپرس و ساهارا را نام برد.

 

مجموعه «تایمز هند» ، یکی از گروه های رسانه های چاپی  پر فروش و محبوب دهلی است که ۱۱۷  نشریه و مجله و زیر مجموعه متنوع  منتشر می کند که حدود  ۲،۸۰۰،۰۰۰ صفحه را شامل می شود. جمعیت تحصیل کرده در هند ، که تقریبا ۱۰۰ میلیون نفر است و ۳۹ درصد افراد بالای  ۱۴ سال را در برمی گیرد.

سه روزنامه مهم و پر تیراژ منتشر شده به زبان هندی ، به ترتیب عبارتند از :

«Dainik Jagran»دینیک جاگران – «هندوستان » – دینیک باسکار «Dainik Bhaskar» که  رشد سریع و میلیونی داشته اند. روزنامه هایی مانند : «هری بووم Bhoume» و «نای دنیا  » و « پرابهات خبرPrabhat » شروع به انتشار نسخه های جدیدکرده اند و در  ایالت بیهار ، اوتار پرادش و چارخند و چتیسگر، فروش موفقیت آمیزی داشته اند.

در حالیکه روزنامه «نیویورک تایمز» و «بوستون گلوب» بسختی ادامه حیات می دهند .

در هند نسخه کاغذی روزنامه هایی مانند «Talegau» و «Maloaam» ، و «LTTE» ، و «بنگالی» و برخی دیگر از روزنامه ها برای رسیدن به موفقیت های بزرگ گامهای موفقی طی می کنند روزنامه اردو زبان “ساهارا” اکنون سراسری می شود روزنامه «الصحافه » از شهرستان لکنهو پخش می شود و  درحال حاضر در دهرادون ، دهلی نو ، بمبئی و بسیاری از دیگر شهرستانها توزیع می شود .

آخرین تحقیقات در مورد تعداد خوانندگان روزنامه های چاپ هند نشان می دهند که روزنامه انگلیسی زبان هندوستان تایمز دارای بیشترین تعداد خواننده در میان روزنامه های انگلیسی زبان بیش از سه میلیون وروزنامه هندی زبان داینیک جاگران در میان روزنامه های هندی زبان می باشد. براساس نتیجه این تحقیقات، تعداد خوانندگان هندوستان تایمز در دهلی و حومه این شهر به ۲ میلیون و ۲۷۰ هزار نفر و در بمبئی به ۱ میلیون و ۳۶۰ هزار نفر بالغ می گردد.

روزنامه انگلیسیی زبان تایمز آو ایندیا در دهلی و حومه این شهر ۱ میلیون و ۶۵۰ هزار نفر و در بمبئی ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار نفر خواننده دارد. روزنامه دیلی نیوز و آنالیزس (DNA) دارای ۲۱۰ هزار نفر در بمبئی خواننده دارد. روزنامه هندی زبان داینیک جاگران دارای ۱۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر خواننده در سراسر هند و ۸ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر در ایالت اوتارپرادش می باشد. روزنامه هندی زبان هندوستان دارای ۱۴ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر خواننده در سراسر هند و ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در ایالت اوتارپرادش می باشد. روزنامه هندی زبان داینیک بهاسکار دارای ۱۲ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر مشترک  در سراسر هند می باشد. (هندوستان تایمز۲۰ اوت ۲۰۱۴)

راه اندازی با کیفیت بالای مجلات از جمله بازیم  «Bazem» ، مجله «تشاوی دنیا » ، و در نسخه های اردو از «یکشنبه هند»،از جمله تغییرات مهم است. اگر چه مجلات فرض «سیاست» و «عادلانه» و «انقلاب » در مرکز صحنه ، روزنامه «پذیرش» ، که در شهرستان حیدرآباد آغاز شد و موفقیت های قابل توجهی در زمان های اخیر به دست آورد.

در روستاها نیز از جراید و مجلات استقبال می شود  بنیاد «PricewaterhouseCoopers» ، که به پیش بینی آینده از رسانه ها در جهان  می پردازد. اعلام کرده است رسانه ها   ۴ میلیارد  در هند صرف تبلیغات کرده اند. اکنون بسیاری از روزنامه های اروپایی در هند خود را خواهر خوانده یکی از روزنامه های هندی می کنند .

موسسه دیلی میل بریتانیا و ” اندیا تودی” محصول مشترک “میل تودی” را منتشر می کنند. بهای روزنامه ها ارزان است و بطور متوسط ۱۶ روزنامه یک دولار می شود.

روزنامه انترناشیونال هرالد ترابیون تماما در دهلی چاپ می شود و فاینشال تایمز، بیزنس استاندارد و مترو نسخه های هندی چاپ می کنند و روزنامه داینیک جارگان ۲۲ میلیون خواننده در هند دارد و قرار است اندپندنت نیز در دهلی نسخه همزمان منتشر کند  فورشن و تایم  از طریق”  اندیا تودی” توزیع و نشر شود.  مجله نیوزویک را نیز موسسه اوت لوک منتشر خواهد نمود وال استریت جورنال و “مینت” و “دیکان کرونیکال لیمتد”  و نیویورک تایمز نیز در هند قرارداد شراکت منعقد نموده اند و مجلات دیگری مانند فوربس، هاربرز بازار، تکنولوژی ریویو، انترپرانیور، نیوزویک، نیبول، هاللو  و فوگ نیز بدنبال بازار در هند هستند.

در هند ۷۴۸ شبکه تلویزیونی ماهواره بخش خصوصی و تعداد سی شبکه تلویزیونی ماهواره ای دولتی وجود دارد. امروزه تعداد اندکی از شبکه های دولتی غیر ماهواره ای هستند.

نگاهی به   رسانه در دو کشور ایران و هند

‌‌محمدصالح شیرازی  با نشریه “کاغذ اخبار”  به عنوان نخستین روزنامه‌نگار ایرانی، نام خود را در تاریخ مطبوعات جاودانه کرده ‌است. کاغذ اخبار سال ‌۱۲۱۶ مصادف با ۱۸۳۷ میلادی چاپ ‌و ‌‌نخستین روزنامه ایرانی شناخته شد.

در هندوستان نیز نخستین روزنامه با نام «نشریه بنگال»در سال ۱۷۸۰ آغاز به کار کرد.  ‌«جیمز آگوستوس هیسکی» سردبیر آن بوده است.

اما راجا رام موهان روی (Raja Ram Mohan Roy) را پدر مطبوعات هندوستان می‌دانند. او نخستین روزنامه‌های هندی را به دو زبان فارسی (میرات الخبر)  و بنگالی (سمباد کامیدی) در سال ۱۸۲۱ چاپ کرد.

نخستین ایستگاه رادیویی در هندوستان در سال ۱۹۲۷ آغاز به کار کرد. در کشورمان ایران نیز در اردیبهشت ۱۳۱۹ مصادف با ۱۹۴۰ میلادی نخستین ایستگاه رادیویی آغاز به کار کرد.

نخستین ایستگاه تلویزیونی در هندوستان در سال ۱۹۵۹  اما  ایستگاه تلویزیونی ایران یکسال زودتر و در سال   ۱۹۵۸ میلادی آغاز به کار کرد.

 

پیش از استقلال هندوستان در سال ۱۹۴۸ مردم این کشور با کمک استعمارگران انگلیسی از نخستین و موفق ترین کشور‌ها در حوزه رسانه بودند. این امر در مبارزات ضد استعماری این کشور نیز بسیار کارساز بود.

 

ماهاتما گاندی رهبر انقلاب ضد استعماری هند ایدئولوژی و فعالیت‌های اصلی مبارزاتی خود را از طریق مقالات خود در روزنامه‌ها پیش می‌برد. پس از استقلال نیز رادیو در سراسر هندوستان نقش بسیار کارآمدی ‌در توسعه و بیداری اجتماعی به عهده داشت،‌

هم اکنون پرفروش‌ترین روزنامه این کشور «داینیک جاگران» که به زبان هندی منتشر می‌شود حدود بیست میلیون نسخه شمارگان دارد.

 

رسانه‌های جمعی

 

هندوستان با داشتن ۸۲,۲۳۷ ‌روزنامه فعال و بیش از  ۸۲۵ شبکه تلویزیونی‌ هم اکنون یکی از فعال‌ترین و قوی‌ترین کشور‌ها در حوزه رسانه است. از طرفی بالیود ‌‌دومین قدرت صنعت فیلم سازی در دنیا شناخته می‌شود. این حجم از چرخه اطلاعات در بستر فناوری و تکنولوژی‌های روز جهان ایجاد شده است. سیستم‌های تلویزیون‌های کابلی و پولی، رادیو‌های محلی و اینترنتی و .‌.‌. بخش کوچکی از این فناوری‌ها هستند. از طرفی بازار بی نظیر و گسترده مخاطب در هندوستان، باعث شده ‌که همه قدرت‌های رسانه ای به سرمایه‌گذاری در این بازار ۱٫۲ میلیارد نفری مخاطب علاقه‌مند بشوند. هر کمپانی رسانه‌های ‌کابلی و پولی در هندوستان با بازاری ‌حدود حداقل ۲۰ میلیون نفری روبه‌روست. این ۲۰ میلیون مخاطب ماهانه کرایه ای ‌حدود ۱۰۰ روپیه برای دسترسی به مجموعه شبکه‌های هر کمپانی پرداخت می‌کند.

این مبلغ برای ۲۰ میلیون نفر ماهانه نزدیک به  ۲میلیارد روپیه معادل ۱۰۰ میلیارد تومان می‌شود. این مبلغ در یک سال به یک تریلیون و ۲۰۰ میلیارد تومان می‌رسد که با در نظر گرفتن ‌۲۰ میلیون مخاطب از جمعیت ۱٫۲ میلیارد نفری هندوستان است. شرکت تاتا و آیرتل بزرگترین شرکتهای ارایه کننده شبکه های تلویزیونی کابلی هند هستند.

 

از طرفی در آمد‌های این شبکه‌ها از طریق تبلیغات و آگهی‌های بازرگانی نیز محاسبه نشده است. این مبالغ هنگفت هم اکنون باعث شده تا تمامی ابر رسانه‌های جهانی مانند بی بی سی، سی ان ان، الجزیره و .‌.‌. در این بازار نا‌محدود سرمایه‌گذاری کنند.

در هند تقریبا هر روز یک فیلم سینمایی به بازار وارد می شود. حجم فروش بعضی از این فیلم ها بالاتر از ۵۰ میلیون دلار است.

دانشگاهها و مراکز آموزش عالی

 

در هند۶۸۷  دانشگاه وجود دارد که از نظر جغرافیایی و اداری به دو نوع ایالتی و یا سراسری  تقسیم می شوند  و هر کدام  یا دولتی و یا  شبه دولتی و یا خصوصی و  به صورت جدول زیر هستند:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.