Category: سیاسی

گفتگو روزنامه نیشن پاکستان


‎  The Nation: Supreme Leader  and President regard Pak-Iran ties as ‎the top priority and have directed the foreign ministry to work on achieving the goal, a ‎senior Iranian official said.‎

Dr Mohammed Ajam, minister counsellor of the Iranian foreign ministry, told The Nation ‎that Tehran was making all efforts to remove misunderstandings between the two ‎Muslim-majority nations.‎
‎“We believe Pakistan is under the US pressure not to come too close to ‎Iran. Pakistan should not link Pak-Iran ties to Pak-US relations. Pakistan is a sovereign ‎country and can have equally good ties with several countries,” he maintained. He ‎said: “Iran and Pakistan share interests. If and when our leadership is invited to ‎visit Pakistan , we will not delay it (the visit). The rehbar (the Supreme Leader) and the ‎president think Iran-Pakistan ties should be the top priority. We always work to retain ‎friendship with Pakistan . This is in accordance with the directions of the ‎top leadership .”‎
On Friday, President Rouhani, who is on a visit to India, urged all Muslims to set aside ‎internal disputes. “Iran wants unity, independence and support for the East. The ‎enemies of Islam want to represent Islam as a religion of violence. Islam is not a ‎religion of violence. Islam is a religion of moderation, Islam is a religion of kindness,” ‎he said.‎
Pakistan has lifted sanctions against Iran after the country’s nuclear deal with world ‎powers. In 2016, Pakistan was active to ease Iran-Saudi Arabia tensions after the latter ‎executed 47 people on terrorism charges including Nimr al-Nimr, a Shia religious ‎leader, and Fares Al-Shuwail Al-Zahrani, a convicted Al-Qaeda leader.‎
Nimr’s execution had spurred Iranian demonstrators into ransacking the Saudi ‎embassy in Tehran, prompting several Saudi allies to break off diplomatic ties with Iran.‎
Pakistan and Iran are hoping to complete the Iran-Pakistan gas pipeline project soon to ‎resolve Pakistan’s energy crisis. The IP pipeline project – also called Peace Pipeline – ‎is aimed at constructing a pipeline from Iran’s South Pars fields in the Persian Gulf ‎to Pakistan’s major cities of Karachi and Multan.‎
The pipeline can carry 110 million cubic meters of gas a day. Iran will initially transfer ‎‎۳۰ million cubic meters of gas per day to Pakistan , but will eventually increase the gas ‎transfer to 60 million cubic meters per day.‎
Pakistan and Iran are economic partners. This cooperation lasted throughout the cold ‎war, with Iran supporting Pakistan in its conflicts with arch-rival, India. In ‎return, Pakistan supported Iran militarily during the Iran-Iraq War in the 1980s. ‎
Recent difficulties have included disputes over trade and political position. ‎While Pakistan ‘s foreign policy maintains balanced relations with Saudi Arabia, the ‎United States, and the European Union, Iran tends to warn against it and raised ‎concerns about Pakistan’s alleged backing of the Taliban during the fourth phase of ‎civil war in Afghanistan in the last years of the 20th century. Iran was concerned after ‎former army chief Raheel Sharif’s appointment as the head of the Saudi Arabia-led ‎military alliance but Islamabad assured Tehran that the coalition was not anti-Iran. ‎
Iran has been a respected, popular, and favoured nation among Pakistanis, with 76 ‎percent of Pakistanis viewing their western neighbour positively, making Pakistan the ‎most pro-Iran nation in the world. ‎
Dr Mohammed Ajam said that Iran and Pakistan had hosted millions of Afghan ‎refugees and must try to resolve the Afghanistan issue together.‎
‎“There are around three million Afghans living in Iran. More than half of them are ‎illegal. We have been deporting thousands of Afghans annually who enter illegally ‎and start working here,” he said.‎
Dr Ajam said that misunderstandings between Iran and Pakistan exist but “they can be ‎removed with sincere efforts. Out leadership is for unbreakable friendship ‎with Pakistan . Senior official says Khamenei, Rouhani regard bilateral ties top priority‎ Iranian

” February 17, 2018‎‏. ‏
Rouhani reiterates Iran’s commitment .‎
Dr Mohammed Ajam told The Nation that President Rouhani’s offer to go to the ‎referendum on important issues was a big announcement and a ‘shock’ for the rivals.‎
TEHRAN: Iranian President Hassan Rouhani yesterday said that the ‘new ‎conspiracies’ by the United States to divide the Iranian nation had miserably failed.‎
Speaking to journalists here, after leading a massive rally to mark the country’s 39th ‎anniversary of the Islamic Revolution, Rouhani said big rallies across Iran were a ‎‎‘response’ to the US.‎
‎“The conspiracies of the Zionists have been given a response by the nation. The ‎unprecedented participation by the people in the rallies proves this nation cannot be ‎divided,” he said.‎
President Rouhani joined the millions of people in Azadi (independence) Street who ‎were marking the anniversary of the victory of the Islamic Revolution.‎
Earlier, addressing the event, President Rouhani said referendum can be held to settle ‎key disputes between the various parties in Iran . He called upon various political ‎groups to refer to the Article 59 of Iranconstitution ‎on the disputed issues.‎
The Article says that the legislature on certain important social, economic, cultural and ‎political issues can be offered to public vote, he said. ‎
The President said if the two political wings disagree on a certain issue, “there is no ‎need to dispute or promote, the solution is ballot box”. He added: “This is one of the ‎capacities of Iran’s constitution which should be addressed.”‎
The Article 59 of Iran’s constitution reads: “In extremely important economic, political, ‎social, and cultural matters, the functions of the legislature may be exercised ‎through ‎direct recourse to popular vote through a referendum. Any request for such direct ‎recourse to public opinion must ‎be approved by two-thirds of members of the Islamic ‎Consultative Assembly (parliament).‎”‎
The day of Imam Khomeini’s return to Iran from exile (February 1, 1979) marks the ‎beginning of the Ten-Day Dawn in ceremonies which culminate with the anniversary ‎of the victory of the Islamic Revolution on February 11, 1979.‎
Iranian people had toppled the US-backed Raza Shah Pahlavi regime 39 years ago, ‎ending 2,500 years of absolute monarchy in the country.‎
But the Iranian President reiterated that Tehran was committed to its obligations under ‎the nuclear deal reached between Iran and G5+1 (US, UK, Russia, China, France plus ‎Germany) in 2015.‎
‎“Our nation is committed to its obligations till the time that the other side is bound to its ‎obligations but if they aim to exit, they will be harmed,” he said in his address.‎
He said the US was conspiring against Iran by supporting unrests. “Our people said no ‎to them and deterred the Americans’ conspiracy by elevating their unity and solidarity,” ‎he said. ‎
He welcomed the UN General Assembly’s opposition to the US bid against Palestine ‎and said: “They wanted to declare Holy Quds as the capital of Zionist regime but the ‎world stood against this conspiracy.”‎
The President underlined resisting foreign or possible domestic pressures in a bid to ‎reform the structure of country’s economy.‎
He said the government was committed to fight air pollution in big cities, dust pollution ‎in some border provinces and also draught in cooperation with the regional countries.‎
President Rouhani referred to the progress made in the country in various fields saying ‎that, for the first time, Iran was recovering more oil from the joint oil fields with Qatar, ‎south of Iran .‎
Elaborating on the government achievements, he said that Iran’s gas production from ‎the joint gas fields with Qatar in South Pars has increased from 285 mcm to 553 mcm. ‎
Minister Counselor of the Iranian foreign ministry Dr Mohammed Ajam told The ‎Nation that President Rouhani’s offer to go to the referendum on important issues was ‎a big announcement and a ‘shock’ for the rivals.‎
‎ “For the first time after 40 years from revolution a high official like President Rouhani ‎said we should solve all important issue through referendum,” he said.‎
Dr Ajam said normalization of relation with the US and also issues like Hijab (cover) of ‎women are very sensitive issues between reformists and the hardliners,” he added. He ‎said several reformists had welcomed the President’s speech. ‎
He said under article 59 vital economic, political, social, and cultural issues can be ‎referred to the people through referendum or reference to direct public vote. ‎
‎“The request to appeal to public votes must be approved by two-thirds of the entire ‎representatives of the assembly,”Dr Ajam explained.‎‎hunger

اولین کنفرانس بین المللی بررسی وقایع و رویدادهای غرب آسیا


اولین کنفرانس بین المللی بررسی وقایع و رویدادهای غرب آسیا به منظور تعمق و کندو کاو بیشتر در  مورد علل و بروز بحران  عراق و سوریه با حضور نمایندگان ایران روز چهارشنبه ۱۹ -۲۰شهریور در موسسه مطالعات و تحلیل های دفاعی در دهلی نو برگزار شد.

دراین کنفرانس بین المللی که جمع زیادی از سفرا و کارشناسان مسایل سیاسی از کشورهای مختلف حضور داشتند، سخنرانان در خصوص مهمترین مسایل و رویدادهای آسیا غربی از جمله تحولات عراق، سوریه و فلسطین و رشد افراط گرایی و تاثیرات آن بر جهان، دیدگاه ها و نگرانی های خود را بیان کردنداین سمینار در حالی برگزار شد که تحولات مهمی در غرب آسیا در جریان است و بنا بر این موضوع داعش و آینده دولت اسلامی عراق و شام و نحوه برخورد با آن و آثار هرگونه جنگ آینده بر منطقه و هندو مسلمانان شبه قاره  بر این سمینار سایه افکنده بود.

سخنرانان در این همایش با عنوان ‘ تغییرات ژئوپلتیک در غرب آسیا: روندها و پیامدها ‘ با اشاره به نقش مهم و موثر جمهوری اسلامی ایران در تحولات منطقه ، مواضع و تصمیم های منطقی و موثر دولتمردان کشورمان را در جهت حل مسایل بسیار مهم و تاثیرگذار ارزیابی کردندو تاکید کردند: جمهوری اسلامی ایران به عنوان قدرت مهم منطقه در تحولات منطقه ای همواره بخشی از راه حل ها بوده و نقش برجسته و بزرگ داشته است.
دکتر ‘مصطفی زهرانی ‘ مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل وزارت امور خارجه ایران نیز  در این کنفرانس طی سخنانی به تبیین علل و عوامل تحولات منطقه از جمله رشد افراگرایی پرداخت.
وی عوامل اصلی مناقشات و راهکارهای مناسب برای حل این مسایل را یادآور شدو گفت:

جمهوری اسلامی ایران همواره تلاش کرده به حل بحران های منطقه ای و بین المللی کمک کند و به عنوان قدرت بزرگ منطقه در حل مسایل منطقه ای نقشی پررنگ و تاثیرگذار داشته است.دکتر زهرانی با اشاره به اهمیت ریشه یابی رشد افراط گرایی تاکید کرد: کشورها بجای متهم کردن یکدیگر باید دست به دست هم بدهند تا ریشه این پدیده شوم را ریشه کن کنند. افراط گرایی و تروریسم پدیده هایی هستند که نه فقط برای جهان اسلام که برای کل بشریت خطرناک می باشند. وی درباره نقش هند در تحولات منطقه گفت: با توجه به تاثیرتحولات و مناقشات منطقه بر اقتصاد، انرژی و امنیت غذایی کشورها و نیز موفق نبودن سیاست های آمریکا، هندوستان تلاش می کند با میانجیگری برای حل مسایل منطقه نقش فعال داشته باشد و به رفع مشکلات کمک کند. در این کنفرانس دو روزه  در موسسه مطالعات و تحلیل های دفاعی دهلی نو  سخنران در ۵ موضوع یا پانل سخنرانی و مقاله ارایه کردندو بعد از اتمام سخنرانان در هر پانل جلسه پرسش و پاسخ و گفتمان برگزار شد.

پانل و موضوع کلی  مجموعه سخنرانان عبارت بودند از :

  • وضعیت فعلی جغرافیای سیاسی غرب آسیا وضعیت ژئوپولیتیک منطقه ای
  • امنیت و آینده خلیج فارس،
  • تاثیر بی ثباتی خاورمیانه بر امنیت انرژی
  • مداخله خارجی در آسیای غربی و عواقب دراز مدت آن
  • هند و منطقه غرب آسیا

در هر پانل ۴ تا ۵ نفر سخنرانی و دیدگاههای خود را در رابطه با موضوع بیان کردند.

در تمام سخنرانی ها نقش ایران مورد اهتمام قرار داشت بسیاری به دیده مثبت به مواضع ایران نگاه می کردند تنها دونفر  یعنی محمد عبدالغفار از بحرین و عبدالوهاب القصاب یک ژنرال بعثی عراقی مقیم قطر از مداخلات ایران و نقش منفی ایران در تحولات منطقه سخن گفتند.

اهم موضوعاتی که مورد تاکیدسخنرانان مختلف قرار گرفت:

  • هند از هرگونه تغییر و تحول در منطقه خلیج فارس و منطقه همجوار آن تاثیر چند جانبه (سیاسی – اقتصادی و فرهنگی) می گیرد. بدلیل ۲۰۰ میلیون مسلمان و هفت میلیون هندی در خلیج فارس و ۲۰۰ میلیارد دلار تجارت هند با منطقه .
  • هند مایل است که در تحولات غرب آسیا مشارکت سازنده و نقش میانجی بین بازیگران داشته باشد.
  • امریکا و غرب در مهار جهادگران افراطی مانند داعش عمدا و سهوا کوتاهی کرده است.
  • نقش آمریکا در تاثیر گذاری بر تحولات منطقه بسیار مهم است.
  • دخالت خارجی باعث نابسامانی های فعلی در منطقه غرب آسیا است.
  • داعش زیر سایه حمایت غرب و کمکهای مالی خلیج فارس ایجاد شده است.
  • تضعیف و سرنگونی دولتهای اقتدارگرای منطقه مانند صدام و قذافی و اسد و جای گزینی دولتهای ضعیف و ناتوان عامل ظهور و رشد جهادی های داعشی شده است.
  • فرقه گرایی و تعصبات مذهبی و قبیله ای به تقویت جهادی ها منجر شده است.
  • انقلاب اسلامی ایران و ظهور اسلام سیاسی عامل تغییرات سیاسی و دینی در منطقه شده است.
  • جنگهای جهادی ها را نباید جنگ بین شیعه و سنی تلقی کرد جنگ آنها با همه میانه روهای مذهبی است اعم از شیعه و سنی و سایر اقلیت های دینی.
  • کشورهای عرب با هم اتحاد ندارند شورای همکاری خلیج فارس یک سازمان غیر متحد است.
  • نقش مصر در تحولات منطقه مهم است.
  • نا امنی در غرب آسیا و خلیج فارس امنیت انرژی را برای پر مصرف ترین کشورهای شرق آسیا بخصوص هند – چین – ژاپن و کره جنوبی و … به خطر می اندازد.
  • چین نقش مثبتی در تحولات غرب آسیا بازی نکرده است چین و هند باید برای امنیت در غرب آسیا هزینه کنند.
  • القاعده تهدید جدی و غیر مستقیم برای هند بشمار می رود.
  • ظهور داعش به اسلام سیاسی ضربه زده و موجب تضعیف اسلام سیاسی می شود.

در مجموع نقش تمامی کشورهای منطقه در تحولات اخیر منطقه بررسی شد از جمله نقش کشورهایی مانند : ایران – ترکیه – عربستان – قطر- مصر- اردن- آمریکا و غرب

 ** نقش ایران در تحولات منطقه و جنگ با داعش

ایران در دوره دکتر حسن روحانی قدمهای مثبتی بسمت جامعه بین المللی برداشته است. پس از ظهور داعش در عراق ایران با جامعه بین المللی برای کنار گذاشتن مالکی از دولت عراق همراهی کرد. پافشاری بر حمایت از اسد و گروه حماس کمتر شد و ایران از شعارهای مذهبی گرایانه شیعی خود کاست.باید به ایران به عنوان بخشی از راه حل منطقه نگاه کرد نه بخشی از مشکل.

تصمیم آمریکا و ناتو مبنی بر تشکیل یک ائتلاف بزرگ بین المللی به منظور مقابله با دولت اسلامی درعراق با توجه به تهدید جدی که از ناحیه این گروه متوجه امنیت خاورمیانه و جهان می باشد، غیرقابل اجتناب می نماید. اما تصمیم ناتو مبنی بر بمباران هوایی نیروهای دولت اسلامی، بدون تکمیل آن از طریق حملات زمینی، تاثیر چندانی بر مقابله با جهادیستها در عراق نخواهد داشت. ایران می تواند نقش بزرگ و مثبتی در ائتلاف داشته باشد.

پیشمرگان کرد به تنهایی از توان لازم برای مقابله با داعش برخوردار نیستند و واشنگتن باید در فکر ائتلاف با کشورهای سنی منطقه برای مبارزه با داعش باشد. ایران اگرچه در عدم سقوط بشار اسدموثر بود اما رژیم سوریه امروز مانع از پیشروی جهادیستهای داعش به سوی مدیترانه می باشد. از طفی نیروهای واحد قدس سپاه پاسداران ایران که در زمره گروههای نامطلوب آمریکا هستند اما از پیشروی جهادیستهای داعش به سوی کردستان عراق و کشتار مسیحیان و دیگر اقلیتهای ساکن در آن منطقه جلوگیری کرده اند و مانع از دسترسی داعشیها به اماکن مقدسه شیعیان شده اند.

نادیده گرفتن وزن ایران در خاورمیانه امکان پذیر نیست. اوباما مصمم به پایان دادن به ماجرای هسته ای با ایران است و موافق به رسمیت شناختن نقش تهران است. اما با توجه به مخالفت جمهوریخواهان امریکا،عربستان و اسرائیل از نقش دادن به ایران  اوباما باید جانب احتیاط را رعایت بکند. تهران نیز به هیچ وجه قصد ندارد که به مجموعه کشورهای سنی اجازه بدهد که آنچه را که درمنطقه با زحمت به دست آورده زیر سوال ببرند و با صراحت نقطه نظرات خود در خصوص آینده منطقه را مطرح می کند.

شکست داعش بدون حضورایران در ائتلاف بین المللی، حتی به صورت غیررسمی، امکان نخواهد داشت. درغیر این صورت وکالت کشورهای غربی به کشورهای سنی برای مقابله با داعش به آنچنان بی ثباتی درخاورمیانه منجر خواهد شد که وضعیت فعلی در برابر آن رنگ خواهد باخت.

شیعیان عراقی که بسیارنزدیک به تهران هستند، با برخورداری از پوشش هوایی جنگنده های امریکایی محاصره شهر امرلی را در هم شکسته اند. تندروها در ایران و برخی از گروهها تندرو در امریکا  و تندروهای عرب از همکاری بین تهران و واشنگتن بسیار ناخرسند هستند و از این بیم دارند که مبادا همکاری درعراق، به مصالحه برسرپرونده هسته ای ختم بشود و به نفوذ و قدرتمندی هلال شیعی منجر شود. اخیرأ قاسم سلیمانی از اداره بحران عراق کنار گذاشته شده و این پرونده به علی شمخانی سپرده شده است. دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران درهفته های گذشته ضمن برقراری تماس با آیت اله سیستانی، پیام تبریک برای نخست وزیر جدید عراق و پیام خداحافظی برای مالکی را منتقل کرده است.


نقش آمریکا ضروری و مهم است آمریکا علی رغم شعارهای ملایم دمکراتها و ضدیت آنها با لشکر کشی به کشورها ناچار است رهبری ائتلاف ضد داعش را بر عهده بگیرد. درحالیکه اختلاف نظر در کنگره امریکا در این رابطه به شدت بالا گرفته و افکار عمومی امریکایی ها هنوز تا حدودی ضد جنگ می باشد و دولت اوباما برای جلب حمایت از عملیات نظامی با مشکل مواجه است. اما فشار تندروها رئیس جمهور را به پیش دستی وادار کرده است.

اگر چه اوباما تا چندی پیش می گفت هیچ استراتژی برای مقابله با داعش ندارد اما اکنون تحت فشار کنگره و افکار عمومی و پس از بازگشت از شرکت در اجلاس ناتو اعلام کرد که برنامه او شامل تضعیف و نهایتا نابودی داعش می باشد. اوباما قبلا تاکید داشت که قصد اعزام نیروی نظامی امریکایی به عراق و سوریه را ندارد و تنها از نیروی هوایی برای بمباران مواضع داعش استفاده خواهد کرد.

امریکا تا کنون نزدیک به یک هزار نیرو تحت عنوان مشاور نظامی به عراق و منطقه کردستان اعزام کرده است. اوباما در توضیحات خود اضافه کرد که قصد دارد یک ائتلاف شامل کشورهای دیگر به ویژه کشورهای منطقه از جمله عربستان ، امارات ، اردن و ترکیه بوجود آورد.

اوباما گفته است: برای نخستین بار به طور واضح  مشخص شده که مشکل پیش روی کشورهای سنی در منطقه که شماری از آنها متحد ما می باشند، ایران و یا اختلاف شیعه و سنی نیست. بلکه تهدید افراطی گرایی مذهبی است که امروز خود را به شکل گروهی همچون داعش نشان داده است. رئیس جمهور امریکا از کشورهای عرب منطقه خواست تمام تلاش خود برای مقابله با افراط گرایی سنی را بکار گیرند.

قطر: کمکهای قطر به گروههای شبه نظامی جهادیست

قطر که با کمکهای مالی به تروریستهای منطقه خشم متحدان دور و نزدیک خود را برانگیخته است، اکنون به این فکر افتاده که برای حفظ قدرت منطقه ای توازنی میان این دو نقش ایجاد کند. کشور کوچک و ثروتمند قطر در حاشیه خلیج فارس به بزرگترین پایگاه نظامی امریکا در خاورمیانه تبدیل شده اما درسالهای اخیر نه به طور مستقیم که از طریق شیوخ متمول خود نقشی قوی در تامین مالی گروههای تروریستی درگیر در منطقه ایفا می نماید. بیشتر علمای سنی فتوا دهندگان جهاد بنفع النصره و داعش در سوریه در قطر ساکن هستند.

شیخ حجاج العجمی که اخیرا از سوی دولت امریکا به عنوان تامین کننده مالی گروههای وابسته به القاعده معرفی شد، یکی از افرادی است که در سخنرانی سال ۲۰۱۲ خود در دوحه گفت: راه کمک کردن به مردم رنج کشیده سوریه این نیست که با اجرای برنامه های بشردوستانه و کمک به ارتش آزاد سوریه مورد حمایت غرب انجام گیرد، بلکه باید پول خود را به افرادی بدهید که آن را در راه جهاد صرف می کنند.

شیخ عجمی و شش شیخ دیگر که امریکا آنها را بخش خصوصی تامین کننده کمکهای مالی گروههای وابسته به القاعده در سوریه می شناسد آزادانه در دوحه دست به فعالیت در مساجد می زنند و این یکی از روشهایی است که دولت قطر خود را درگیر حمایت از شورشیان منطقه کرده است.

عربستان و اسرائیل قطر را پدرخوانده گروههای تروریستی در سراسر جهان می دانند. امریکا و غرب هم بابت این کمکها قطر را محکوم می کنند. البته محکوم شدن قطر از سوی رژیم های سلطنتی در حاشیه خلیج فارس جنبه رقابت قدرت نیز دارد. هر یکی از این رژیمها از گروههای نیابتی خود که در درگیریهای غزه ، لیبی و مصر با یکدیگر در حال جنگ هستند حمایت می کنند.شبکه الجزیره قطر حامی اخوان المسلمین مصر است درحالیکه سایر شیخ نشینها از اخوان المسلیمن بیزارند و آنرا برای حکومتهای خود تهدید می دانند.

همین امر باعث شد تا رژیمهای عربی منطقه از کودتا علیه رئیس جمهور اسلامگرای منتخب اخوان المسلمین در مصر حمایت کنند. قطر تنها کشوری است که آزادانه از گروه جبهه النصره وابسته به القاعده حمایت مالی می کند. قطر به گروههای فلسطینی حماس اجازه بازکردن دفتر در دوحه داده است و از آنها حمایت مالی می کند. اما مقامات امریکایی و اسرائیلی می گویند: بر خلاف ایران که به حماس کمک تسلیحاتی می کند قطر به این گروه سلاح نمی دهد. بسیاری از افراد طالبان هم در قطر دفتر دارند و پاره ای از این کمکها مورد تائید واشنگن می باشد.در لیبی هم شیخ نشینهای خلیج فارس هر کدام از گروه شبه نظامی خاصی حمایت می کنند.

 عربستان :

شماری از کارشناسان انگشت اتهام را به سوی عربستان نشانه گرفته اند و بر این نظرند که تنها دولت امریکاست که می تواند سعودیها را مجبور به دست کشیدن از کمک به داعش کند.

اما دولت عربستان بطور مستقیم منبع تقویت داعش نیست بلکه برعکس هدف اولیه این گروه جهادی دولت سعودی می باشد. چرا که آنها قصد دارند خلافت اسلامی بنا کنند و تصرف عربستان سعودی و شهرهای مکه و مدینه محل تولد اسلام لازمه تشکیل این خلافت می باشد. گروه داعش حتی عربستان را تهدید کرده که لشکر آنها به سمت این کشور خواهد آمد.دولت عربستان این گروه را تروریست نامیده و کمک به آنها را جرم و قابل مجازات می داند البته بنیادهای خیریه اسلامی عربستان و رهبران دینی در کمک به داعش نقش دارند.

داعش از عربستان بوجود نیامده بلکه این گروه از نتیجه جنگ عراق و باقیمانده های ارتش دوران صدام بوجود آمد. البته که داعش هم مثل القاعده چشم طمع به منابع انرژی با ارزش عربستان دوخته است. آنها آرزوی به دست آوردن این ثروت سرشار را دارند. پس چرا بسیاری از مردم باور دارند که عربستان سعودی پشت سرگروه داعش می باشد؟

ریشه این باور بر اساس این نظریه است که عربستان و داعش هر دو به اسلام سلفی اعتقاد دارند ولی در غرب از آنها به عنوان وهابیون نام می برند. درست است که سعودیها از سلفی گری حمایت می کنند اما ادعای داعش در سلفی گری پایه و اساس ندارد. سلفی گری ریشه در اجداد و باور پیروان اولیه اسلام و سه نسل بعد از آن دارد. آنها معتقد هستند که اسلام باید بر اساس راه و روش گذشتگان پیاده شود. تفاسیر مختلفی در زمانهای گوناگون از این راه و روش شده است که درنهایت منجر به چهار مکتب فقهی در اسلام اهل تسنن گردید . بنیان گذاران این مکاتب ابوحنیفه ، مالک، شافعی و ابن حنبل بودند.

ریشه داعش برمی گردد به گروه متعصب منحرف خوارج در زمان خلافت علی/ع/ خلیفه چهارم که بدست آنها ترور شد. خوارج بر این نظر بودند که هر که با آنها مخالفت کند، کافر است و باید کشته شود. بر اساس این اعتقاد آنها دست به کشتار دست جمعی از جمله زنان و کودکان می زنند. اعتقادات این گروه کاملا در تضاد با ایدئولوژی سلفی سعودیها می باشد. نسخه سلفی گری مورد استفاده در عربستان براساس شریعت حقوقدان برجسته مسلمان در قرن نهم، احمد بن حنبل فرموله شد. حال آنکه داعش از ابن تیمیه الگو می گیرد.

قانون حنبلی بصورتی پایدار دربرابر فتنه و خونریزی است بنابراین عربستان سعودی تنها مرجعی در منطقه است که می تواند قدرت و مشروعیت داعش را پایین بکشد. همانطور که القاعده را در داخل کشور از بین برد. داعش یک تهدید بالقوه و گروهی خون آشام است که می تواند مردان و زنان ناراضی در بین ۳/۱ میلیارد نفر مسلمان سنی جهان را جذب کند.


ترکیه نیز قرار است دراین ائتلاف، ازنقش برجسته ای برخوردار باشد. دولت ترکیه پس از افول رویای ورود به اتحادیه اروپایی به دولت اسلامی شام و عراق به عنوان یک مانع جدی بر سر راه تحقق رویای نوعثمانی خود نگاه می کند. در سه سال گذشته ترکیه محل امنی برای مخالفان اسد بوده است و در این میان ترکیه تا چند ماه قبل تفاوتی بین مخالفان اسد قائل نبوده است. ترکیه علنا مخالف جنگ گسترده علیه داعش است اما اگر این جنگ بتواند به سقوط اسد منتهی شود ترکیه خرسند خواهد بود.

مصر :

مصربه رهبری ژنرال السیسی  خود را سدی جدی در برابر پیشروی جهادیسم اسلامی در شمال افریقا تلقی می کند. نظامیان مصر دشمن اخوانی ها و اسلام سیاسی هستند.  اما از آنجا که ترکها و سعودیها در کنترل رهبری اسلام سنی به شدت با یکدیگر رقابت می کنند نمی توانند به هم اعتماد کنند در این میان  قاهره نیز به دلیل دشمنی با اخوان المسلمین مورد حمایت ترکیه ، بیش از آنکارا خود را به ریاض نزدیک محسوب می کند.

امارات و بحرین و کویت :

امارات و بحرین نیز مانند عربستان نقش ضد اخوانی دارد اما موسسات اماراتی به جهادی های سوریه و عراق کمک مالی فراوانی کرده اند. کویت در مهار ثروتمندان و انجمن های مالی دینی نا موفق بوده و بخشی از منابع مالی داعش از کویت هست.

نتیجه :

تفکر افراط گرایانی مانند القاعده و داعش و بوکو حرام یک تهدید جهانی فوری محسوب می شود.

نام جهادی و اسلام گرا درست نیست زیرا تروریستها از نام و مقدستات اسلامی سوء استفاده می کنند در حقیقت آنها گروهی آنارشیست و تکفیری مسلمان هستندکه بیشتر کشتار آنها تا کنون از خود مسلمانان بوده است. اصول جهاد و قانون جنگ در اسلام رادیکالی نیز قتل و کشتار اسیر را نه تنها تجویز نمی کند بلکه حرام می داند.

الف – ریشه های افراط گرایی یا اسلام رادیکالی

  1. ریشه های فکری: در برداشت های غلط و سطحی وایدیولوژیکی از فقه دینی و جهادی و برداشت های بر اساس منافع قومی و قبیله ای و سیاسی و دیگری آموزشهای سطحی دینی و مذهبی در مدارس و مساجد .
  2. ریشه های تاریخی

– اختلافات شاخه های مذهبی و فکری مسلمانان و تعصبات تفسیری مفسران قدیمی-  مقدس سازی و الگو سازی رفتارهای صدر اسلام بدون توجه به ضرورتهای عصر با برداشتهای قومی و قبیله ای و مذهبی و توسل به تاریخ پر از جنگ منطقه با پوشش مذهبی.

  1. عوامل تحریک کننده و تقویت کننده :
  • شرایط اجتماعی و اقتصادی – بی عدالتی و شکاف طبقاتی و ناامیدی ها و سرخوردگی های جوانان منطقه.

– رقابت های فرقه ای قومی منطقه ای

– دخالت قدرتهای خارجی و استعماری در منطقه ناملایمات باقی مانده از استعمار و استعمار زدایی

– تشکیل دولت اسرائیل در مرکز جغرافیایی اسلام

– اعلام مغرورانه نظم نوین آمریکائی و ناراحتی مسلمانان از سیاست هژمونیستی آمریکا برای سلطه فرهنگی بر جهان اسلام

– نوع نگرش نفرت پراکنی و تحلیل حوادث بصورت سیاه و سفید در مساجد وشبکه های اجتماعی، شبکه های تلویزیونی وابسته به امامان و رهبران دینی–– ثروت امامان و رهبران مذهبی مساجد ناشی از زکات و خیرات و وقف.

– باور عمیق مردم خاورمیانه به تئوری توطئه

شیفتگان مدارس مذهبی بخصوص سلفی معمولاً اخبار و رویدادهای جهان آنگونه که در رسانه های گروهی دنیا تجزیه و تحلیل می شود را قبول ندارند و آن تحلیل ها را مغرضانه می دانند. آنها پاسخ علت هر رویدادی را از قبل آماده دارند و آن این است که در هر حادثه و رویداد مهمی بلافاصله انگشت را به سوی سران کفر و شرک می برند و آن را توطئه کفار و مشرکان و در رأس آن آمریکا و اسرائیل می دانند.

همه این عوامل باعث می شود که جوان مسلمان یک احساس همبستگی و همدردی با افرادی بکند که سلاح بر می دارند و کفار و مشرکان را هدف قرار می دهند.

راه حل های طرح شده

  1. راهکارهای پیشنهادی علمای دینی میانه رو جدی گرفته شود و از کمک و مساعدت علما و رهبران دینی استفاده شود.
  2. ایجاد کلاس های درس اجباری در مساجد و مدرسه های دینی در خصوص وحدانیت انسان و ادیان و تسامح و مدارای دینی از نظر ادیان مختلف.
  3. تقویت امامان جمعه و مساجد که مشی میانه رو و عقلانی دارند.
  4. ایجاد شبکه های معنوی دینی که صرفاً بر وحدت ادیان و وحدت انسان تکیه می کند
  5. پرهیز دادن جوانان از اندیشه های افراطی بر اساس تعالیم ادیان الهی
  6. عدم دخالت قدرتهای اجنبی در امور فرهنگی و دینی  مسلمانان و توجه آنها به پذیرش تنوع فرهنگی و دینی

یکی از سخنرانان تلمیذ احمد سفیر سابق هند در عربستان و امارات و کارشناس جریان های اسلام گرایی بود که در خصوص جریان اسلام سیاسی در خاورمیانه سخنرانی نمود وی اسلام سیاسی را از دوره اخوان المسلمین و حسن البنا در مصر تا سید قطب و اعدام او در دوره جمال عبدالناصر شرح داد و گفت اخوان المسلمین برای مدتی زیر زمینی شدند و از مصر خارج شدند اما آنها هسته های گسترش سلفی گرایی را در جهان عرب پروراندند و با انقلاب اسلامی ایران سلفی های سیاسی بیشتر به اسلام سیاسی اعتقاد پیدا کردند. وی همچنین به جریان شیعه سیاسی و ظهور شیعه در منطقه هلال شیعی پرداخت و آمار شیعیان کشورهای عربی را شرح داد که به گفته وی نشانگر افزایش قابل توجهی است.

مطلب زیر ترجمه مقاله ای از ایشان در رابطه با موضوع ریشه های افراط گرایی اسلامی است که به اطلاع می رسد.

روزنامه بیزنس استاندارد مورخ ۲۷ شهریور ۱۳۹۳ مقاله ای را تحت عنوان «نگرانی مسلمانان در جهان مدرن» از تلمیذ احمد، به چاپ رسانده است. در واقع این مقاله بررسی یک کتاب  به زبان انگلیسی تحت عنوان:

Global Jihad And America – The Hundred – Year War Beyond Iraq and Afghanistan

است که اخیرا به قلم تاج هاشمی منتشر شده است.

در بخشی از مقاله آمده است: عکس های مبارزین اسلامی در حال بریدن سر گروگان های غربی طی چند روز گذشته افکار عمومی جهان را به وحشت انداخته و برای ما یادآور آن است که در حال حاضر اسلام رادیکال در سراسر منطقه آسیای غربی(خاورمیانه) در حال شکوفا شدن بوده و دولت ها را به چالش کشیده و اراضی اشغالی را تحت حکومت خود آورده است. تاج هاشمی در این کتاب  سعی نموده است که بیگانگی مسلمانان از غرب و ظهور اسلام رادیکال را برای مخاطبین خشمگین و نگران خود توضیح دهد.

نویسنده اعتقاد دارد که ریشه رویارویی کنونی بین اسلام و غرب بخشی از جنگ صد ساله ای می باشد که در سال ۱۹۴۸ از زمان تشکیل اسرائیل توسط غرب آغاز گردید. بعدها نیز کشورهای افغانستان، عراق و لیبی توسط نیروهای غربی مورد تجاوز قرار گرفتند و سوریه و ایران تهدید به حمله نظامی شده اند. سیاست دوگانه آمریکا در مرکز تقریباً هر حمله به منافع مسلمان قرار داشته که موجب زمینه سازی برای جنگ جدید سرد بین غرب و جهان مسلمان شده است. آمریکا و متحدین این کشور نسبت به دیپلماسی و جنگ «فرصت طلب، کوتاه اندیش و نادان بوده و طبق روش ماکیاولی اقدام نموده اند.» طی دهه های آتی بین این دو رقیب یعنی مسلمانان و غرب بجای ایجاد تفاهم بلند مدت «درگیری های مداوم» وجود خواهد داشت.تلمیذ احمد :

در حالی که آقای هاشمی مطالعه گسترده ای داشته است و متن وی محکم است، اما  اکثر اوقات در نتیجه گیری ها او مرتکب اشتباهاتی بوده است. وی مرتکب همان اشتباهی شده که نویسندگان غربی و اسلام شناس را متهم به آن می کند، یعنی وی گروه های مختلف را بطور یکسان نگاه می کند. وی می نویسد که « چهار جنگ عرب – اسرائیلی از سال ۱۹۴۸، اشغال کشمیر توسط هند و حملات نظامی غرب علیه افغانستان و عراق در مجموع مسلمانان را نسبت به یهودیان، هندو  و مسیحیان خشمگین ساخته است.» این ادعا اغراق آمیز است.

بعلاوه، وی نقش آمریکا و غرب در درگیری های مختلف مربوط به مسلمانان را مورد انتقاد قرار داده اما این نکته را مورد توجه قرار نداده است که وضعیت واقعی بسیار پیچیده بوده و نمی توان آن را به سادگی بعنوان درگیری بین اسلام و غرب توصیف نمود.  در افغانستان در دهه ۱۹۸۰، کشورهای عربستان سعودی و پاکستان شریک فعال آمریکا در «جهاد جهانی» بودند. کشورهای عرب منطقه خلیج (فارس) در سال ۱۹۸۰ از حمله عراق علیه ایران حمایت کردند. اکثر کشورهای عرب از ائتلاف به رهبری آمریکا علیه اشغال کویت توسط عراق حمایت کردند. قسمت عمده جامعه بین المللی از جمله مسلمانان جهان حملات علیه طالبان به دنبال واقعه یازده سپتامبر حمایت کردند.

در نهایت نمی توان آمریکا و غرب را برای اینکه بهار عرب نتوانست در جهان عرب مستحکم شود متهم دانست. محمد مرسی در نتیجه کودتای نظامی پشتیبانی شده توسط کشورهای عرب منطقه خلیج (فارس) سرنگون شد. این کشورها بعداً در بحرین به منظور سرکوبی جنبش اصلاح طلب در این کشور بطور نظامی دخالت کردند. همین کشورها بعد از سال ۲۰۰۳ از شورش سنی در عراق نیز حمایت کردند و همین شورش بعد از ده سال به داعش تبدیل گردید و اکنون اختلافات فرقه ای جنبه اصلی سیاست این منطقه شده است. حداقل دو کشور خلیج (فارس) در حمله به لیبی به منظور تغییر رژیم در این کشور مشارکت داشته اند. کشورهای خلیج (فارس) از گروه های مختلف در سوریه حمایت کرده و در این درگیری از تقویت مبارزین جهادی و سلفی نیز حمایت کردند.

آقای هاشمی بین پیام صلح آمیز و لیبرال اسلام و مباحث «غیرلیبرال، غیرمنطقی و متعصب» اسلام گرایان تناقص می بیند و می گوید که اسلام گرایان یادشده هیچ سنت اسلامی و تعلیم قرآنی را قبول ندارند. اینجا آقای هاشمی بی خبری خود از تاریخ، پیچیدگی و انواع مباحث اسلامی طی ۱۵۰ سال گذشته را نشان می دهد. در این دوران بسیاری از نویسندگان که از تعلیمات اسلامی آگاهی عمیقی داشته از اتخاذ روش منطقی مبتنی بر اجتهاد نسبت به متون اسلامی و مشارکت مردم  عمومی در حکومت حمایت نموده اند.

نویسنده(هاشمی) اسلام گرایان را به گروه های مختلف از جمله مومنین غیرخشونت آمیز، مبارزین طرفدار احیای دین، انقلابی ها و منکرین و آنارشیست ها تقسیم می کند. اگرچه اساتید می توانند طبق میل خود گروه بندی کنند، اما نمی توان فهمید که چگونه می توان القاعده و رهبران ارشد این سازمان را شامل گروه منکرین و آنارشیست ها قرار دادو ادعا کرد که آنان هیچ تصور یا طرح جایگزینی برای جامعه اسلامی ندارند. واقعیت این است که این گروه دارای تصور روشنی برای نظم جهانی است و برای پیاده کردن آن نظم یک طرح مشخصی را دنبال می کند. این ادعای آقای هاشمی نیز اشتباه است که سازمان اخوان المسلمین مادر القاعده است و اینکه همه سازمان های اسلامی شاخه های اخوان المسلمین می باشند. حقیقت این است که تشکیل سازمان های مستقل اسلامی که بسیاری از آنان رادیکال و جهادی بوده از دهه ۱۹۷۰ آغاز گردید. این زمانی بود که سازمان اخوان المسلمین ساکت و معتدل شده بود.

این کتاب پر از اشتباه در زمینه حقایق و نتیجه گیری می باشد. بطور مثال هاشمی می نویسد: «اکثر تروریسم اسلامی مربوط به مسائل سکولار است. وی نوشته است، اسلام گرایان در حکومت های استبدادی شکوفا شدند چرا که این رژیم ها اسلام گرایی را تشویق می کنند. وی نوشته که جنبش وهابی در عرب قرن هیجدهم اساساً « یک جنبش ملی گرایی عرب و ضد ترکیه بود.» وی ادعا می کند که هند از طالبان پاکستانی حمایت می کند و می نویسد که سازمان ناتو از سازمان القاعده حمایت می کند اما بطور همزمان با آن می جنگد. این ادعا که در حال حاضر ما در «تاریخ پس از مرحله تروریسم» قرار داریم درست نیست زیرا که واقعیت این است که ما با خونریزی و سفاکی های داعش و القاعده روبرو هستیم.

البته شکی نیست که بین غرب و مسلمانان شکاف عمده ای وجود دارد و ضروری است که یک کتاب باید آن شکاف و منابع رادیکالیسم مسلمان را بیان کند اما متاسفانه آن این کتاب نیست.









Geopolitical Shifts in West Asia: Trends and Implications

General Vijay Kumar Singh (Retd), Minister of State for External Affairs, Government of India September 10, 2014

Ladies and gentlemen,

The Arab uprisings, and in particular the current West Asia crises in Iraq, Israel-Palestine, Libya and Syria have continued to challenge the traditional actors and alliances in the region. In the emerging order, there will be greater devolution of powers to the regional actors, although it is unclear how much space there will be for outside players, which will, however, continue to have leverages. Within this framework, is there scope for India to play a more strategic role? Undoubtedly, any instability in this region affects our vital interests directly.

I would like to emphasize on three points: one, to define our stakes in the Gulf & WANA region; two, to elaborate on the developments and cross-cutting issues in the region; and three, to seek to outline our efforts to promote our interests within the broader regional context.

This region is an essential part of our extended neighbourhood. Civilisational links remains an area of critical importance in our proximate neighbourhood. The Gulf region remains the largest trading partner for India. Bilateral trade with the Gulf was $181.4 billion (2012-13), and $22 billion (2012-13) with WANA. India’s top trading partners in the region were UAE ($ 74.72b), Saudi Arabia ($ 43.19bn) and Iraq ($ 21.35 bn).

The Gulf provides over 60% of our oil & gas requirement. Saudi Arabia and Iraq are largest suppliers of oil to India, and Sudan/South Sudan are other important oil suppliers. The region is a major source of phosphatic and other fertilizers (Algeria, Tunisia, Morocco) and thus contribute to our food security.

There are about seven million Indians who live and work in the Gulf, and another 45,000 Indians live in the WANA region. India receives annual remittances of over $30 bn from the region. The region is also a potential source of sizeable investments as India has the capacity to absorb large capital infusion, especially for infrastructure projects. The region is also a significant platform for operations by Indian companies.

The region is an important partner for India in counter-terrorism, intelligence sharing, homeland security, controlling money laundering, small arms trafficking, smuggling and financing of terror activities besides in anti-piracy effort.

The on-going turmoil in the Arab region is rooted in the Arab Spring, which began with popular and widespread unrest in Tunisia in December 2010, and rapidly spread to other countries in the West Asia, North Africa and the Gulf regions. In particular the after effects of the so-called Arab Spring and the spiralling internal violence in Syria and Iraq, have created a climate of political uncertainty in the countries in the region, and can have serious regional and global repercussions, which would also be felt directly by India.  However, three years after the “Arab Spring”, the earlier exaggerated expectations of progress towards democracy have turned out to be misplaced. The initial optimism of democratization and regime change, has given way to serious concerns about the aftermath of the much-hyped revolutions. The “Arab Spring” has impacted the Arab World in different degrees – the first group include countries which saw a series of strong, popular and mass protests leading to regime changes such as Tunisia, Libya, Egypt and Yemen; the second tier of countries saw demonstrations that were contained by the ruling regimes through targeted but limited political and economic reforms such as Kuwait, Saudi Arabia and Oman, or by stern actions against protestors and demonstrators such as Bahrain and Jordan. The third group includes Qatar and UAE, which are yet to witness any such protests and have used this as an opportunity to enhance their regional influence.

The regional strategic balance is in flux, with Iraq perceived to have come under Iran’s sway, and divisions within GCC (regarding Syria and the region), evident through the withdrawal of the Ambassadors of Saudi Arabia, UAE and Bahrain from Qatar.

Religious extremism has become vastly more pronounced (AQ, ISIS, and Salafists). Large number of jihadi fighters, from more than 80 countries, have joined the conflict in Syria. Given the recent ISIS activities, Syria and Iraq are likely to shift from being a ‘destination’ for Islamic extremism, to become the newest breeding ground for extremism. Militia infighting in Libya has seen Islamists pitted against tribal and pro-democracy rebel groups, thus threatening regional stability. The easy mobility of extremists and rising number of foreign jihadis in the region has increased fears of the possibility of the spread of radicalism in the home countries of foreign fighters.

The Shia-Sunni divide has been exacerbated by the recent events. There has been a rise in sectarian killings in Syria, Lebanon, Turkey, Iraq, Iran, Libya, and even in the GCC. These developments may have implications for Gulf unity and the stability of the WANA region.

There are clear signs of a rivalry between Saudi Arabia and Iran and quest for pre-eminence in the region. Both countries have been at the forefront of the regional jostling for influence through a proxy war in Syria. Saudi Arabia has increasingly asserted itself in the region, given the earlier US resistance to intervene in Syria, the stalemated MEPP, and the US’ potential rapprochement with Iran.


Saudi Arabia and Israel are particularly suspicious about the outcome of Iran & P5+1 nuclear negotiations. For Saudi Arabia, the reasons are theological and geo-political. For Israel, there are issues of national/regional security: the Iran-Hezbollah-Syria axis and pressure for results on MEPP. If Iran acquires nuclear weapons, it is possible that Saudi-Arabia will enhance its defence engagement with Pakistan for nuclear technology. We are hopeful that the negotiations will lead to a satisfactory permanent deal which will ease tensions in the region.

Recent conflict in Gaza resulted in large scale civilian casualties. This has put additional pressures on the region. This is compounded by lack of concrete progress on the peace talks which ended on 29 April 2014. Any outcome of the ceasefire negotiated in Cairo will ultimately have to be linked to the larger issue of comprehensive resolution of the Palestinian issue.

An apparent shift in the US role, perhaps through eroded credibility in the region is increasingly evident. Its inability to bring about a durable ceasefire after the recent conflict in Gaza, failure to stop expansion of Israeli settlements in the occupied territories, lack of a comprehensive and effective policy on Syria, disinterest in solving the ongoing violence in Libyan, and its prolonged engagement in Iraq and Afghanistan without being able to restore peace and stability, coupled with domestic factors of decreasing dependence on Middle East oil, has created doubts about its commitment to the Region.  But re-shifting of its focus on Syria and Iraq, means that it remain important for regional stability.

Russia has attempted to re-engage with the Middle East, and has gained in appeal as a counterweight to the West. Its positive involvement in Syrian CW deal; recently concluded defence contracts with Egypt, Iraq and reportedly with Saudi Arabia and WANA countries reinforce this perception. However, presently Russia seems preoccupied with Ukraine and its ability to influence events in the West Asia Region is limited, except in Syria.

Chinese aversion to chaos may prevent it from seeking a more prominent political role. But it has embarked on an aggressive economic push in the region. Increased dependence on Middle East oil may result in greater Chinese naval presence in the region in years to come.

Qatar has moved away from its earlier policy of punching above its weight in the region, especially with the ouster of the Muslim Brotherhood (MB) led government in Egypt, and continued tensions with Saudi Arabia.

Turkey has toned down its earlier foreign policy focussed on promoting Political Islam, in its quest for a greater regional role. However, with political setbacks and growing internal challenges due to large influx of refugees and criticism from abroad for allowing jihadis to use its territory for movement into Syria, its ambition has been hit hard.

Egypt will continue to be a principal regional actor, although it has been chastened by the developments in the last three years. But it has the critical mass to get back into an institutionalized regional process as an important player.

On-going conflict in Syria, has now reached a stalemate. The conflict has resulted in about 192,000 deaths, 2.9 million refugees and 6.5 million Internally Displaced Persons. Two rounds of the Geneva II talks ended inconclusively, and no further talks have materialized thereafter. The UN–Arab League Joint Special Representative, Lakhdar Brahimi, has resigned following the stalled talks between the government and the opposition. The Syrian regime held elections in early June, whose legitimacy was called into question, as elections were limited to areas controlled by the Syrian regime. Western reactions to the elections have been negative, corresponding to the belief that elections would stall any progress made between the government and opposition. Proxy war is being fought between regional powers, in Syria; the West, Saudi Arabia, Qatar & Turkey on the side of the opposition and Russia, Iran & Hezbollah on the side of the Syrian regime. Involvement of jihadi groups like the Islamic State in Iraq and Syria (ISIS) and infighting between the rebel groups has led to a ‘civil war within a civil war’.

A perceived refocus of ISIS from Iraq to the adjoining territories in Syria, is evident through the ISIS seizure of Tabqa air base in Raqqa province on 24 August 2014 thus ending the Syrian security forces’ presence in Raqqa province. There are reports of US contemplating air strikes on ISIS targets in Syria, with or without Syrian government’s consent. The US may seek the support of its NATO allies and friendly countries like Australia assistance in carrying out air strikes but genuine cooperation from the regional allies is still doubtful. The government has made partial gains in Syria through local ceasefire agreements with rebels. Now there are reports that USA and Saudi Arabia intend to provide Sunni rebel groups, especially the Free Syrian Army, with MANPADs & anti-tank missiles, and train the combatants of the moderate opposition groups.

ISIS surge in Iraq is the extension of extremism and instability into Iraq. ISIS has taken over swathes of northern Iraq since 08 June including important cities such as Mosul, Tikrit, Tal Afar, Baiji etc.  Atrocities against the minority civil population in Sinjar and other places has no parallel and has caused revulsion. Sectarian blame game continues between Iraq on the one side and Saudi Arabia and Qatar on the other. Reported preparations of Hezbollah mobilizing about 30,000 fighters for Iraq in another concern for regional security. India has huge stakes in Iraq. Iraq is 2nd largest oil supplier to India. India is concerned over sectarian spill over from Iraq. There are estimated 15,000 Indians at present living in Southern Iraq and the Kurdistan region of Iraq. India has completed evacuation of 5,400 Indian nationals and there are 41 Indians still in ISIS captivity in Mosul.

The ongoing efforts of Egypt to broker sustainable ceasefire, supplemented by UN, US, Qatar and Turkey is a positive development.  There is an open ended ceasefire currently in place since August 26. The terms of the proposed ceasefire are to include (i) an easing of the blockade by opening all crossings to Gaza, and (ii) allowing reconstruction of damaged infrastructure and the entry of materials needed for reconstruction. The two sides are, after a month, to begin talks on Hamas’ demands to build an airport and seaport in Gaza. The ceasefire terms are along similar lines as agreed during the 2012 ceasefire between Hamas and Israel, but developments need to be watched carefully on the ground.

India provides economic/technical assistance of about $30 mn to Palestine. India has helped in setting up of IT centres, vocational training centre, schools, hospital/rehabilitation centre and recreation complex in Palestinian territories. India supports durable ceasefire between Israel and Palestine and has has expressed deep concern over escalation in violence in Gaza, loss of civilian lives and damage to property. External Affairs Minister has stated (21 July) that there is no change in India’s policy of continued strong support for Palestinian cause while maintaining good relations with Israel. This stance was also reiterated at UNSC Open debate on 22 July 2014 and India also voted in favour of Palestinian position  at UNHRC on 23 July.

Intensified militia warfare between Islamist and pro-government forces in Tripoli and Benghazi is continuing since mid-July 2014. Oil infrastructure has been severely damaged. Over 650 people have been killed and Benghazi has been declared as an “Islamic Emirate” by Al-Qaeda linked Ansar Al-Sharia. There have been reports of air strikes on Islamist militia by Egypt & UAE on 23 August 2014 and takeover of Tripoli airport by Misrata rebels. Situation is extremely fragile having severe implications of regional spill over. UN, US, major EU and Arab Missions in Tripoli have been closed. Indian Embassy is functional with reduced staff, although decision has been taken to relocate Embassy personnel temporarily to Djerba in Tunisia.

India imported US$ 1.7 bn worth oil from Libya in 2012-13. Investments by Indian companies like BHEL, OVL, Punj Loyd, Unitech, KEC, Shapoorji Pallonji, etc  in Libya is around US$ 4.5 bn. India has offered support in establishing democratic institutions, police training and capacity building and the Indian community in Libya was estimated to be about 6,000.  India evacuated its nationals through land, sea, air routes during the turmoil. Around 3,000 Indians still remain in Libya, who are reluctant to leave.

Policy Options for India in the Gulf & Middle East:

Unprecedented changes in West Asia have compelled us to question our traditional assumptions and role. We are very willing to consider new options, in a realistic manner, and hence the need for careful strategizing. India, if required, given its democratic background, principled position of non-interference in internal affairs of other countries and, its non-prescriptive foreign policy, can provide political support on issues deemed of common interest in the West Asia. It can put forward alternative solutions facilitating regional take-aways for regional problems, support societal and institutional mechanisms and offer capacity building assistance – that are seen as less partial than the perceived methods of the West or even Russia and China in the region.

India is not in the business of exporting democracy. Although India is a robust practitioner of democratic pluralism and religious moderation, we don’t believe in intrusive prescriptive diktats. At the same time, India needs to be realistic about its leverages as well as limitations. Vice President of India has stated that “India has limited leverages but unlimited interests” in the region. Many countries in the region have expressed a desire for India to play a more active role in the region. We should be ready for that, but with adequate preparation.

India has maintained its policy of supporting a Syrian-led, political and non-military solution to the Syrian conflict. In view of our non-prescriptive stance on the resolution of the conflict, India participated in the Geneva 2 conference held in Montreux on 22 January 2014. Our support for the elimination of Chemical Weapons (technical as well as US$1 million financial pledge), and $2 million towards humanitarian assistance, has given us good political mileage. India has offered assistance in implementation of any agreement between government and opposition.

While strengthening high-level government to government contacts, it would be useful to have discreet contacts with key members of the opposition. This will ensure that our strategic interests in Syria and the region are not affected irrespective of the composition of the government in place.

Important fall out of the Syrian conflict has been the intensification of Shia-Sunni fault lines across the region (proxy war between Saudi and Iran) with potential implications for India. We should stay out of sectarian alliances, while remaining prepared for any fundamentalist backlash coming from the region. The threat of the spread of extremism to the region, and the possibility that Syria (and now Iraq) could supplant Pakistan as the base for Al Qaeda and affiliates is a heavy blow to the Western backed Syrian Opposition, and of serious concern to India, the wider region and international community. There have been some reports of a few Indian jihadi fighters involved in the Syrian conflict. We need to be careful about such a development.

Defence and security cooperation on counter-terrorism, intelligence sharing, piracy, money laundering, small arms smuggling, financing terror activities etc. is emerging as increasingly important element in our ties with regional countries. Despite the so called Pakistan factor, considerable space has emerged for us to project our interests and point of view to our partners in the region. This needs to be leveraged to our advantage.

So far, despite challenges of the regional flux and sectarian divide stemming from the Syrian conflict, our bilateral relations with virtually all countries of the region have been progressing smoothly and we have managed to insulate our core interests from the negative fall-out of regional developments.


We should strengthen our relations with all the regional players. Ties with GCC countries in particular, given our core energy and security interests, are valuable and need to be solidified on multiple fronts. At same time, we will need to consolidate ties with Iran and Israel, at different levels.

In parallel, we should maintain our engagement with the US which still remains important, bilaterally as well as for regional stability.

Given our large Muslim population, we will need to take a principled position on the ongoing developments in Syria and Iraq, calibrated according to our Constitution, cultural, political and secular values and based on our time-tested practices of peace and non-violence, respect for all peoples and communities. Our approach towards countries experiencing Arab Spring should not be misconstrued as being partisan or sectarian.

We can offset political unpredictability in the region through greater economic engagement with all the countries. While the regional trade volumes have increased, considerable untapped potential remains and more thorough and integrated business approach is needed. Considerable potential for use of diaspora to lobby for India’s political and economic interests exists. It needs to be communicated appropriately that “old order neutrality” in a changing and unpredictable environment does not mean absence of decision-making, lack of leadership or political passivity.


In conclusion I would say that, India attaches high priority to its economic, political and security relations with the countries of the West Asia. These relations are poised to grow, with increasing realisation of the existing enormous potential on both sides – despite the prevailing challenges, which will need to be tackled strategically. Jai Hind.


India Willing to Play a Mediator In West Asia

September 10, 2014

New Delhi: India with its democratic background and principled position of non interference in the internal affairs of other countries, is in a position to work as a mediator and helper to ensure that peace in West Asia is restored, stated Minister of State for External Affairs, Government of India, General Vijay Kumar Singh (Retd) today. The Minister was speaking at the 1st West Asia Conference on ‘Geopolitical Shifts in West Asia: Trends and Implications’ organised by the Institute for Defence Studies and Analyses (IDSA) on September 10, 2014.

India, with important political, economic and security stakes in the peace and stability of the region, has been following West Asian developments very closely. In light of the emerging political situation, the challenges facing India is to balance its political equations and economic interests with major regional and external players in the area. India is heavily dependent on energy supplies from the Gulf region. Energy imports from the region constituted around 63 percent of India’s total oil imports in 2012-13. The region is the leading trading partner for India with a total trade of around US$ 200 billion in the same year. Around 7 million Indian passport holders live in the region and they form another important symbiotic link between India and the region.

Strategically, India can play role as a mediator, as a partner and as a country on which a lot of players in West Asia can rely on, insisted the Minister. He added that India will abide by the various UN resolutions, pertaining to the region, for the betterment of the area and to ensure the establishment of people centric and abiding regimes.

Elaborating on India’s policy towards West Asia, General Singh said that India’s policy has been to be friendly with all the players in the region. India Looks forward to a peaceful extended neighbourhood so that the area can prosper on its own and have its beneficial effects in the neighbourhood.

Reflecting on the recent upsurge of the ‘extremist forces’ like the ISIS, he stated that such trends have had their fall outs globally. India hopes that this extremist manifestation will be controlled by the regional players of the area.

Speaking on India’s stand on Israel and Palestine the Minister said that India wants negotiated settlements between the two nations, in line with UN declarations.

The two-day conference aims at deliberating on the geo-political, security, economic and strategic issues unfolding in the West Asian region. Scholars from India, West Asia and other countries are participating in the conference to discuss in greater details the evolving trends and its implications for the regional peace and stability in West Asia.

مبحث لیبریاوموضوع شورشیان RUF (جبهه انقلابی متحدسیرالئون )وبحث الماسهای خونین که دولت تایلر بدان متهم شده است،


 مطالب این مجموعه در سالهای ۱۳۷۸- ۱۳۸۰ با تایپ قدیمی انجام شده و در تبدیل به وورد جدید ممکن است  درمطالب بویژه “ا ” افتاده باشد.



۶ – پژوهش تحقیقی  تحت عنوان” نقش ایرانیان در گسترش اسلام به شرق آفریقا – همشهری ۱۷ خرداد ۱۳۸۰ محمد عجم

۷ – جزوه درسی روابط ایران و چین و سیاست و حکومت در چین – دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه آزاد مشهد – تهیه و تدوین محمد عجم ۱۳۷۴

۸ – فصلنامه آسیای میانه زمستان ۱۳۷۵ انتشارات دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه ایران و همچنین به گزارشی در خصوص اقوام ساکن در قرقیزستان و فارس زبانان اوش  تهیه و ترجمه اینجانب ۱۳۷۵ 

۹ – بنابر تفاسیر معتبر قرآنی ، ابرهه و اریاط فرماندهان پادشاه نجاشی بوده که براساس تقاضای قیصر روم ، برای دفاع از مسیحیان نجران و سرکوبی ذنواس پادشاه یمن ، به آن کشور لشکرکشی نموده و پس از شکست دادن ذنوای از سوی نجاشی به عنوان فرماندار یمن منصوب شدند .

 باستان شناسی معروف دیوید رول در کتاب خود بنام Genesis of civlisation پس از مطالعات و بازدیدهائی که از ایران و خاور میانه داشته است ، ادله محکمی ارائه نموده است که براساس آن تبریز و کوه سهند را منطقه منطبق با مشخصات باغ عدن عنوان نموده است .

۱۰- وب سایت تاریخ آفریقا همراه با هنری لویس گیت .وهمچنین مجله ایست آفریکا ۳۰/آوریل /۲۰۰۱ ویژه نامه بندر تنگه

۱۱- درکتاب علوم اجتماعی دوره متوسطه اوگاندا در فصل مهاجرین به آفریقا اعراب را چنین تعریف کرده است :

اعراب کسانی بودند که از شبه جزیره عربی ،سرزمین پارس وشمال آفریقا به سواحل شرقی مهاجرت کردند. در زبان سواحیلی به تقلید از اعراب ،به ایرانیها عجمو یا عجم می گویند.

۱۲- کتاب شرق آفریقا در طول هزار سال ، نوشته جیدن واس ور و درک ای ویلسون -انتشارات ایوانس چاپ چهارم

۱۳ – همان منبع و همچنین مراجعه شود به گزارش تحقیقی اینجانب تحت عنوان تاریخ اسلام در اوگاندا – 

۱۴ –  بیشتر مراجعه شود به مجله دو ماهانه فوکس آفریقا آوریل ۲۰۰۱ از انتشارات موسسه BBC

۱۵ – برای اطلاع بیشتر مراجعه شود به پژوهشی در فرقه های مذهبی خراسان ۱۳۷۰ 

۱۶ – مراجعه به شود ابن بطوطه در آفریقا موجود در وب سایت

۱۷ – ماهنامه تحقیقاتی جامعه و فرهنگ شماره ۳۱ مرداد ۱۳۷۹ و شماره ۳۳ مهرماه ۱۳۷۹ از انتشارات سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی .

۱۸ – مراجعه شود به کتاب آداب و روسوم نوروزی تالیف رضا شعبانی ۱۳۷۸ و همچنین به جزوه اقوام ساکن در قرقیزستان اداره دوم مشترک المنافع


 جنگ سالاران لیبریا

مقدمه :

لیبریا با ۱۱۱۳۶۹ کیلومتر مربع مساحت وحدود۳ میلیون نفر جمعیت در شمال غرب آفریقا واقع شده است و قدیمی ترین جمهوری قاره آفریقا مخسوب می شود.تجارت پر رونق برده در قرون ۱۸ و ۱۹  از منطقه معروف به ساحل غله موجب شد که اکثر مناطق آن خالی از سکنه گردید.تا اینکه از سال ۱۸۱۶ تعداد زیادی از سیاهپوستان آمریکایی به این منطقه برگشتند ودرسال ۱۸۲۲ با حمایت دولت آمریکا فرمانداری مستقلی در منطقه ای که به افتخار ریئس جمهور آمریکا آنرا مونرویا نامیدند، تاسیس نمودند. در سال ۱۸۴۷  با انتخاب ژوزف رابرتس از سیاهپوستان ویرجینیا به ریاست جمهوری ، کشور مستقل جمهوری لیبریا  تاسیس گردید. در دوره تقسیم استعماری قاره آفریقا توسط دول اروپایی ،این کشور از مستعمره شدن محفوظ ماند ولی در سال ۱۹۰۶ برای مدتی اداره امور مالی آن در اختیار آمریکا قرار گرفت .در دهه ۷۰ اوضاع این کشور رو به پریشانی گذاشت. در سال ۱۹۸۰ با کودتای استوار ساموئل دویی تغیرات وجابجای هایی در قدرت روی داد و زمینه ساز آشوبهای بعدی گردید. 

مبحث لیبریاوموضوع شورشیان RUF (جبهه انقلابی متحدسیرالئون )وبحث الماسهای خونین که دولت تایلر بدان متهم شده است،هنوزدرمطبوعات زنده ودرجریان است اخیراً سازمان ملل بدنبال گزارش کمسیون تحقیق شورای امنیت درسال ۲۰۰۰وهمچنین گزارش مجدد این کمسیون درخصوص ادامه حمایت تایلرازRUF ، همدستی دولت تایلردرقاچاق الماس  وسلاح شورشیان غرب آفریقا، از جمله دلایلی بود که شورای امنیت روز۴می ۲۰۰۱(۱۴/۲/۸۰)به اتفاق آرای قطعنامه تحریم لیبریارابه تصویب رساند.ممنوعیت خریدالماس وکالاومنع مسافرت تایلرو۱۳۰نفرازاعضای دولت وی ازجمله تحریمهای تصویب شده در مورد لیبریا است. دولت لیبریا همواره دخالت خود درقاچاق الماسهای سیرالئون وخریدالماسهای شورشیان …RUF..درقبال تحویل اسلحه راتکذیب نموده ومدعی است که لیبریا قربانی یک توطئه استکباری شده است. شورشیان …RUFدرطول ده سال گذشته بخش اعظمی ازمناطق الماس خیزسیرالئون رادراختیارداشته است. تایلر رئیس جمهورلیبریا سه سال قبل تحت تاثیرمعمرقذافی به دین اسلام گروید وی درسالهای اخیرهمواره موردآماج حملات مطبوعات غرب قرارداشته و به همدستی با تروریزم بین المللی متهم می باشد درطول سه سال گذشته کابیلا،تایلر،رابرت موگابه ، بشیر وقذافی رهبران آفریقائی بودند که درراس پیکان حمله رسانه های گروهی غرب قرارداشته اند.سیرالئون وگینه دوکشورهمسایه لیبریا،دردوسال گذشته مرتباازمجامع بین المللی خواسته اندکه تایلربه عنوان یک تروریست بین المللی که قصدبرهم زدن اوضاع منطقه رادارد تحت تعقیب قرار گیرد.

شورش جنگ سالاران لیبریا

درروز۲۴دسامبر۱۹۸۹حدود۱۰۰شورشی که مدعی هواداری ازجبهه میهنی لیبریا

(NPFL ) را داشتند ازمرزساحل عاج گذشته وبه یک شهرمرزی درمنطقه نیمیای لیبریا حمله کردند،این آغازجنگی بودکه حداقل ۷سال به طول کشیده ومنشاء اختلاف وگروه بندیهای زیادی شد که ازاین گروههاحداقل ۷تشکیلات تا اوایل سال ۱۹۹۷فعال بودند.درجولای ۱۹۹۷ پیروزی چالزتایلررهبر  NPFL)) درانتخابات ملی به مرحله اولیه سردرگمی وهرج ومرج این منازعه پایان داد.

جنگجویان (NPFL ) که ازسوی سربازان نیروهای منظم بورکینابه حمایت می شدند درپیشروی بسوی مونروویا ازسوی ارتش لیبریاموسوم به AFL بامقاومت کمی مراجه شدند.آنهادرمسیرپیشروی به سوی پایتخت به توزیع اسلحه درمیان مردمانی که ازدولت ساموئل دوئی نفرت داشتندپرداختند.درمدت کوتاهی  NPFL  هزاران مردمسلح وغیرآموزش دیده داشت که آنها درکنارچریکهای آموزش دیده که اکثراً نیروهای تبعیدی سابق ارتش لیبریابودند،به تقویت جبهه   NPFL  کمک شایانی می کردند.

افرادتازه وارد بیشتر کسانی بودندکه قربانیان سو استفاده ها ومظالم دولت دویی بودند. وحال باتوجه به شورش بوجودآمده به قصدانتقام جوئی به شورشیان می پیوستند وهمین افراد، مسئول قتل وعام هزاران نفربویژه مسئول کشتار اقوام کراهانن و مانواینگوس که متهم به همکاری بادولت ساموئل دوئی بودند، هستند. دوئی که ازمردمان کراهان بود استوار ارتش بود که بایک کودتا درسال ۱۹۸۰ باکمک نیروهای درجه پائین ارتش قدرت را به دست گرفت .بویژه دررقابت بااقوامGIO و مانو  ازمردمان کراهان وماندینگو کمک گرفت وپست هاومناصب وفرصتهای تجاری رابه آنهاواگذار کرد این عمل باعث شد که مردم درسال ۱۹۹۰ازافراد کراهان وماندینگونفرت داشته باشند بویژه این تنفردراستان نیمبا بیشتروجود داشت.درعکس العمل به تهاجم شورشیانNPFL ، طرفداران دوئی، سربازان ارتش خود را که GIO و مانو بودندوهمچنین شهروندان GIO و مانو را درمونرویا به قتل رساندند و بدین وسیله به دایره کشتارقومی دامن زدند.حتی قبل ازمرگ دوئی درسپتامبر۱۹۹۰ بسیاری ازکراهان وماندینگو ازترس کشتارتوسط NPFL  به سیرالئون وگینه گریخته بودند جائیکه افسران تبعیدی وسیاستمداران به همراه سایرآوارگان ،جنبش لیبریای متحدبرای دمکراسی    ULIMO را تشکیل دادند که درسال ۱۹۹۱بشکل نیرویی مسلح و مقتدرظهورکرد و ازپایگاهایش درسیرالئون که ازسوی دولت فریتاون حمایت می شد جنگ رابرای تصرف لیبریا شروع کرد. مانند همه شورشیانULIMO  نیز بزودی دچارانشعاب شد وگروه های مسلح جدیدی مشتق شدنددرنیمه ۱۹۹۰که شورش مورد توجه رسانه های گروهی جهان قرارگرفت، بسیاری ازمردمان لیبریا امیدواربودند که آمریکا اقدام به مداخله نماید اما آمریکا از اربابی دوران جنگ سردبرای لیبریابسیاردورشده بود ازآمریکابود که درقرن ۱۹ میلادی بنیانگذارن جمهوری لیبریا قدیمی ترین جمهوری درآفریقا،سوار برکشتی شدندوبه سواحل غرب آفریقاآمدند اینبارآمریکا در ژوئن ۱۹۹۰مداخله کرد اما قصدآن فقط تخلیه نیروهایش واروپایی هابود.بعدازجنگ سردآمریکاعلاقه مندی خودرابرای دخالت درلیبریاازدست داده بود وبیشترخودراموظف به وظایفش به عنوان پلیس جهانی می دانست .ازطرف دیگرآمریکاواقعاً نمی دانست که برای استقرارنظم درلیبریاکدام طرف منازعه راموردحمایت قراردهد.وزارتخارجه سالهابودکه ازفسادوبی رحمی دوئی ناراحت بود.اماگزینه جدیددرنیمه ۱۹۹۰رهبرNPFL ،چالزتایلربود. فردی که ازسوی نیروی انتظامی آمریکابدلیل فرار از زندان ماساچوست تحت تعقیب قرارداشت .فردی که درراس یک گروه ناپایدارانقلابی قرارگرفته وازسوی لیبی حمایت می شد وجنایات وهشتناکی راانجام می داد.

درراستای حفظ نظم نوین بین المللی پس ازجنگ سرد،آمریکا قدرت برترمنطقه یعنی نیجریه راترغیب نمود که مسئولیت حفظ نظم وصلح رادرمنطقه برعهده گیرد وقتی درشب دوم اوگوست ۱۹۹۰عراق کویت رااشغال نمود، امید به دخالت آمریکابرای توقف جنگ درلیبریابه ناامیدی مبدل گردید.نیجریه تحت چترحمایتی جامعه اقتصادی دولتهای غرب آفریقاCOWAS  در اوگوست ۱۹۹۰ یک نیروی دخالت نظامیECOMOG )) را سازماندهی کرد که تازمان انتشاراین گزارش ۱۹۹۷ وجود دارد. دخالت اکوماگ منجر به بین المللی شدن جنگ لیبریاشد بدون اینکه بتواندبه آن پایان دهد. ازجهت دیگرهرچه تشنج بیشترشدجنگ فرصتهای اقتصادی خوبی رافراهم کرد که موردبهره برداری اکوماگ واقع گردید. ونیروهای اکوماگ بجای پاسداری از صلح به نیروی طرف جنگ ومخاصمه تبدیل شد.گروهایی از اکوماگ خود در دامن زدن به تشکل های جدید شورشیان  نقش داشتند وجنگ درلیبریامیدانی برای رقابت ومسابقه گروهای رقیب شد.هریک از۷گروه مسلح معروف تر تاسال ۱۹۹۷متحدین خارجی خودرانیز بهمراه داشتند که بسیاری ازاین متحدین خودسربازانی درگروه پاسداران صلح (اکوماگ) داشتند واین کشورها که بازیکنان اصلی منطقه ای بودند،درتمام فعالیتهای دیپلماتیک نیزشرکت داشتند.این موقعیت منجربه تضاد منافع  درمیان پاسداران صلح شد بطوریکه لیبریابه منطقه رقابت ومنازعه میان نخبگان نظامی واقتصادی درابوجا،ابیجان،کوناکری وسایرپایتختهای منطقه تبدیل شد.پایتختهایی که به نوبه خودمتحدین باگروهای ذینفع درآنسوی مرزهای آفریقا همانندفرانسه لبنان واکراین داشتند.همانندگذشته های دور که پادشاهی های قدرتمندغرب آفریقا باحمله به داخل قاره وبرده گیری خودراسروسامان می دادند،جنگ لیبریانیزریشه درمسائل اقتصادی داشت.جنگ لیبریا باشبکه تجارمحلی ،جنگ سالاران را تحریک وبه غارت وچپاول ترغیب می کرد. درنتیجه درلیبریابجای اینکه احزاب وارزشهایش شکل بگیرد،دسته جات وشبکه های مسلح، قدرت گرفتند.درداخل کشورجنگ بجای اینکه به عامل ترویج ایدئولوژی هماهنگ کننده ویاهمبستگی قومی تبدیل شود،به یک نوع تجارت وشیوه زندگیمبدل گردید. درحقیقت بعدازگسترش برنامه ۱۹۹۰،جنگ هویت قومی خودراازدست داد.این تداخل عوامل منجربه شکست ابتکارات دولتهای آفریقای غربی شد. موافقتنامه ها یکی  پس از دیگری به شکست منجرمی شد وگروهای دیگری درلیبریاظهورمی کرد این گروهاعمومادراثرحمایت ازکشورهای همسایه ویاذینفع ظهورمی کردند باطلوع وغروب بخت هریک ازرهبران شورشی،انشعاباتی بروزمی کرد. دراوایل ۱۹۹۶سی امین ابتکارصلح درسرمستی غارت وچپاول مونریا توسط جنگجویانی که دستمزد آنهاپرداخت نشده بود،به شکست کشیده شد.آنهاهرچه راکه ذیقیمت بودچپاول کردندودرمقابل رقابت برای تصرف معادن طلاوالماس میان گروههای رقیب شدت یافت .دراین هنگام تایلررهبرشورشیان دریافت که بدون حمایت نیجریه قادر به رهبری لیبریانخواهدبود،دولت غیردمکراتیک نیجریه نیزدریافته بودکه باپذیرش تایلربه منافعی دست خواهدیافت. درنتیجه نیجریه به شورشیان تحت رهبری تایلرپیشنهاد داد که دولت جدیدی راشکل دهد وسایرشورشیان راخلع سلاح نموده وانتخابات برگزارنماید.درجولای ۱۹۹۷مردم لیبریابطورگسترده واکثریت به چالزتایلررای دادند به خیال اینکه وی صلح را درلیبریابرقرارخواهدکرد.

ریشــــه های جنـــــگ

ازابعاد مختلف ریشه های خشونتی که دامنگیرلیبریاشدبه کودتای سال ۱۹۸۰برمی گردد که طی آن دولت تروویگ سرنگون وساموئل دویی در راس قدرت قرارگرفت .دوئی دوره تصدی ریاست خودرابرای غارت وچپاول بی رحمانه ثروت کشورمغتنم شمرد.

بعدازسرکوب خونین کودتای توماس کوونکپا درسال ۱۹۸۵ ،دویی یک نظام قومی مسموم وتبعیض آمیزی راشکل داد که منجربه کشتارقومی سال ۱۹۹۰گردید.درسال ۱۹۹۰ به موازات اینکه هزاران نفرازجهات مختلف بدلیل ترس ازکشتارقومی به مناطق دیگرمی گریختند شورشیان  AFL, وULIMO  امکان یافتند که به جمع آوری حامیان بیشتری بپردازندآنها از این افراد به ستوه آمده و مستاصل شده امید کمک وحمایت داشتند و بویژه قوم کراهان وماندینگو رابه عنوان اقوامی که پایه واساس لیبریاراتشکیل می دهند تحت حمایت قراردادند.

اما تا اواخرسال ۱۹۹۳اینگونه ادعاهابطورآشکاری کذب وساختگی بودن خودرا آشکارکرد زیراشورشیان نتوانستندوجهه واعتباری برای منافع قومی ویاایدئولوژیکی خود پیداکنند.تمام این شورشیان به نام رهبران ویامتحدین خارجی شان شناخته می شدندوتمایزی میان اهداف اساسی جنگجویان تشخیص داده نمی شد.بسیاری ازجنگ سالاران همواره متحدین خودرامورد تردیدقرارداده وازیک متحد به متحد دیگرتغیرمسیرمی دادند.

ظهوراینگونه گروههائی که برای قدرت منازعه می کردند ومشخصه های بارزآنهابه شخصیت رهبران آن مربوط می شد و فاقد هویت قومی وایدیولوژی بودند،درلیبریاسابقه طولانی دارد.برای چندین دهه سیاست های ملی توسط باندی ازشخصیت های پیرامون ریاست جمهوری اجرامی شد.

سیستم مشتری سازی حزب تروویگ دردوره ریاست جمهوری ویلیام توبمن (۷۱-۱۹۴۴)به اوج خودرسیده بود.حکومت مرکزگرایانه وارباب رعیتی توبمن باافزایش سریع درآمدها که ازائتلاف وهمدستی باشرکتهای اجنبی پدیدارشده بود،توام بود،باسیاست درهای بازواقتصادآزادسیستم سیاسی بوجودآمد که ملت را فرد گرایانه بارمی آورد.

بسیاری ازنویسندگان لیبریابخشی ازتقصیرهاوسرزنشها درخصوص شیطنت درسیاستهای کشورشان رامتوجه محفل پیرامون رئیس جمهورمی کنند.درحقیقت اکثریت  صفات سیتم های قدرت مابانه(اقتداری) ،در حکومت مطلقه رژیم(حزب تروویگ )توسط آقای توبمان جانشین رئیس جمهورویلیام تولبارت (۸۰-۱۹۷۱)به ارث برده شد.که درنوع خودبسیاری ازرقابتهاوگروه گرائی های درونی مخفیانه رادرخود داشت.

رقابتهای سیاسی میان مهاجرینی که ازآمریکابرگشته بودند بابومیان اصیل که مونرویان نامیده می شوندوجودداشت. بنابراین رقابت های آمریکائی تبارها که درراس اموربودند وبومیان بایدموردمطالعه بیشتری قرارگیرد.

کسب قدرت توسط سربازان دون پایه درسال ۱۹۸۰  اگرچه نقطه عطفی درتاریخ لیبریا است اماآنهانه تنهاسیستم خودکامه واقتدارگرایانه رابرهم نزدند بلکه استوار دوئی که به تدریج به عنوان

 رهبرعالی نظامیان ظهورکرد،بسیاری ازنیروهای آمریکائی تبارونخبگان قبلی رادرمسندامورقرارداد. ازجمله آنهاچالزتایلربود که به سمت مدیرکل آژرانس استخدامی دولت درآمدوپس ازاینکه توسط دوئی به فسادورشوه خواری متهم شد درسال ۱۹۸۳ازکشورگریخت شیوه عروج وصعود دوئی موجب شدکه بیشترازهر زمانی محفلی ازدوستان رادرهرم قدرت قراردهد.بویژه پس ازانتخابات تقلبی سال ۱۹۸۵ وی بیشتربه استحکام محفل شرکای خودپرداخت .گفتی است که مشابهه این درخصوص NPFکه توسط توماس کوونکاپا درمخالفت بادوئی بوجودآمده بودصورت گرفت وسپس توسط بقایای کودتای ۱۹۸۵کوونکاپااحیاءگردید. NPFL توسط نیروهای تبعیدی که در نفرت از دوئی باهم اشتراک داشتند احیاء گردید.ودراین میان تایلرباتوجه به اینکه بیشترین نفوذ وارتباط خارجی داشت ظهورپیداکرد.باشروع جنگ ۱۹۸۹ NPFLبسرعت رشدیافت امادرمجموع تفاوتی میان رژیمهای غارتگرتوبمان وتلبرت ودوئی وجودنداشت .وتایلرنیزتفاوتی بااینها نداشت وقتی که NPFLدردسامبر۱۹۸۹ به منطقه NIMBAحمله کرد معدود کسانی درلیبریا این گروه رامی شناختند ظرف چندروزتایلربه برنامه ویژه آفریقایی بی بی سی تلفن کردوخودراسخنگوی NPFL نامید وازآن به بعدمرتباً بی بی سی درخصوص وقایع باوی مصاحبه مطبوعاتی انجام می داد.همین موضوع باعث شهرت تایلرشدوشخصیتی شناخته شده داخلی وبین المللی گردید.مخالفان دیگر دوئی مانندموسی دووپاDUOPU وزیرسابق کارکه مقام دبیرکلی NPFL رادردست داشت، باتایلراختلاف نظرداشت هنگامی که نیروهای NPFL درسال ۱۹۹۰بسوی مونرویا پیش روی می کردند،دووپا، سیاستهای امپریالیستی تایلرراموردانتقادقرارداد.واعلام کردکهNPFL توسط یک شورای اجرائی اداره می شودوتایلرسمتی دراین شورا ندارد.

دراولین ماههای جنگ عده ای ازسیاستمداران برای اینکه ازقتل درامان بمانندپشت سرNPFL پناه گرفتند.ازجمله آنهاجکسون اف دوئی بودکه برنده واقعی انتخابات تقلبی سال ۱۹۸۵ بود.جکسون دوئی مانندبسیاری دیگرافراد NPFL ازمنطقه نیمبا بود. تا اواسط سال ۱۹۹۰که NPFLدرآستانه تصرف مونرویا بود، تایلرتوانست شهرت خودرابه عنوان رهبرNPFL جهانی سازد.بنابراین تایلرتلاش کردکه افرادی مانندجکسون ودوپا DUOPU ودیگران راازسرراه خودحذف سازد.

تااواخر۱۹۹۰ تایلربه بسیاری ازفرماندهان خودبدگمان شدوآنهارابرکنارکرداین باعث شدکه آنهافرقه های انشعابی …NPFLرا بوجودآورند اولین انشعاب توسط پرنس جانسون،قهرمان کودتای سال ۱۹۸۵ وفرمانده نیروهای مهاجم به نیمبا، صورت گرفت. وی گروه جنگ سالاران جدیدی تاسیس کردوتایلرنیزبه تصفیه نیروهای ناراضی اقدام کرد،مغزمتفکرNPFL موسی دووپا بود که باتوطئه تایلربه قتل رسید.خودتایلرکه دارای مدرک اقتصاد ازماساچوست است، علاقه ای به مسائل ایدئولوژی نداشت .شورش وطغیان ازمشخصه های بارزچنددهه گذشته غرب آفریقااست وبه لیبریامحدودنمی شود.

ادامه  دارد…

تهیه کننده :محمد عجـم


چشم انداز رابطه داعش و هند

چشم انداز رابطه داعش و هند: مجله پژوهشهای جهان اسلام ، دکتر محمد عجم

 مواضع و رابطه کشورها بخصوص هند در مورد داعش را باید در  دو بخش متمایز قبل از اشغال موصل و بعد از آن بررسی کرد. تا قبل از تهاجم خونین داعش به موصل برای هند هیچ اهمیتی نداشت که داعش و سایر گروههای تروریستی در خاورمیانه عربی چه جنایاتی انجام می دهند. حتی هند در مورد القاعده آفریقا و یا خاورمیانه حساسیتی نداشت و فقط تمرکز بر القاعده در پاکستان و افغانستان داشت. مواضع رسمی هند در مورد بهار عربی همسو با آمریکا و غرب بود و علی رغم دوستی قدیمی با قذافی، هند از سقوط قذافی ناراحت نشد. در همان اوایل بحران در یک همایش بین المللی در مورد بهار عربی نمایندگان کشورها دیدگاههای خود را بیان کردند و عموما از روند امور اظهار خوشبینی می کردند. در آن همایش من هم شرکت داشتم و تنها فردی که بر خلاف سخنرانان خوشبین ( از جمله یک مقام ایرانی) بصراحت در ضدیت سخن گفت یک فمینیست چپ گرا بود که گفت”جنبش خاورمیانه  نه بهار عربی است و نه بیداری اسلامی به مفهومی که ایران و ترکیه  می خواهد بلکه زمستان وحشتناکی است که تمام دستاوردهای حقوق زنان را در نیم قرن گذشته برباد می دهد و زنان را به تدریج به اسارت قرون وسطایی بر خواهد گرداند.”

اهداف و رویکرد های هند به داعش:

البته کشورها در برخورد با تروریسم معیارهای دوگانه دارند و هند هم مستثنی نیست. مثلا تا زمانی که داعش در سین کیانگ چین و یا در داخل پاکستان اقدام بکند هند مشکلی ندارد، ولی فعلا افغانستان و پاکستان بخصوص مناطق همجوار با کشمیر خط قرمز  هند است. هند بخش اعظم امکانات نظامی و اطلاعاتی خود را در این بخش متمرکز کرده است. هند اشراف اطلاعاتی و امنیتی بالایی بر مناطق حساس اعمال می کند و خطر داعش را در هند به حداقل رسانده است.

بعد از تصرف برق آسای موصل توسط داعش سمینار بین المللی دیگری در هند برگزار شد که نگرانی هند را از چالش های داعش برای هند ترسیم می کرد. نمایندگان کشورها بخصوص عربستان و رژیم صهیونیستی، تقصیرها و اتهاماتی را متوجه دولت مالکی و ایران می کردند و ایران هم متقابلا آنها را به همکاری با داعش متهم می کرد. هند معتقد بود به جای اتهام زنی اکنون زمان آن هست که همه با هم همکاری کنیم و جلو این خطر بزرگ گرفته شود، هند تا این زمان تمرکزش بر روی گروههای تروریستی مستقر در پاکستان و افغانستان بود. اما برای اولین بار حاضر بود که در مسائل عراق و سوریه نقش بازی کند. بخصوص که ۳۹ کارگر فنی هندی در موصل به اسارت داعش درامده بودند و افکار عمومی هند شدیدا نگران اعدام آنها بود و در نهایت هم هنوز معلوم نشد که سرنوشت آنها چه شد. در همین زمان داعش نقشه ولایات خلافت را اعلام کرد که خلافت خراسان بخشی از هند را نیز شامل می شد.

همچنین معلوم شد تعدادی از هندی ها نیز جزو داعش هستند و حتی مشخص شد که تویتری که ۱۷ هزار فالور داشت و برای جذب جنگجو برای داعش اقدام می کرد توسط فردی بنام مسرور بی سوا از بنگلور هند اداره می شد. لذا ۹۴ سایت هوادار داعش مسدود شد و سفر از هند  به عراق و سوریه تحت کنترل مقامات امنیتی درآمد و تعدادی از افراد در حال سفر به این دو کشور بازداشت شدند. در همین راستا یک گزارش تلویزیون زی نیوز هند اعلام کرد که سی هزار هندی آمادگی پیوستن به داعش ولایت خراسان را دارند متقابلا یک گروه هندو توایی بنام سواهیمان به بسیج داوطلب علیه داعش همت گماشت، حدود هزار رهبر اسلامی سنی در هند از داعش اعلام انزجار کردند. اما با این وجود آمارهایی که منتشر شده نشان می دهد که هند علی رغم اینکه بیش از دویست میلیون مسلمان دارد اما تعداد هندی هایی که جذب داعش شده اند بسیار اندک است و بیشتر آنها کارگرانی بوده اند که ساکن شیخ نشین های خلیج فارس بوده اند. دولت هند از ژوئن ۲۰۱۴ که موصل تصرف شده بود با آمریکا و هم پیمانانش در ارتباط با تروریسم بنای همکاری را گذاشت و داعش را در فهرست گروههای تروریستی قرار داد در فهرست دولت هند ۴۰ گروه تروریستی اعلام شده است که نیمی از آنها گروههای اسلام گرا هستند و از این میان نیمی در کشمیر و پاکستان استقرار دارند لشکر طیبه ، طالبان،  تحریک طالبان، جیش محمد، شبکه حقانی، ایندین مجاهدین و جنود خلیفه از آن جمله است. در واقع هند یکی از اهداف مهم گروههای جهادی سلفی است و تا کنون بیش از دهها عملیات خونین در هند انجام داده اند. بدترین آن حمله به هتل تاج محل مومبای بود که سیصد نفر کشته شد حمله به پارلمان هند نیز ناکام ماند ولی می توانست حادثه ای خونبار باشد. این اقدامات را لشکر طیبه انجام می داد و حالا این گروه با داعش اعلام همبستگی کرده بود و چالش جدیدی جلو هند قرار داد. هند علاوه بر فهرست ۴۰ گروه ممنوعه تروریستی تعدادی از افراد را نیز در فهرست ممنوعه قرار داد و بعضی از آنها را سلب تابعیت کرد، حتی فردی بنام زاکر نایک که رهبر سلفی های هند و مورد حمایت دولت عربستان است و شبکه تلویزیونی مذهبی دارد هم اخیرا سلب تابعیت شد.


چشم انداز رابطه دوسویه و عوامل موثر بر روابط:

داعش برای هند یک خطر هست، اما این خطر فعلا با آزاد سازی موصل و تار و مار شدن انسجام داعش کم رنگ شده است. داعش پس از شکست در عراق و سوریه تعدادی از نیروهای خود را به مناطق قبایلی پاکستان و افغانستان گسیل خواهد داشت که خطری بالفعل برای هند خواهند بود. دولت هند از سپتامبر ۲۰۰۱ در مبارزه با القاعده ی افغانستان متحد آمریکا شد و معتقد بود که ناتو و آمریکا باید در افغانستان حضور قدرتمندانه ای داشته باشد و پایگاههای نظامی دایمی در جنوب و شرق افغانستان دایر کنند. در حالی که ایران اعتقاد داشت که ارتش آمریکا و ناتو بلافاصله بلافاصله پس از استقرار دولت افغانستان در سال ۲۰۰۳ باید بکلی خاک افغانستان را ترک کند.

ظهور و سقوط  داعش(بخش اول) کرونولوژی

جبهه النصره و نگاهي از درون به تشكيلات مخوف القاعده

اشتباهات فاحش مقتدا صدر

عجم:مقتدی به سعودی متمایل است،سفر چند هدف مهم داشت

به گزارش ایرنا- محمد عجم کارشناس مسائل جهان عرب و خلیج فارس در گفت وگو با پایگاه خبری خبرآنلاین معتقد است که تحرکات سیاسی در عراق به دلیل انتخابات است، کما اینکه می توان از تحرکات عمار حکیم خشنود بود، اما اشتباهات متعدد مقتدی موجب سقوط پایگاه وی شده است.

در ادامه این گفت وگو می خوانیم:

مقتدی صدر رهبر جریان صدر در عراق با ولیعهد عربستان دیدار و گفت وگو کرد، دیداری که هیچ خبری و صحبتی از آن به بیرون درز نکرد و در سکوت کامل خبری به پایان رسید و خبرگزاری عراق و عربستان به انتشار یک عکس بسنده کردند.
برخی تحلیلگران معتقدند سفر صدر به عراق تبلیغات انتخاباتی و یارکشی و حمایت منطقه ای است. نظر شما چیست؟

حتما یکی از اهداف سفر، تأثیرگذاری بر انتخابات و یارکشی است و با قرار گرفتن در آستانه انتخابات در عراق شاهد تحولات سیاسی و ظهور و افول و انشعاب در بعضی احزاب و جریانات خواهیم بود اما در عراق هم احزاب سنی و کردی و هم سه جریان اصلی شیعی هر کدام دایره نفوذ و پایگاه سنتی ثابت آراء خود را دارند مانند کاریزمای شیخ و رئیس قبیله.

اما عوامل بیرون از پایگاه ثابت رأی یعنی تحولات داخلی و منطقه ای و رضایت از عملکرد حزبی نیز می تواند بر آرا تاثیرگذار باشد؛ اشتباهاتی که مقتدی صدر در برهه تاریخی تا قبل از سقوط موصل کرد قاعدتا می تواند پایگاه رأی وی را کاهش دهد؛ به طوریکه وی در سال ۲۰۱۴ با دنیای سیاست خداحافظی کرد. اقدامات صدر و جیش المهدی برخلاف مصالح و علیه منافع عراق، نقش مهمی در تضعیف دولت مالکی داشت و ناخواسته به جبهه دشمنان و ظهور داعش کمک کرد. از انتخابات سال ۱۳۹۳ تا کنون عراق تغییرات بسیار عمیقی کرده و در جهت استقرار امنیت و ثبات عراق در مسیر خوبی قرار گرفته است، نوری مالکی به خاطر مصالح و منافع عالیه عراق پست نخست وزیری را رها کرد و این یکی از تصمیمات ارزشمند در مسیر ثبات و وحدت عراق بود.

رهبر جریان صدر اخرین بار در سال ۲۰۰۶ به ریاض سفر کرده است، چه شد که بن سلمان از صدر دعوت رسمی به عمل اورد؟ چرا در این مقطع حساس منطقه و بحران عربی رهبر جریان صدر به عربستان سفر کرد؟ آیا ارتباطی با سفر نماینده عمار حکیم به دوحه داشت؟

جریان صدر معارض و دشمن دولت مالکی بود و جنگهای خونین را باعث شد که موجب خرسندی بعثی ها و جریانات تروریستی شد ایشان اگر تجربه امروزه را می داشت حتما جور دیگر و به نحو خردمنداته تری عمل می کرد. عربستان نیز دشمن سرسخت دولت مالکی و  حشد شعبی  بود که مقتدا صدر نیز  در این مسیر با عربستان همسو بود و از طرفی عربستان و صدر هر دو خواهان استعفا و کناره گیری بشار اسد هستند.

بنا بر این مشترکاتی آنها را بهم نزدیک کرده است؛ از طرفی عربستان خود را در چاه بحرانها و چالش های متعدد داخلی و منطقه ای گرفتار کرده است. با این رویکرد، این کشور می تواند در کم کردن ابعاد چالش شیعیان و قیام عوامیه و همچنین بحران شیعیان بحرین از نفوذ خانواده صدر استفاده کند. بنا بر این هم مقتدا صدر و هم عربستان از این سفر می توانند استفاده تبلیغاتی ببرند. البته هیچگونه خبری از جزئیات دیدارهای صدر با مقامات سعودی و با ولیعهد به بیرون درز نکرده است، اما اگر واقعا هدف صدر این باشد که روابط عراق را با همسایگانش بهبود بخشد و تعمیق کند و از خطر اختلافات مجدد طائفی و مذهبی جلوگیری کند این امر برای مردم عراق خوشایند خواهد بود.

نظر شما درباره اتفاقات اخیر عراق چیست؟ کناره گیری عمارحکیم، آمدن حمود بر پست ریاست مجلس اعلا، و در نهایت رفتن صدر به عربستان، ارزیابی شما از اقدامات این دو حزب شیعی عراق که همیشه رقیب هم بوده اند چیست؟ چه اتفاقاتی در راه است؟

به نظرم بعضی از این تحرکات به موضوع رفراندوم اقلیم کردستان و انتخابات آینده ربط دارد؛ کردستان برای احزاب عراق به خصوص شیعیان بسیار مهم است و مهمترین چالش عراق است.

موضوع دیگر نیازهای جدید عراق است، احزاب قدیمی و از جمله مجلس اعلا مطابق با خواسته ها و ادبیات دوره خاصی شکل گرفت. احزاب شیعی در میدان عمل تجارب جدید و نیازهای جدیدی را درک کرده اند؛ جدایی سید عمار حکیم از مجلس اعلی و تأسیس حزب جدید حکمت، اقدامی طبیعی، اصلاحی و تکاملی است و به بروز انشقاق و تضعیف در صفوف احزاب شیعی عراقی منجر نخواهد شد، بلکه بر عکس با شعار شهروندی و حقوق شهروندی دایره جذب آن گسترده تر خواهد شد.

این رقابت را در قالب آرایش احزاب شیعی در انتخابات چگونه ارزیابی می کنید؟

در انتخابات عراق سه ائتلاف و همبستگی شیعی هر کدام متشکل از چندین گروه هستند که همیشه آرای اول را بدست می آورند، در دور قبل ۹ هزار کاندید به نمایندگی از ۲۷۷ حزب و گروه و تشکل برای تصرف ۳۲۸ کرسی رقابت کردند و از ۲۲ میلیون واجد شرایط تنها ۱۲ میلیون در انتخابات شرکت کردند اما در دور بعدی که در کمتر از یکسال آینده هست مشارکت بسیار بالاتر خواهد بود و احزاب شیعی موفق تر ظاهر خواهند شد.

احزاب شیعی’ ائتلاف قانون’ در چند سال گذشته اقدامات موثرتری برای اتحاد و همبستگی عراق و همسو با جامعه بین المللی و منافع همسایگان انجام داده و در کاهش دادن تنش با عربستان تا حدودی موفق بوده است، گروه صدر نیز از تجربه تلخ گذشته درس گرفته و کمتر تشنج زایی در داخل و یا بیرون داشته است.

در مجموع انتخابات آینده دورنمای بهتری را رقم می زند و به همین دلیل از کردها خواسته می شود رفراندوم حق تعیین سرنوشت را تعلیق کنند و یا به بعد از انتخابات پارلمان موکول کنند و اگر قرار است رفراندوم برای سرنوشت اقلیم کردستان برگزار شود در این رفراندوم تمام مردم عراق باید شرکت کنند.
به هرحال در مجموع دورنمای آینده عراق خوب و روشن است و جای نگرانی نیست، احزاب سنی، شیعه، کردی و ملی همگی از ظهور خونبار داعش درس عبرت گرفتند و هرگز به ادبیات طایفه ای و قومی گذشته باز نخواهند گشت به همین دلیل شعار حقوق شهروندی از سوی عمار حکیم دورنمای خوبی خواهد داشت.
*منبع: پایگاه خبری خبرآنلاین/۱۰ مرداد ۹۶
** اول ** ۱۳۳۷- انتشار دهنده: خداوردی اسدیعجم-مقتدی-به-سعودی-متمایل-است-سفر-چند-هدف-مهم-داشت/۹۵۲۱۱۳۳

 irna انتهای پیام /*

کدام نام تاریخی برای دریای مازندران مناسب تر است

عجم در گفت‌وگو با تسنیم بررسی کرد

“دریای خزر” درست است یا “دریای کاسپین”؟

شناسه خبر: ۱۴۷۹۱۴۹ سرویس: بین الملل


پژوهشگر سرشناس کشور با بیان دلایلی تاریخی و حقوقی درباره نام دریای شمال ایران، دریای کاسپین را بهترین و درست‌ترین عنوان برای آن می‌داند که توسط بیشتر کشورها استفاده می‌شود.

به گزارش گروه سیاست خارجی خبرگزاری تسنیم، پهنه آبی واقع در شمال ایران که در حال حاضر آن را با نام “خزر” می‌شناسیم، از جمله دریاهای مهم جهان است که تقریباً اقتصاد سه کشور جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان ارتباط مستقیمی با منابع انرژی زیر بستر آن دارد. بحث بر سر تقسیم منابع زیر بستر و رو بستر، آلودگی آب‌، مسئله حق کشتیرانی یا مواردی نظیر استفاده از عنوان حقوقی “دریا” به جای “دریاچه” از سوی کشورهایی مانند قزاقستان  جهت بین‌المللی شدن آن و حق کشتیرانی آزاد و بسیاری از موارد دیگر، تحت جلساتی با عنوان رژیم حقوقی دریای خزر برگزار می‌شود. تاکنون طرف‌های ساحلی به نتایج قابل توجه و مشخصی نرسیدند و همچنان چالش توافق وجود دارد.

اما یکی از موضوعات مربوط به این پهنه آبی شمال ایران مسئله “نام” آن است که در کشور ما  از این اسم به طور رسمی استفاده می‌شود، اما بسیاری بر این عقیده‌اند که نام خزر اشتباه است و اسم اصلی و صحیح آن “کاسپین” می‌باشد. در ادامه طی گفت‌وگو با «محمد عجم»، حقوقدان، زبان شناس و پژوهشگر سرشناس ایرانی، به بررسی این موضوع پرداختیم که مشروح آن به شرح زیر است.

*امپراتوری یهودی خزرها به افسانه شباهت دارد.

تسنیم: ایران در حال حاضر به طوری رسمی از نام خزر برای پهنه آبی واقع در شمال کشور استفاده می‌کند، در اساس کلمه خزر از چه پیشینه، محل یا گروهی ریشه می‌گیرد؟

  عجم: درباره اینکه خزر نام یک قوم، آئین، مذهب و یا زبان و نژادی مشخصی باشد مطالب متناقض و متضاد زیادی نوشته شده است، از این رو نمی‌توان با قاطعیت نظر داد. اصولاً در مورد خزرها منابع و مستنداتی که وجود دارد خود از لحاظ اعتبار سنجی قابل بررسی هستند، چراکه همه ادعاهای موجود در رابطه با قوم خزر بیشتر فرضیه است و با قطعیت و یقین نمی‌توان اظهار نظر کرد.

مثلاً در مورد اینکه خزرها یهودی بودند مهمترین منبعی که در سی سال اخیر مورد استناد قرار گرفته کتاب “آرتور کوستلر” در مورد امپراتوری خزر است، وقتی مستندات وی را دنبال می‌کنید به کتب اعراب می‌رسید، البته منابع عربی نیز در مورد خزرها دارای تناقض‌هایی می‌باشد که قابل اطمینان نیست، چراکه  یکصد سال جنگ میان اعراب و مسلمانان با خزرها قضاوت بی‌طرفانه را بسیار دشوار می‌کند.

علم باستان شناسی، زبان شناسی و منابع بی‌طرف هم کمکی به رفع تناقضات نمی‌کند، اما به طور کلی پذیرفته شده که خزرها قومی کوچ نشین و نومد بوده‌اند که یکی از  دهها قوم  تورکیک شرقی هستند که قبل از ظهور اسلام وارد فلات و دشت‌های شمال و شمال غربی دریای خزر شدند،نام این قوم از واژه خیزران(درخت های نی دریایی) گرفته شده است.   ورود آنها باعث شد بخش‌هایی از اقوام متعدد دیگری که ساکن منطقه بودند وارد جغرافیای فعلی ایران شوند که یکی از آن اقوام متعدد کاسپی‌ها بودند و  از زمان‌های قدیم در اطراف دریای شمال ایران ساکن شدند.

کاسپی ها  بداخل فلات ایران بخصوص غرب ایران مهاجرت کردند.

 نظر غالب این است که نژاد خزرها، هون و مذهب آنها تنگری و پگان بوده است. اخیراً آزمایش “دی ان ای” بر روی اسکلت‌هایی در منطقه جغرافیایی  خزرها انجام شده و غیر یهودی بودن آنها به اثبات رسیده است، البته طی سال‌های ۷۴۰ افرادی از یهودی‌های مهاجر در منطقه ساکن شدند که به احتمال زیاد  همان اقلیت یهودیان بخارا پس از مهاجرت بوده اند. اما ادعاهای اخیر مبنی بر امپراتوری یهودی خزرها که بعضی از نویسندگان یهود برای خزرستان  مطرح کرده‌اند بیشتر به افسانه شباهت دارد تا واقعیت.

* هیرکانی و کاسپین کهن ترین  نام‌های ثبت شده  در منابع یونانی و رومی

تسنیم: سابقه تاریخی استفاده ایران از کلمه کاسپین تا چه زمانی است؟ به عبارتی دیگر این کلمه چه ریشه‌ای دارد؟

 عجم: کاربرد دو واژه هیرکانی (گرگان) و کاسپین در منابع یونانی و رومی،  قدیمی‌ترین نام‌ها برای  دریای شمال ایران هستند، اما این دو نام در منابع فارسی به جای مانده درباره پهنه آبی واقع در شمال ایران دیده نشده است. اگر هم در زبان فارسی کاربرد داشته، اما  منابع آن از میان رفته است، زیرا از دوره بنی امیه که جنگ‌های خونینی بین خزرها و مسلمانان به وقوع پیوست  نام خزر شهرت گرفت و وارد ادبیات عربی و فارسی شد. در منابع عربی و فارسی بیشتر از ۴۰ نام برای دریای شمال ایران به کار رفته که  بعضی نام‌ها به اقوام ساکن در این دریا و بعضی به شهرهای اطراف دریا منسوب شده‌اند مانند گیلان-جیلان- گرگان (جرجان) – استرآباد – ساری و بسیاری از موارد مشابه.

* نام رسمی و بین المللی دریای شمال ایران براساس مصوبه سازمان ملل “کاسپین” است

تسنیم: در حال حاضر کدام کشورها (کشورهای ساحلی یا سایر کشورها) از نام “کاسپین” برای دریای شمال ایران استفاده می‌کنند؟ 

عجم: بر اساس مصوبه سازمان ملل نام رسمی و بین‌المللی این دریا کاسپین است و یک نام محلی هم می‌توان برای آن به کار برد و آن “خزر” است، اما همه کشورهای جهان نام کاسپین و معادل‌های آن را به کار می‌برند، به جز چند کشوری که از “بحر قزوین” استفاده می‌کنند که در واقع معادل و معرب همان کاسپین است. تعدادی از کشورها هر دو نام کاسپین و خزر را  برای نامیدن دریای شمالی ایران در نظر گرفته‌اند.

* در هیچ منبعی از خزرها به نیکی یاد نشده است

تسنیم: در بیشتر اسناد و قراردادهای فارسی از نام خزر استفاده شده و مجموعه نشست‌ها در مورد دریای شمالی ایران نیز تحت عنوان رژیم حقوقی دریای خزر (حداقل از جانب ایران) برگزار شده است،  با این حال جمهوری اسلامی ایران می‌تواند چنین تغییر اسمی را در نشست‌های رژیم حقوقی دریای شمال ایران مطرح کند؟ در واقع این اقدام از نظر حقوقی مانعی یا حتی واکنش منفی سایر کشورهای ساحلی را به دنبال ندارد؟

عجم: نام دریای شمال ایران هیچگونه چالشی در هیچ کشوری ایجاد نمی‌کند. کمیته یکسان‌سازی  هم می‌دانست که نام مازندران بهتر از خزر است اما “دریای مازندران” مستندات حقوقی لازم را نداشت. خزر نام مطلوبی نیست و در هیچ منبعی از خزرها به نیکی یاد نشده و چندین قرن است که هیچ قومی در کشورهای اطراف خزر تا به امروز خود را قوم خزر معرفی نمی‌کند اما کمیته باید به نقشه‌ها و قراردادهای حقوقی متعهد می‌‌ماند.

در این منطقه حداقل یکصد قومیت و ملیت و زبان وجود دارد.می‌دانیم قوم خزر و قوم هون مدتی حکم‌فرمایی در منطقه داشته اما امروزه تطبیق آن با مردم امروز سخت است. حتی قرقیزها، قزاق‌ها، تاتارها، چچنی‌ها و حتی مغول‌‌ها هیچکدام خزرها را به خود منسوب نمی‌دانند.

* مجاز بودن استفاده از هر دو نام خزر و کاسپی ( کاسپین)

اما درخواست به کار بردن کاسپین در فارسی اخیراً طرح شده و اصلاً به مصوبه جدید نیازی ندارد؛ نام دریای کاسپی و یا کاسپین را می‌توان به کار برد و با هیچ مخالفتی در هیچ جای جهان  همراه نخواهد بود. چون مصوبه مورخ ۱۸ آذرماه ۱۳۸۱ کاربرد هر دو نام خزر و کاسپی را مجاز می‌داند، و کاسپیین را نام اصلی و بین المللی می داند اما اینکه چرا نام مازندران کنار گذاشته شد این بود که مشخص شد که چنین نامی در قراردادها، اسناد حقوقی و نقشه‌های رسمی داخلی و خارجی قبل از دوره پهلوی وجود ندارد.

مطابق مقررات کمیته یکسان سازی نام‌های جغرافیایی سازمان ملل  (UNGEGN) همه کشورها باید در رابطه با پدیده‌های جغرافیایی به خصوص دریاها، یک نام بین‌المللی بکار ببرند و البته یک نام محلی هم برای کاربرد محلی قابل قبول است. در رسانه‌های ایران برای دریای شمال کشور نام‌های مختلفی مانند مازندران، خزر، شمال و مواردی دیگری به کار می‌رفت که مشکل ایجاد می‌کرد.

سازمان ملل از ایران خواسته بود که مشخص کند چه نامی را به رسمیت می‌شناسد. مرجع رسیدگی به اینگونه مسائل اداره حقوقی وزارت خارجه و کمیته یکسان سازی نام‌های جغرافیایی متشکل از اعضای چند نهاد و وزارتخانه می‌باشد، در سال ۱۳۸۱ از اداره حقوقی وزارت خارجه خواسته شد که در این خصوص نظر بدهد. بررسی این موضوع به من سپرده شد که تحقیق مفصلی انجام و گزارشی تهیه و تحویل کمیته یکسان سازی شد و  مبنایی برای تصمیم گیری قرار گرفت.

نخست در مورد اسناد و قراردادهای بین‌المللی و قراردادهای بین ایران و دول خارجی و سپس در مورد نقشه‌های رسمی و نیمه رسمی بررسی و مشخص شد که در همه قراردادها از قرون گذشته و تا آنجا که مکتوباتی باقی مانده است، در زبان فارسی دریای خزر و بحر خزر و در زبان‌های اروپایی دریای کاسپی یا کاسپین، همچنین در متون قدیمی عربی، خزر و  گاهی بحر قزبین و قزوین به کار رفته است، اما در متون  متاخر عربی بحر قزوین استفاده شده و در کشورهای ترک زبان نیز هر سه نام به تناوب به کار رفته است. اما ترجیح بیشتر با خزر دنیزی بود.

قراردادها و نقشه‌ها برای ما معیار اصلی بود اما در متون ادبی و تاریخی نیز بررسی عمیقی انجام شد و برای من کاملاً مشخص بود که قزبین و قزوین معرب شده از کاسپین است، اما عده‌ای اصرار داشتند که برعکس کاسپین تغییر یافته قزوین هست حتی این مطلب را خاتمی، رئیس جمهور وقت در سفر علی یف به تهران به وی گفته بود که دریای مازندران همان دریای قزوین است و اروپایی‌ها آن را به کاسپین معرفی می‌کنند. از نظر زبان شناسی محرز بود که قزوین تغییر یافته و معرب کاسپین است، ولی  باز هم مجدداً در منابع تاریخی کندوکاو کردم و کاملاً محرز شد که قبل از اینکه قزوین وارد ادبیات عرب و فارسی شود کاسپین و هیرکانی (گرگان) وجود داشته است.

نام خزر از قرون سوم قمری در ادبیات عربی و فارسی رایج شده است، اما بیشتر از ۴۰ نام دیگر هم به تناوب برای دریای مذکور در ادبیات و جغرافیایی قرون گذشته به کار رفته است. شرح جنگ‌های خزرها در دوره خلفای بنی امیه به طور مفصل در تاریخ طبری و در سایر منابع عربی، همچنین در کتاب استخری و ابن اثیر وجود دارد. استخری نوشته است که «زبان خزرها به هیچ زبان شناخته شده‌ای شباهت ندارد».

* در ابتدا فضایی برای طرح این موضوع که کاسپی بهتر است یا خزر نبود

بعضی منابع عربی آنها را همان قوم یاجوج و ماجوج معرفی کرده‌اند که در منابع اروپایی نیز به یاگوگ و مگوگ معرفی شده بودند. قوم خزر نام خود را از خیزران که نوعی نی مقاوم و بلند هست گرفته است . خلاصه کلام اینکه وقتی در کمیته یکسان سازی موضوع بحث شد اصلاً فضایی برای طرح این موضوع که کاسپی بهتر از خزر است نبود، چون نام کاسپی در ایران کاملاً ناشناخته بود و برای دانشگاهیان نیز واژه‌ای بیگانه محسوب می‌شد. تا اینکه در گزارش توجیهی  برای کمیته، برای اولین بار مفصل به اصالت کاسپی و میراث آنها به عنوان قوم ایرانی پرداخته و تصور اینکه کاسپین واژه بیگانه است مردود دانسته شد. قوم یا اقوام کاسپی نام خود را از کاوسپی به معنی گاو سپید گرفته است گاو سپید از اسطوره ها و یا خدایان و  اله های دوران مذاهب اولیه اریاییان هست. 

متاسفانه این نام در حالی‌ که مستندات تاریخی دارد ولی در فرهنگ عامه مغفول و ناشناخته مانده بود. امروزه با توجه به فرایند فرهنگ سازی آن، این نام می‌تواند جایگزین خزر شود. اما در مصوبه ۱۸ آذرماه ۱۳۸۱ کمیته موظف بود که به نقشه‌ها و اسناد وفادار بماند. اعتراضاتی که به این مصوبه شد چندان مستند نبود و اعتراضیه‌ای پرویز ورجاوند در مجله اطلاعات سیاسی منتشر کرد که چرا نام تاریخی مازندران را حذف کرده‌ و خزر را که قومی مهاجم بوده‌اند را جایگزین آن کرده‌اید؟

جوابیه ما در جراید همان زمان منتشر شد، البته گزارش توجیهی کمیته نیز منتشر شد که الان هم در سایت‌های متعددی وجود دارد، از مخالفان مصوبه خواسته شد که مستندات خود را برای دریای مازندران ارائه کنند، ولی هیچ مستندی ارائه نکردند، اما بحث اینکه اخیراً طرح شده که باید دریای کاسپی بکار ببریم یک موضوع کاملاً جدید است و هیچ مغایرتی با مصوبه سال ۱۳۸۱ ندارد، چون نام بین‌المللی است و  نیازی هم به تغییر مصوبه ندارد. در ایران رسانه‌ها مختار هستند که نام بین‌المللی که دریای کاسپی و کاسپین یا نام محلی خزر را استفاده کنند، در این مورد هیچ کشوری هم اعتراضی نخواهد داشت.

انتهای پیام/ R1436/P1361/S8,87,89,90,95/CT2

از همین نویسنده :

  • نام های دریای خزر

Geography of Iran
Names of the Caspian Sea
By: Mohammad Ajam

  • متن مقاله همایش ملی ژئوماتیک اردیبهشت ۱۳۸۲ اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت پژوهشی در مورد دو نام خلیج فارس و خزر و چالشهای فراروی ص ۲۴ تا ۳۶ [۱۲]
  • مقالات همایش یکسان‌سازی نام‌ها ۱۳۸۲ [۱۳]
  • ماهنامهٔ پبام دریا شماره‌های ۱۳۱ و ۱۳۳ مهر و آذر ۱۳۸۳
  • دکترعجم. «دروازه کاسپین اسناد هویت ملی». پیام دریاشماره ۱۳۱، ۱۰ مهر ۱۳۸۳
  • ماهنامه علمی پیام دریا: دانلود [۱۴] شماره‌های ۱۳۱- و ۱۳۳ اسنادهویت ملی – نامهای دریای خزر و کاسپین،[۱۵] دکترمحمد عجم مهر-آذر ۱۳۸۳
  • بررسی تطبیقی رژیم حقوقی بزگترین دریاچه های جهان: محمد عجم

    (خزر، سوپریور، ویکتوریا) سخنرانی در سمینار بین المللی خزر دفتر مطالعات سیاسی بین المللی – تهران اردیبهشت ١٣٨١  چاپ در همشهری –۱۷- ۱۶  -۲ – ۱۳۸۱       ١۶/٢/٨١

ظهور و سقوط  داعش(بخش اول) کرونولوژی

کند و کاوی در ظهور و سقوط  داعش(بخش اول)

عملیات خونبار و جنایتکارانه داعش لکه  ننگی بر پیشانی سیاست و حکومت در خاورمیانه ،لکه ننگی بر پیشانی دمکراسی و روابط بین الملل،  حقوق بین الملل و بطور کلی ننگ جامعه بشریت است . از طرف دیگر جنایات قرون وسطایی داعش موجب افول و پایان آرمان خلافت خواهی تاریخی و جامعه ارمانی خلافت سلفی شد و لکه ننگی نیز بر پیشانی سلفی سیاسی نیز باقی گذاشت.

علت ظهور و سقوط داعش موضوع یک تحقیق و نگرش همه جانبه است که در بخش بعدی به آن می پردازیم فعلا روزشمار وقایع مربوط به ظهور و سقوط  داعش را در زیر مرور می کنیم :

گاه  شمار وقایع داعش

سال ۲۰۰۴ – جماعت توحید و جهاد( ابومصعب الزرقاوی) به القاعده عراق معروف شد.

۱۵ اکتبر ۲۰۰۶ -جماعت  توحید و جهاد بنام جبهه “دولت اسلامی عراق”(داع) معرفی شد.

آوریل ۲۰۱۰- ابوبکر بغدادی رهبری داع ” دولت اسلامی عراق را بر عهده گرفت.

آوریل ۲۰۱۳  بغدادی نیروهای داع را به سوریه منتقل نموده و نام گروه را به ” دولت اسلامی عراق و شام (داعش) تغییر می دهد.

سال ۲۰۱۴

اعدام سربازان

۱۴ ژانویه تصرف رقه در سوریه و اعلام آن به عنوان پایتخت داعش

۹ ژوئن: تهاجم داعش به موصل‌، دومین شهر بزرگ عراق و مرکز استان نینوا آغاز شد.

۱۰ ژوئن: موصل سقوط کرد و درپی فرار یگان‌های نظامی و نیروهای امنیتی عراق استان نینوا هم تسلیم شد.

نوری المالکی نخست وزیر سابق عراق اعلام کرد که دولت شهروندانی را که داوطلب مقابله با داعش هستند مسلح می‌کند.

۱۱ ژوئن: تکریت ‌، دیگر شهر اصلی در شمال بغداد و مرکز استان صلاح‌الدین سقوط کرد.

۱۳ ژوئن: آیت‌الله علی سیستانی‌، مرجع تقلید شیعیان عراق از عراقی‌های خواست تا علیه داعش سلاح به دست بگیرند و بسیج عمومی اعلام کرد. داعش پس از سقوط موصل مدعی شد که ۱۷۰۰ نیروی شیعه را که از دانشکده نظامی و پایگاه هوایی اسپایکر بازداشت کرده بود اعدام کرده و تصاویر این کشتار را منتشر کرد.

۲۹ ژوئن: ابو محمد عدنانی اعلام کرد ابوبکر البغدادی اولین خلیفه مسلمین در قرن بیست یکم است و همه از او اطاعت کنند.

۳ جولای:  تصرف دیر الزور  سوریه هم مرز با عراق

۲ اوت: تصرف سنجار ، داعش حملات خود در شمال عراق را از سرگرفت و گروه‌های اقلیت را با کشتار دسته جمعی به برده کشی و تجاوز هدف قرار داد. هزاران تن از اعضای اقلیت ایزدی‌ها در سلسله کوه‌های سنجار گرفتار شدند .

۷ اوت: تصرف سد موصل و فرار پیشمرگه ها

۸ اوت: آمریکا حملات هوایی خود را در عراق آغاز کرد و ائتلافی بین المللی نیز از این حملات آمریکا تبعیت کرد.آمریکا از سال ۲۰۱۱ با خروج از عراق عملیات در عراق را متوقف کرده بود.

۱۴ اوت: پارلمان عراق ، انحلال ارتش بعث و  خروج زود هنگام آمریکایی ها و خود بزرگ بینی بعضی گروههای شیعی را عامل رشد جهشی داعش  اعلام کرد و  نوری المالکی‌، که متهم شده بود که عامل این وضع بوده  مجبور به‌ کناره گیری شده و حیدرالعبادی جانشین وی گردید.

۱۸ اوت  تصرف سد موصل توسط پیشمرگه ها و با کمک آمریکا

۱۹ اوت‌: داعش اعلام کرد که جیمز فولی‌ خبرنگار آمریکایی را سر بریده است و فیلم آن را نیز منتشر کرد. بعد از فولی سرنوشت مشابهی برای استیون سوتلف و کنجی گوتو خبرنگار دیوید هیتر‌، آلن هنینگ و پیتر کاسیگ و دوست گوتو که همگی کمک رسان بودند رخ داد.

۲۲ اوت: نیروهای شبه نظامی ۷۰ نفر را در جریان حمله انتقام جویانه به مسجد سنی‌ها در استان دیاله کشتند.

۲۳ سپتامبر: تصرف پالمیرا توسط داعش  و اولین حمله هوایی ائتلاف(آمریکا ، عربستان و امارات) علیه داعش در  سوریه .

۲۵ اکتبر: العبادی نخستین پیروزی دولت را در منطقه جرف الصخر در نزدیکی بغداد اعلام کرد.

۲۹ اکتبر: داعش ده‌ها تن از اعضای قبیله بونمر را اعدام کرد و بعدها هم تعداد بیشتری را کشت.

۱۴ نوامبر: نیروهای عراقی بیجی را باز پس گرفتند اما مدتی بعد باز آن را از دست دادند.

سال ۲۰۱۵ :


۲۶ ژانویه ۲۰۱۵: نیروهای کرد با حمایت جنگنده‌های ائتلاف توانستند نیروهای داعش را از شهر کردنشین کوبانی در شمال سوریه در مجاورت مرزهای ترکیه و در پی درگیری‌های شدید بیرون برانند. در همان روز، یک مسوول نظامی عراقی از آزادسازی استان دیالی از دست گروه تروریستی داعش خبر داد.

۳۱ مارس ۲۰۱۵: بغداد از آزادسازی تکریت از طریق نیروهای دولتی با حمایت بسیج مردمی خبر داد.

۲۱ مه ۲۰۱۵: رمادی در عراق و پالمیرا در سوریه سقوط کردند. داعش چهار روز پس از سقوط رمادی، بزرگترین شهر استان الانبار، شهر باستانی پالمیرا در سوریه را اشغال کرد. این امر به داعش اجازه داد تا نفوذ خود را در دو طرف مرزها افزایش دهد. این گروه همچنین مکان‌های باستانی در پالمیرا را بمب‌گذاری کرد که یونسکو این شهر را در فهرست میراث جهانی قرار داده است.

۱۶ ژوئن ۲۰۱۵: شکست‌های مهمی برای داعشی‌ها در سوریه رقم خورد و پس از کنترل کردها بر منطقه تل أبیض سوریه در مرز با ترکیه که گذرگاه مهمی برای تروریست‌ها بود داعشی‌ها متحمل شکست بزرگی شدند.

۲۳ ژوئن ۲۰۱۵: داعشی‌ها کنترل منطقه عین عیسی در شمال سوریه در نزدیکی مسیری استراتژیک را از دست دادند.


۲۵ ژانویه ۲۰۱۵: رهبران سنی شبه نظامیان را عامل اعدام ۷۰ تن از سکنه در استان دیاله دانستند.

۲۶ ژانویه: عراق اعلام کرد که دیاله از دست داعش آزاد شده است.

۳ فوریه: داعش در ویدئوی زنده سوزانده شدن معاذ الکساسبه، خلبان اردنی را پس از دستگیری‌اش در دسامبر ۲۰۱۴ در سوریه نشان داد.

۲۶ فوریه: تخریب  آثار تاریخی و باستانی  موزه موصل توسط داعش

۱۶ ژوئن  کردهای سوریه تل ابیض در مرز ترکیه را تصرف کردند ۱۶ هزار نفر به ترکیه گریختند.

۲۵ و ۲۶ ژوئن ۲۰۱۵: داعشی‌ها حمله غافلگیرانه‌ای به کوبانی و اطراف آن داشتند و ظرف ۴۸ ساعت، بیش از ۲۰۰ غیرنظامی کشته شدند و در ۲۷ همان ماه نیروهای کرد موفق شدند داعش را از این شهر بیرون برانند.

۲۶ ژوئن ۲۰۱۵: حملات خونین در تونس و کویت رخ داد با ۳۸ کشته در حمله‌ای به هتلی در تونس که بیشتر آنها گردشگران انگلیسی بودند و داعش مسوولیت این حمله را برعهده گرفت. در همان روز داعش مسوولیت حمله به مسجد شیعیان در کویت را که ۲۶ شهید بر جای گذاشت، برعهده گرفت.

۲ مارس: عراق عملیات گسترده‌ای برای بازپس گیری تکریت از دست داعش آغاز کرد.

۵ مارس: انهدام آثار شهر تاریخی نمرود متعلق به آشوریان توسط داعش

۳۱ مارس: باز پس گیری تکریت که با انتقام جویی از ساکنان همراه بوده است.

۵ آوریل: داعش آثار باستانی  شهر باستانی هتره را منهدم کرد.

۱۷ آوریل: اشغال شهر رمادی مرکز استان الانبار توسط داعش.

۳۰ سپتامبر:  آغاز حملات هوایی ، دریایی و نیروهای ویژه روسیه در جنگ سوریه در شهر حمص و حما

اول اکتبر:  بمباران های گسترده ارتش روسیه علیه مواضع داعش ، حملات ارتش روسیه سپس علیه سایر جنگجویان نیز گسترش یافت و شامل، جبهه نصره –  حزب اسلامی ترکستان، بریگاد ترکمن – تحریر شام – اجناد شام – احرار شام – لژیون شام – آرتش آزاد- ارتش آزاد ادلیب- حرکت نورالدین زنگی – لواء حق – جیش الاسلام – جند الاقصی و … شد، تعدادی از این گروهها مورد حمایت مشترک ترکیه – قطر- عربستان بودند و ارتش آزاد مورد حمایت آمریکا و بریگاد ترکمن مورد حمایت ترکیه بود. این جنگجویان مجموعه ای ۱۶۰ هزار نفر داوطلب از ۸۶ کشور را تشکیل می دادند.

۵ اکتبر:  فتوای اخوان المسلمین سوریه برای جهاد واجب علیه روسیه و فتوای ۵۵ مفتی عربستانی مبنی بر وجوب جهاد مسلمین علیه روسیه.

۷ اکتبر: شلیک موشکهای کروز از دریای خزر  به مواضع داعش سوریه

۲۴ نوامبر: ساقط کردن جنگنده سوخوی ۲۴ روسیه توسط ترکیه و اعدام یک خلبان آن توسط افراد تیپ(اردوی) ترکمن.


۹ فوریه: باز پس گیری شهر رمادی توسط ارتش عراق

۱۷ اکتبر: آغاز عملیات برای باز پس گیری شهر بزرگ موصل از داعش

۵ نوامبر: نیروهای دمکراتیک سوریه با کمک آمریکا بر علیه داعش در رقه عملیات کردند

۲۶ نوامبر : پارلمان عراق حشد شعبی را نهادی قانونی و بازوی ارتش  اعلام کرد.


۲۴ ژانویه: ازاد سازی بخش شرقی موصل

۱۹ فوریه:  آغاز بازپس گیری غرب موصل

۲ مارس: ارتش سوریه با کمک هوایی روسیه پالمیرا را باز پس گرفت.

۱۲ می: شهر طبقه سوریه توسط ائتلاف کردی عربی بازپس گرفته شد.

۲۸ ژوئن:  مسجد جامع موصل بنام نوری منهدم شد

۱۰ جولای: پاکسازی کامل شهر موصل از عوامل داعش

نوشته دکترمحمد عجم

از همین نویسنده:


ریشه های افراط گرایی و اینده سیاسی منطقه خاورمیانه


** نگاهی از درون به تشکیلات مخوف القاعده.  محمد عجم   منتشر شده در همشهری – بازتاب-  اردیبهشت  ۱۳۸۵ 

**جبهه النصره  و تشکیلات مخوف القاعده : دکتر محمد عجم

افکار و عقاید ابن تیمیه پدر فکری مکتب سلفی تکفیری جهادی

**“دولت اسلامی در عراق و شام (شرق مدیترانه)” ISIS محصول و تولید کجا است ؟ و اهداف آن ؟

*** افکار و عقاید  ابن تیمیه  پدر فکری مکتب  سلفی تکفیری جهادی و طالبانیسم  


روابط خارجی هند از درون گرایی و خودکفایی تا برون گرایی و اتحاد با غرب

روابط خارجی هند از درون گرایی و خودکفایی تا برون گرایی و اتحاد با غرب

دکتر محمد عجم ، همشهری دیپلماتیک شماره ۹۸ خرداد ۱۳۹۶ ویژه نامه هند

هند از ۱۹۴۷ تا اواخر دهۀ ۱۹۸۰، سیاست جهان سوم‌گرایی، اخلاق مداری و مبارزه با استعمار و امپریالیزم  را در پیش گرفته بود، اما از اواخر دهۀ ۱۹۸۰، به مرور  به عمل‌گرایی اقتصادی متمایل شد.  افول اخلاق‌گرایی و رشد دیدگاه‌های ملی‌گرایی هندو، رئالیسم اقتصادی و لیبرالیسم و کاهش نفوذ چپ گرایان و سوسیالیستها در  داخل جامعه هند، و از سوی دیگر فروپاشی شوروی و زوال اندیشه های مارکسیستی، تغییر ساختار نظام بین‌المللی از دوقطبی به چند قطبی،  رشد فزاینده توان اقتصادی و خطر نظامی چین، قدرت گیری پاکستان و ظهور طالبان و احساس شرم و له شدن  غرور ملی گرایان هندو، سبب این دگرگونی تدریجی در سیاست خارجی هند شده است.

هند پس از رهایی از استعمار، سیاست ضد استعماری و عدم تعهد  را در پیش گرفته بود که  مشخصه های آن معروف است از جمله تلاش برای همبستگی جهان سوم و اتحاد ملل ضد استعماری ، خودبسندگی یا خود کفایی اقتصادی و عدم وابستگی.

هند در مقابله با استعمار و امپریالیزم و دفاع از مستعمره زدایی و حمایت از ملل محروم و محرومان و زحمتکشان داخلی با مقاومت و هزینه های زیادی روبرو بود. منازعات با همسایگان از جمله جنگ با چین و پاکستان و موضوع بنگلادش و کشمیر برای هند هزینه هایی به بار می آورد. هند در حالیکه در دهه ۵۰ میلادی از چین در همه زمینه ها پیشرفته تر بود به مرور رو به افول گذاشت و تا دهه ۹۰ میلادی چین بسرعت از هند پیشی گرفت. این موضوع باعث سرزنش روش دولتمردان شد بخصوص ناسیونالیستها بشدت با روش سخت گیرانه سوسیالیستی مخالفت کردند با ظهور واقع گرایان اقتصادی مانندمنموهان  سینگ هند در صدد همراهی با جامعه غربی و بهره برداری از ظرفیتهای انها جهت افزایش توان نظامی و اقتصادی خود بر آمد و با سیاستهای بانک جهانی و صندوق پول در جهت اقتصاد رقابتی و  وابستگی متقابل بر اساس مزیت های نسبی همراه  شد.

حامد انصاری

حامد انصاری معاون رئیس جمهور هند

اهداف سیاست خارجه امروز هند عبارتند از :

*اولویت به همسایگان متصل و پیرامون

*اهرم قرار دادن همکاری های بین المللی برای رشد  و توسعه داخلی هند.

*حصول اطمینان از تعادل پایدار و چند قطبی قدرت در هند و اقیانوس آرام؛ ” محور شرق”.

*تضعیف پاکستان و منصرف کردن از حمایت از تروریسم.

*هدایت و رهنورد کردن  هند در  نقش راهبردی جهانی

هند امیدوار است با بهره گیری از فرصتهایی که همسویی با غرب به هند اعطا می کند تولید ناخالص ۵ تریلیونی خود را تا ۱۵ سال آینده به سطح ۲۰ تریلیونی چین برساند. در این راستا جلب اعتماد قدرتهای بزرگ اقتصادی و روابط تجاری با تمام کشورهای جهان مور توجه هند هست در بلوکهای  اقتصادی مهم از جمله  بریکس و آسه ان حضور فعال دارد  و در رقابت با چین امید دارد که به اقتصاد سوم دنیا تبدیل شود. هند در این هدف با موانع زیاد داخلی و خارجی نیز روبرو است.

هند از ابتدای استقلال خود در سال ۱۹۴۸ با دو مشکل عمده روبرو بوده است که این دو مشکل اساس تنظیم روابط داخلی و خارجی آن کشور است.  مشکل اول منازعه  مرزی چین دوم اختلاف مرزی با پاکستان و موضوع کشمیر این دو بحران چند بار به جنگ بین هند و این دو کشور منجر شده است.  هند پس از جنگهای ناکام با چین و پاکستان از انزاوا گرایی و عدم تعهد بسمت اتحاد با بلوک شرق پیش رفت اما ناچار شد با فروپاشی شوروی سیاست درهای باز را شروع کند اما این کافی نبود تا مورد توجه غرب قرار گیرد و از فشار تحریم های آمریکا رها شود لذا  برای جلب توجه ، روابط دوستانه ای با آمریکا و با رژیم صهیونیستی برقرار کرد و در مبارزه با تروریزم بین الملل نیز خود را همسو با غرب قرار داد. هند از تحریم های غرب خلاص شد اما بخاطر وجود بعضی موانع  هنوز با هیچ کشوری نتوانسته است روابط استراتژیک برقرار کند و  اگر چه رهبران امریکا و هند تلاش دارند روابط خود را به سطح استراتژیک ارتقاء دهند اما موانعی داخلی و خارجی متعددی هنوز در این مسیر وجود دارد.

موانع عمده چین و پاکستان و جهان اسلام می باشد. دو همسایه اصلی هند با این کشور منازعه لاینحلی دارند . منازعه مرزی هند با چین و پاکستان  به دلیل نبود توافق درباره علامت گذاری در مرز دو کشور از چندین دهه گذشته همچنان باقیمانده است. هند در حدود ۷ هزار کیلومتر مرز مشترک خود با این دو کشور مرز تحدید حدود شده ندارد بلکه منطقه خط استقرار یا خط کنترل دارد.

هند، چین را متهم می کند که بیش از ۴۱هزار کیلومتر مربع را در اقصی چین در تصرف دارد که  بیش از پنج هزار کیلومتر آن را پاکستان از از غرب کشمیر به هند فروخته است.

در مقابل چین مدعی است کشور هند بیش از ۹۰هزار کیلومترمربع از اراضی را که بیشتر آن در ایالت «اروناچال پرادش» در شمال شرق هند واقع است در اشغال خود دارد.

یک هزار کیلومتر مرزی را که  که مک ماهان در سال ۱۹۱۴ با حضور مقامات تبت و انگلیس تعیین کرد را  چین غصب شده می داند. بخصوص منطقه تاوانگ را چینی می داند هند نیز  اشغال تبت در سال ۱۹۵۰ از سوی چین را برسمیت نمی شناسد و از دالایی لاما حمایت می کند. جنگ ۱۹۶۲ نیز نتوانست مشکل تاوانگ را حل کند. اما چین مدعی است منطقه اکسایی چین(اقصی چین) جزو لاینفک این کشور از زمان قدیم می باشد این منطقه را  جزو ایالت جامو و کشمیر هند می داند لداخ  و سیکیم نیز منطقه دیگر اختلافی است .

مسئله مرزی میان هند و چین بسیار حساس است و باوجود اینکه روابط دوجانبه در زمینه های مختلف از جمله تجاری روبه افزایش است مذاکرات برای حل مسئله مرزی میان هند و چین نتیجه ای نداشته است .

اما هند با پاکستان علاوه بر اختلاف مرزی اختلافات مذهبی و سیاسی دارد اختلافات دینی و جغرافیایی، اختلاف بر سر مسئله کشمیر، اختلاف بر سر سهم آب در پنجاب، اخلاف بر سر منطقه مرزی سیاچن و در نهایت اختلاف در خصوص مسائل سیاسی بنگلادش و افغانستان و تروریزم به اصطلاح اسلام افراطی بخشی از مشکلات با پاکستان است. لذا هند روابط خود  با سایر کشورهای دنیا را با نحوه نگرش انها به هند و پاکستان تنظیم می کند. پاکستان از ابتدای تاسیس خود روابطی محکم با آمریکا و ناتو برقرار کند و هند در ضدیت با پاکستان روابط خود را با شوروی مستحکم نمود.

چالش با کشورهای اسلامی

هند جمعیتی ۲۰۰ میلیونی مسلمان دارد که جمعیت تاثیر گذاری هستند وقتی ناریندا مودی در هند به قدرت رسید انتظار بود که رابطه با کشورهای  مسلمان تضعیف و رابطه با آمریکا و اسرائیل با قدرت بیشتری رو به تعمیق گذارد اما رفتار دو سال گذشته  مودی نشان داد که هند نمی تواند بدون توجه به واقعیتهای میدانی داخلی و خارجی عمل کند مودی سفر های متعددی به کشورهای مسلمان کرد و از جمله به ایران سفر نمود کشورهای آسیای میانه و خلیج فارس را همچنان مورد توجه قرار داد. بیش از ۷ میلیون هندی در خلیج فارس سالانه حدود ۷۰ میلیارد درامد به هند منتقل می کنند با این وجود هند روابط استراتژیک با هیچیک از کشورهای عربی خلیج فارس ندارد زیرا آنها با پاکستان روابط صمیمانه ای دارند. اما از سوی دیگر ناچار است  سود رابطه با این کشورها را بر اسرائیل ترجیح دهد. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بخصوص عربستان تلاش زیادی می کند که رابطه خود را با هند به حد اعلای ممکن برساند و از کدورتهای قبلی عبور نماید و موضوع کشمیر و پاکستان را جدا از روابط دوجانبه قرار دهد. روابط هند با عربستان البته چالش های خاص داخلی و بین المللی برای هر دو کشور دارد ،هندی ها ناچار هستند در روابط خود با عربستان و ایران و بالانس برقرار کنند. موضوع پاکستان و جهان اسلام و بحث تروریزم و اختلاف نظری که این کشورها راجع به این موضوعات دارند قابل توجه است. هند نمی تواند نقش عربستان را در ایجاد طالبان و القاعده و مدارس مذهبی پاکستان فراموش کند. روابط عربستان از  ۷ میلیارد دلار در سال  ۲۰۰۱ به چیزی در حدود ۵۰ میلیارد دلار، حجم مبادلات دو کشور رسیده است که همان طور که گفته شد اگر ۶۰ میلیارد دلار درآمد هندی هایی را که مقیم خلیج فارس و عربستان هستند به این رقم اضافه کنید، می بینید که این رقم در مقایسه با حجم ۱۲ میلیاردی تجارت هندبا ایران و یا حجم نیم میلیارد دلاری با اسرائیل ، بسیار قابل توجه است.

همگرایی ها و واگرایی با ایران یا چالش ایران

هند هنوز نتوانسته است با ایران نیز روابط عمیقی داشته باشد . معمولا تمام مقامات هندی در دیدار  با مقامات ایرانی به میراث مشترک تاریخی و تمدنی دو کشور  اشاره می کنند. اما هند همواره به ایران به عنوان یک کشور مسلمان با دستور کارهای اسلامی نگاه می کند و بنا بر این یک سقف و محدودیتهای برای کار با ایران قایل هست. هند درک می کند که اهمیت ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک ایران و موقعیت جغرافیایی خاصی است که ایران در آن قرار گرفته است قابل چشم پوشی نیست . هند برای دسترسی به آسیای میانه بهترین مسیری را که می تواند انتخاب کند، ایران است. هند به عنوان قدرت نوظهور با رشد اقتصادی ۸ درصدی برای تامین انرژی خود که در واقع پرمصرف ترین کشور در چند سال آینده خواهد بود، به منطقه خلیج فارس نیاز دارد. چابهار از ابعاد اقتصادی و سیاسی برای هند مهم است  از جمله امنیت و ثبات ایران و مزیتهای اقتصادی و تجاری ایران مورد توجه هند قرار دارد. باید به ناچار به نیاز هند و چین به توسعه صادراتشان توجه کرد و طرح های بلندپروازانه ای (که چینی ها به عنوان رقیب هند دنبال می کنند) که هند نمی خواهد از چین عقب بماند. هر سه کشور چین ، هند و  ایران در مسیر اصلی کریدور و کمربند جاده ابریشم هستند این کریدور عظیم مجموعه ای شاهراه و  خط آهن در مسیر خشکی چین به اروپا است . بدنبال همسویی هند با غرب، تحریم های هسته ای هند لغو شد و قراردادهای هسته ای مهمی با هند امضا شد، آمریکا در مقابل از هند تعهداتی گرفته بود که در رابطه با ایران، بدون مشورت با آمریکا همکاری نکند اگر به کتاب خاطرات خانم هیلاری کلینتون نگاه کنید، یک فصل مفصلی از کتاب خاطراتش اختصاص به روابط هند و آمریکا با ایران دارد و در آن جا وزیر خارجه وقت امریکا اذعان می کند که در کمتر از یکسال فقط دو سفر را ویژه بحث تحریم های ایران به هند انجام داده است و در هر دو سفر مناقشات خیلی جدی و گاهی اوقات ناراحت کننده بین دو طرف صورت گرفته است. هندی ها به وزیر خارجه آمریکا تاکید می کرده اند که برای توسعه کشور به مزیت کار تجاری با ایران و به انرژی ارزان و به راه های مواصلاتی ایران نیاز دارند و نمی توانند به تحریم های آمریکا و غرب تن بدهند و ایشان توضیح می دهد که چطور هندی ها را متقاعد یا مجبور کرد که به تحریم های جهانی بپیوندند وی با افتخار می نویسد که توانستم خرید نفت هند از ایران را در آخر دوره ماموریتم به صفر برسانم

هند بسوی اتحاد با غرب و دوستی با اسرائیل پیش می رود ولی کشورهایی مانند ایران و کشورهای مسلمان را نیز نمی تواند نادیده بگیرد . بزرگترین مانع همگرایی و رابطه خوب بین ایران و هند،  آمریکا و اسرائیل  است.  ایران و هند می توانند روابط پایداری داشته باشند زیرا دو کشور  نه با هم مشکل مرزی دارند و نه مشکل دینی و مذهبی و هر دو کشور از دخالت در امور داخلی یکدیگر همواره دوری جسته اند هند در تمام دوره ها در پرونده حقوق بشری بنفع ایران رای داده است. از نفوذ ایران در هند نگران نیست و زبان فارسی و تمدن ایرانی را جزئی از فرهنگ و تاریخ خود می داند. هند جایگاه روابط عمیق ایران و پاکستان را پذیرفته و روابط دو کشور را با مشکلات میان خود و پاکستان پیوند نمی زند پاکستان نیز به صورت مشابه جایگاه روابط هند و ایران را پذیرفته است و این یکی از نکات مهم در وضعیت روابط ایران نسبت به هند و پاکستان است. روابط هند با آمریکا بسیار گسترده و عمیق شده است حجم مبادلات دو کشور بیش از یکصد میلیارد دلار شده در حالیکه ۱۰ سال قبل فقط ۵ میلیارد دلار بود.  نقش آمریکا در منطقه آسیای جنوب شرقی و نیاز هند به آمریکا بگونه ای است که می تواند روی روابط هند با ایران تاثیر بگذارد. امریکا برای سرمایه گذاری در هند همواره بدنبال امتیاز گیری است و ایران یکی از موضوعات و چالش ها بر سر راه روابط استراتژیک دو کشور است . مشکل دیگری که هند دارد افکار داخلی بخشی از جامعه هند است.احزاب چپ گرا و کمونیست هند همواره مخالف نزدیک شدن هند به آمریکا و اسرائیل هستند تا جاییکه در ضدیت با غرب از برنامه هسته ای ایران حمایت کرده اند. افکار عمومی هند همواره از ایران با بزرگی یاد می کنند و غرب ستیزی ایران را ستایش می کنند. دولت هند و بخشی از احزاب سیاسی هند  از مواضع ایران در سوریه و عراق حمایت می کند و مخالف دخالت آمریکا در سوریه است زمانیکه بحث حمله آمریکا به سوریه بود دولت هند رسما دخالت غرب برای تغییر دولت اسد را مورد انتقاد قرار داد. هند و طالبان دشمن یکدیگر هستند و زمانیکه ائتلاف برای سرنگونی طالبان در سال ۲۰۰۱ شکل گرفت هند مواضع غرب  را در مورد افغانستان مورد تایید قرار داد و با ایران همسویی نمود و همواره در دو دهه گذشته در مورد افغانستان تقریبا با ایران همسو بوده است. بخش بزرگی از احزاب هند مخالف سرنگونی قذافی بود و اعتقاد داشت قذافی دیکتاتور است اما دشمنان او ارتجاع و تروریستهای مذهبی فرقه ای هستند که وضعیت آنارشیستی ایجاد خواهند کرد و این بر ضد مصالح هند است.

سیاستهای دولت ناریندا مودی

حزب هندویی بی جی پی که در انتخابات دو سال قبل برای اولین بار بسیار قدرتمند ظاهر شد و به تنهایی اکثریت قاطع کرسی های پارلمان را بدست آورد حزبی  هندوگرا هست و طرفداری رشد و شکوفایی فرهنگ هندو در جهان است، مودی هنگامیکه سر وزیر ایالت گجرات بود فعالیتهای بین المللی زیادی انجام می داد که چندان خوشایند دولت مرکزی نبود. از جمله مودی روابط اقتصادی گسترده ای با جهان خارج بخصوص ژاپن – چین و اسرائیل برقرار کرده بود. او با وعده سربلندی هند و هندوها در سراسر جهان و مقتدر کردن هند بقدرت رسید او الگوی تجارت پیشگی چین را مورد احترام قرار داده و تجارت با سراسر جهان و تولید در هند با سرمایه خارجی را مورد استقبال قرار داده است او سفرهای متعددی به کشورهای مختلف انجام داد و مورد استقبال ۲۵ میلیون هندی تبارهای خارج از هند قرار گرفت روابط با آمریکا را تعمیق نمود اهمیت زیادی به تعمیق روابط با همسایگان بی واسطه و آسیای شرقی داد هند می خواهد رسالت جهانی بر عهده گیرد و نقش یک ابرقدرت فعال را بازی کند هند هم اکنون در مبارزه با تروریزم همپیمان غرب است و در استقرار صلح جهانی مدعی است هند در سازمان های بین المللی از قبل فعال تر ظاهر شده و در گروه ۲۰ – گروه بریکس – اسه آن و سارک نقش راهبردی دارد و تلاشهای موفقیت آمیزی برای پذیرش  به عنوان عضو دایم شورای امنیت انجام داده است.

 علی رغم این که کشورهای عربی خلیج فارس و کشورهای اسلامی زمانی که آقای مودی به قدرت رسید، چندان استقبال نکردند؛ ولی مودی خیلی صریح اعلام کرد که با کشورهای اسلامی به خصوص کشورهای خلیج فارس و ایران رابطه دوستانه ای خواهد داشت. اولا بدلیل نیاز جغرافیایی و تاریخی دوم این که جمعیت شش میلیون نفری هندی هایی که در خلیج فارس کار می کنند و چیزی حدود هفتاد میلیارد دلار به طور سالانه برای هند درآمد کسب می کنند و سومین عامل هم بازار خوبی است که در خلیج فارس برای هندی ها وجود دارد، چه از نظر خرید انرژی و تامین انرژی و چه از نظر فروش محصولات کشاورزی هند. تقریبا همه کشورهای خلیج فارس خریدار عمده محصولات کشاورزی و غلات هند هستند و هند با کشورهای حاشیه خلیج فارس، حجم کل مبادلات تجاری که دارد، نزدیک به دو برابر بیشتر از کل اتحادیه اروپاست

اما دولت ها هم متوجه هستند که در میزان و سقف رابطه با کشورهای مسلمان مشکلات زیادی وجود دارد، موضوع مسلمانان، بی جی پی، آر اس اس و مسائل هندو ها و مسائل ایدئولوژیکی که هنوز بر این دو دولت به خصوص دولت مودی حاکم است و این ها موضوعاتی است که می تواند روابط کشورهای مسلمان را تحت تاثیر قرار دهد. به هر حال ماشین اقتصادی هند بسوی غرب در حرکت است ولی هند مایل است که رابطه با اسرائیل و آمریکا تاثیری بر کشورهای عربی و ایران  و روسیه نداشته باشد. روسیه نیز از موضوعاتی است که هند براحتی نمی تواند آنرا نادیه بگیرد و از رابطه با آن چشم پوشی کند تعادل میان روابط با روسیه و غرب نیز دور از ذهن هندی ها نیست.

نتیجه گیری

هند امروزه به یک قدرت بزرگ اقتصادی و کشوری صنعتی تبدیل شده است و ابزارهای لازم برای ایجاد نقش فعال و پویا در سطح جهانی را دارد. هند در بخش اعزام نیروهای حافظ صلح در مناطق بحران زده بیشترین نیروی اعزامی دارد و بر همین اساس مدعی است که نقش جهانی خود را بشکل مثبتی انجام می دهد در مبارزه با تروریزم بین الملل نیز ادعاهایی دارد بخصوص در افغانستان حضور فعالی دارد.  هند در سازمان های منطقه ای و بین المللی اقتصادی نقش فعالی دارد از جمله آنها می توان به G 20- ASEAN -BRICS – SAARC   و غیره اشاره کرد.

نبردهای آفریقایی


نسخه چاپی/همشهری آنلاین

قلم چاپ اندازه فونت

تاریخ : جمعه ۸ دی ۱۳۸۵ – ۲۰:۵۸:۲۹ کد مطلب:۱۲۱۰۶

سرویس خبری: جهان > آفریقا

نبردی دیگر از زنجیره نبردهای آفریقا

همشهری آنلاین- محمد عجم:
تشدید درگیری گروه‌های سومالی و هجوم ارتش اتیوپی با حمایت آمریکا به این کشور، سومالی را در راس اخبار رسانه‌ها قرار داده است.

قاره آفریقا منطقه نزاع های مستمر و پیچیده است و اخبار آن نیز کمتر در رسانه های جهانی بازتاب می یابد نبردهای منطقه دریاچه های بزرگ که در آستانه هزاره دوم ، ۷ کشور را درگیر نمود و جنگ و نسل کشی رواندا و بروندی و کنگو ، جنگ داخلی سودان و …. فهرست طولانی که خود آفریقایی ها معتقدند جهان ( سفید) آنها و مشکلاتشان را نادیده گرفته است.منطقه شاخ آفریقا فقیرترین منطقه است و سومالی در این منطقه وضع بدتری از همه دارد.

درسومالی هواداران تشکیلاتی مشهور به “محاکم شرعی”، از ‬اردیبهشت ماه سال جاری به دنبال درگیری با افراد مسلح دولت انتقالی (ائتلاف جنگ سالاران) مورد حمایت آمریکا، کنترل موگادیشو پایتخت این کشورو بخش وسیعی از مرکز و جنوب را بدست گرفتند ولی هفته گذشته در مقابل تهاجم مشترک نیروهای دولتی و ارتش اتیوپی ناچار مگادیشو پایتخت را ترک کردند به امید اینکه با رسیدن نیروهای کمکی جهادی از سراسر جهان اسلام مجددا علیه آنچه که ارتش کفر می نامند به نبرد بپردازند.

سومالی علی رغم اینکه چندین دولت خود خوانده دارد اما ۱۵ سال است که سرزمینی بدون دولت به حساب می آید. سازمان ملل ، اتحادیه آفریقا، اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی تا کنون تلاشهایی بی ثمری را برای برقراری دولتی فراگیر در سومالی بکار برده اند.

اتحادیه آفریقا در اجلاس خود در بانجول بر ادامه حمایت خود از دولت انتقالی و اعزام نیرو به سومالی تاکید نمود. رئیس اتحادیه آفریقا از جهانیان خواست که در این رابطه از مواضع اتحادیه آفریقا حمایت کنند.

محمد علی جدی نخست وزیر دولت انتقالی مکررا به جهانیان هشدار داده بود که القاعده پایگاههای مهمی در سومالی دارد و آنها قادرند سواحل وسیع سومالی و آبهای بین المللی را برای کشتی ها ناامن کنند.

همانطور که حمله به سفارتخانه های آمریکا در نایروبی و دارالسلام ۱۹۹۸ و انفجار هتل ساحلی مومباسا و شلیک بسوی هواپیمای اسرائیلی در کنیا نیز از سوی واحد سومالی القاعده هدایت شده است او اتحاد محاکم شرعی را متهم ساخت که در ائتلاف با القاعده هستند اتهامی که بارها از سوی رهبر محاکم شرعی تکذیب شده است.

اما از سوی دیگر در پیام صوتی بن لادن که چند ماه قبل منتشر شد وی حمایت ضمنی خود را از محاکم شرعی ابراز داشت و نسبت به اعزام نیروی چند ملیتی از سوی آمریکا، سازمان ملل و یا اتحادیه آفریقا به سرزمین سومالی، هشدار داد و تاکید کرد که این نیرو از هرکشوری که باشد در خدمت اهداف کفار صلیبی است و ما متعهد به نبرد با آنها هستیم .

بدنبال سقوط شهر جوهر و مگادیشو بدست ائتلاف ایتیوپی، تنظیم قاعده در عراق نیز از مسلمانان خواسته است که به حمایت محاکم شرعی بشتابند. سایت های اینترنتی نزدیک به اخوان المسلمین نیز مسلمانان را به جهاد علیه ایتیوپی فراخوانده است. فراخوانهایی از این قبیل می تواند سومالی را مرکزی برای حضور جهادی های سلفی نماید نیروهایی که از تجربه سالهای جهاد در افغانستان نیز برخوردارند.

از سوی دیگر آمریکا نیز به شدت به نیروهای موسوم به ” اتحاد محاکم شرعی” که قدرت را هنوز در بخش های وسیعی از سومالی در اختیار دارند مشکوک است و آنها را عوامل القاعده می داند و معتقد است که سومالی به سومالستان (مشابه افغانستان طالبان) تبدیل خواهد شد.

شیخ شریف شیخ احمد،رهبر این اتحاد هرگونه ارتباط با القاعده را تکذیب می کند اما آمریکا که خاطرات تحقیر آمیز سال ۱۹۹۲ در سومالی را دارند بخوبی آگاه هستند که سومالی می تواند به لانه القاعده تبدیل شده و خطر ساز شود.

دولت آمریکا “شیخ حسن ظهیر آویس” یکی از رهبران محاکم شرعی را از سال ۲۰۰۱ در فهرست اعضای تحت تعقیب القاعده قرار داه است. بوش ضمن هشدار به رهبران اتحاد محاکم اسلامی یاد آوری کرده است که اجازه نخواهد داد افغانستان (طالب استان) دیگری شکل بگیرد.

پرندر گاست، مشاوربیل کلینتون رئیس‌ جمهوری اسبق آمریکا نیز شرایط کنونى سومالى را با شرایط افغانستان در سال‌ هاى پایانى دهه ۹۰ میلادی شبیه دانسته ، یعنى در همان زمان که افغانستان تحت حکومت طالبان به اردوگاه آموزش نظامى و جذب نیروى جدید شبکه القاعده تبدیل شده بود.

وی مسئولان سه دولت پیشین آمریکا را متهم کرده است که کارى در جهت بازسازى دولت سومالی انجام ندادند بنظر او تمام مشخصه های افغانستان طالبان هم اکنون در سومالی وجود دارد فقر، زندگی قبیله ای ، بی سوادی ، هرج ومرج ، درگیری‌ های داخلی و عدم وجود دولت مرکزی ، از جمله عواملی است که امنیت و آرامش را در این کشور از بین برده ‌است. درگیری ‌های شبه ‌نظامیان مسلح و قوای دولتی تاکنون موجب خروج و آوارگی بسیاری از مردم به ستوه آمده در این کشور شده ‌است چنین محیطی فضای مطلوب برای رشد القاعده است.

درجریان جنگ داخلی در سومالی که از سال ‪ ۱۹۹۱‬آغاز شده است، تاکنون ‪ ۳۰۰‬ تا ۵۰۰‬ هزار نفر کشته شده اند. درگیری در سومالی از ‪ ۱۵‬سال پیش یعنی زمانی که جنگ سالاران این کشور ” محمد زیادباره” دیکتاتور سومالی را سرنگون ساختند، آغاز شد.

در آن زمان عرب های برگشته از افغانستان ، نقش بارزی در خروج نیروهای آمریکایی از سومالی داشتند. از آن زمان تا کنون نظام سیاسی حاکم بر سومالی دولت موقت انتقالی بود که از ائتلاف چند گروه از جنگ سالاران تشکیل شده بود.

در سال ۱۹۹۳ تقریبا تمامی اعضا و کارکنان سفارت خانه های خارجی از جمله سفارت ج .ا. ایران مگادیشو را ترک نموده و تا کنون خبری از بازگشایی سفارتخانه وجود ندارد.

سومالی کشوری قبیله ای است و علی رغم اینکه سواحل طولانی و سرزمین های حاصلخیز و مستعد برای دامپروری و کشاورزی دارد اما کشوری فقر زده است و می توان گفت بزرگترین سرزمین بی دولت در کره خاکی است.

جمعیت ‪ ۱۰‬میلیون نفری آن بیشتر وابسته به قبائل هستند سومالی از قدیم سرزمین مهاجران متنوع بوده است ، عرب ، ایرانی، هندی ، و اروپاییان از جمله ساکنان این کشور هستند که از ۱۸ منطقه ( استان) تشکیل شده است.

جغرافیدانان مسلمان منطقه امروزی سومالی و ایتیوپی را حبشه می نامیدند. سومالی و اتیوپی در خصوص منطقه اجادین اختلاف مرزی دارند که در سال ۱۹۷۷ به نبردی شدید و شکست سومالی منجر شد. آمریکا تلاش می کند از طریق ایتیوپی بر اتحاد محاکم اسلامی اعمال فشار نماید. اتیوپی یگانهایی از ارتش خود را وارد شهر بیداوه در جنوب غرب سومالی نموده است.

مشکل عمده دیگر سومالی ، جمهوری سومالی‌لند است که قبایل پنج استان شمالی سومالی از ۱۹۹۱ برای خود دولتی بوجود آورده و از کشور سومالی جدا شده اند. پایتخت سومالی‌لند هارگیسا است. هنوز هیچ کشوری منطقه جدا شده سومالی‌لند را به رسمیت نشناخته است.
تاکنون رسما هیچ کشوری دولت جدید اتحاد محاکم را نیز برسمیت نشناخته است.

در سال ۱۸۸۴، انگلیس قسمتی از سومالی را تحت‏الحمایه خود کرد و ۵ سال بعد، ایتالیا نیز قسمت‏های دیگری از آن را به مستعمره خود تبدیل نمود. در این میان قیامِ محمدبن عبداللَّه حسان بر ضد انگلیسی‏ها که از سال ۱۹۰۱ تا ۱۹۲۰ طول کشید به جایی نرسید.

سازمان ملل متحد در سال ۱۹۵۰ از ایتالیا درخواست کرد. زمینه استقلال سومالی را فراهم کند. در ۲۶ ژوئن سال ۱۹۶۰، سومالی استقلال خود را از انگلستان، و در اول ژوئیه ۱۹۶۰م از ایتالیا اعلام نمود. این کشور که به شکل عدد ۷ است با بیش از ۶۳۷ هزار کیلومتر مربع مساحت، جمعیتی حدود ۱۰ میلیونی دارد که تقریبا همگی پیرو آیین اسلام هستند.

محاکم شرعی
تاریخ تاسیس “محاکم الشرعی” در سومالی به سالهای ۱۹۹۱ و۱۹۹۷ ، برمی گردد که در إثر سقوط نظام زیاد باره ، هرج و مرج در همه جا حاکم شده بود.در آن زمان الشیخ محمد معلم حسن با همکاری شیوخ قبائل، یک دادگاه إسلامی در منطقه (طوطیجلی) جنوب مگادیشو،برپا نمود اما این دادگاه بدلیل مخالفت جنرال محمد فرح عیدید، که بر جنوب مگادیشو تسلط داشت نتوانست کاری از پیش ببرد.

در اوایل سال ۱۹۹۴ اولین دادگاه اسلامی عشایری شمال مگادیشو برپا شد ، وشیخ علی محمود طیری ریاست آن را برعهده گرفت. این دادگاه میلیشا های مسلحی را نیز به عنوان بازوی اجرایی خود بکار گرفت که نام “الخیاله” داشتند. این دادگاه موفق شد امنیت را در منطقه شمالی برقرار و دایره نفوذ خود را گسترش دهد.

۱۹۹۷ تعداد این گونه دادگاهها گسترش یافت شیخ حسن طاهر أویس عضو مؤسس محکمه “إفک حلنی” می گوید استقبال مردم از محاکم عامل پیشرفت آن بود . در هر منطقه دادگاه اسلامی تشکیل شد و رهبری آن را عالمی دینی برعهده گرفت

محاکم از برگزاری کنفرانس صلح سومالی توسط سازمان کنفرانس اسلامی در “عرتا” جیبوتی سال ۲۰۰۰، حمایت نمود و نمایندگانی را به اجلاس فرستاد و از عبدی قاسم صلاد حسن که از سوی کنفرانس به عنوان رئیس جمهوری انتقالی برگزیده شد حمایت نمود.

در سال ۲۰۰۵ “المجلس الأعلى لاتحاد المحاکم الإسلامیه” شورای عالی اتحاد دادگاههای اسلامی به ریاست شیخ شریف احمد تا سیس شد. شیخ شریف شیخ أحمد، بعد از سقوط حکومت صلاد حسن نقش بارزی در استقرار امنیت بازی کرد. دادگاههای اسلامی در مورد جنایتکاران احکام سنگ سار و اعدام و شلاق را در دیدگان همگانی اجرا نمود و این در دل اشرار ترس ایجاد کرد.

از ماه فوریه جنگ بین شبه نظامیان دادگاهها و جنگ سالاران در گرفت که در نهایت به پیروزی دادگاههای اسلامی منجر شد.

شیخ شریف قبلا در در ماه  ژوئیه گذشته در واکنش به اظهارات آمریکا ، بوش را بزرگترین تروریست جهان نامید و وعده داد که در صورت حمله اتیوپی یا آمریکا پوزه آنها را به حاک بمالد.

آمریکا همچنین ضمن مخالفت با قطعنامه ای که نماینده قطر در شورای امنیت برای خروج فوری نیروهای اتیوپی ارایه نموده بود حمایت تلویحی حود را از اتیوپی اظهار داشت.

تاریخچه پیکار بین سومالی و اتیوپی
در سال ۱۹۶۰ سومالی از تعیین مرزهای مشترک با ایتیوپی که ۱۶۰ کیلومتر مربع را در برمی گیرد خودداری نمود. ۱۹۶۴ نبردی بین دو کشور بر سر منطقه اوگادن که عموما سومالیایی هستند در گرفت.

۱۹۷۷-۷۸ در نبرد میان دو کشور بر سر همان منطقه ، اتیوپی برخوردار از کمک شوروی سومالی را شدیدا شکست داد . ۱۹۸۸ قرارداد صلح و برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور.
– ۱۹۹۱ آغاز جنگ داخلی سومالی
– ۱۹۹۶ اولین نبرد ارتش اتیوپی و اسلام گرایان سومالی
– ژوئیه ۲۰۰۶ محاکم اسلامی مگادیشو را تصرف کردند.
– ۱۲ دسامبر محاکم اسلامی به اتیوپی اولتیمام یک هفته ای دادند تا ارتش خود را از مناطق سومالی خارج کند
– ۲۴ دسامبر نخست وزیر اتیوپی به محاکم اسلامی اعان جنگ داد.
– ۲۶ دسامبر ارتش اتیوپی ۶ شهر سومالی را تصرف نمود.
– ۲۷ دسامبر با تصرف مگادیشو – دولت موقت اعلان نموده است که ارتش اتیوپی به دعوت آن دولت وارد مگادیشو شده و دیگر چیزی بنام محاکم اسلامی وجود ندارد .

در این نبردها علاوه بر محاکم اسلامی ۸۰۰۰ نفر ارتش اتیوپی و ۶۰۰۰ نفر از میلیشیای موسوم به پونتلند وابسته به یوسف احمد و دولت انتقالی سومالی شرکت داشتند تا کنون ۳ هزار نفر از طرفین کشته شده اند.

بقا و پایداری هر جامعه به سیستم قضایی آن است.

رئیس دیوان عالی ایالت بلوچستان پاکستان :

پاکستان متعهد به ریشه کن کردن ترور و خشونت است

دیدار استاندار خراسان رضوی با پاکستان
شناسهٔ خبر: ۳۸۸۱۱۱۰ –

مشهد ـ رئیس دیوان عالی ایالت بلوچستان پاکستان گفت: کشورم متعهد به ریشه کن کردن خشونت و ترور است و در این راستا باید همکاری ها توسعه یابد.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از پایگاه اطلاع رسانی استانداری خراسان رضوی، محمد نور مسکانزی در دیدار با استاندار خراسان رضوی در مشهد اظهار کرد: گروهک های تروریستی همچون داعش با سوء استفاده از افکار مردم، نام مقدس مسلمان را بر خود نهاده اند و اذهان مردم دنیا را مغشوش می کنند.

وی اظهار کرد: جهان اسلام باید این هرج و مرج ها را ریشه یابی کند و با تقویت همبستگی ها در راستای تحکیم روابط مسلمانان اقدام کند.

رئیس دیوان عالی ایالت بلوچستان پاکستان با بیان اینکه اسلام در یک کلمه یعنی عدالت، افزود: شکی نیست که اقدامات فرهنگی نیاز امروز جامعه است ولی بقا و پایداری هر جامعه به سیستم قضایی آن است.

وی از تبادل تجارب و هیات های قضایی استقبال و عنوان کرد: با توجه به اشتراکات، مرز مشترک و حضور اتباع دو کشور در جمهوری اسلامی ایران و پاکستان، آشنایی با سیستم قضایی دو کشور ضروری است.

علیرضا رشیدیان، استاندار خراسان رضوی هم در این دیدار گفت: استقلال دستگاه قضایی در جمهوری اسلامی ایران و نیز پاکستان سهم به سزایی در مدیریت و تاثیرگذاری در مقابله با حوادث و استقرار عدالت دارد.

وی افزود: در شرایطی که گروه های تکفیری و تروریستی با اقدامات ضد انسانی خود سعی در ارائه چهره ای خشن و غیر واقعی از اسلام دارند، ظهور و بروز عدالت راستین، نقش مهمی در خنثی کردن توطئه های آنان دارد.

رشیدیان با تاکید بر لزوم همکاری های حقوقدانان مسلمان در راستای معرفی مکتب حقوقی اسلام، گفت: انتخاب مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام فرصت مناسبی برای تحقق این مهم است.

وی تبادل هیات های قضایی، نشست های تخصصی و مشترک بین دو کشور را زمینه ساز تبادل تجارب موفق و تقویت همکاری ها در حوزه های حقوقی دانست و بر استمرار آن تاکید کرد.

استاندار خراسان رضوی با یادآوری سطح مطلوب روابط دو کشور، اظهار کرد: این روابط همواره بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل استوار بوده و ما پاکستان را دوست نزدیک خود می‌دانیم.

وی مزیت‌های منحصر به فرد استان را یادآور شد و گفت: خراسان رضوی به لحاظ جمعیت و وسعت جزو استان‌های مهم و پهناور کشور به شمار می‌رود و با اقتصادی قوی دارای ظرفیت‌های فراوانی در حوزه‌های گردشگری، صنعت، معدن و کشاورزی است.

رشیدیان از وجود بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) به عنوان عظیم‌ترین ظرفیت فرهنگی کشور یاد کرد و گفت: مشهد مقدس خاستگاه شیعیان جهان و کانون توجه مشتاقان اهل بیت عصمت و طهارت(‌ع) است و این فرصت مهم باعث شده که استان سالانه پذیرای حدود ۲۷ میلیون زائر از اقصی نقاط ایران و جهان باشد که دو میلیون نفر آن‌ها را زائران خارجی تشکیل می دهند.

وی با تقدیر از پیگیری موضوع تردد ایمن زائران پاکستانی، افزود: تامین امنیت مرز مشترک و جلوگیری از تحرکات گروهک های تروریستی در مناطق مرزی با جدیت از سوی این کشور دنبال شده و خوشبختانه شاهد کاهش این گونه فعالیت ها هستیم.

استاندار خراسان رضوی با بیان اینکه مرزهای دو کشور همواره مرز صلح و دوستی بوده بر تقویت وحدت بین دو کشور و تمرکز مبارزه همه جانبه با گروه های افراطی و تروریستی تاکید کرد.

وی گفت: تحولات اخیر در منطقه ضرورت تمرکز خاص و همکاری های مشترک در مقابله با فعالیت های تروریستی را بیش از پیش افزایش می دهد.

رشیدیان افزود: با توجه به سابقه همکاری های گذشته دستگاه های امنیتی دو طرف، امروز ضرورت دارد این همراهی و همکاری بیش از پیش رشد یابد.

وی با تاکید بر این که افراطی گری یک پدیده ی وارداتی است خاطر نشان کرد: باید با تقویت همبستگی، این بلا را از جهان اسلام دور کنیم.

گفتنی است رئیس دیوان عالی ایالت بلوچستان پاکستان در سفر به مشهد با مقامات قضایی استان خراسان رضوی دیدار و گفت و گو کرد و از بناهای تاریخی این شهر نیز دیدن کرد.


آشنایی با اندیشکده های ایران و جهان :۵- مرکز بین المللی مطالعات صلح

اهمیت موسسات مطالعاتی در دهکده جهانی

پژوهش مجله دریای پارس.


شماره ۵  معرفی مرکز بین المللی مطالعات صلح

مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC، سازمانی غیر دولتی و غیر انتفاعی است که دفاترش در خاورمیانه و اروپا واقع است.

الویتهای  در شرایط فعلی، بررسی و تحقیق مسائل و مشکلات صلح و امنیت در مناطق بحران خیز جهان، نظیر خاورمیانه بزرگ است.

نام مجله علمی ما “دیپلماسی صلح عادلانه” است.

نام انتشارات : انتشارات مرکز بین المللی مطالعات صلح.

رئیس مرکز بین المللی مطالعات صلح: دکتر سید سلمان صفوی.

این مرکز اهداف زیر را دنبال می نماید :

شناخت شرایط سیاسی و امنیتی محیط پیرامونی ایران

بررسی کنشها و واکنشهای متقابل میان ایران با خاور میانه، اروپا، و آمریکا

شناخت روابط سیاسی اقتصادی جهان اسلام و غرب

شناخت سیاست و اقتصاد بین المللی در خاورمیانه بزرگ

شناخت علمی یکایک کشور های خاورمیانه بزرگ

برقراری ارتباط نزدیک باسایر مراکز مطالعاتی در داخلی

برقراری ارتباط نزدیک با سایر مراکز مطالعاتی درخارج از کشور

دعوت به گفتگوی نخبگان جهانی با یکدیگر

دعوت گفتگوی نخبگان و سازمانهای بین المللی.

زمینه سازی برای گفتگوهایی براساس رعایت احترام طرفین مذاکره، بین ملتها و دولتهای معارض و رقیب

برگزاری کنفرانسها و میز گردهای علمی پیرامون مشکلات منطقه ای و جهانی و راه حلهای آن

انتشار تحقیقات علمی مطالعات صلح و امنیت و دیپلماسی در قالب کتاب ،

مجله، گزارش ویژه، و وب سایت   دوازدهمین شماره مجله دیپلماسی صلح عادلانه زمستان ۱۳۹۴ منتشر شد

دوازدهمین شماره مجله دیپلماسی صلح عادلانه زمستان ۱۳۹۴

ولویتهای سیاست خارجی بریتانیا و شورای همکاری خلیج فارس –

مرکز بین المللی مطالعات صلح- IPSC

کان الناس امه واحده. مردم در آغاز امت واحد بودند. (قرآن کریم،۰۲٫۲۱۳).

در تاریخ تمدن بشر، صلح “وضع اولی” و جنگ “وضع عارضی” است. صلح؛ زیبا، مهربان و سازنده، اما جنگ؛ وحشتناک، بی رحم و ویرانگر است. متاسفانه جنگ، شاکله بخش مهمی از تاریخ قرن بیستم و نماد آغاز دهه اول قرن ۲۱ است. همچنان که تاریخ معاصر روابط بین الملل نشان داده، به خصوص در خاورمیانه و آسیای مرکزی، جنگ مشکل گشا و سازنده نیست؛ بلکه مشکل آفرین، ریشه استمرار خشونت، بی ثباتی و نا امنی است.

جنگ، راه حل اختلافات دولتها و ملتها نیست؛ با صلح مبتنی بر عدالت می توان به حل پایدار اختلافات دست یافت. دیپلماسی و گفتگوهای سازنده با در نظر گرفتن حقوق طرفین، تنها طریق دست یابی به برقراری صلح، ثبات و امنیت جهانی است. هدف ما، تغییر روابط بین الملل با مشارکت فعال ملتها بر اساس صلح عادلانه است.

به عنوان بخشی از شبکه جهانی نخبگان، قادر به ایفای نقش مهم و سازنده جهت ایجاد تفاهم، گفتگو و کاهش مشکلات جهانی هستیم و قصد آن داریم که مستقل از دولتها، با درک واقع بینانه ملتها و دولتها از یکدیگر، از طریق گفتگوهای صادقانه، سازنده و روشن، راهکارهایی جهت همکاری های مثبت و عادلانه بین ملتهای جهان فراهم آید.

اصول برقراری صلح پایدار :
۱٫ عدالت بین کشورهای جنوب و شمال.

۲٫ احترام متقابل فیما بین ملتها و دولتها و دولتها.

۳٫ رعایت منافع مشروع طرفین ذینفع.

۴٫ بین المللی اندیشیدن و عمل کردن در مقابل ملی گرایی افراطی.

۵٫ فهم عینی از واقعیت های جهان.

۶٫ رعایت کردن حقوق بشر واصول دمکراسی.

۷٫ پذیرفتن و حرکت کردن بسوی نابود کردن سلاح های کشتار دسته جمعی در جهان.

الویتهای ما در شرایط فعلی، بررسی مسائل و مشکلات مناطق بحران خیز جهان، نظیر خاورمیانه، خلیج فارس و آسیای مرکزی است.

ابزار ما برای کمک به صلح جهانی عبارتند از:

۱٫ دعوت به گفتگوی نخبگان جهانی با یکدیگر.

۲٫ گفتگوی نخبگان و سازمانهای بین المللی.

۳٫ زمینه سازی برای گفتگوهایی براساس رعایت احترام طرفین مذاکره، بین دولتهای معارض و رقیب.

۴٫ برگزاری کنفرانسهای علمی پیرامون مشکلات منطقه ای و جهانی و راه حلهای آن.

۵٫ انتشار تحقیقات علمی مطالعات صلح در قالب کتاب و مجله.

۶٫ تعلیم بین المللی فرهنگ گفتگو، تفاهم، مصالحه، عدالت، آزادی و معنویت.

ما سازمانی غیر دولتی و غیر انتفاعی هستیم. دفاتر ما در خاورمیانه و اروپا واقع است.

رئیس مرکز بین المللی مطالعات صلح قهرمان صفوی است

سید قهرمان صفوی (معروف به سید سلمان صفوی) مولوی‌شناس و نویسنده، از بنیانگذاران گروه توحیدی صف در دوران حکومت پهلوی، یکی از بنیانگذاران و فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اصفهان تا سال ۱۳۶۱، رئیس فعلی آکادمی مطالعات ایرانی لندن، مدیر مرکز بین‌المللی مطالعات صلح و دستیار پژوهش در دانشکده مطالعات مشرق‌زمین و آفریقا SOAS در لندن است. او همچنین برادر سید رحیم صفوی است.

قهرمان صفوی یکی از بنیانگذاران و سردبیر کنونی نشریه Transcendent Philosophy Journal (فلسفه متعالی) و سرویراستار دانشنامه فرهنگ مکتوب عرفان و تصوف است. صفوی در انتخابات مجلس هشتم نامزد شد و مورد حمایت برخی احزاب اصلاح طلب از جمله حزب اعتماد ملی قرار گرفت.


مطالعه بیشتر در مورد اندیشکده های مهم

اهمیت موسسات مطالعاتی در دهکده جهانی.


ساختار گروه های مطالعاتی در هند :هند مقام چهارم دنیا


بررسی موسسه ها اندیشگاههای پژوهشی مطالعاتی . اندیشگاههای مهم هند.اتاق فکر – محفل فکر – اندیشکده



پیامدها و آینده حضور ناتو  در خلیج فارس – گفتگو با دکتر محمد عجم

پیامدها و آینده حضور ناتو در خلیج فارس

کارشناس مسائل ژئوپلتیک

پیامدها و آینده حضور ناتو  در خلیج فارس – گفتگو با دکتر محمد عجم

در یک دهه گذشته کشورهای ناتو توجه ویژه ای به منطقه خلیج فارس کرده است. در این میان برای بررسی بیشتر حضور ناتو و آینده حضور نظامی گسترده ناتو در خلیج فارس و تاثیرات امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی در منطقه گفتگویی داشته ایم:

واژگان کلیدی: پیامدها حضور ناتو  در خلیج فارس، آینده،  ناتو ، خلیج فارس، خلیج فارس

مرکز بین المللی مطالعات صلح:

علل توجه  اخیر کشورهای عضو ناتو به خلیج فارس در چه عواملی است؟

 باید بگوییم که درچند ماه گذشته خلیج فارس مورد توجه زیاد ناتو قرار نگرفته ، بلکه توجه آنها قدیمی است . اما عواملی موجب گردید که در طول سالهای گذشته توجه ویژه  و استقرار آنها در  منطقه خلیج فارس با تعلل روبرو شد اولا ناتو در سال ۱۹۴۹۹ در آغاز جنگ سرد بخاطر دفاع از کشورهای اروپایی در مقابل گسترش و یا تهدید کمونیزم ایجاد شد. اما  ناتو  بعد از سپتامبر ۲۰۰۱ تمام اهداف و تمرکز خود را بر روی مبارزه با تروریسم قرار داده است و از همان زمان هم به فکر ایجاد پایگاه هایی خارج از مرزهای سنتی خود بود و توجه ویژه ای هم به خلیج فارس داشت. امروزه تهدید ایران و نفوذایران در ادبیات نظامی گری ناتو جای نفوذ و تهدید کمونیزم  را گرفته است حتی ناتو ادبیات ضد روسی را هم زیاد دامن نمی زند بیشتر روی  دو موضوع کلان فلسفه و ادبیات رسانه ها را تنظیم کرده است اول : ضد تروریزم  دوم ” خطر ایران”  تمرکز کرده است، زیرا با این دو واژه یا مفهوم راحت تر می تواند اجماع ایجاد کند و  پول و ثروت حکام خلیج فارس را جذب کند  اما در ورای این دو موضوع اهداف بسیار والاتری دارد. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس دستکم ۱۲۰۰ میلیارد دلار سالانه سلاح می خرند که تقریبا تمامی آن از سوی  کشورهای عضو ناتو تامین می شود. عربستان به تنهایی  هفتاد میلیارددلار خرید نظامی دارد. یعنی فراتر از چین .


مرکز بین المللی مطالعات صلح:

حضور بسیار گسترده تر ناتو و آینده حضور نظامی گسترده ناتو در خلیج فارس چه تاثیرات امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی در منطقه خواهد گذاشت؟

تاثیرات بسیار زیادی خواهد گذاشت. حضور گسترده ناتو  و کشورهای عضو ناتو  در خلیج فارس از سوی ایران به عنوان یک حضور استعماری و برای غارت منابع طبیعی این کشورها و ایجاد جو دشمنی و نا امنی  قلمداد می شود به نوعی حضور این کشورها و پایگاه های آنها نشانگر تهدید و برای ایجاد بازار گرمی سلاح و مسابقه ی تسلیحاتی است و تنش را افزایش می دهد. ایران هم برای توازن قوا در مقابل خرید انبوه تسلیحات کشورهای شورای همکاری خلیج فارس،  ناچار است که به سیاست های دفاعی و به سیاست مسلح شدن هر چه بیشتر روی بیاورد. این مسابقه تسلیحاتی در خلیج فارس به ضرر همه کشورهای منطقه است. چون کشورها را از  توجه به سیاست های سازندگی و شکوفایی اقتصادی باز می دارد و اقتصاد این کشورها را کند می کند. در حال حاضر  همه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در یک مسابقه خرید انواع سلاح های مدرن  هستند، یا به عبارتی در شرایط صلح مسلح هستند. این ذخیره سازی انبوه  انواع سلاح های مدرن می تواند آینده خطرناکی داشته باشد. به خصوص این که این کشورها هم  در درون خود منازعات بر سر جانشینی و رقابت در کسب قدرت دارند  و هم  خود کشورها با یکدیگر منازعات مرزی دارند. از سوی دیگر  با کشورهای غیر عربی  نیز دارای منازعاتی هستند. مثلا امارات که با ایران بر سر جزایر سه گانه ادعاهایی را مطرح می کند. این ادعا ها می تواند به تنش و در نهایت با بی تدبیری یکی از طرف ها به جنگ منجر شود. منطقه خاورمیانه که خلیج فارس هم جزء آن است، متاسفانه منطقه ی تناقض‌ها، تضادها، بدبینی ها، سوء ظن ها و تعارفات است. در همان حالی که کشورهای عربی در زیر یک سقف تشکیل جلسه می دهند، در بیرون جلسه با هم اختلاف دارند. ما قبلا در منطقه ی خاورمیانه یک اختلاف بسیار بزرگ داشتیم که معمولا تحلیل گران به آن اختلاف یا منازعه عربی- اسرائیلی می گفتند. بعدها منازعه ی دیگری به نام منازعه عربی- عربی نیز ایجاد شد. بعد از انقلاب اسلامی ایران منازعه عربی- ایرانی (فارسی) هم به آن اضافه شد. بعدها منازعه و اختلاف شیعه و سنی هم ایجاد شد. الان  منازعه سنی – سنی هم  ایجاد شده است. در کشورهایی مثل مصر اختلافات مسیحی- اسلامی هم وجود دارد. در حال حاضر هم اختلاف عربی- کردی هم داریم.  منازعه عربی اسرائیلی بکلی به حاشیه رفته است اسرائیل از مسلح شدن کشورهای عربی ترسی ندارد بلکه آنها را تشویق هم می کند چون احساس می کندبا شرایط فعلی خاورمیانه  اعراب نه اکنون  و نه در آینده  خطری برای  موجودیت اسرائیل نیست . می بینید که انواع مختلف  منازعات را در خاورمیانه داریم. در واقع منطقه ای که چنین منازعاتی را در درون خود دارد می تواند آبستن حوادث باشد. می تواند مانند بشکه باروت عمل کند حداقل یکبار و در بحران سوریه  این ظرفیت بحران سازی، کارایی  خود را نشان داده است موج بحران به هر طرفی که برود ظرفیت تخریبی زیادی دارد بخشی از ظرفیت بحران سازی در منطقه ناشی از انبوه دلارهای نفتی است.

 به طور قطع و یقین ایران نباید سیاست خوش بینی به این منطقه داشته باشد و ناچار است که در مقابل مسلح شدن این کشورها دست از مسلح شدن خود نکشد، اکنون  که این کشورها دشمنی خود را با ایران بطور شفاف  آشکار کرده اند ایران ناچار است  سیاست های دفاعی و تسلیحاتی خود را به بهترین نحو پیش ببرد.

مسابقه بدبینی و نظامی گری در منطقه خلیج فارس موجب شده است که خلیج فارس به یک دریای بحران ساز  تبدیل شود و بجای رشد و شکوفایی تجاری به انبار سلاح تبدیل شده است که آگاهان سیاسی آنرا برای آینده منطقه خطرناک می دانند. آینده منطقه ممکن است که به ناآرامی ها یا مشکلاتی یا برخوردها و تنش هایی منجر شود که مدیریت آن خیلی سخت باشد. حداقل آن این است که ممکن است یک جنگ روانی را ایجاد کند، که خود این جنگ روانی مشکلات زیادی را برای آینده کشورها خواهد داشت. در منطقه خلیج فارس هندیها چینی ها و خیلی از کشورها سرمایه گذاری دارند و سرمایه گذاری این کشورها هم به خطر خواهد افتاد و هندی ها و چینی هم در صورت بروز بحران به منطقه کشیده خواهند شد .

مرکز بین المللی مطالعات صلح: حضور ناتو در خلیج فارس چه تاثیرات امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی برای منافع ایران دارد؟

توجیه کشورهای عربی این است که آنها بخاطر تهدیدات و خطر  ایران  به انبار کردن سلاح های پیشرفته و سیستم های دفاع موشکی و غیره و یا انواع موشک ها روی آوردند، و  معقتد بودند که ایران اتمی خطری متوجه منطقه می کند که باید جلو آن ایستاد. در حال حاضر که ایران برجام را امضا کرده است و رسما و عملا نشان داده است که به دنبال تهدید اتمی نیست و بدنبال اثبات این بوده است که برنامه هسته ای ایران هیچ کشوری را تهدید نمی کند، بلکه می تواند در خدمت کشورهای منطقه باشد؛ انتظار می رفت که کشورهای عربی دست از خصومت و ایران هراسی بیشتر بکشند. ولی متاسفانه آنها بعد از همه این حسن نیت هایی که ایران نشان داده است، بیشتر به نظامی گری روی آوردند. مثلا کویت درحال حاضر قرارداد همکاری با پیمان ناتو امضا کرده است. انگلیسی ها در بحرین و امارات متحده پایگاه دارد. ترزا می نخست وزیر انگلیس در سفر اخیر به منطقه گفت که به منظور تقویت امنیت کشورهای منطقه خلیج فارس از “یک مشارکت امنیتی” حمایت می‌کند که شامل سرمایه‌گذاری دفاعی و آموزش نظامی در بحرین و اردن هم بشود. ترکیه عضو دیگر ناتو یک پایگاه چند منظوره درقطر دارد. اکنون  امریکا پایگاه های متعددی در کشورهای حاشیه خلیج فارس دارد. ناوگان پنجم دریای امریکا در بحرین مستقر هست.  چیزی حدودی شصت پایگاه و مقر از سوی کشورهای عضو ناتو و امریکا و کشورهای بزرگ عضو ناتو در اطراف ایران وجود دارد و این یک خطر و تهدید جدی نه تنها برای ایران بلکه برای صلح جهانی است. تمام هم و غم ایران باید در این موضوع متمرکز شود که چگونه می توان خاورمیانه را عاری از سلاح های کشتار جمعی و عاری از خشونت و تهدید و بدبینی کرد. چگونه می شود درخاورمیانه و خلیج فارس اعتمادسازی  کرد و جو بدبینی و توهم توطئه  و ترس از یکدیگر بخصوص ایران  هراسی را از بین برد.  حکام کشورهای عربی در یک توهم عجیبی بسر می برند و احساس تهدید و ترس دایمی از ایران دارند این توهم ترس باعث شده که برای ایجاد جو روانی  احساس امنیت  به سوی مسابقه‌ی تسلیحاتی و دعوت از ناتو و قدرتهای استعماری  روی آورند. حضور ناتو در منطقه به ایران هراسی بیشتر دامن می زند زیرا حکام کشورهای عربی با تکیه بر ناتو به خود جرات می دهند  بیشتر علیه ایران جنجال ایجاد کنند و  فضای مخربی را ایجاد کنند. و این جنجال سازی های کاذب می تواند تسلسل  و یا دایره ای از بی اعتمادی و تخریب را موجب شود.

مرکز بین المللی مطالعات صلح: آینده حضور ناتو در خلیج فارس چگونه خواهد بود؟ سناریوهای مورد نظر در این حوزه چیست؟

درباره آینده حضور ناتو در خلیج فارس سه احتمال قابل  طرح است: ممکن است  حضور آنها افزایش پیدا  کند و یا ممکن است حضور آنها کاهش پیدا کند و یا این که به طور کامل از خلیج فارس خارج خواهند شد. هر کدام از این سه سناریو محتمل است اما این که ما تصور کنیم که ناتو از خلیج فارس خارج خواهد شد و یا حضور خود را در این منطقه کاهش خواهد داد، این موضوع بسیار بعید به نظر می رسد. این منطقه، منطقه‌ی بدبینی هاست و کشورها به هم بدبین هستند. این بدبینی در حال حاضر بین کشورهای عربی شورای همکاری خلیج فارس و ایران و متحدینش مثل عراق و سوریه ظهور علنی پیدا کرده است قبلا مخفی و پوشیده تر بود. اما دعواهای عربی- عربی بسیار عمیق تر از دعوا و یا منازعه عربی- فارسی است. یعنی در آینده ممکن است تغییراتی پیدا شود. فرض کنید که ایران سیاست هایی را اتخاذ کند و توهم ترس عربها ازایران به صفر برسد متعاقب آن  در این کشورها می تواند منازعات درون عربی بروز کند و بین خود آنها جنگ و درگیری ایجاد شود. کما این که خیلی ها در ایران معتقد بودند  که ما نباید در مقابل همسایگان و رقبا و بخصوص دشمن،  چهره‌ی ترسویی از خود نشان دهیم.  چون اگر ایران چهره ترسویی از خود بروز بدهد، دشمن وقیح تر و گستاخ تر می شود. بنابراین همیشه باید چهره تهاجمی داشت و هیچ کوتاه نیامد. یعنی آنها اگر یک قدم در جهت خشونت بر می دارند و تهدید می کند، ایران نیز باید چندین قدم بردارد. اما این سیاست منجر به اعتماد سازی نشده است و نتوانسته است، خلیج فارس را به دریای آرامش و صلح تبدیل کند. بلکه همسایه های عرب را وحشت زده تر کرده است. چون آنها کشورهای کوچکی هستند و توان دفاعی لازم را  ندارند لذا به طور طبیعی و روانی دچار وحشت از ایران می شوند. وقتی کشوری مثل بحرین ایران را تهدید می کند اصولا کسی در ایران توجهی به این تهدید نمی کند. چون بحرین کشوری نیست که قادر باشد ایران را عملا تهدید کند.  ایران از تهدید کشورهای مثل عربستان هم ترسی ندارد. چون ایران به خود اعتماد کافی دارد که قادر است از خود در مقابل همه کشورهای خلیج فارس بلکه در مقابل همه متحدین آنها دفاع کند. ایران ترسی از اسرائیل و امریکا در منطقه ندارد، چه برسد به کشورهای عربی. اما کشورهای عربی چون بنیه ضعیفی دارند، خیلی سریع از تهدید ایران ترس زده و هراسناک می شوند و این ترس آنها باعث شده است که ناتو و کشورهای غربی را به منطقه بکشند. بنابراین باید دید که آیا تهدیدات ایران باعث شده است که آنها به ناتو روی بیاورند یا مسائل دیگری در کار بوده است که آنها را به سوی ناتو و امریکا سوق داده است. اما به هرحال یک حقیقت وجود دارد و آن این است که این کشورهای عربی پای بیگانگان را به خلیج فارس کشاندند. اولین بار در جریان جنگ ایران و عراق،  کشورهای عربی پای ناوگان های امریکا را بهخلیج فارس کشاندند. بعد ازآن در جریان جنگ عراق و کویت بود که کشورهای عربی از امریکا و متحدینش دعوت کردند که به خلیج فارس بیایند و کویت را نجات دهند. بعد از آن در جریان سرنگونی صدام بازهم این کشورهای عربی بودند که ناتو، امریکا، کشورهای غربی و ناوگان های آنها را به منطقه کشاندند. بطور طبیعی کشورهای صادر کننده سلاح نیز مشوق این کشورها در خرید اسلحه هستند و رسانه های گروهی آن کشورها برای بازار گرمی باید به ایران هراسی دامن بزنند مقامات انگلیسی و غربی بارها و بارها در ملاقات و گفتگو با همتایان عرب خود از تهدیدات ایران و سیاست توسعه طلبی ایران و هژمونی خواهی ایران داد سخن گفته اند نه بصورت محرمانه بلکه بطور علنی و  حکام عربی نیز خود  نیز به این ایران هراسی دامن می زنند در حال حاضر هم که مسابقه تسلیحاتی باعث شده است که خلیج فارس به انبار سلاح های پیشرفته تبدیل گردد. لذا باید گفت انتظار نمی رود که حضور  ناتو و یا کشورهای عضو ناتو در خلیج فارس کاهش یابد مگر اینکه در منطقه جنگ و خشونت روی دهد و هزینه های زیادی بر آنها تحمیل شود ایجاد هزینه های سنگین برای حضور آنها در صورت بروز جنگهای تروریستی میسر است. همانطور که آمریکا بدلیل هزینه های کلان  وتلفات زیاد از عراقو افغانستان در ظاهر خارج شد.

 مطلب مرتبط : 

علل توجه کشورهای عضو ناتو به خلیج فارس: محمدعجم

ریشه های افراط گرایی و اینده سیاسی منطقه خاورمیانه

ریشه های افراط گرایی و اینده سیاسی منطقه خاورمیانه

همانطور که فواد عجمی در سال ۲۰۰۳ گفته بود : مشکلات خاورمیانه تمام شدنی نیست. آرامش و صلح پایدار در خاورمیانه به خواب و خیال شباهت دارد.  جهل و تعصب و عدم توسعه یافتگی سیاسی و فرهنگی  و ترویج ایدوئولوژی های خشونت آمیز آمیخته با مذهب از بخش عمده خاورمیانه جهنمی بزرگ ساخته است که به این سادگی رهایی از هزینه های آن ممکن نیست. هزینه ای که جهالت و تعصب بخشی از جامعه  و اختلافات فرقه ای تاریخی آن و دخالتهای نا متوازن خارجی آن را ایجاد کرده است. مردم هر روز را که شروع می کنند انتظار شنیدن اخبار ناگوار از منطقه خاورمیانه را دارند اخبار انفجار و حمله و تخریب خبرهای خیلی عادی خاورمیانه شده است. ریشه این خشونت ها در کجا است. بعضی ریشه های افراط گرایی را که البته میزان و درجه اهمیت آنها می تواند مورد مناقشه و اختلاف باشد را می توان اینگونه برشمرد:

الف – ریشه های افراط گرایی

  1. ریشه های فکری: در برداشت های غلط و سطحی وایدیولوژیکی از فقه دینی و جهادی و برداشت های بر اساس منافع قومی و قبیله ای و سیاسی و دیگری آموزشهای سطحی دینی و مذهبی در مدارس و مساجد .
  2. ریشه های تاریخی

– اختلافات شاخه های مذهبی و فکری مسلمانان و تعصبات تفسیری مفسران قدیمی-  مقدس سازی و الگو سازی رفتارهای صدر اسلام بدون توجه به ضرورتهای عصر با برداشتهای قومی و قبیله ای و مذهبی و توسل به تاریخ پر از جنگ منطقه با پوشش مذهبی.

  1. عوامل تحریک کننده و تقویت کننده :
  • شرایط اجتماعی و اقتصادی، بیکاری، بی عدالتی و شکاف طبقاتی و ناامیدی ها و سرخوردگی های جوانان منطقه.

– رقابت های فرقه ای قومی و قبیله ای منطقه ای

– دخالت قدرتهای خارجی و استعماری در منطقه ناملایمات باقی مانده از استعمار و استعمار زدایی

– تشکیل دولت اسرائیل در مرکز جغرافیایی اسلام و تبعات ناخوشایند سلسله وار بعدی

– اعلام مغرورانه و استکباری نظم نوین آمریکائی و ناراحتی مسلمانان از سیاست هژمونیستی آمریکا برای سلطه فرهنگی بر جهان اسلام

– نوع نگرش نفرت پراکنی و تحلیل حوادث بصورت سیاه و سفید در بعضی از مساجد وشبکه های اجتماعی،  باور عمیق مردم خاورمیانه به تئوری توطئه

راه حل های طرح شده

  1. سرمایه گذاری کشورهای ثروتمند خلیج فارس در کشورهای فقیر و ایجاد اشتغال برای جوانان مسلمان در آفریقا و کشورهای  مسلمان با معضل بیکاری
  2. راهکارهای پیشنهادی علمای دینی میانه رو جدی گرفته شود و از کمک و مساعدت علما و رهبران دینی استفاده شود.
  3. ایجاد کلاس های درس اجباری در مساجد و مدرسه های دینی در خصوص وحدانیت انسان و ادیان و تسامح و مدارای دینی از نظر ادیان مختلف.
  4. تقویت امامان جمعه و مساجد که مشی میانه رو و عقلانی دارند.
  5. ایجاد شبکه های معنوی دینی که صرفاً بر وحدت ادیان و وحدت انسان تکیه می کند.
  6. پرهیز دادن جوانان از اندیشه های افراطی بر اساس تعالیم ادیان الهی
  7. عدم دخالت قدرتهای بیگانه در امور فرهنگی و دینی  مسلمانان و توجه آنها به پذیرش تنوع فرهنگی و دینی .

نحوه پیدایش افراط گرایی سلفی جهادی

سلفی جهادی با اشغال افغانستان توسط شوروی شروع شد و منجر به ایجاد طالبان و القاعده شد. داعش محصول  اسلام سلفی سیاسی تکفیری است  که در طول زمان نام های متعددی را یدک کشیده است در نیم قرن اخیر ابتدا در شکل القاعده بصورت ایده ای با آرمان های جهانی درآمد.

داعش گروه “دولت اسلامی در عراق” شکل تکفیری افراطی اسلام سلفی سیاسی است که  در ۱۵ اکتبر ۲۰۰۶ و پس از نشست شماری از گروه‌های مسلح در عراق به رهبری “ابوعمر البغدادی” شکل گرفت.

پس از هلاکت “ابوعمر البغدادی” در سال ۲۰۱۰ “ابوبکر البغدادی” به عنوان جایگزین وی معرفی شد. با روی کار آمدن ابوبکر البغدادی، دامنه عملیات و حملات این گروه تروریستی وسعت گرفت و همزمان با آغاز بحران در سوریه، عناصر این گروه در سوریه نیز فعال شدند.

در سوریه گروه “جبهه النصره لاهل الشام” در اواخر سال ۲۰۱۱ و با آغاز بحران و جنگ در سوریه به عنوان شاخه گروه “دولت اسلامی در عراق” تشکیل شد.  هر دو گروه از القاعده پیروی می کردند اما این گروه در خصوص دایره عملکرد نظامی با داعش دچار اختلاف شد و ایمن اظواهری از داعش خواست فقط در جغرافیای عراق علیه آمریکا بجنگد اما داعش اولویت جهاد را به غیر کفار داد و اعلام کرد مشرکین(مسلمانان غیر سلفی سیاسی و غیر داعشی) در اولویت جهاد هستند. پس از تشکیل گروه “توحید و جهاد” به سرکردگی “ابومصعب الزرقاوی” در سال ۲۰۰۴ و بیعت او با “اسامه بن لادن” سرکرده سابق “القاعده”، این گروه به شاخه سازمان القاعده در عراق تبدیل شد.


عناصر داعش شهرهای متعددی در عراق را تصرف کردند در ۲۰ خرداد ۹۳ در اقدامی بی سابقه به موصل مرکز استان نینوا یورش برده و ظرف چند ساعت این شهر را تصرف کردند و کشتارهای بی رحمانه ای در شهرهای اشغالی انجام دادند ..

عناصر داعش در سوریه در مناطقی از استانهای “رقه”، “حلب”، “حومه لاذقیه”، “ریف دمشق”، “دیرالزور”، “حمص”، “حماه”، “حسکه” و “ادلب” پراکنده هستند و در برخی از این مناطق نیز کنترل کامل را به دست گرفته‌اند. تصمیم این گروه تروریستی برای تحت کنترل در آوردن دیگر گروه های مسلح در سوریه به درگیریهای خونباری میان این گروه های تروریستی منجر شده است.


* عناصر گروه داعش مانند از بی رحم ترین تروریستهای حاضر در سوریه و عراق هستند. فیلم‌ها و تصاویر منتشر شده از جنایتهای این گروه تروریستی موجب شد که حامیان گروه‌های مسلح در سوریه مدعی شوند که از این گروه حمایت نمی‌کنند. حتی برخی گروه‌ها نیز برای افزایش دریافت حمایتهای بین المللی خود را مخالف این گروه جلوه داده و با داعش وارد جنگ شده‌اند. با توجه به گستردگی کمک‌های مالی، تسلیحاتی و لجستیکی که با آغاز جنگ در سوریه به این کشور سرازیر شده است؛ تلاش گروه‌های مسلح به ویژه داعش برای دستیابی هرچه بیشتر به این کمکها و سلطه بر گروه‌های دیگر شدت گرفت که این امر موجب آغاز جنگ و درگیری گروه‌های مسلح با یکدیگر شد. اما با وجود اعلام برائت حامیان گروه‌های مسلح از داعش و جبهه النصره، کمکهای حامیان خارجی همچنان به دست این دو گروه می‌رسد. این کمکها در قالب حمایتهای مالی، تسلیحاتی، لجستیکی، اطلاعاتی، آموزشی و غیره از سوی حامیانی مانند عربستان و قطر و ترکیه به همراه چند کشور غربی، موجب ادامه جنگ و ویرانی در سوریه شده است.

* فرماندهی و تشکیلات گروه داعش یک ساختار سازمانی دارد که متشکل از امرای مناطق و مجالس “شورای مجاهدین” و فرماندهان عملیاتی است اما این امور سازمانی و تشکیلاتی به طور کاملا محرمانه است و برخی پژوهشگران امور سیاسی اشاره می کنند که فرماندهان داعش در سوریه از امرای شبکه القاعده در عراق دنباله روی می کنند. اما عموما مطلبی با نام گرگ های تنها وجود دارد این گرگهای تنها بر اساس قانون کلی اینکه وظیفه هر مسلمان سلفی جهادی جنگ با کفار است به هر شکل و هر ابزار ممکن  بگونه تنها و جدا از دستورات تشکیلات  اقدام به اعمال تروریستی می کنند.

نحوه ورود عناصر داعش به سوریه و محل استقرار آنها سوریه


افکار و ایدیولوژی داعش

داعش در صدد ایجاد خلافت اسلامی ابتدا در سرزمین های اسلامی است و پس از ان به کل جهان نظر دارد. و معتقد است جنگ با کفر همیشگی است. افکار و فتواهای سلفی ابن تیمیه در واقع مرجع فکری و پدر معنوی همه گروهای جهادی سلفی  است. افکار او روشن و صریح است. او با مرجعیت عقل بکلی مخالف است مگر اینکه در راستای تأیید نقل و احادیث باشد. او هرگونه تعامل با کفار و مشرکین را حرام می‌داند. او از جمله تفکرات اسلامی شیعیان را نیز مردود و آنها را کافر می‌داند. چکیده  فقه ابن تیمیه این است که . انسانها را به دو قسم  مسلمان و کافر و کفار را به دو قسم حربی و غیر حربی و جهان را به دارالاسلام، دارالکفر و دارالحرب تقسیم می کند. از نظر او  جهاد با کفار واجب و همیشگی  است اما بعضی وقت ها با مسلمانان هم واجب است و اشاره به شیعیان و خوارج دارد.


فقه تکفیری  به هیچ وجه  من الوجوه از حربی هاجزیه را قبول نمی کند چه کافر کتابی باشند چه کافر ذاتی . اما  فرق فقه ابن تیمیه با فقه کلی اسلام  این است که او از دار الحرب جزیه نمی پذیرد فقط یا قتل و یا اسیر شدن به عنوان غلام و کنیز  را می پذیرد . حتی اسلام اوردن را هم نمی پذیرد و برای مسلمان شدن شرایطی قایل است که عملی نیست و در نتیجه دارالحرب فقط دو گزینه دارد قتل و با شرایطی خاص پذیرش اسارت بجای قتل.

گروه‌های جهادی برپایی حکومت دینی و اجرای شریعت اسلامی را وظیفه شرعی خود می‌دانند. رفتار داعش و توان جنگی آنها مورد استفاده سیاسی دولت ترکیه و بعضی کشورهای عربی و غربی بوده است.

اندیشه کهنه با تکنولوژی جدید

داعش در عین اینکه بازگشت به سلف صالح را تبلیغ می کند اما  استفاده از آخرین تکنولوژی نظامی و اطلاع رسانی را مجاز می داند. و در شبکه های اینترنتی بسیار فعال است و چندین شبکه تصویری و مجله اینترنتی شبکه اطلاع رسانی الحیات را دارد.  داعش با تکنولوژی جدید نظامی تا کنون حدود ۵۰ هزار نفر را کشته و هزاران بنا را نابود کرده است.

اینده سیاسی خاورمیانه

در حال حاضر یک نوع جنگ بین المللی و نیابتی در سوریه و عراق و یمن در جریان است. پایان این منازعات بدون تغییرات جغرافیایی در مرزها و ساختار بعضی دولتها امکان پذیر نخواهد بود.


Intensely sectarian in its approach, ISIS advocates Salafi-Takfiri ideology, which can tolerate kufr or non-believers but not apostates. According to this philosophy, anybody who claims to be a Muslim but does not advocate true Islam, as is acceptable to the Takfiris, is an apostate. Anybody who has

disagreements with ISIS is a potential apostate and worthy of execution.

. As Abu Bakr al-Baghdadi thundered in his maiden khutba at Mosul:

“It was only a matter of time before the oppressive tawaghit of the Muslim world would begin to fall one by one to the swords of the mujahidin, who would raise the banner of tawhid, restore the hukm of Allah, direct the masses back to the prophetic manhaj of jihad and away from the corruption of democracy and nationalism, and unite them under one imam.”

ISIS dislike for territorial nationalism and democracy is quite clear in this passage.

محمد عجم

منابع :

*افکار و عقاید ابن تیمیه پدر فکری مکتب زرقاوی و پدر معنوی سلفی های جهادی تکفیری، نویسنده :        دکترمحمد عجم، روزنامه جمهوری اسلامی   

نگاهی از درون به تشکیلات مخوف القاعده دکتر محمد عجم  همشهری ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۵





Sunday, 20 July 2014 | D0r Ashok Behuria / Sushant Sareen | in Agenda



******دولت اسلامی و سیاست آمریکا

(Christopher M. Blanchard) متخصص مطالعات خاورمیانه

(Carla E. Humud) متخصص مسائل خاورمیانه و آفریقا


دولت اسلامی یا همان داعش یک گروه تروریستی سنی مذهب است که بخش‌های زیادی از سرزمین عراق و سوریه را در دست دارد. کمپین نظامی امریکا علیه این گروه تروریستی به کمک سایرین توانسته از وسعت قلمروی که در دست داعش بوده است بکاهد.

خط‌مشی اوباما در برابر داعش این بود که این گروه را از طریق حضور نظامی آمریکا در کشورهای درگیر شکست دهد. امروز رئیس‌جمهور ترامپ بیان داشته که دولت او به‌زودی به بازتعریف سیاست خارجی آمریکا در قبال داعش خواهد پرداخت تا بتواند این گروه را سریع و قاطعانه شکست دهد.

نوع بحران‌های سیاسی منطقه که دست‌پخت داعش هستند، بر پیچیدگی راه‌حل تهدیدهای این گروه تروریستی می‌افزاید تکیه صرف بر گزینه نظامی ممکن است ما را از توجه به اختلافات سیاسی و چالش‌های توسعه‌ای که با حضور گروه‌های تروریستی پررنگ شده‌اند دور نگاه دارد.

دولت اسلامی

دولت اسلامی یا همان داعش امروز به‌عنوان یک تهدید بین‌المللی به شمار می‌آید که اعضای آن را شهروندانی از آسیا و آفریقا و خاورمیانه تشکیل می‌دهند

علیرغم برخی پیشروی‌های داعش در برخی مناطق عراق و سوریه در سال ۲۰۱۷ این سازمان تروریستی از اواسط سال ۲۰۱۵ قسمت‌هایی از قلمرو خود را به خاطر تحرکات نظامی آمریکا و برخی از نیروهایی که توسط آمریکا پشتیبانی می‌شوندازدست‌داده است.  افت روحیه نیروهای نظامی و ضعف  امور مالی و مسئله رهبری اخیراً به این گروه ضربه وارد کرده است.

الگوی سفر در بین هواداران این گروه، تکامل‌یافته شده‌ است. از سال ۲۰۱۲ تاکنون ۳۶۵۰۰ نفر از ۱۰۰ کشور جهان به‌قصد حضور در گروه‌های تروریستی سفرکرده‌اند که بیش از ۶۶۰۰ نفر آن‌ها شهروندان کشورهای غربی ازجمله خود آمریکا هستند.

امروز مسئولان استخباراتی از جمله سیا از داعش انتظار برنامه‌هایی برای حملات تروریستی برون‌مرزی دارند زیرا داعش با این فعالیت‌های مرگبار به دنبال جبران زخم قلمروهای ازدست‌رفته خود است.

دولت اوباما به دنبال محورهای زیر در اقدامات خود بود: محدود کردن داعش در قلمروهای اصلی خود و ممانعت از رسیدن پشتیبانی از سوی دیگران و همچنین تلاش دوچندان در جهت متوقف کردن عملیات تروریستی از سوی داعش در مناطق دیگر. استراتژی نظامی آمریکا در عراق و سوریه این است که در فعالیت‌های آزادانه داعش بین دو کشور و درون هر یک از این دو اخلال ایجاد کند و ضمناً موصل و رقه را در عراق و سوریه از دست تروریست‌ها آزاد کند.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که شاید دولت ترامپ باهدف مقابله با اسلام افراطی، ترکیب عناصر وزارت خارجه خود را تغییر دهد تا از این طریق بتواند به‌صورت متمرکزتر به مبارزه با افراط‌گرایی خشن اسلامی در خاورمیانه بپردازد.

تحولات کلیدی سال ۲۰۱۶

در سوریه نیروهای دولت اسلامی امروز قلمروهای زیادی را ازدست‌داده‌اند و دسترسی‌های آن‌ها به مرزهای ترکیه نیز توسط نیروهای محلی عضو کمپین که تحت حمایت امریکا هستند محدودتر شده و بسیاری از این نیروها در شمال تحت محاصره قرار دارند

این سازمان تروریستی البته در عراق نیز زخم‌های بسیاری برداشته است چنانکه نیروهای عراقی توانستند شهرهای مهمی مانند رمادی و فلوجه و تکریت و مناطق اطراف را پس بگیرند. ضمن اینکه نیروهای عراقی توانستند در ابتدای سال ۲۰۱۷ دومین شهر بزرگ عراق یعنی موصل را از تروریست‌ها پس بگیرند.

چسم انداز سال ۲۰۱۷

بحران‌های به‌هم‌پیوسته در عراق و سوریه و خلأ امنیت و دولت فرصتی به دولت اسلامی داده تا بتواند رشد کند. تلاش‌ها برای راه‌حل گفتمانی در این زمینه تاکنون به نتیجه نرسیده و نتوانسته نتیجه مطلوبی برای گروه‌های مختلف سوری داشته باشد. از سوی دیگر عراق نیز امروز در بحران‌های سیاسی و مالی فرورفته است و رهبران و جناح‌های مختلف در عراق از این فرصت برای رقابت استفاده می‌کنند و بر فساد خود می‌افزایند.

وزیر امور خارجه رئیس‌جمهور دونالد ترامپ هم اذعان داشت که شکست دادن دولت اسلامی چالشی برای جهان خواهد بود و از بین بردن خلیفه دولت اسلامی آن را از بین نخواهد برد بلکه پلی خواهد شد برای عبور به چهره آینده این تهدید بین‌المللی.

پاسخ به تلاش‌های دولت اسلامی برای گسترش جهانی

شعار دولت اسلامی مبنی بر بقا و گسترش جهانی نشان از عزم این گروه برای این امر دارد و لذا به دنبال پدید آوردن کادری در سراسر دنیاست تا متعهد به تضمین موفقیت این شعار باشند. البته شکست‌های میدانی در لیبی و سوریه و عراق آن‌ها را در موضع ضعف قرار داده و ممکن است از انگیزه گروه برای این هدف بکاهد.

عواملی که قبل از داعش در منطقه بودند و بعداً موجبات تقویت حرکت داعش شدند شامل موارد زیر هستند:

  • درگیری‌های قومیتی و فرقه‌ای و سیاسی
  • استخدام جنگجویان خارجی به بهانه همین درگیری‌ها
  • ضعف دولت‌ها در تأمین امنیت
  • مبارزه محدود با تروریسم در دنیا و همکاری‌های محدود اطلاعاتی
  • وجود گروه‌ها و افراد مسلح که ایدئولوژی و حمایت دولت اسلامی آن‌ها را تقویت می‌کند.

از سوی دیگر اگر بخواهیم به عواملی که موجب ضعف دولت اسلامی شده‌انداشاره‌کنیم به شرح زیر خواهند بود:

  • ایدئولوژی افراطی که بیشتر مسلمین را از آن‌ها دور کرده است.
  • مورد هدف قرار دادن شهروندان ازجمله خود مسلمانان و اقلیت‌های دینی.
  • ادعاهای گسترده و سرسخت گروه درباره مذهب و قدرت سیاسی.
  • وجود مخالفان داخلی و خارجی و حتی وجود گروه‌های تروریست دیگر سلفی.
  • بهبود وضعیت مبارزه با تروریسم در دنیا و افزایش همکاری‌های اطلاعاتی
  • وجود ظرفیت رقابتی بین افراد به لحاظ هویتی و میزان وفاداری و برنامه‌ها.

فعالیت‌های آمریکا و هم‌پیمانانش برای مبارزه با دولت اسلامی در سال ۲۰۱۶ افزایش یافتند اما شیوه آن‌ها رسیدگی مورد به مورد بود که هر یک شرایط مقتضی خود را داشتند.

تروریسم فراملی و فرامنطقه‌ای به‌عنوان یک استراتژی و تاکتیک

دولت اسلامی از سال ۲۰۱۲ تاکنون امریکا را تحدید به حملات تروریستی کرده است. این مسئله باعث می‌شودآن‌ها آمریکا را تحریک به رویارویی مستقیم با آن‌ها کند.

پاسخ به عملیات تروریستی فرامنطقه‌ای دولت اسلامی

رهبران دولت اسلامی امروز به تشویق افرادی که طرفدار این گروه هستند می‌پردازند تا در مناطق زندگی خود دست به چنین اقداماتی بزنند.

مقامات و مشاوران آمریکایی درباره میزان توانایی دولت اسلامی برای مدیریت و پشتیبانی و اجرای این‌گونه عملیات در آمریکا به بحث می‌پردازند. وزیر دفاع در سال ۲۰۱۶ بیان کرد که داعش از طریق الهام بخشی و جهت‌دهی به افراد یا توانمندسازی آنان به دنبال ضربه زدن به محیط بیرونی خود است. وی در ادامه گفت حملاتی ازاین‌دست توسط افرادی به طرح زیر صورت می‌گیرند:

افرادی که خود در سوریه و عراق بوده‌اند و امروز در حال برگشت به وطن خود هستند. یا افرادی که توسط دیگران به استخدام درمی‌آیند و خود حضور مستقیم در سوریه و عراق نداشته‌اند و دیگرانی که جهت‌دهی عمومی افکار را از داعش گرفته‌اند و به‌صورت خودجوش دست به این اقدامات می‌زنند.

(James Clapper) مسئول امنیت ملی آمریکا اذعان داشت که مسئولین امنیتی آمریکا در مقابله با برخی اقدامات با چالش‌های شدید امنیتی روبرو هستند زیرا تروریست‌ها سعی در فرار از بازرسی‌ها دارند و لذا برخی حملات و تهدیدات چه امروز و چه در سال‌های آتی اجتناب‌ناپذیر خواهند بود.

رئیس سازمان سیا (John Brennan) در سخنانی خطاب به سنا گفت علیرغم شکست‌های میدانی دولت اسلامی از قابلیت این گروه برای اجرای عملیات تروریستی در سراسر دنیا کاسته نمی‌شود زیرا این گروه طرفداران زیادی در کشورهای غربی دارند که می‌توانندبه‌راحتی نماینده آنان در اعمال تروریستی باشند.

رئیس دفتر تحقیقات فدرال (James Comey) درباره وجود افرادی بسیار خطرناک هشدار داد که خطر آن‌ها طوری خواهد بود که ما تابه‌حال با آن مواجه نشده‌ایم. از سوی دیگر یک مقام دیگر نیز این مسئله را بیان کرد که تنها شکست در عرصه میدانی و نظامی نمی‌تواند به معنای کاهش قابلیت تروریستی این گروه باشد.

استراتژی آمریکا، گزینه‌های سیاسی آن و مسائل مرتبط

استراتژی دولت اوباما برای مقابله با دولت اسلامی این بود که از طریق همکاری با دول عرب و اروپایی بتواند قلمرو تحت کنترل داعش را کاهش دهد و از میزان قدرت سیاسی آن کم کند.

در کابینه ترامپ،  گزینه تصدی وزارت امور خارجه بر این نکته تأکید کرد که شکست دولت اسلامی باید اولویت اول آمریکا در خاورمیانه باشد.

مبارزه با دولت اسلامی در بسترهای پیچیده

تا به امروز پیروان دولت اسلامی در مناطق بی‌دولت که متأثر از درگیری‌های سیاسی هستند به قدرت رسیده‌اند. اما از سوی دیگر استحکام فعالیت‌های داعش در این مناطق درگروتلاش‌ها در جهت برگرداندن امنیت و همچنین تلاش برای رشد اقتصادی و .. است. لذا می‌بینیم دولت اوباما در عراق به دنبال حمایت از نیروهای امنیتی دولتی بود و سعی در حفظ وحدت در قلمرو عراق داشت. در جبهه سوریه نیز آمریکا در دوران اوباما به دنبال راه‌حلی از طریق گفتگوها بود تا بدین ترتیب اسد از ساختار بیرون رود و امنیت بهتر تأمین شود.

فعالیت‌های نظامی آمریکا در برابر دولت اسلامی

تحرکات نظامی آمریکا همراه با هزینه‌های بسیار بالا در ابتدای سال ۲۰۱۷ نیز در لباس حمایت از تحرکات نیروهای کرد محلی در عراق برای تضعیف کنترل داعش بر مناطق خود ادامه یافته است. همین سیاست در قبال دولت اسلامی در لیبی نیز توسط آمریکا اتخاذشده است و نیروهای نظامی امریکا از نیروهای محلی برای مقابله با داعش استفاده می‌کنند.

برنامه‌های همکاری

الف) آموزش، تجویز و مشاوره به عراقی‌ها:

تقریباًدوسوم نیروهای آمریکایی برای مشاوره و آموزش درکنار نیروهای عراقی حضور دارند. بقیه نیز برای محافظت از این کارکنان و محافظت از تأسیسات هستند. تاکنون نیروهای مختلف عراقی از پیش مرگه های کرد تا جنگجویان اهل تسنن این خدمات را از نیروهای آمریکایی دریافت کرده‌اند.

کنگره تحت شرایطی خاص به رئیس‌جمهور اجازه کمک به نیروهای پیشمرگه کرد و همچنین برخی نیروهای امنیتی و اهل تسنن را داده است.

ب) آموزش، تجویز و مشاوره به سوری‌ها

کنگره در سال ۲۰۱۴ اجازه حمایت از برخی نیروهای سوری را به دولت داد تا این حمایت بتواند در راستای مهیا ساختن زمینه گفتگوها بین طرف‌های سوری را فراهم آورد. مقامات رسمی دولت اوباما تصمیم خود را طرحی کاربردی و کاملاًعمل‌گرایانه معرفی کردند که بر میزان تأثیرگذاری آنان در میدان عمل می‌افزاید و قابلیت تنظیم عملکردها را با منافع آمریکا به آن‌ها خواهد بخشید. این حمایت‌ها البته شامل همه نیروهای سوری نمی‌شود بلکه به نیروهای دموکراتیک سوری و ارتش جدید سوریه اختصاص‌یافته‌اند.

بودجه‌های بشردوستانه و بودجه‌هایی که به‌منظور ثبات و بازسازی دوره پس از داعش تعریف‌شده‌اند

بخشی از این بودجه متوجه مهاجرت و پناهندگی است و بخش‌های دیگر هم شامل کمک به سازمان بین‌المللی حل بحران برای مردم عراق و سوریه است. مصارف دیگر این بودجه‌ها هم تحت عناوین اقتصادی برای یاری‌رساندن به مردمی است که در قلمرو سازمان‌های تروریستی گرفتارشده‌اند.

سامانه‌های دفاعی قابل‌انتقال هوایی

حمایت‌های مالی برای سامانه‌های دفاعی زمانی مورداستفاده قرار می‌گیرند که وزیر دفاع و وزیر امورخارجهمتفقاً گزارشی از اراده‌ی خود مبنی بر استفاده از این سیستم بدهند و ۳۰ روز از ارائه گزارش مزبور بگذرد.

مباحث قانون‌گذاری در کنگره صد و چهاردهم

نیازمندی‌ها و قوانین مربوط به تخصیص بودجه

ارتش آمریکا در پی تلاش‌های خود برای مقابله با داعش درخواست بودجه‌ای ۷٫۵ میلیارد دلاری کرد تا بتواند از این طریق گروه‌های درگیر جنگ در عراق را برای حفظ قلمرو و همچنین حفظ امنیت آن توانمندسازی کند. هزینه‌های مشابهی از سوی دولت اوباما برای فعالیت‌های مربوط به تهیه و ارائه مهمات و تجهیزات به برخی نیروهای سوری نیز در نظر گرفته شد.

برخی موضوعات مهم کنگره صد و پانزدهم

از سال ۲۰۱۴ تاکنون کنگره میلیاردها دلار بودجه برای عملیات نظامی با دستیاری سایرین برای مقابله با دولت اسلامی به تصویب رسانده است اما بودجه و مجوزی برای استفاده آمریکا از نیروی نظامی در این زمینه صادر نکرده است. در این زمینه موضوعات و سؤالات مهمی پیش روی ماست:

بحث بر سر استراتژی کلان ایالات‌متحده

برخی منتقدین دولت اوباما با اشاره به توانایی دولت اسلامی برای اجرای عملیات تروریستی خارج از عراق و سوریه تأکیدمی‌کنند که امریکا در مقابله با این سازمان تروریستی باید میزان بیشتری از نیروی نظامی خود را به کار گیرد.

عده دیگری از منتقدان معتقد هستند که امریکا باید استراتژی خود در قبال دولت اسلامی را استراتژی مهار قرار دهد. این گروه بر این باورند که شکست کامل دولت اسلامی فراتر از قابلیت‌های امریکا شرکای او به نظر می‌آید. مخالفان ورود نظامی برای شکست داعش معتقدند که این مسئله نه‌تنها ایدئولوژی آنان را از بین نخواهد برد بلکه ممکن است با تحقق پیش‌بینی‌های رهبران دولت اسلامی مهر تأییدی بر آن شود.

برخی مقامات رسمی دولت اوباما معتقد بودند که افزایش یا کاهش افراطی فشارها بر دولت اسلامی ممکن است ناخواسته گامی در جهت پیشبرد اهداف این گروه باشد و شرایط را برای این گروه بهبود بخشد.

امروز پس از اتمام دولت اوباما عده‌ای معتقدند که وی در وارد آوردن فشار بر تروریست‌ها موفق عمل کرد و تا الآن شواهد بقای سیاست دولت آینده برای پیگیری مبارزه با دولت اسلامی بر سیاست دولت اوباما را نشان می‌دهند.

در پس تلاش‌های امریکا در مقابله با دولت اسلامی دولت‌ها در سراسر دنیا مشغول ارزیابی اقدامات برای محافظت از سرزمین‌های خود در قبال این‌گونه حملات تروریستی و همچنین یافتن راه‌حلی برای کنترل برخی فعالیت‌های افراطی در شهروندان خود هستند.


چالش‌هاسیاستمداران را در دوگانه استفاده یا عدم استفاده مستقیم از نیروی نظامی علیه این تهدید بین‌المللی قرار می‌دهد.

امروز بحرانی که دولت اسلامی از آن تغذیه و رشد نمود، نشانه‌هایی از فروکش کردن را نمایان کرده است و امروز بازیگران دیگر مانند روسیه و ایران و اروپا و برخی بازیگران استراتژی رهبران آمریکا برای این مسئله تأثیرگذارهستند. البته باید در این زمینه به این نکته توجه داشته باشیم که ممکن است تغییر در نیروهای سوری یا عراقی پاشنه آشیلی برای خیزش دوباره دولت اسلامی فراهم آورد.

چشم‌اندازبلندمدت دولت اسلامی در بهترین حالت وضعیتی است که از اهمیت خواهد افتاد. ایدئولوژی و ساختارهای این سازمان خبر از پایین بودن احتمال‌ها برای موفقیت استراتژیک این گروه در آینده می‌دهند. البته در این زمینه رقبای سلفی دولت اسلامی نیز مؤثر خواهند بود. تفاوت دیدگاه‌ها بین دولت اسلامی با رقبایش ممکن است در آینده از تفوق این سازمان بکاهد و منجر به رو آمدن سایرین شود.

در کوتاه‌مدت، اگر دولت اسلامی نتواند به‌پیش روی ادامه دهد یا بر شکست‌های پی‌درپی خود در برابر نیروهای ائتلاف بیفزاید ممکن است در آینده در جلب حمایت از دیگران و جذب نیرو با مشکل مواجه شود. برخی می‌گویند ممکن است دولت اسلامی در کشورهای همسایه خود عملیات تروریستی انجام دهد تا از این طریق زنده‌بودنش را نشان دهد اما این کار ریسک بالایی دارد زیرا ممکن است همکاری‌های جدیدی علیه این سازمان ایجاد کند و بقای آن را به مخاطره اندازد.

در بلندمدت،دو چالش مهم پیش روی جامعه جهانی خواهد بود که نتایج کمپین‌های تروریستی است که از دولت اسلامی نشایت گرفته‌اند. نیروهای مسلحی که امروز باهدف مقابله با دولت اسلامی گرد هم آمده‌اند اختلافات سیاسی دارند لذا این مسئله ممکن است راه‌حل اداره مناطق به‌دست‌آمده را پیچیده‌تر کند ضمن اینکه ممکن است دولت اسلامی بتواند از آب گل‌آلود این اختلافات برای خود ماهی بگیرد. چالش بعدی مربوط به هزاران فردی است که برای کمک به دولت اسلامی عازم جبهه‌هاشده‌اند و در آینده هر یک می‌توانند تهدیدی برای امنیت و سیاست بین‌الملل به‌حساب آیند. اگر الگوی مقابله با این تهدید طبق الگوی به‌کاررفته در افغانستان و بالکان باشد قطعاً حل این بحران سال‌ها وقت خواهد برد.


الف) ظهور و توسعه‌سازمانی

ریشه‌ها در عراق و سوریه

ریشه‌های ساختاری و ایدئولوژیکی دولت اسلامی به نیروهایی برمی‌گردد که توسط ابومصعب زرقاوی در عراق بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶ پرورش یافتند. وی برای پیشبرد یک دستور کار منحصربه‌فردفرقه‌ای بر دشمنی اهل تسنن با نیروهای آمریکایی و همچنین احساس محرومیت در بین شیعیان و کرد های عراق دست گذاشت. پس از مرگ وی به دست نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۶ رهبران القاعده ائتلافی با گروه تشکیل دادند و نام آن را دولت اسلامی عراق یا ISI گزاردند.

گروه از سال ۲۰۱۰ به بازسازی خود به رهبری افرادی مانند ابوبکر بغدادی پرداخت و این مرحله تا اوایل سال ۲۰۱۳ به طول انجامید و سرانجام ابوبکر بغدادی و نیروهایش حمله خود به عراق و سوریه را در سال ۲۰۱۳ با نام دولت اسلامی عراق و شام آغاز کردند.

اعلامیه خلافت

در ژوئن ۲۰۱۴ رهبران دولت اسلامی اعلام بازگشت مجدد به خلافت اسلامی کردند و ابوبکر البغدادی را به‌عنوان خلیفه وامام معرفی کردند. البته بسیاری از علمای مسلمان با این امر مخالفت کردند و مشروعیت خلافت وی بر امت اسلامی را زیر سؤال بردند و گفتند ممکن نیست کسی امام امت اسلامی باشد اما درباره او اجماعی صورت نگرفته باشد.

گفتمان خلافت برای جذب بسیاری به ساختار دولت اسلامی مؤثر واقع شد.

سازمان القاعده نیز تاکنون ادعای خلافت بغدادی را بی‌اساس دانسته‌اند و با بزرگان خود به‌عنوان خلیفه بیعت کردند و از سایرین هم درخواست تبعیت از همین راه را داشته‌اند.

ب) همکاران و وابستگان دولت اسلامی

از سال ۲۰۱۴ تاکنونگروه‌های مختلفی در مناطق مختلف دنیا با تروریست‌های دولت اسلامی اظهار همبستگی کرده‌اند که در زیر به شرح آن‌ها خواهیم پرداخت:

دولت اسلامی در مصر( استان سینا، ولایت سینا)

گروه محلی که در شمال صحرای سینا با دولت اسلامی پیمان بسته‌اند با نام انصار بیت‌المقدس شناخته می‌شوند که بر اساس گزارش رئیس سازمان سیا در سال ۲۰۱۶ گروه مذکور فعال‌ترین و تواناترین گروه تروریستی در کل مصر به شمار می‌آید. این گروه مسئولیت سقوط هواپیمایی را که در اکتبر ۲۰۱۵ در صحرای سینا سقوط کرد را بر عهده گرفت.

دولت اسلامی در عربستان صعودی( ولایات نجد، حجاز و حرمین)

رهبران داعش تاکنون چند بار مسئولان رژیم صعودی را تهدید کرده‌اند و وابستگان خود را تشویق به کشتار شیعیان و نیروهای امنیتی صعودی می‌کنند. تاکنون پیروان دولت اسلامی در عربستان دست به اقدامات تروریستی زده‌اندازجمله طی حمله‌ای که یکی از این افراد به مسجد کویتی‌ها در عربستان داشت چند نفر کشته و زخمی برجا گذاشت. البته مسئولان صعودی ادعا می‌کنند که تاکنون بیش از ۱۶۰۰ نفر را که اعلام وابستگی به دولت اسلامی کرده‌اند دستگیر کرده‌اند.

دولت اسلامی از جنبه‌ای علاوه بر مسائل بالا برای رژیم صعودی تهدید به شمار می‌رود. رهبران دولت اسلامی مشروعیت رژیم صعودی به‌عنوان رهبر مسلمانان سنی مذهب را به چالش می‌کشند. در عوض مقامات صعودی دولت اسلامی را فاقد مشروعیت معرفی می‌کنند.

دولت اسلامی در لیبی(ولایت طرابلس، برقه و ف..)

ولایت طرابلس در غرب لیبی و ولایت برقه در شرق و ولایت فظان در جنوب غربی است. امروز تعداد وابستگان به دولت اسلامی تا ۶۰۰۰ نفر در لیبی تخمین زده می‌شود. در سال ۲۰۱۶ حضور دولت اسلامی در لیبی به‌عنوانپیشرفته‌ترین حضور در خارج از مرزهای عراق و سوریه شناخته شد. البته این گروه در برخی مناطق به خاطر تحرکات نظامی آمریکا قسمت‌هایی را ازدست‌داده است. در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ حملاتی از سوی آمریکا به مواضع این گروه صورت گرفت که درنتیجهآن‌ها بسیاری از تروریست‌ها کشته شدند.

دولت اسلامی در نیجریه ( استان غرب آفریقا، ولایت غرب افریقیه)

عموماً وابستگان به دولت اسلامی در این منطقه با نام بوکوحرام شناخته می‌شوند که در سال ۲۰۱۵ این وابستگی را اعلام کردند. بیش از ۱۵۰۰۰ نفر از اهالی نیجریه توسط این گروه کشته‌شده‌اند و بیش از ۲ میلیون نفر به خاطر تهدید این گروه از سرزمین‌های خود خارج‌شده‌اند.

استان خراسان در دولت اسلامی(ولایت خراسان)

دولت اسلامی تأثیر خود را در افغانستان از اواسط سال ۲۰۱۴ افزایش داد. استان خراسان در نقشه دولت اسلامی شامل بخش‌هایی از ایران و افغانستان و پاکستان می‌شود. گروه وابسته به دولت اسلامی در این منطقه که شامل برخی از طالبانی ها هستند در سال ۲۰۱۳ هم‌پیمانی خود با دولت اسلامی را اعلام کردند.

طبق گزارش مقامات رسمی آمریکا همکاری ایالات‌متحده با نیروهای افغانستان ۱۵ تا ۲۰ درصد این گروه را ضعیف‌تر کرده است. این همکاری در قالب حملات ۲۴۰ گانه آمریکا از سال ۲۰۱۶ تاکنون به مواضع این گروه قابل‌مشاهده است. ژنرال (Cleveland) در آوریل ۲۰۱۶ اعلام کرد که آمریکا توانسته از طریق همین اقدامات وسعت قلمرو این گروه را از ۸ استان به ۲ یا ۳ استان برساند.

دولت اسلامی در یمن( ولایت یمن، صنعا، البیضا، عدن، الابین، شبوه و حضرموت)

گروه‌هایی که با دولت اسلامی در یمن پیمان بسته‌اند از جنگ فعلی سو استفاده کرده و مساجدی که محل عبادت شیعیان زیدی است بمب‌گذاریمی‌کنند. یکی از مهم‌ترین اهداف حملات این گروه حوثی‌ها هستند که امروز درگیر جنگ با ائتلاف صعودی هستند و دولت اسلامی می‌تواند از این جنگ به‌عنوان فرصتی مغتنم بشماردو بر اختلافات فرقه‌ای در یمن دامن بزند.

دولت اسلامی در قفقاز( ولایت قفقاز)

در سال ۲۰۱۵ ولایت قفقاز دولت اسلامی نیز شناسایی شد که گروهی از وابستگان دولت اسلامی در روسیه اظهار وجود کردند. البته مقامات روس می‌گویند در سال ۲۰۱۶ امیر ولایت قفقاز را کشته‌اند. شاید یکی از افرادی که بین نیروهای دولت اسلامی و گروه‌های وابسته در شمال قفقاز اتصال برقرار کرد شخص عمر الشیشانی یکی از فرماندهان دولت اسلامی بود.

ج) ایدئولوژی و عملکرد

می‌توان ایدئولوژی دولت اسلامی را به‌عنوان یک برداشت خشن از سنت جهادی سلفی معرفی کرد. این گروه برای نیل به جامعه‌ای که به‌عنوان جامعه آرمانی برای خود و جهان ترسیم می‌کنند از خشونت و زور استفاده می‌کنند. آنان مدعی هستند که ایده خود را از زندگی پیامبر اسلام و صحابی سلف آن حضرت و رخ‌داده‌ای تاریخی در اسلام گرفته‌اند.

دیدگاه دولت اسلامی از دو منظر با دیدگاه سایر فرق اهل سنت متفاوت است: یکی عقیده‌ای است که برای خود برگزیده‌اند و دیگری راهی است که برای پیاده کردن اسلام موردنظر خود پیش‌گرفته‌اند. مسیری که این گروه برای نیل به هدف در نظر گرفته از خلال جنگ بین مسلمانان حقیقی و کفار است.

عقیده و روش

دولت اسلامی همانند سایر سلفی‌ها خود را دغدغه مند حذف انحرافات از اسلام و دفاع از اسلام حقیقی در برابر تهدیدات از جانب دیگران و کفار معرفی می‌کند. آن‌ها معتقدند که عده‌ای از مسلمانان از تعالیم ناب  اسلام و پیامبر گرامی فاصله گرفته‌اند اما سایر مسلمین آن‌ها را به خاطر تکفیر دیگران مورد سرزنش قرار می‌دهند و پاسخ این گروه این است که ما آن‌هایی را تکفیر می‌کنیم که انحراف یا کفرشان بارز شده است.

در این ایدئولوژی مردم غیرمسلمان ازنظر دولت اسلامی به دودسته تقسیم می‌شوند یکی مشرکین که در عبادت‌های خود خدایان دیگری را هم می‌پرستند و دیگر منحرفان که از تعالیم اسلام انحراف پیداکرده‌اند.برای مثال گروه، اخوان المسلمین را که از سیستم دموکراتیک و قانون بشری دفاع می‌کنند مشرک می‌خوانند و شیعیان و علویان را منحرف می‌دانند. دولت اسلامی معتقد است شیعیان و علویان به خاطر ستایش خداگونه ای  که نسبت به خاندان پیامبر انجام می‌دهند شایسته مجازات و مرگ هستند.

این گروه اقدامات خود را از طریق برخی آیات قرآن و استناد به احادیث پیامبر اسلام و صحابی آن حضرت و همچنین رخدادهای تاریخی و گفته‌های برخی دانشمندان توجیه می‌کند. دو تن از اصلی‌ترین کسانی که دولت اسلامی برای توجیه عملکرد خود از سخنان آنان بهره می‌برد ابن تیمیه و دیگری محمد بن عبدالوهاب هستند.

مسئله دیگر مسئله تعهد به ایدئولوژی دولت اسلامی در بین اعضاست. حد تعهد در اعضا متفاوت است اما چه رهبران و چه افراد پایین‌تربه‌ظاهر پایبندی و تعهد خاصی نسبت به ایدئولوژی برگزیده دولت اسلامی نشان می‌دهند. اما دراین‌بین افرادی هم هستند که وفاداری آن‌ها به گروه به زنده ماندن آن‌هاگره‌خورده است.

مهم دیگری که باید مدنظر داشته باشیم این است که تاکتیک‌ها و استراتژی‌های دولت اسلامی گروه‌هایی مانند القاعده و دیگران را از خیل حامیان خود خارج ساخته است درصورتی‌که اگر این رویکرد را نداشتند جمعیت بسیار بیشتری می‌توانستند در زمره حامیان این گروه باشند. علاوه بر این‌زمانی که گروه در سال ۲۰۱۳ نسبت به‌فرمان القاعده مبنی بر پیروی از آن‌هابی‌اعتنایی کرد و خود را مستقل اعلام کرد بازهم بر رگه‌های اختلاف افزوده شد.

تعامل دولت اسلامی با اقلیت‌های دینی مانند یهودیان، مسیحیان و شیعیان

یهودیان و مسیحیان در قلمرو دولت اسلامی در معرض بردگی جنسی و کودک ربایی و تحول اجباری دینی و مرگ هستند. تنها گزینه‌هایی که دولت اسلامی پیش روی این دسته از اقلیت‌های دینی می‌گذارند خارج از این سه حالت نیست تحول اجباری دینی یا پرداخت جزیه و یا مرگ.

پس از تصرف موصل در سال ۲۰۱۴، اقلیت‌های دینی توسط دولت اسلامی محدود به دو گزینه بودند یا اینکه مسلمان شوند و یا اینکه شهر را ترک کنند. در جریان تسلط دولت اسلامی بر موصل کلیساهای مسیحی ویران شدند که همین مسئله در سوریه هم تکرار شد. این در صورتی بود که برخی از دانشمندان مسلمان سایر اقلیت‌ها را دوستان اسلام معرفی کردند و معتقد بودند که فرمان جنگ در مورد آن‌ها صدق نمی‌کند.

این سازمان در راستای انگیزه بخشی به اعضا دائماً منابع دینی و همچنین رخدادهای تاریخی که طی آن‌ها بر اهل تسنن ستم رفته را یادآوری می‌کند.

تهدید کردن شرکا و متحدان آمریکا

دولت اسلامی شرکای امریکا را کسانی می‌دانند که در توطئه آمریکایی علیه اهل تسنن شریک هستند لذا آن‌ها را تهدید می‌کند و گوشزد می‌کند که خطری به‌مراتبسنگین‌تر از القاعده برای آن‌ها خواهد بود. در همین راستا دولت اسلامی وابستگان خود را ترغیب به حمله به کشورهای هم‌پیمان آمریکا می‌کند و نمونه بارز این خصومت با کشورهای مذکور را در اعدام خلبان اردنی و حادثه سقوط هواپیمای مسافربری در صحرای سینا می‌بینیم.

اقدامات دولت اسلامی علیه اسرائیل نیز جالب‌توجه هستند. دولت اسلامی همفکران خود را در قلمروهای یهودی و غرب دعوت به انجام عملیات تروریستی نموده است. البته دولت اسلامی تاکنون مستقیماً وارد فعالیت علیه اسرائیل نشده اما در حملات تروریستی که تابه‌حال انجام داده شهروندانی از اسرائیل نیز کشته‌شده‌اند. بر همین اساس مقامات اسرائیل نیز خطر دولت اسلامی را گوشزد می‌کنند.

جبهه النصره و نگاهي از درون به تشكيلات مخوف القاعده


عجم:بهبود رابطه با مصر به فاصله تغییر نام یک خیابان بود

خبر آنلاین:

عجم در گفتگو با خبر آنلاین:بهبود رابطه با مصر به فاصله تغییر نام یک خیابان بود

مصر با ایران هراسی عربستان همراه نیست | اخوان المسلمین در ایران پایگاه قوی ندارد

بین الملل > خاورمیانه – دکتر محمدعجم پژوهشگر و کارشناس خلیج فارس در خصوص تغییرات در سیاست خارجی مصر معتقد است که نباید دچار خوش بینی و هیجان شد.

زهره نوروزپور: پس از حمله عربستان به یمن موسوم به طوفان قاطعیت، مصر از اعزام نیروی زمینی به یمن سرباز زد، شروعی بود برای آغاز اختلافات دو کشور چرا که پس از آن عربستان صادرات نفت ارزان خود به مصر را متوقف کرد، در این میان رسانه های عربی خصوصا رسانه های داخل مصر در مقالات و گزارش های اخیر خود خبر از چرخش مصر به سمت روسیه و ایران می دهند، چرا که معتقدند مواضع قاهره در خصوص سوریه و یمن به مواضع مسکو و تهران نزدیکتر است، در این باره با دکتر محمد عجم پژوهشگر و کارشناس خلیج فارس و خاورمیانه گفتگو کرده ایم که از نظر می گذرانید:

روابط مصر و عربستان چه طور به این سطح رسید با توجه به اینکه سعودی ها خودشان در انقلاب دوم سیسی را به قدرت رساندند.
درست نیست که بگوییم این سعودی ها بودند که ژنرال سیسی را به قدرت رساندند، توضیح بسیار مفصلی دارد. رسانه های ایران نقش عربستان را در این قضیه بزرگ کردند. البته ژنرال سیسی چون از سوی غرب مورد استقبال واقع نشد به عربستان روی آورد عربستان فکر می کرد که می تواند نقش برادر بزرگتر را برای قاهره بازی کند، این توقعش بیجا بود. می دانید اخوان و مرسی با اکثریت ضعیفی پیروز شدند و نخبگان فرهنگی و اقتصادی  با او همراه نبودند، صنعت درآمد زای توریسم در مصر لطمه خورد و مشخص بود که اخوانی ها بدون تجربه و آمادگی قدرت را بدست گرفته اند،  مردم مصر نمی توانستند منتظر وعده های خیالی بهبود اقتصادی بمانند، مردم به خیابان ها آمدند و انقلاب دومی در حال شکل گیری بود و مرسی در این موج دوم انقلاب کنار گذاشته شد. مصری ها اعتقادی ندارند که این کودتا بود.

در ابتدا وقتی بهار عربی از تونس و مصر شروع شد عربستان ناراحت و نگران بود. تلویزیون الجزیره نقش بارزی در تحریک افکار عمومی مردم و کشاندن آنها به صحنه داشت و در مقابل تلویزیون العربیه در رقابت و ضدیت با الجزیره حداقل در مورد مصر تلاش می کرد که نقش تحریک کننده الجزیره را خنثی کند.

اما وقتی بهار عربی به لیبی و سپس سوریه رسید عربستان و شبکه العربیه خوشحال و فعال شد، چراکه قذافی دشمن لجوج حکام عربستان بود. وقتی حسنی مبارک سقوط کرد عربستان با این موج همراه شد،  اخوانی ها به قدرت رسیدند و عربستانی ها آنچنان ناراضی نبودند،اتفاقا با انها روابط خوبی هم داشتند، علی رغم اینکه اخوان المسلمین از اینکه سال های متمادی عربستان از حکومت مبارک وسرکوب های او پشتیبانی کرده بودند ناراحت بودند. عربستان هیچگاه از دولت مرسی خشمگین نبود، وقتی که  دولت مرسی سرنگون شد و به قیام دوم منجر شد که اخوان سقوط کرد، عربستان استقبال کرد. سعی کرد روابط سابق مانند دوران حکومت مبارک را با حکومت سیسی زنده  کند. ابتدای کار خوب پیش رفت، به خصوص زمانی که ملک سلمان  به مصر سفر کرد و چندین قرارداد نظامی، امنیتی، اقصادی و واگذرای دو جزیره را در خلیج عقبه(عربه) به امضا رساندند. خیلی ها فکر می کردند که مصر و عربستان به سوی یک اتحاد استراتژیک پیش می روند.

کسانی که در واقع فراز و نشیب های روابط عربستان و مصر را می دانند و از پیچیدگی های آن آگاه هستند، به این مساله واقف هستند که روابط استراتژیکی که عربستان قصد دارد با مصر داشته باشد به این سادگی امکان پذیر نیست، چرا که عربستان بخصوص امروزه یک چهره زیبا  و با نفوذی نزد افکار عمومی مصر ندارد نزد افکارعمومی  جامعه عربی هم چهره جذابی ندارد در دنیای غرب، هم این چهره نازیبا است.

دیگر اینکه اولویت هایی که مصر در درجه اول برای خودش دارد با اولویت های عربستان به کلی متفاوت است.اولویت اول عربستان در منطقه، ایران هراسی، تضعیف ایران و متحدین عرب ایران است به خصوص سرنگونی بشاراسد، مهار حزب الله و سرکوب شیعیان عرب، در حالی که برای مصراولویت ساماندهی اقتصاد کشور و جلب سرمایه گذار و اولویت بهبود روابط با غرب و آمریکا و روابط با اتحادیه آفریقا است.

حضور رئیس جمهور مصر در کنار الجزایر و آفریقای جنوبی در اجلاس گینه بیسائو(سران آفریقا- عرب) و عدم همراهی با عربستان و مراکش در تحریم این اجلاس ( سعودی بحرین و امارات و قطر و یمن و اردن در ضدیت با استقلال طلبی صحرای باختری اجلاس را تحریم کردند) مصر بر خلاف مواضع تخریبی عربستان و قطر، مواضع مسئولانه  در سوریه، لبنان، عراق، یمن و لیبی اتخاذ کرده است.  مصر ملتی است که غرور تاریخی دارد، به نقش تمدنی و اینکه مصر همیشه خودش را رهبر جهان عرب و محور تمدن عرب می داند در اولویت نخست قرار دارد. مصر در گذشته نگاه تحقیر آمیزی به عرب های خلیج فارس داشته است، در واقع نمی خواهد این نگاه برعکس شود. نمی خواهد عربستان نگاه تحقیر امیزی و احساس برادر بزرگتر بودن به مصر داشته باشد چرا که در حال حاضر مصری ها به پول و سرمایه نیاز دارند و سعودی ها  پول دارند. مصری ها روحیه ضد استعماری دارند. برای عربستان گرفتن و یا سعودی کردن دو جزیره صنافیر در اولویت فوری است در حالیکه مصر این موضوع تاریخی را می خواهد به آینده موکول کند.

از لحاظ تاریخی هم فراز و نشیب های روابط مصر و عربستان هم خیلی زیاد است، عربستان فقط با ایران شیعی مشکل ندارد با مصریها  هم مشکلات زیادی دارد،اگر به  ۲۰۰ سال پیش برگردیم، جنگ های وهابی ها و کشتاری که درکربلا کردند در سال ۱۸۰۰ تا ۱۸۲۰ در خط مقدم مبارزه با وهابی ها مصری ها بودند که بعد از شیعیان حضور داشتند.
در سالهای بعد هم همین طور بوده است.مشکلاتی که با جمال عبدالناصر داشتند، با رئیس جمهوری بعد از ناصر در قضیه کمپ دیوید، اینکه فکر کنیم روابط مصر و عربستان به گسست خیلی عمیقی منجر شده است بعید است، به این دلیل که  هر دو کشور فعلا به یکدیگر نیاز دارند.

آیا اعتراضات داخلی مصر نسبت به معیشت اقتصادی منجر به ظهور دوباره اخوانی ها خواهد شد چرا که در رسانه های عربی زمزمه هایی از حضور دوباره آنها شنیده می شود.یا اینکه مصر بار دیگر شاهد انقلابی دیگر خواهد بود؟حتی رسانه های داخلی هم در تحلیل های خود معتقدند مصر به انقلاب سوم خواهد کشید.

خیر، برای انقلابی دیگرشرایط لازم و مولفه های رهبری یک انقلاب در مصر وجود ندارد. اما ممکن است افرادی از اخوانی ها به خشونت و اسلحه روی آورندو یا به مسلحین بپیوندند. برای اینکه یک انقلاب و یا عصیان اجتماعی روی دهد به مجموعه حدود  ۲۰ عامل عینی و ذهنی نیاز است، فقط نارضایتی و یا اکثریت ناراضی نمی تواند انقلاب ایجاد کند سایر عوامل هم باید کم و بیش وجود داشته باشد اگر شما جریان بهار عربی را دنبال کنید موج اول این حرکت وقیام، توسط چپ ها،عدالت خواهان، جوانان، نیروهای دموکراسی خواه و زنان شروع شد. بعضی از آنها تحت تاثیر افکار اخوانی بودند اما خود تشکل اخوانی ها درواقع ابتدا تردید داشتند و با تاخیر به موج  ملحق شدند و از آن سواری گرفتند. اخوان المسلمین پدیده ای است که در واقع در تمام تحولات یک قرن اخیر مصر نقش پررنگی داشته اند، نوع نگاه کشورها و دولتها به اخوان ، در اولویت بندی های دولت مصر یا در سیاست خارجی این کشور و ارتباط با کشورها نقش مهمی دارند. اینکه مثلا ایران و یا عربستان و یا هر کشور دیگری به اخوان چگونه نگاه می کند در روابط با دولت مصر موثر است.

لذا شناخت سیاست خارجی مصر بدون شناخت اخوان المسلمین امکان پذیر نیست. اگرچه اخوان المسلمین ان قدری که در جهان اسلام نفوذ دارد در خود مصر نفوذ ندارد. در همه کشورهای عربی شاخه ای از ان حزب یا طرفداران اندیشه های اخوان وجود دارد،احزاب اخوانی در بعضی کشورها بسیار قدرت دارند، اما درمصر قدرتمند نیستند. مثلا در مراکش حزب عدالت و توسعه دو دوره پشت سرهم در انتخابات اکثر آرا را به دست آورد و دولت  را در دست دارد. در ترکیه همینطور است،  یا در الجزایر اخوانی ها در آستانه پیروزی بودند که منجربه جنگ داخلی خونینی شد.
در کشورهای غیر عربی هم نفوذ دارند. اما در خود مصر علی رغم اینکه تشکیلات اصلی در خود مصر است به دلایل متعددی فاقد کاریزمایی است که قدرت را قبضه کنند.

به نظرم در همان دوره بیداری اسلامی، ظلم و ستم تاریخی ۵۰ ساله که بر اخوان المسلمین رفته بود، فقر، بی عدالتی، بیکاری و سرخوردگی از نظام شبه سلطنتی مبارک، موج عدالت جویی، پاکدستی و مبرا بودن اخوان از فسادهای نظام ، جو زدگی و احساسات عاطفی مردم همبستگی را با اخوان بیشتر می کرد.  ولی با توجه به تحولات غمبار و خونینی که در خاورمیانه اتفاق افتاده است، اکنون شانس اخوانی ها در مصر تقریبا بسیار پایین است. به خصوص اینکه گروه هایی خشن و ارتجاعی از درون اخوان المسلمین ظهور کردند، مثل گروه های خشونت طلب تکفیری که در قیام دهه ۱۳۷۰ الجزایر ظهور کردند، بطوریکه در جنگ داخلی الجزایر گروه “تکفیر و هجرت”و جهادی های تکفیری دیگر هزاران نفر را ناجوانمردانه  قتل عام کردند. روش خشونت آمیز و غیر انسانی آنها مانند داعش امروزی بود. یا القاعده که ابتدا با نام “عرب افغانها” شناخته می شد و بخشی از همان احزاب تکفیری در جنگ الجزایر آبدیده شدند ، تندروهای دیگر جهان اسلام ، از جمله داعش بنیانگذار اخوان المسلمین را مورد الهام و ستایش قرار می دهند، لذا این مسائل در خراب شدن چهره اخوان نقش بارزی داشته است و هرچقدر که اخوان المسلمین تلاش کند خود را  از این جنایتکارها مبرا بکند اما سرچشمه افکار به اخوان المسلمین و ایده  خلافت جهانی آنها بر می گردد.

بنا بر این درست است که مشکلات اقتصادی، فقر و بیکاری و حاشیه نشینی  بسیاری در مصر وجود دارد، اما فقط مشکل اقتصادی منجر به قیام و انقلاب نمی شود. برای اینکه قیامی دوباره صورت بگیرد، حداقل وجود بیست شرط عینی و ملموس مثل بیکاری، فقر، بی عدالتی، حکومت خودکامه و … و شرایط دیگری که ذهنی تلقی می شود مانند روحیه ایثار و فداکاری، مکتب فکری عدالتخواهانه و …. باید وجود داشته باشد.
دموکراسی خواهان، لیبرال ها و چپ ها که در قیام عربی شرکت داشتند، در حال حاضر انگیزه ای برای انقلاب دوباره ندارند، به دلیل اینکه از اخوان و یا به قدرت رسیدن انها و تندروهایی که زیر لوای انها شمشیر می زنند ترس و وحشت دارند. در مجموع باید گفت نه تحولاتی که معروف شد به بهار عربی ، یا بیداری اسلامی، در نهایت بضرر ایران بود و به خزان عربی تبدیل شد. اگر موج دیگری از بهار عربی هم شروع شود که تقریبا بعید و دور از واقعیت میدانی است اما در صورت اتفاق باز هم  بنفع ایران نخواهد بود.برای اینکه بازیگران متعدد و منافع پیچیده و متضاد و تضاد منافع وجود دارد.
حال که بحث اخوان المسلمین شد چقدر روابط ایران و مصر به آنها پیوند خورده است؟
بسیار زیاد. نه تنها  روابط ایران و مصر، بلکه روابط مصر با سایر کشورهای  منطقه هم به اخوان المسلمین پیوند خورده است. همین طور که در حال حاضربه روابط مصر و با قطر و ترکیه و تا حد کمتری به عربستان هم پیوند خوره است.
این پیوند از آنجایی ریشه دارد که مصری ها همیشه بعد از انقلاب اسلامی،  ایران را متهم می کردند به اینکه جمهوری اسلامی به اخوان المسلمین کمک می کند. این اتهام بی اساس از اینجا ریشه می گیرد که اخوان المسلمین از پیروزی انقلاب اسلامی استقبال کرد، البته گفتنی است که ناصری ها هم از پیروزی انقلاب اسلامی استقبال کردند. اندیشه های اخوان از زمان شهید نواب صفوی، از سوی بالاترین سطح از مقامات مذهبی و سیاسی ایران قبل و بعد از انقلاب مورد تقدیر و احترام بوده است. اندیشه های اسلام سیاسی انها در مجامع روحانی ومذهبی تقدیرو حتی تدریس می شد.

اخوان المسلمین به هرحال یک گروه مذهبی فراملی است. خودش را در در چارچوب مصر محدود نکرده  است، به طوری که حسن البنا بنیان گذار اخوان المسلمین اعتقاد داشت که ما یک امت اسلامی هستیم ولی قومیت عربی را هم قبول داریم، معتقد بود عربیت با اسلامیت یکی است و شعار او این بود که امت عربی اسلامی”من المحیط الاطلسی الی خلیج الفارسی” امتداد دارد. که می توانم عین جمله حسن بنا را بخوانم که اعتقاد داشت :”التمسک بالعروبه والقومیه العربیه یجعل مصر أمهً تمتد جذورها من الخلیج الفارسی إلى المحیط الأطلسی”او اسلام و قومیت عربی را لازم و ملزوم می دانست. زیرا این دو  از اقیانوس اطلس تا خلیج فارس را با مصر پیوند می داد.
به هرحال این شعار حسن البنا بود و بعد از ان این شعار به گونه دیگری در بین اخوان المسلمین مطرح شد، سید قطب می گفت که ما در واقع کشوری هستیم که خلافت اسلامی را تقدیر می کنیم، می گفت که ما از امت اسلامی هستیم  به معنای امت اسلامی صغیر و امت اسلامی کبیر، امت اسلامی صغیر من المحیط الاطلسی الی الخلیج فارسی هستند که امت عربی و اسلامی هستند ولی امت اسلامی کبیر از محیط تا محیط هستند، یعنی در واقع از محیط و اقیانوس اطلس تا سواحل اندونزی، چین، مالاوی و ان قسمت از شرق اسیا است .

البته جمال عبدالناصر شعار سید قطب را گرفت و گفت که ما قومیت عربی و مصر عربی هستیم (نه اسلامی)، اسلام در جای خود اما ما قوم عربی هستیم. ” امت عربی من المحیط الاطلسی حتی خلیج الفارسی” ،این شعار در مخالفت با ایده اخوان المسلمین بود و به شعار و سرود انقلابی تبدیل شد که امت عربی از اقیانوس اطلس تا خلیج فارس است، در حالی که اخوان المسلمین، عرب و اسلام را با هم می خواستند که در نهایت  قومیت را به طور محدودی جدا کردند و کنار زدند، در واقع اصل را بر اسلامیت قرار دادند. ناصر قومیت عربی را با سوسیالیزم آمیخت اما بعد افراطیون قومیت عربی را به تنهایی منشا الهام قرار دادند و گفتند من الحیط الاطلسی الی خلیج العربی. بعضی از مقامات مصری ایران را متهم می ساختند که حتی مقاماتی که به مصر اعزام می کند به عنوان حافظ منافع  و یا مسئولیت های دیگرسابقه دوستی با اخوان المسلمین دارند و چرا برای حسن نیت افراد سکولار ! را برای منصب سفارتی در مصر نمیفرستد؟ مصر فعلی به هر حال بین سنگدان مشکلات اقتصادی و چکش اسلام گرایان قرار دارد. و عصای جادویی حل مشکل مفقود است.
مصرچگونه می تواند از این بحران نجات پیداکند؟
بر خلاف تبلیغات شبکه الجزیره، و یا بعضی تحلیل گران غربی، مصر درشرایط بحران جدی قرار ندارد. دولت سیسی حداقل این خوش شانسی را دارد که امروزه دنیا علاقه ای ندارد که مصر در بحران قرار بگیرد. نه برای امریکا نه برای رژیم غاصب صهیونیستی، نه برای ایران، برای هیچکدام از کشورهای منطقه بحرانی شدن مصر سودی ندارد. منافع منطقه در این است که مصر در جهت فعلی به سوی بهتر شدن وضع اقتصادی پیش برود و بتواند بر مشکلات اقتصادی خودش غلبه پیدا کند ، ناچار است یک رابطه متوازن با ایران ترکیه و عربستان برقرار کند، ایران هم قطعا علاقه ای ندارد که مصر را به جهت بحران پیش ببرد، یا به جهت ترغیب مصر به قطع رابطه با کشورها، تشویق کند.

مصر کشور بزرگی است، دولتمردان مصر افراد زیرکی هستند، فرهیختگان زیادی درمصر است، اندیشمندان زیادی در این کشور وجود دارد. آنها می توانند راه حل منطقی برای برون رفت از بحران کشورشان پیدا کنند و مصر را در منطقه به سوی پیشرفت و ترقی پیش ببرند.
بنابراین ما نباید نگران اینده مصر باشیم، مصر کم کم به سمتی می رود که جایگاه خودش را پیدا می کند، ان چیزی که الان مصر را تهدیدمی کند،  افراط گرایی، خشونت و تروریسم است که به نظر می رسد، مصر بر این بحران ها می تواند فائق آید.

ایا لغو اعدام و لغو حکم حبس ابد مرسی ارتباطی به شرایط فعلی روابط عربستان و مصر دارد، گو اینکه برخی از تحلیلگران معتقدند مصر چراغ سبزی برای احیای رابطه با ترکیه به اردوغان داده است.
دولت سیسی چهره ناخوشایندی در پرونده رعایت حقوق بشر دارد لغو اعدام مرسی و تعدادی از افراد اخوان المسلمین  به دلیل فشارهایی است که از طرف سازمان های بین المللی، کشورهای غربی و ترکیه به دولت سیسی وارد می شود. تخفیف احکام بیشتر در راستای بهبود چهره خود دولت مصر صورت می گیرد، چرا که با این کار قصد دارد چهره ای دموکرات از خودش ترسیم کند و دریافت کمکهای خارجی بخصوص از طرف آمریکا را دوباره احیا کند.  لذا چندان ارتباطی با عربستان ندارد. می تواند چراغ سبزی به آمریکا، ترکیه و قطر باشد. پول قطر و شبکه پر مخاطب الجزیره که نقش بسیارمخربی بازی می کند را می تواند متوازن کند. پول قطر و شبکه الجزیره عربی  در تحولات خاورمیانه در چند سال اخیر بخصوص در سوریه نقش بسیارمخربی داشتند.الجزیره و دولت قطر در مدار افکار شیخ قرضاوی مفتی فراری مصری قرار دارند. معلوم نیست که این قرضاوی و شبکه الجزیره است که به حکام قطر خط می دهد و یا بر عکس.  مصری ها به رابطه با ترکیه اهمیت می دهند در همین چند هفته گذشته چندین مقاله در الاهرام  در اهمیت عادی سازی فوری رابطه مصر با ترکیه و ایران و سوریه را گوش زد کرده اند.

به طور کلی می توان امیدوار بود که مصر در اینده به یکی ازمتحدان منطقه ای تبدیل شود با توجه به خط مشی سیاسی که در قبال بحران سوریه و یمن اتخاذ کرده است چرا که این کشور از درخواست عربستان مبنی بر اعزام ارتش زمینی به یمن سرباز زد.

اینکه مصر متحد ما شود خیلی بعید است حداقل در کوتاه مدت، اینکه می بینید خودشان شایعه می کنند که مصر به کمک ارتش سوریه می رود و یا اینکه وزیر نفت مصر به ایران سفر می کند و بعد هم خود مصری ها آن را تکذیب می کنند، نشان می دهد  که بخشی از ملت و دولت مصر این را می خواهد. بسیاری از فرهیختگان مصر اعم از ناصری ها و چپ ها همواره نگاه مثبتی به ایران داشته اند و آنها می خواهند مصر روابط خود را با ایران ، چین و روسیه بهتر کنند. تایید و تکذیب اینگونه خبرها می تواند ناشی از کشمکش های درونی دولت مصر و حساسیت سنجی افکار عمومی باشد و همچنین نوعی هشدار ضمنی به عربستان و حتی آمریکا برای جلب توجه باشد.اما ایران و مصر تضاد منافع عینی یا مادی ندارند.  بیشتر تضاد منافع این دو  ذهنی و ایدئولوژیک بوده است. نگاه متفاوت دولتهای ایران و مصر به فلسطین و اخوان المسلمین تاثیر گذار بوده است. در واقع مصر یا دولت مصر هیچگاه بنا بر اشتیاق درونی جامعه مصر با ما قطع رابطه و یا سردی رابطه نداشته است. بلکه براثر عوامل و شرایط بیرونی بوده است.

بعد از انقلاب، ایران بود، که روابط خودش را با مصر به خاطر قرارد کمپ دیوید بحرانی کرد.  بعد از ان هم وقتی که رئیس جمهور مصر ترور شد، ایران بیشتر از هرکشوری خوشحالی کرد، با فراخوان رسمی دولتی، ملت به پشت بام ها رفتند، تکبیر گفتند خوشحالی کردند و انرا نوید بسیار بزرگی برای صدور انقلاب دانستند.

خب این ناشی از اقدام سادات بود که به شاه پناه داده بود شاید در آن زمان نفرت از شاه باعث شده بود که از سادات هم متنفر باشند.

انورسادات  به شاه و خانواده اش پناه داد چون احساس می کرد باید کاری برای شاه بکند. این بیشتر به دلیل ارتباطات عاطفی و کمک های بی حد و حساب شاه بعد از جنگ اکتبر ۱۹۷۳ به سادات بود.  این موضوع باید درک می شد که سادات در جایگاهی نبود که بتواندعلیه جمهوری اسلامی ایران اقدامی بکند و صرفا این کار یک امری بود که ریشه در احساسات و عواطف او داشت. ما برای کشته شدن کسی شادی کردیم که در داخل کشورش محبوبیت بسیاری داشت.  به هرحال انور سادات فردی بود که در داخل مصر مورد احترام بود، قهرمان جنگ ۱۹۷۳ و کسی بود که قادر شده بود صحرای بزرگ سینا را که در اشغال اسرائیل بود با جنگ ، مذاکره و قرارداد کمپ دیوید به خاک مصر بازگرداند. از نظر خیلی از مصری ها این کار بسیار اهمیت داشت و انورسادات قهرمان آنها تلقی می شد . برعکس آن، در ایران انور سادات را به عنوان یک فرد جنایتکار، قاتل، مزدور صهیونیست و فرد خائنی قلمداد می کنند و فردی که انور سادات را کشت، مورد تقدیر و ستایش حکومت ایران قرار گرفت،  خیابانی هم در تهران به اسم او ثبت شد، نام گذاری همین خیابان به نام خالد اسلامبولی، بر روابط ایران و مصر سایه افکند.

در سال ۱۳۸۱ مدت کوتاهی در مصر بودم، همان زمان مقالات زیادی نوشته می شد در دفاع از اینکه باید روابط ایران و مصر بهبود پیدا کند. در طرف ایران هم این تمایل وجود داشت. از ۱۶ تا ۲۷ مهر ۱۳۸۱ در روزنامه همشهری و سایت انلاین، ان سلسه گفتاری در مورد مسائل  خلیج فارس از من منتشر شد که در ان بر ضرورت برقراری روابط دیپلماتیک ایران و مصرتاکید کردم و هنوز هم بر این باور هستم که با توجه به استقلالی که دولت فعلی مصراز خود نشان می دهد و در مبارزه با افراط گرایی و تروریزم همراهی می کند و حتی ژست ضد آمریکایی می گیرد، ما باید برای روابطی دوستانه با مصر پیشقدم شویم. اکنون هم شرایط خوبی فراهم شده  همین هفته گذشته الاهرام چند مقاله در مورد رابطه فوری با ایران طرح کرده است.

برقراری رابطه ایران و مصر در سال ۱۳۸۲ فقط پیوند خورد به برداشتن تابلو خیابان خالد اسلامبولی. آن موقع شهرداری زیر بار نرفت،  البته نباید از نظر دور داشت که فشارهای زیادی از طرف عربستان، امریکا و اسرائیل هم همیشه مانع روابط نزدیک این دو کشور بوده است.  فقط عوامل داخل مصر و ایران نیست، خارجی هم همواره نقش داشتند و نخواستند که رابطه این دو کشور بزرگ دوباره عادی شود.

در همان زمان  یکی از کسانی که یک مصاحبه مفصلی با یکی از شبکه های تلویزیونی که بعدا هم در مطبوعات چاپ شد فردی به نام ژنرال مجدی عمر بود که آرزوی خودش را در مورد اینکه دو ملت بزرگ ایران و مصر باید روابط عمیق، دوستانه و برادرانه ای را شروع کنند مطرح می کرد، اودر این باره گفت که ما با ایران تضاد منافعی نداریم، به عنوان جمهوری سکولار عربی با ایران جمهوری اسلامی می توانیم با هم روابط دوستانه ای داشته باشیم. حتی اشاره کرد به اینکه بعضی مسائل خیلی جزئی و ناچیز است، ما عرب ها امدیم نام خلیج فارس را به خلیج عربی تغییر دادیم، این موضوع کم اهمیت است اما در بدبینی ایرانی ها به اعراب تاثیر زیادی دارد. ما دریای عرب و خلیج عقبه(عربه) را داریم نیازی به تغییر نام خلیج فارس نداریم، این موضوعات کوچک را باید حل کنیم تا بتوانیم موضوعات اساسی تر را حل کنیم. این حرف ها را از زبان کسی می شنیدم که از دوستان انورسادات و مبارک بود، مجدی عمر فرمانده ارتش مصر بود که البته بازنشست شده بود.

در همان زمان هم بودندافراد صاحب نفوذی که معتقد بودند روابط مصر و ایران باید احیا شود به یاد دارم ده ها مصاحبه و مقاله در این باره منتشر شد. حتی مجله ای مصری منتشر می شد به نام “ایران نامه “که مرتب دیدگاه های موافقین روابط با ایران را منعکس می کرد. البته دولت مصر این حرکات زیرکانه ای که اخیرا انجام داده نباید ما را خیلی ذوق زده کند یادتان هست که  قطر در حمایت از حزب الله لبنان و حماس و یا ترکیه درژست های ضد اسرائیلی سالهای ۱۳۸۵ تا ۸۸ ما را ذوق زده کرده بود. در حالیکه این دو بازی های منفعت طلبانه خود را دنبال می کردند و عملکرد سالهای اخیر انها بخصوص قطر خدمت به اسرائیل بود به هر حال نباید بدبین بود ولی باید همه ابعاد را در نظر داشت، زیرا اکنون شرایط بسیار مناسبی وجود دارد شاید تاخیر موجب فرصت سوزی شود. ما و مصر در خیلی از موضوعات اتفاق نظر داریم، در مورد سوریه، یمن درمورد مسائل دیگر جهانی، به خصوص موضوع سوریه بسیار زیاد می تواند دو کشور را به یکدیگر نزدیک کند. مصری ها بخوبی می دانند ایران هراسی حکام عربی بر مبنای حقیقی استوار نیست.

در مورد مشکلات واگرایی که قبلا وجود داشت مثل موضوع حمایت ایران از اخوان المسلمین که بیشتر یک اتهام بود، ولی امروزه درافکار عمومی ایران، اخوان جایگاه مطلوبی ندارد. در رسانه های خودمان هم می توانید رصد کنید.  دشمنی که در ایران بر علیه القاعده، داعش و گروهای اسلام گرایی تندرو که در سوریه علیه اسد می جنگند اکثریت آن ها به تفکراخوان المسلمین پیوند دارند، یا احترام برای اخوان قائل هستند.اما اکنون آنها در ایران گروه های منحط، مردود و مطرودی به حساب می ایند.
مصر هم درک کرده است که ماامروزه علاقه چندانی به اینکه اخوان المسلمین بخواهند قدرت را به دست بگیرند نداریم، به خصوص که متحد ایران بشار اسد، دشمنان سرسخت اخوان هستند و با اخوان بسیار مخالف هستند ، حافظ اسد پدر بشار اسد، یک بار اقدام به سرکوب خونین اخوان المسلمین سوریه کرد. درواقع قیام سوریه علیه بشار اسد از سوی اخوانی ها شروع شد و به این صحنه های وحشتناکی که امروز سوریه را به نابودی کشانده است  رساند.شاخه های افراطی اخوان امروز حیثیت و ابروی اسلام را تا حد زیادی در دنیا زیر سوال برده است و مسائل منفی زیادی ایجاد کرد.

ایران چگونه می تواند از روند مناسباتی که بین مصر و عربستان پیش امده است به نفع خود استفاده کند و از این فضا بهره بردای امنیتی و سیاسی کند حتی به جای عربستان به مصر نفت بدهد.

دولتمردان مصری  حرف هایی می زنند و بعد عقب نشینی می کنند. یعنی با موضوع صادق نیستند و یا جرات ایستادگی روی مواضع خود ندارند. بنظر من اگر دولت مصر راجع به حرفهایی که برای بهبود رابطه با ایران و سوریه می زند اگر عملا یک قدم بردارد ایران چندین قدم برخواهند داشت. حتی در دوره احمدی نژاد نقل و قول هایی می شد که مصر آمادگی عادی سازی رابطه دارد ایشان اعلام کرد اگر مصر بخواهد همین الان برای بازگشایی سفارت به قاهره می روم ولی عملا مصری ها پلتیک زدند و پا عقب کشیدند.
آن موقع واگرایی ما و مصر که در موضوع اخوان المسلمین بود،الان  خیلی تضعیف شده است. قطعا ان اشتیاق شدیدی که ایران قبل ها یا قبلتر از آن در حمایت از اخوان المسلمین داشت دیگر وجود ندارد.  در حالی که در موضوعی مثل سوریه بیشتر به سمت همگرایی رفته ایم.  در بحث روابط اقتصادی هم برای ما و هم برای مصر روابط  اقتصادی بسیار اهمیت دارد، به خصوص صنعت جهانگردی و توریست ایرانی ، برای مصری ها اهمیت زیادی دارد،با احیای روابط می تواند صنعت توریسم خود را با جهانگردهای ایرانی رونق دهد ،  اشتیاق از طرف ایرانی ها ابرای سفر به مصر خیلی زیاد است ، شاید این اشتیاق از ترکیه هم بیشتر باشد.  به نظرم مسائل اقتصادی می تواند  نقش مهمی در نزدیک کردن این دو کشور داشته باشد ، به خصوص که امروز به نظر میرسد مصر چندان مایل نیست که به فشارهای عربستان برای دوری از ایران تسلیم بشود ، یا تسلیم ادعاهای درخواست های عربستان سعودی شود.
چندی پیش بیلبوردهایی که تصویری از مقام معظم رهبری روی آن بود دراتوبانهای قاهره نصب شد، آیا هدف خاصی پشت این اقدامات است؟
بله این ها برای ایران هراسی است.  در واقع بعضی از پولدارهای عرب خلیج فارس این اقدامات را انجام می دهند. آنها معمولا هزینه هنگفتی را برای ترساندن اعراب و اثبات اینکه ایران بر پایتخت های عربی مسلط شده و انقلاب خود را صادر کرده است تقبل می کنند.
پول می دهند تا مقاله های سفارشی در روزنامه ها علیه ایران منتشر شود و یا  همین بیلبوردها در قاهره نصب شود. خود من چندین مورد ان را شاهد بوده ام، یکی از این مقالات روزنامه التجدید، ارگان حزب عدالت و توسعه مراکش بود که مقاله ای نوشته بود مبنی بر اینکه نگویید خلیج فارس بگویید خلیج عربی، خلیج فارس اصطلاحی صهیونیستی است.  با سردبیر ان روزنامه ملاقات کردم و مشخص شد که مقاله ای را فردی خلیجی با عنوان اگهی تبلیغاتی به روزنامه  داده است، این کارها با پول عرب ها زیاد انجا م می شود.

این بیلبوردها هم سفارش افرادی بوده است که اتهام همیشگی عرب ها را می خواستند در مصر به افکار عمومی ثابت کنند و اینگونه القا کنند که جمهوری اسلامی ایران توانسته پایتخت مصر را هم به تصرف خود در بیاورد و اینگونه حساسیت ها را علیه ایران برانگیزانند. و الا مصری ها نه نگران توسعه طلبی ایران هستند، نه نگرانی نسبت به سلاح های ایران دارند، نگرانی هایی که در کشورهای خلیج فارس  و ترس موهومی که آنها از ایران دارند، مصری ها اصولا ندارند. چرا که ایران و مصر همسایه نیستند و ادعای ارضی نسبت بهم ندارند. سوای از آن مشترکات فرهنگی زیادی دارند، شیعه قبل از ایران در مصر حکومت امپراتوری داشت. کشورهای عربی خلیج فارس همواره ایران را متهم میکنند به توسعه طلبی، فرقه گرایی و دخالت در کشورهای منطقه، اینها میخواستند به صورت یک بیلبرد این موضوع را نشان دهند، که افکار عمومی مردم مصر را علیه ایران بشورانند که این مساله  در مصر جنجال افرید ، برخی تصور میکردند که این تبلیغ بنفع  ایران نصب شده و نه تبلیغ علیه ایران ، این در نگاه مردم مصر بستگی دارد چون مصری ها ان ادبیات را ندارند و قبول ندارند که ایران کشور توسعه طلبی است و به دنبال فتح پایتخت عربی است در نتیجه این تابلو برای انها قابل فهم نبود.

عجم:بهبود رابطه با مصر به فاصله تغییر نام یک خیابان بود.۴۹۳۱۰

جمال عبدالناصر مشوق تغییر نام خلیج فارس نبود.


عجم:بهبود رابطه با مصر به فاصله تغییر نام یک خیابان بود.

فراز و نشیبهای روابط ایران و هند بررسی شد

به گزارش وب سایت معاونت فرهنگی دانشگاه فردوسی  :

به همت انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد ، روابط خارجی ایران و هندوستان با سخنرانی دکتر محمد عجم نویسنده و پژوهشگر  سرشناس و رایزن مطالعاتی پیشین کشورمان در دهلی نو  در روز دوشنبه ۲۶ مهر ماه  ۹۵ در دانشکده علوم اداری و اقتصادی این دانشگاه مورد بررسی قرار گرفت.


به گزارش باشگاه خبرنگاران دانشگاه فردوسی مشهد، در این نشست که دوشنبه ۲۶ مهر ماه با حضور دکتر فاطمی نژاد و دکتر اسلامی از اعضای هیات علمی گروه علوم سیاسی و نیز جمعی از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترا در محل تالار دکتر رزمی دانشکده علوم اداری و اقتصاد برگزار شد،

در پایان این نشست، دکتر عجم یکی از آثار خود با عنوان «نام خلیج فارس ،میراثی کهن و جاویدان» را به انجمن علمی علوم سیاسی هدیه کرد.

دکتر عجم در ابتدای این نشست ضمن  تقسیم بندی دوره های متمایز تاریخی روابط ایران و هند : فراز و نشیبهای سه دوره قبل از اسلام – سه دوره بعد از اسلام و دوره بعد از انقلاب اسلامی را بررسی اجمالی نمود و گفت  در هر دوره روابط فرهنگی – تجاری و مذهبی متمایزی وجود داشته   رکتر عجم   به روابط تاریخی ایران و هندوستان در دوره پیش از اسلام اشاره کرد و گفت یکصد مرتبه نام هند و هندوستان و مکران و سند در شاهنامه حکیم ابولقاسم فردوسی نشانه ای از روابط دوره های قبل از اسلام  است.

این تحلیلگر سیاسی و استراتژیست کشورمان در بخش دیگری از سخنرانی خود به تشریح روابط سیاسی ایران و هندوستان پس از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخت و تصریح کرد:هندوستان از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران استقبال کرد اما تحولات منطقه ای و موضوع کشمیر مانع نزدیکی روابط دو کشور شد.

رایزن مطالعاتی سابق کشورمان در دهلی نو روابط ایران و هندوستان در رژیم گذشته را تحت تاثیر فضای دوقطبی نظام بین الملل دانست و ادامه داد:هندوستان از متحدین شوروی به شمار می رفت،در حالی که رژیم پهلوی رابطه نزدیکی با آمریکا داشت و همین امر مانع گسترش روابط ایران و هندوستان شد.

دکتر محمد عجم در بخش پایانی سخنان خود به بهبود روابط ایران و هندوستان پس از برجام اشاره کرد و اظهار امیدواری نمود که روابط طرفین گسترش یابد.

از همین نویسنده:

مشترکات منطقه ای و خواسته های هند از ایران گفتگو با دکتر محمد عجم – مرکز بین المللی مطالعات صلح

 مشترکات منطقه ای هند و ایران :