Archive for: دی ۱۳۹۵

Iran saffron زعفران ایرانی

The problem for the world’s most expensive spice

  • ۱۳ September 2017
Kashmiri saffron
Image captionThe spice saffron is known as “red gold”

The spice saffron, as well as being famously expensive, is packed with antioxidants. It is said to help combat depression and lower blood pressure, to soften your skin and hair and is essential in a broad range of dishes from Swedish buns to paella. So what’s stopping it becoming as fashionable as turmeric and cinnamon? Is it just its high price?

In my palm I have five tiny strands, like pieces of slightly fraying dark red sewing thread, which smell rather like a fruity tobacco.

Four of them I’m placing into a cup and dousing with warm water; they’re destined for the cooking pot. The fifth I place on my tongue.

I’m told this taste test is essential to check that what I’m using is proper saffron. After all, if you’ve spent more than £۵ for a gram of anything, you want to be sure it’s the real thing.

And after a few seconds I’m gratified that, despite having languished at the back of my spice cupboard for quite some time, the tiny threads are still capable of imparting the heady floral aroma, the honey notes, and the slight astringency I’ve been promised.

And the strands in the water are leaching an orangey hue, as they should.

Saffron is central to national cuisines from Morocco to the Himalayas, essential to dishes from risotto Milanese to Kashmiri curry. As well as being a sought-after culinary ingredient the versatile spice is also increasingly being added to medications and cosmetics.

Saffron crocus flower
Grey line

What is saffron used for?

Cleopatra used it to infuse her bathwater.

Alexander the Great bathed his battle wounds with it and drank saffron tea.

In the 14th Century it was used to combat bubonic plague

It is a key ingredient in dishes from Spanish paella, to Persian rice dishes and Indian curries

It is added to products from coffee to salt, skin creams to shampoos.

Saffron has been used in traditional medicine to treat menstrual problems, depression, asthma and sexual dysfunction

It has been trialled in research for conditions from memory loss to cancer, but the evidence so far is inconclusive

Grey line

And yet the reputation of the spice, dubbed “red gold”, still does not glister quite as brightly as perhaps it should.

Keith Alaniz, an American soldier-turned-entrepreneur, thinks he understands why.

After serving in Afghanistan, he and two other veterans decided to establish a social enterprise based on a crop that could offer locals better returns than illegal opium poppy cultivation.

Rumi Spice co-founder Keith Alaniz with Afghan crocus farmers

Their company, Rumi Spice, buys saffron crocuses from local growers and employs 380 Afghan women to do the painstaking work of separating the tiny rust-red stigmas in the centre of the crocus from its petals, stamens and the rest of the flower head, prior to being dried and packed for export.

It’s those long laborious hours of work that makes saffron so expensive. Rumi Spice sells its saffron – higher grade than the one from my kitchen cupboard – for $18 (£۱۴) per gram.

Mr Alaniz says saffron’s high price tag is the reason it has so much promise in war torn Afghanistan. But it is also in many ways the root of its biggest problem: it makes it extremely tempting for counterfeiters.

“A lot of the reason saffron hasn’t taken off is because of the adulteration that you’ve seen.”

He says they’re battling against the disappointment some shoppers have felt in the past. They’ve spent money on an extravagant product, only to find it didn’t have much flavour because it was substandard or even fake saffron.

“What we’ve seen with chefs and foodies is, once they see what high quality saffron tastes like, they’re blown away by the flavour and aroma,” says Mr Alaniz.I

Image captionThe tiny rust-red stigmas need to be painstakingly separated from the petals, stamens and the rest of the flower head

Their saffron is now doing well with specialist buyers and high end restaurants. And they hope to rebuild its reputation amongst ordinary consumers in the same way.

But the plan will only work if the product consistently delivers on its promise; and despite recent efforts to introduce more rigorous standards, stories continue to circulate of horse hairs, corn silks, and shredded paper, all masquerading as saffron.

Earlier this year there were reports of the synthetic food colourings tartrazine and sunset yellow being used in counterfeit powdered saffron.

Sally Francis, botanist and saffron grower, says only a few weeks ago she saw safflower, a common substitute from the unrelated thistle family, being sold as saffron in a street market in the Netherlands. And she’s met plenty of tourists returning from exotic holidays with what they thought was bargain saffron, only to find out it was bogus.

Even legitimate saffron can vary enormously depending on how it’s produced, she says.

“You can have a huge range in saffron quality, with no indication on the packaging as to what you are buying,” says Ms Francis.

Often it’s simply that careless harvesting has meant some of the flavourless parts of the crocus have found their way into the final mix. It’s still saffron but rather than “packing a punch” like the purest spice, what you’re basically getting is “expensive yellow food colouring,” she says.

“The difference between a grade I and a grade III that’s huge. You’re talking Trabant and Lamborghini,” she says.

Grey line

How to check if saffron is genuine

Check it has strands which are frayed at one end

Look for a deep red hue that colours water orangey-yellow when submerged

Smell it and put it on your tongue – fake saffron has very little aroma or flavour

Real saffron will smell slightly fruity and floral

It should taste sweet and bitter at the same time

Grey line

Ms Francis produces saffron on a small scale in Norfolk. The UK is a tiny player in the global saffron market, despite a saffron tradition going back several centuries.

But it is one of many countries from New Zealand to Germany, Greece to India, where producers are recognising the potential for high-grade saffron, with transparent country of origin and quality labelling, to reassure consumers that it is worth the high price tag.

In Iran which supplies around 90% of the world’s saffron, there are signs that traceability and certification are becoming priorities.

“We are trying to show the quality of Iranian saffron to other people in the world,” says Mehrdad Rowhani, chief executive of a family-owned wholesaler from Mashhad, the city at the heart of Iran’s saffron growing region.

After years hampered by American sanctions, which meant a lot of Iranian saffron ended up exported in bulk to be repackaged and sold as “produce of Spain” or sold via backdoor bartering deals, Iranian producers are again able to sell directly to western customers.

Iranian women harvest crocuses in 2006Image copyrightGETTY IMAGES
Image captionUnder sanctions Iran struggled to make the most of its saffron potential

This could have more impact than anything else on the standard of saffron available to ordinary shoppers, as Iran’s producers embrace the opportunity to emphasise the authenticity, origin and quality of their product.

Mr Rowhani says his firm’s exports have already more than doubled since sanctions were lifted.

“We started exporting to the United States and we have good – and big – customers from there,” he says.

Now he’s focusing on improving every step of the production process from planting, harvesting and drying, to selling in smaller, better designed packaging.

“When they see Persian saffron is of high quality, they want to buy more,” he adds.


جشن یلدا یا شب چله بر جشن های مسیحی تاثیر داشته

در جشن بزرگ شب چله در دانشگاه فردوسی که با حضور سرکنسولهای مقیم مشهد برگزار شد دکتر محمدعجم طی سخنانی در این مراسم گفت:
این هفته ما سه جشن بزرگ ادیان ابراهیمی داریم و یک جشن باستانی از میراث کهن بشریت یعنی یلدا
از این مناسبت های خجسته باید برای هفته وحدت ادیان و میراث مشترک بشریت استفاده کنیم برای ترویج گفتگو و مدارا و دوری از تعصبات کور ؛ نباید در این هفته مبارک سخنی گفته شود که در جهت احترام به عقاید مومنین به ایین های مسیحی نباشد الان در سراسر جهان غرب ایین های کریسمس با شکوه تمام اجرا می شود نمادهای سرو و صلیب جزیی از این ایین ها است اما اینجا محیط علم و دانش است باید بگویم واقعیت این است که توجه یا احترام نسبت به سرو و صلیب بیشتر از سه هزار و شاید بسیار بسیار قدیمی تر باشد و راز ان را طی مقاله ای سال ۱۳۸۱ ارایه کردم البته انموقع انقدر مستندات کافی نبود اما الان در منابع انگلیسی و عربی مستنداتی کافی در تایید مطلب وجود دارد در نقش رستم ۴ صلیب عظیم کنده شده است در اثار تاریخ کهن ایران درخت سرو جایگاه ویژه دارد این نقش ها تصادفی نیست و ریشه در ایین های کهن داشته است . سرو و صلیب در ایین های کریسمس از ایین های کهن اریایی ریشه می گیرد .
اکنون  مقامات ذیربط در کشورمان در پی آن هستند تا مانند ثبت نوروز ؛ یلدا یا شب چله را نیز با همکاری کشورهای همسو با تمدن ایرانی در یونسکو ثبت نمایند.




آیین های یَلدا یا شب چِلّه و ارتباط آن با کریسمس



به گزارش سایت مجله باران کویر، و خانه گناباد جشن شب چله در مجتمع فرهنگی زیبد برگزار شد.

دکتر محمد عجم چهره سرشناس فرهنگی و مطبوعاتی کشورمان در خصوص ریشه های تاریخی چله سخنانی ایراد و از جمله گفت شب چله از ایین های بسیار کهن است و به دوره ایین های اولیه ایرانی و مهر ایین یا میترایی بر می گردد روز بعد از طولانی ترین شب سال را روز خوره یا خورشید روز می گفتند که اروپایی نیز انرا ساندی به معنی روز خورشید می نامند وی گفت ایین های کریسمس و تزیین درخت سرو نیز از تاثیرات جشن های چله یا یلدا است. جشن یلدا ممکن است به واژه سریانی یلدا به عنوان تولد خورشید ربط داشته باشد و از طرفی بنظر می رسد یل + دا ” کلمه کاملا پارسی باشد. حتی صلیب نیز از نمادهای ایین مهر است و سالروز تولد عیسی مسیح که اکنون در تمام کشورهای غربی بطور باشکوهی در حال برگزاری است دو قرن بعد وارد تقویم شده و به روزی که جشن زایش خورشید یا یلدا هست ربط داده شده است. تولد عیسی مسیح بدلایل متعدد نمی توانسته است در سردترین شب های سال باشد زیرا با داستان شبان و سه ویزدام ایرانی که به زیارت نوزاد رفتند مغایرت دارد . وی در خصوص سوابق تاریخی گناباد و زیبد گفت سه بار مکان جغرافیایی زیبد و گناباد بدلیل زلزله و یا بیماری های مسری جابجا شده و سه رویداد بزرگ تاریخی ایران از جمله ۱۲ رخ در این منطقه اتفاق افتاده است.                           سالن مجتمع فرهنگی ورزشی زیبد



یلدا یا چله  نام طولانی‌ترین  شب سال است که نخستین شب از چله بزرگ یا دوره چهل روزه اول سه ماهه زمستان است و به‌همین‌علت با عنوان شب چله هم شناخته می‌شود. دوره چله بزرگ از اول دی (۲۲ دسامبر) آغاز می‌شود و تا ۱۱ بهمن (۳۱ ژانویه) به‌طول می‌انجامد و این‌گونه ۴۰ روز کامل را می‌سازد. دوره چله کوچک از ۱۰ بهمن (۳۰ ژانویه) آغاز می‌شود و تا ۳۰ بهمن (۱۹ فوریه) ادامه می‌یابد و ۲۰ روز و ۲۰ شب و درمجموع ۴۰ روز و شب را تشکیل می‌دهد. همچنین یلدا یا شب چله، مقارن با انقلاب زمستانی در نیم‌کره شمالی زمین و شب میان آخرین روز پاییز و اولین روز زمستان است.

براساس آیین مهرپرستی (میتراییسم) شب انقلاب زمستانی مقارن با تولد مهر (میترا) یا خورشید است. هرچند براساس یافته‌های باستان‌شناختی این جشن از ۷هزار سال پیش در ایران برگزار می‌شد و در زمان پادشاهی داریوش اول وارد تقویم رسمی ایرانیان شد، اما تا پیش‌از قرن اول میلادی با نام یلدا شناخته نمی‌شد و یلدا در واقع برگرفته از واژه‌ای به زبان سریانی است که مسیحیان ساکن نواحی تحت حاکمیت اشکانیان و ساسانیان بدان سخن می‌گفتند. مردم این شاخه از مسیحیت، شب انقلاب زمستانی را جشن می‌گرفتند و به آن یلدا به‌معنی «تولد» می‌گفتند. به‌تدریج در اثر ارتباط با مردم غیرمسیحی، این واژه از سریانی وارد زبان‌های پارتی و فارسی‌میانه شد.


  • تولد میترا؛ آیین مهرپرستی

میترا واژه‌ای برآمده از زبان هندوایرانی است که بعدها در مجموعه اشعار سانسکریتی ریگ‌ودا به‌صورت میترَ و در اوستا به‌صورت میثرا بیان شد و در زبان‌های ایرانی‌میانه اشکال مختلفی گرفت. به‌طوری‌که در زبان سغدی به‌صورت میسی، در زبان فارسی‌میانه و پارتی به‌صورت میهر و در زبان باختری به‌صورت میهرو تلفظ می‌شد. از آنجاکه فارسی امروزی تکامل مستقیم فارسی‌میانه است در نتیجه امروزه، واژه میهر به‌ مهر تبدیل شده است.

آیین مهرپرستی از پیش‌از ورود دین زرتشتی در ایران باستان رواج داشت و جشن تولد خورشید / مهر در شب انقلاب زمستانی برگزار می‌شد. نماد  خورشید است و تولد مهر در طولانی‌ترین و تاریک‌ترین شب سال، فردایی روشن و امیدبخش را نوید می‌دهد. این آیین به دین زرتشتی هم وارد شد و یلدا با حکمت این دین درمورد پیروزی نور و روشنایی بر ظلمت و تاریکی درآمیخت. رُمیان باستان هم پس‌از آشنا شدن با آیین زرتشتی به مهرپرستی روی آوردند که از آن با نام «مهرپرستی اروپایی» یاد می‌شود. تا قبل‌از قرن چهارم میلادی، تمام مسیحیان، ۶ ژانویه را به‌عنوان تولد مسیح (کریسمس) جشن می‌گرفتند. اما از قرن چهارم و پس از به‌رسمیت‌شناختن مذهب مسیحیت ازسوی امپراتوری رم و تشکیل کلیسای کاتولیک، دولت مرکزی رم جشن‌های آیین مهرپرستی اروپایی، جشن زحل و جشن خورشیدایزد را با مسیحیت همسان‌سازی کرد.

با خطاهای محاسباتی که در قدیم  عادی بود  در کلیسای غرب، بزرگترین شب سال و تولد دوباره خورشید یا نیرو گیری دوباره خورشید که  تولد مسیح هم بدان مربوط شده بود از ۶ ژانویه به ۲۵ دسامبر تغییر پیدا کرد که هم به شب ۲۲ دسامبر مصادف با تولد مهر (میترا) و ۲۳ دسامبر (جشن میلاد خورشیدایزد اسطوره‌های رمی و یونانی) نزدیک است و هم دقیقاً ۹ ماه پس‌از عید تبشیر برگزار می‌شود. تبشیر نام عید بشارت میلاد مسیح است و براساس تاریخ کاتولیک، منطبق با روزی است که مریم مقدس، مسیح را باردار می‌شود. پیروان کلسیای کاتولیک در ۲۵ مارس این روز را جشن می‌گیرند. به‌همین‌دلیل، امروزه کشورهای کاتولیک و پیروان کلیسای غرب ۲۵ دسامبر را به‌عنوان کریسمس می‌شناسند، اما کشورهای ارتدوکس و پیروان کلیسای شرق همچنان جشن میلاد مسیح را در ۶ ژانویه برگزار می‌کنند. باوجوداین، مردمان برخی نواحی شبه‌جزیره ایتالیا هنوز، ۶ ژانویه را به‌طور سنتی تولد مسیح می‌دانند و جشنی سنتی و غیررسمی با عنوان «بِفانا» را برگزار می‌کنند.


  • ارتباط میان درخت کریسمس و شب چله

رُمیان باستان در بازه زمانی انقلاب زمستانی بین روزهای ۱۷ تا ۲۳ دسامبر جشن‌هایی به‌نام «ساتورنالیا» یا «جشن زحل» و جشن «سُل این‌ویکتوس» را به‌ترتیب برای خدای کشاورزی زحل و برای خورشیدایزد برگزار می‌کردند و در مدت برگزاری این جشن، از روز زحل (۱۷ دسامبر) تا روز تولد خورشید شکست‌ناپذیر (۲۳ دسامبر) در تعطیلات بودند و در بزرگداشت برداشت محصول در پاییز و امید برای برکت کشاورزی در سال آینده، شادمانی می‌کردند و کارناوال راه می‌انداختند.

در دین مسیحیت درخت نماد «دانش تشخیص خیر از شر» است و کاشیکاری‌هایی به نقش درخت که در کلیساهای نخستین استفاده می‌شد نماد «درخت حیات» است. معنی اول درخت در مسیحیت به شب یلدا (شب تولد خورشید یا مهر) و نماد پیروزی نور در برابر ظلمت و خیر در برابر شر در آیین مهرپرستی اشاره دارد و معنی دوم برآمده از جشن درخت است که از آیین بابلیان نشأت می‌گیرد. با تشکیل کلیسای غرب، درخت و مفهوم آن به مسیحیت کاتولیک هم راه یافت و در جشن ۲۵ دسامبر، مصادف با جشن میلاد مسیح، استفاده شد

جشن مشابه دیگری با نام «جشن درخت» بین مردم بابل وجود داشت که حتی امروز هم بین کلیمیان ایران در برخی نواحی برگزار می‌شود. زمان این جشن در بهمن (فوریه) در دوره زمانی چله کوچک است. در این ‌روز مردم درخت را به‌عنوان نمادی از حیات اکرام می‌کنند. به‌دلیل تعامل و همزیستی ایرانیان و بابلیان، جشن درخت در زمان ساسانیان به اسپندارمذگان، جشن اسفند افزوده شد. به‌این‌ترتیب، در اسپندارمذگان (روز زایش و مادینگی) که براساس تقویم امروزی با ۲۹ بهمن (۱۸ فوریه) منطبق است، مردم با کاشتن نهال به‌عنوان نمادی از زایش و رویش، جشن درخت را برگزار می‌کردند.

از سوی دیگر، بسیاری از آیین‌های مردمان بابل به مسیحیت هم راه یافت به‌طوری‌که پیروان کلیسای شرق که قدمتش بیش از کلیسای کاتولیک است، در جشن میلاد مسیح (۶ ژانویه) که در بازه زمانی چله بزرگ قرار دارد از درختی تزیین‌شده استفاده می‌کردند. در دین مسیحیت درخت نماد «دانش تشخیص خیر از شر» است و کاشیکاری‌هایی به نقش درخت که در کلیساهای نخستین استفاده می‌شد نماد «درخت حیات» است. معنی اول درخت در مسیحیت به شب یلدا (شب تولد خورشید یا مهر) و نماد پیروزی نور در برابر ظلمت و خیر دربرابر شر در آیین مهرپرستی اشاره دارد و معنی دوم برآمده از جشن درخت است که از آیین بابلیان نشأت می‌گیرد. با تشکیل کلیسای غرب، درخت و مفهوم آن به مسیحیت کاتولیک هم راه یافت و در جشن ۲۵ دسامبر، مصادف با جشن میلاد مسیح، استفاده شد.

  • یلدا پس‌از اسلام

اشاره مستقیم به عبارت «شب یلدا» در اشعار شاعرانی چون سعدی (قرن هفتم ه.ق)، خواجوی کرمانی (قرن‌های هفتم و هشتم ه.ق)، اوحدی مراغه‌ای (قرن‌های هفتم و هشتم ه.ق)، امیر خسرو دهلوی (قرن‌های هفتم و هشتم ه.ق)، حافظ (قرن هشتم ه.ق)، عبید زاکانی (قرن هشتم ه.ق)، سلمان ساوجی (قرن هشتم ه.ق)، وحشی بافقی (قرن دهم ه.ق)، عرفی شیرازی (قرن دهم ه.ق)، ملا محمدمحسن فیض کاشانی (قرن یازدهم ه.ق)، قاآنی شیرازی (قرن سیزدهم ه.ق) و فروغی بسطامی (قرن سیزدهم ه.ق) و همچنین نامیدن یلدا به نام «میلاد اکبر» به‌معنی «میلاد خورشید» از سوی ابوریحان بیرونی (قرن‌های چهارم و پنجم ه.ق) حکایت از آن دارد که آیین یلدا پس‌از ورود اسلام به ایران بی‌وقفه دنبال شده است و تا امروز همچنان ادامه دارد. فردوسی نیز شب یلدا را شب اورمزد نامیده است .


برگرفته از خبرگزاری میراث ۲۹ آذر ۹۵  یلدا آئینی به قدمت تاریخ: محمد عجم






مشهد ۲۰۱۷ مشهد پایتخت فرهنگی جهان اسلام

برای سال ۲۰۱۷ مشهد پایتخت فرهنگی جهان اسلام است، انتخاب مشهد از جانب آیسسکو(سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی اسلامی ) به عنوان پایتخت فرهنگ اسلامی در سال ۲۰۱۷ (دی ماه ۱۳۹۵ تا دی ماه ۱۳۹۶) برگزیده شده است.


مشهد سالانه میزبان ۲۷ میلیون زایر و گردشگر است که رقم اول در کشور است
مشهد از دیرباز تا کنون، با میزبانی از زائران و گردشگرانی از ادیان و فرق گوناگون، و با سرآمدی در پرورش فرهیختگان و دانشمندان، گسترش دهنده معارف اسلامی و فرهنگ شیعی و جایگاه همزیستی ادیان و فرق، کانون رخدادهای تاریخی و انقلابی اثربخش، و پیشگام در توسعه فناوری های ارتباطی و بنابراین شایسته پرسابقه این عنوان بوده است.


از سال ۲۰۰۵ میلادی سازمان ایسسکو برای اولین بار شهر مکه را به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام برگزید واز سال بعد هرساله ۳ شهر در سه منطقه عربی ،اوراسیا، افریقا به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام معرفی می شوند که درسال ۲۰۱۷ مشهد از منطقه اوراسیا به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام برگزیده شده است .


وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی مشهد مقدس در سال ٢٠١٧ به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام را فرصت مغتنمی برای معرفی، ترویج و تبیین فرهنگ رضوی و ابعاد شخصیتی امام رضا(علیه السلام) دانست.

«سیدرضا امیری صالحی» در شورای سیاستگذاری پانزدهمین جشنواره فرهنگی و هنری و بین المللی امام رضا(علیه السلام)، اظهار کرد: باید یک فراخوان بزرگ و عمومی برای دعوت از مسلمانان جهان برای امسال که مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال ٢٠١٧ معرفی می شود، فراهم آید.

رییس شورای سیاستگذاری پایتخت فرهنگ اسلامی – مشهد ۲۰۱۷ بر زمینه سازی با محوریت میراث فرهنگی برای ورود توریست اشاره و تاکید کرد که باید امسال با توجه به این فرصت حجم ورودی به این شهر را چند برابر کنیم.

  مراسم شب چله در زیبد خراسان


** مشهد در صنایع دستی می تواند قطب بزرگ دنیا شود


ایران دارای هنرمندان ماهر و با تجربه در زمینه صنایع دستی است که می تواند با تولید آثار خوب که بار معنایی هم در ارتباط با مشهد ٢٠١٧ داشته باشد، این شهر مقدس به عنوان قطب بزرگ صنایع دستی بزرگ دنیا معرفی شود.

به گفته وی این کار علاوه بر اشتغال زایی یک بار معنایی به خصوص نماد مشهد ٢٠١٧ نیز به همراه خواهد داشت.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین پیشنهاد کرد که امسال در کنار لوگوی جشنواره بین المللی امام رضا(علیه السلام) لوگوی مشهد ٢٠١٧ طراحی شود.

به گفته صالحی امیری دنیا امروز مشهد را به رسمیت شناخته که این در واقع شناخته شدن تشیع را نشان می دهد، از این رو باید از فرصت پیش آمده مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، برای گفتمان سازی و تعامل میان مسلمانان تلاش شود.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بر جدیت و به کارگیری همه ظرفیت ها برای میزبانی خوب از مسلمانان جهان تاکید کرد و گفت: باید با استفاده از همه ظرفیت های فرهنگی و هنری، دانشگاهی، رسانه ای و همکاری و همیاری دستگاه های مرتبط و اجرایی کشور، تصویر دیگری از مشهد مقدس به جهانیان ارائه کنیم.

به گفته وی وجه تمایز مشهد در سال ٢٠١٧ با گذشته باید مشخص و برای همگان محسوس باشد.


** برنامه های فرهنگی و هنری در سطح ملی، رنگ و بوی ٢٠١٧ داشته باشد

«سیدسعید سرابی» با اشاره به حضور دو هزار و ۵۰۰ میهمان رسمی داخلی و خارجی در آیین افتتاحیه مشهد ۲۰۱۷ ، اظهار کرد: این مراسم پنجم بهمن ماه آغاز و به مدت سه روز ادامه خواهد یافت.

وی همچنین از حضور « عبدالعزیز بن عثمان التویجری» مدیرکل آیسسکو به عنوان میهمان اصلی  این مراسم یاد کرد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی تصریح کرد: همچنین در این مراسم ۲۵۰ میهمان از ۵۲ کشور و یکهزار و  ۵۰۰ میهمان اعم از مسوولان و نخبگان کشوری حضور خواهند داشت.


سرابی از فعالیت ۲۵ کمیته مختلف جهت هماهنگی در راستای برگزاری مطلوب مراسم افتتاحیه رویداد مشهد ۲۰۱۷ خبر داد.

وی با بیان اینکه در برنامه ریزی های مراسم افتتاحیه به استفاده از فرصت رویداد  «مشهد ۲۰۱۷» جهت معرفی هر چه بهتر فرهنگ و تاریخ این شهر تاکید شده است،


برگزاری همایش ها و بازدیدهای مختلف را از جمله مهمترین برنامه ها در این خصوص بر شمرد.

سرابی همچنین با اشاره به دریافت برنامه های دیگر دستگاه ها برای رویداد «مشهد ۲۰۱۷»، اظهار کرد: هفته‌نگار فرهنگی شامل ۵۲ هفته سال ۲۰۱۷ به زبان های فارسی، انگلیسی و عربی تهیه و تدوین شده و در بین میهمانان  مراسم افتتاحیه توزیع خواهد شد.


اولین بار

از سال ۲۰۰۵ اولین پایتخت فرهنگی ( مکه ) جهان اسلام  از سوی سازمان آیسسکو  وابسته به این  سازمان  انتخاب شد سپس مقرر شد هر ساله یعنی از سال ۲۰۰۶ سه شهر از کشورهای آسیایی، آفریقایی و عربی و عضو سازمان همکاری اسلامی (کنفرانس اسلامی)  به عنوان پایتخت های فرهنگی جهان اسلام انتخاب می شوند.
عربستان مکه۲۰۰۵  /    ایران اصفهان۲۰۰۶/  سوریه حلب۲۰۰۶/مالی تومبوکتو۲۰۰۶ / لیبی طرابلس۲۰۰۷ /مراکش فاس۲۰۰۷/ ازبکستان تاشکند۲۰۰۷مصراسکندریه۲۰۰۸پاکستان لاهور۲۰۰۸جمهوری آذربایجان باکو۲۰۰۹تونس قیروان۲۰۰۹مالزی کوالالامپور۲۰۰۹یمنتریم۲۰۱۰تاجیکستان دوشنبه۲۰۱۰مجمع الجزایر کومورموردنی۲۰۱۰عراق نجف اشرف۲۰۱۲بنگلادش داکار۲۰۱۲نیجرنیامی۲۰۱۲افغانستان غرنی۲۰۱۳لبنان طرابلس۲۰۱۳آذربایجان باکو۲۰۱۳نیجریه کانو۲۰۱۳الجزایرتلسمان۲۰۱۴قرقیزستان بیشکک۲۰۱۴بورکینافاسواوآگادوگو۲۰۱۴کابل کابل۲۰۲۴عربستان مدینه۲۰۱۳  . ۲۰۱۴ –  ۲۰۱۵ مالی تنبکتو ۲۰۱۶  -۲۰۱۷ مشهد.

منشور:::>>>>    مشهد ۲۰۱۷:

نوع همکاریهای کنونی امنیتی نظامی ناتو با کشورهای خلیج فارس

دکتر محمد عجم  کارشناس مسائل ژئوپلتیک

مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC

 نوع همکاریهای کنونی امنیتی نظامی ناتو با کشورهای خلیج فارس

علل توجه کشورهای عضو ناتو به خلیج فارس

ناتو در ابتدا برای مهار شوروی و کمونیزم و دفاع از اروپای غربی شکل گرفت  بعد از سپتامبر ۲۰۰۱ تمام اهداف و تمرکز ادبیات خود را بر روی مبارزه با تروریسم قرار داده است البته موضوع تهدید ایران و یا خطر ایران هم  از این ادبیات بی نصیب نبوده است و از همان زمان هم به فکر ایجاد پایگاه هایی خارج از مرزهای سنتی خود بود و توجه ویژه ای هم به خلیج فارس داشت. اما عواملی موجب گردید که در طول سالهای گذشته توجه ویژه به منطقه خلیج فارس با تعلل روبرو کرد. لذا باید بگوییم که منطقه فقط درچند ماه گذشته مورد توجه زیاد قرار نگرفته ، بلکه این توجه به خلیج فارس از ابتدای دوره استعمار گری وجود داشت و اکنون خیلی جدی تر شده است.

 در گفت و گوها و اجلاس های سران ناتو بعد از سپتامبر ۲۰۰۱ ، یکسری مذاکراتی برای توسعه حوزه ی قلمرو ناتو  مورد بحث قرار می گرفت که  نام آن را “گفتگو های مدیترانه ای” گذاشته بودند. هدف از این گفت و گوها این بود که کشورهای دو طرف مدیترانه یعنی شمال آفریقا بخصوص مراکش و جنوب اروپا را در طرح های مبارزه با تروریسم و اهداف ناتو مشارکت دهند. چنانچه ناتو با یکسری از این کشورها مانورهای مشترکی هم برگزار کرد. البته در آن زمان ناتو نمی خواست اشاره کند که می خواهیم ناتو را به شمال آفریقا گسترش دهیم یا پایگاهی در مراکش، تونس و مصر داشته باشیم. نام آن را دیالوگ مدیترانه ای گذاشته بودند تا موضوع گسترش ناتو در جهان اسلام حساسیت زا نشود. اما در سال ۲۰۰۴ اجلاسهایی تحت عنوان گفت و گو های استانبول طرح و در آنجا بود که ناتو آشکارا علاقمندی و استراتژی خود را برای توسعه قلمرو نفوذ خود اعلام داشت و بر اساس همان تصمیم گیری در اجلاس سران کشورهای ناتو در استانبول، استراتژی توسعه قلمرو به خلیج فارس تدوین شد.

خلیج فارس در دوره ی چهارصد سال گذشته یعنی دوره ای که استعمار وارد خلیج فارسشد و تا دوره ای که استعمار مجبور شد از خلیج فارس خارج گردد، در هر دوره  از ابعاد خاصی  اهمیت داشت. بعد از آن هم در سال های بعد از فروپاشی شوری باز به نوع دیگری اهمیت پیدا کرد. پیروزی انقلاب اسلامی ایران و اشغال افغانستان توسط شوروی، دو عامل مهم تاثیر گذار بر توجه امریکا و ناتو به خلیج فارس شد. ولی در یک دوره های فراز و نشیب داشت. لذا خلیج فارس بعد از مدتی به فراموشی سپرده شد تا این که جنگ کویت اتفاق افتاد و بعد از آن جنگ آزادسازی کویت و حمله به عراق پیش آمد. در دوره ی باراک حسین اوباما وی مخالف شدید حضور نیروهای امریکایی در خلیج فارس بود و اعلام داشت که ما در منطقه خلیج فارس و در جنگ های خاورمیانه ای منافعی نداریم و این جنگها  ۶ تریلیون هزینه بر دوش آمریکا گذاشته است و  نیروهای خود را باید از این منطقه خارج کنیم و با همین شعارها هم توانست رای بیاورد و تا حدودی هم مجبور شد عمل کند.

در دوره ی اوباما، ضربه ای به سیاست گسترش ناتو به شرق و خاورمیانه و خلیج فارسوارد شد و همه آن اقداماتی که در سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴۴ انجام شد و نقش هایی که طراحی شده بود و (در نهایت به سند مفهوم راهبردی نوین یا به سند ابتکارات همکاری استانبول معروف شد)، در دوره ی اوباما آسیب خورد. ولی کشورهای دیگر ناتو شروع به ایجاد پایگاه در کشورهای خلیج فارس کردند. چنانچه کشورهای عضو ناتو حتی ترکیه،فرانسه و انگلیس در کشورهای خلیج فارس شروع به تشکیل پایگاه کردند. اگرچه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین مستقر بود اما امریکا مایل نبود که برای ناتو و امنیت منطقه این هزینه های کلان را  بپردازد. در همین راستا باید گفت پرداخت هزینه های ناتو و هزینه های خاورمیانه ای همیشه یکی از دعواهای کاندیدهای ریاست جمهوری امریکا بوده است و ترامپ رئیس جمهور آینده نیز به همین دلیل شعار “توجه به داخل”  و فرار از تامین مالی ناتو ، که شعارهای دمکراتها بود را خیلی جدی حمایت می کرد . و همواره روسای جمهور سابق آمریکا را خائن می نامید که پول آمریکا را صرف تامین امنیت مناطقی در جهان کرده اند که دیگر سودی ندارد وی می گوید اگر آمریکا باید در دریای چین و مدیترانه و خلیج فارس حضور داشته باشد باید پول آن را کامل متحدین آمریکا(ژاپن – عربستان – … )بپردازد.

نوع همکاریهای کنونی امنیتی نظامی ناتو با کشورهای خلیج فارس

نوع همکاریها متنوع است. اما از همه مهمتر فروش سلاح از طرف کشورهای عضو ناتو است که مهم ترین اولویت صادر کنندگان سلاح است. به طوری که بیشترین حجم فروش اسلحه کشورهای ناتو به خلیج فارس انجام می شود. و کشورهای خلیج فارسبزرگترین خریداران اسلحه هستند. به طوریکه عربستان به تنهایی بعد از چین بزرگترین کشور خریدار اسلحه است. تقریبا ۹۶۶ درصد خرید عربی از کشورهای عضو ناتو هست و حدود ۴ درصد از کشورهای غیر عضو ناتو می باشد.


چندی قبل مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌الملل آمریکا CSIS در گزارشی به تهدیدها و همکاری‌های راهبردی در حال شکل‌گیری در منطقه خلیج فارس پرداخته بود و آمار و ارقام مسابقه تسلیحاتی را اعلام کرده بود این ارقام نشان می دهد که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج( فارس) ۸۰ برابر ایران هزینه نظامی گری می پردازند .کشورهای شورای همکاری هر کدام ۱۰۰ درصد درآمد کشور خود را صرف نظامی گری می کندعربستان به تنهایی  سال گذشته ۷۰۰ میلیارد دلار خرید نظامی داشته است که عموما ازفرانسه ، انگلستان و آمریکا می باشد خرید نظامی عربستان از کشور هند و حتی چین فراتر می رود.

خرید سلاح های مدرن مانند هواپیمای جنگنده تهاجمی F-15SG  هلیکوپتر UH-60 بلکهاوک، جتهای جنگنده F-15  غلافهای حاوی سیستمهای الکترونیکی هدفگیری پیشرفته جهت نصب بر روی جنگنده بمب افکنهای F-15E؛  موشکهای کروز، ساخت شرکت MBDA. هواپیمای جنگنده رادارگریز F-35I موسوم به JSF ساخت لاکهید مارتین، موشکهای ضدکشتی MM-40 اگزوسه، موشک ضدموشک از نوع MIM-104E  موشک پاتریوت (GEMT)  از جمله خریدهای عربستان سعودی در سالهای اخیر بوده است. قطر، کویت  و امارات نیز خرید های مشابهی داشته اند.

بعد دوم حضور ناتو آموزش است که ناتو با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس یکسری قراردادهای همکاری اعم از آموزشی و یا مانورهای مشترک دارد.. چنانچه در پنج شش سال اخیر ناتو به طور جداگانه یا به طور سازمانی یادداشت تفاهم هایی را با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس امضا کرده است. همکاری دیگر ناتو با خلیج فارس ایجاد پایگاه است. ناتو به طور مشخص در چند کشور خلیج فارس، پایگاه ایجاد کرده است و هم چنین ایجاد مانورهای مشترک را مورد نظر قرار داده است. گذشته از این کشورهای امریکا، انگلیس و فرانسه به صورت جدا از پیمان ناتو با این کشورها همکاری دارند. ولی با توجه به قراردادهای دفاعی و قراردادهای ایجاد پایگاه و مقر که کشورهای عضو ناتو در خلیج فارس منعقد کرده اند، تقریبا می شود گفت که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به نوعی غیر مستقیم همکار یا شریک یا عضو غیر مستقیم ناتو شده اند.

بازیگران مختلف منطقه ای و بین المللی و نگاه به حضور حداقلی و حداکثری ناتو در خلیج فارس

کشورهای عضو ناتو برای اینکه به مسابقه تسلیحاتی در خلیج فارس بزنند از ایران لولو خورخوره و هیولای ترسناکی ساخته اند و بزرگنمایی خطر ایران و ایران هراسی را سرلوحه کار خود قرار داده اند حکام کشورهای عربی  نیز بدلایل داخلی و خارجی همیشه سیاست توهم آمیز یا سیاست توهم ترس یا توهم توطئه را دنبال می کنند، و به دنبال یک دشمن( وهمی یا واقعی) هستند. به همین دلیل  ایران را به عنوان یک تهدید و خطر تلقی می کنند. در گذشته اگر در محافل خصوصی و مطبوعاتی حرف از تهدید ایران می زدند. در حال حاضر حکام بطور علنی و مکرر از توسعه طلبی و تهدیدایران و تهدید زدایی ایران سخن می گویند. در همین سفر اخیر به منطقه نخست وزیر انگلیس در جمع حکام عرب خلیج فارس گفت: ” می‌خواهم به شما اطمینان دهم که من به وضوح تهدیدی را که ایران متوجه منطقه خلیج فارس و در بُعدی وسیعتر، متوجه خاورمیانه می‌کند مشاهده می‌کنم باید به فکر امنیت دسته جمعی و مشارکت امنیتی باشیم “.  آنها مرتب از  قصد ایران برای سلطه بر پایتخت های عربی و از سیاست توسعه طلبی فارسی و شیعی سخن می گویند و افکار عمومی را علیه ایران بدبین می کنند. این اتهامات کاذب منجر به این شده است که حکام عربی دایما توهم ترس داشته باشند و در نتیجه آنها با حضور ناتو احساس آرامش می کنند و به همین دلیل از حضور ناتو استقبال کرده اند. حکام کشورهای عربی با بودن پایگاه های نظامی امریکا و ناتو نوعی احساس آرامش می کنند. اما این آرامش کاذب است. کشورهای عربی چون قادر نیستند، امنیت خود را تامین کنند.  در منطقه خلیج فارس ایران تنها کشوری است که امنیت خود را تامین می کند و سایر کشورها به نوعی وابسته به کشورهای بیرون جغرافیای خاورمیانه هستند. آنها با وابستگی به ناتو سعی می کنند برای خود یک آرامش کاذبی ایجاد کنند و در نتیجه حکام کشورهای عربی خلیج فارس از حضور ناتو، استقبال کردند. اما کشورهای دیگری چون ایران، روسیه و چین به طور طبیعی با حضور ناتو در خلیج فارس موافق نیستند. حضور ناتو در منطقه به ایران هراسی بیشتر دامن می زند زیرا کشورهای عربی با تکیه بر ناتو می توانند بیشتر علیهایران جنجال ایجاد کنند و  فضای مخربی را ایجاد کنند.

واژگان کلیدی: همکاریهای امنیتی، نظامی، ناتو، خلیج فارس ، ناتو  در خلیج فارس، ناتو و خلیج فارس

ختلافات و چالش های امارات با کشورهای همسایه


اختلافات و چالش های امارات با کشورهای همسایه

یکی از مشکلات همه کشورهای عربی خلیج فارس بحران هویت است و در امارات بیشتر مشهود است. از جمعیت ۹ میلیونی آن فقط یک و نیم میلیون (حدود ۱۶ درصد) بومی هستند. این جمعیت اندک نیز در تصمیم گیری ها مانند سایر اتباع بیگانه چندان نقشی ندارند.


چالش های فراروی امارات

یکی از مشکلات همه کشورهای عربی خلیج فارس بحران هویت است و در امارات بیشتر مشهود است. از جمعیت ۹ میلیونی آن فقط یک و نیم میلیون (حدود ۱۶ درصد) بومی هستند. این جمعیت اندک نیز در تصمیم گیری ها مانند سایر اتباع بیگانه چندان نقشی ندارند. دخالت امارات در جنگ یمن و سوریه برای این کشور هزینه هایی را بار کرده که چالش اقتصادی و کسری بودجه را بهمراه دارد و یکی از چالش های آینده امکان فروپاشی اقتصاد امارات است.

امارات اگرچه خود را از وابستگی محض به نفت رهانیده ولی دخالت امارات در بحران های منطقه ای برای این کشور چند ملیتی مشکل ساز است و چالش های داخلی و شکاف داخلی ایجاد خواهد کرد. اکنون نیز امارات بیشترین حجم روابط تجاری و نظامی را با فرانسه – انگلستان – آلمان و هند دارد.

خریدهای نجومی تسلیحاتی از فرانسه و امریکا و پایگاههای نظامی امریکا و فرانسه در امارات مشکلات داخلی امارات را تشدید می کند. امارات دارای چالش های جدی حقوق بشری است و در جریان بیداری اسلامی یا بهار عربی در آستانه یک بحران جدی قرار گرفت. صدهها نفر دستگیر و بیشتر ۱۰۰ نفر در این واقعه شکنجه شدند. اما به برکت حمایت رسانه های غربی امارات از این چالش بزرگ رهانیده شد. چنانچه دادگاههای شریعت این کشور متهم است که مجازاتهای سخت و بدون ضابطه اجرا می کند. هزاران شیعه و افراد ناراضی که حتی متولد امارات بوده اند از این کشور اخراج شدند.


اختلافات و چالش های امارات با کشورهای همسایه

تمام کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با هم اختلافاتی دارند، عاملی که آن ها را ظاهرا متحد کرده است، توهم ترس از ایران (و به اصطلاح آنها توسعه طلبی فارسی!)  است و بخش دیگر آن هم ترس از گروه های جهادی افراطی مانند داعش است.

در واقع امارات با چهار کشور مرز آبی و خشکی دارد: عربستان، قطر، عمان و ایران. امارات با تمام این چهار کشور نیز اختلافات مرزی دارد، لذا باید اختلافات دوجانبه این کشورها را با هم جداگانه بررسی نمود.

در بین تمام این کشورها امارات بیشترین اختلاف را با قطر دارد. مشکلات امارات با قطر، فقط مرزی نیست، بلکه اختلافات ایدئولوژیکی، سیاسی و قبیله ای و قومی هم هست. قبایلی که امروزه در داخل جغرافیای هفت شیخ نشین امارات قرار می گیرند سابقه نزاع و دعواهای حداقل دویست ساله با قطر دارند.

به خصوص، این اختلافات پس از اینکه حمد بن خلیفه، پدر خود را از طریق کودتا از قدرت برکنار کرد  سه کشور بحرین، امارات و عربستان به شدت علیه این کودتا اقدام کردند و آن را محکوم کردند و سعی کردند در کودتایی نافرجام، یک سال بعد شیخ خلیفه را دوباره به قدرت برسانند و حمد (امیر قبلی) را از کار برکنار کنند.

این دعواها، اختلافات و سو ظن ها  بین شیخ حمد و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را عمیق کرد  و در مقابل شیخ حمد سعی کرد با حمایت از فلسطینی های ضد عربستانی و دفاع از آرمان فلسطین  نوعی انقلابی گری در مقابل شیخ نشین های سنت گرای عربستان و بحرین انجام دهد و به صدام حسین، حماس و گروه های مبارز فلسطینی بسیار نزدیک شد و به آن ها کمک مالی کرد.

نزدیک شدن قطر به فلسطینی ها، حماس، اخوان المسلمین و گروه های جهادی به خصوص القاعده بیشتر از آن که از ایمان و اعتقادات دینی رهبران قطر برخیزد، به خاطر رقابت و ضدیت با امارات و عربستان است.

عربستان و امارات که خود از شکل گیری طالبان حمایت کرده بودند از ۲۰۰۱ در نابودی آنها با آمریکا همراه شدند.  قطر سعی کرد که جای  آنها را در حمایت از آن ها بگیرد و به نوعی در خفا با مبارزان جهادی و  بیشتر از همه به اخوان المسلمین نزدیک شد. زیرا اخوان المسلمین تا حدود زیادی دشمن رژیم های سنتی منطقه است.

به خصوص قرضاوی و  بعضی از رهبران اخوان المسلمین را به قطر دعوت کرد که شیخ یوسف قرضاوی امروز به مفتی قطر معروف است. شیخ قرضاوی تا حدود زیادی سلفی سیاسی انقلابی و مخالف کمپ دیود و سازش بود و بر ضد منافع آمریکا و ضد اسرائیلی ها شعارهای بسیاری می داد، اما در تحولات بعد از سرنگونی صدام و ایجاد دولت شیعی عراق و سپس در دفاع از اخوان المسلمین سوریه روش دیگری در جهت مخالفت با منافع ایران در پیش گرفت.

 بنابراین، اختلافات امارات با قطر علاوه بر اختلافات مرزی در خصوص نوع برداشت آن ها از اخوان المسلمین و نوع حمایت آن ها از فلسطینی ها و نوع نگاه آن ها به اسرائیل نیز هست. به طوری که بدترین بحران در روابط قطر با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در حدود دو سال پیش اتفاق افتاد که پنج کشور شورای همکاری خلیج فارس، سفرای خود را از قطر فرا خواندند و پیش بینی می شد که شورای همکاری خلیج فارس از هم فرو پاشد.

اما با وساطت های مختلف منطقه ای و لابی غربی که شد، مجددا عربستان، امارات و بحرین به دلیل منافع خود و ایجاد وحدت مجدد بین کشورهای عربی و ترس از ایران، اختلافات را کنار گذاشتند و با قطر مدارا کردند. اما اختلافات عمیقی بین قطر و کشورهای عربستان، بحرین و امارات وجود دارد. قطر سعی کرده است در راستای اهداف خود با ایران روابط دوستانه ای داشته باشد.

امارات دو سال قبل، قطر را متهم به همدستی با گروهی از اخوان المسلمین کرد که قصد سرنگونی دولت امارات را داشتند. اختلافات به قدری عمیق شد که فرمانده نظامی امارات آقای ژنرال زاهی خلفان اعلام کرد که قطر جزئی از خاک امارات است و امارت هشتم امارات متحده است و تهدید کرد که باید قطر را به امارات ملحق کنند. زاهی خلفان صحبت های معروفی علیه قطر، کویت و ایران دارد.

قطر و امارات همچنین یکدیگر را متهم می کنند که به سازمان های بین المللی پول های کلانی داده اند که علیه آن ها تبلیغ کنند. در سال ۲۰۱۴، بطور نمونه  امارات سه میلیون دلار به یک لابی داده تا در شبکه ای مطالعاتی به نام حق توسعه و حقوق بشر علیه وضعیت حقوق بشر در قطر گزارش تهیه کند و علیه قطر تبلیغ کنند و درجه قطر را به پایین ترین رتبه یعنی ۹۷ در بین کشورها ببرند، در مقابل جایگاه حقوق بشر  در امارات را زیبا جلوه دهند و به آن درجه چهاردهم را بدهند.

همچنین گفته شده است که امارات پول های زیادی داده است تا علیه وضعیت حقوق بشر کارگران در قطر و کسانی که در ساختن ورزشگاه ها برای فیفا ۲۰۲۲ کار می کنند، گزارش تهیه کنند و اعلام کنند که قطر شایستگی میزبانی بازی های ۲۰۲۲ را ندارد.

علاوه بر مسائل ایدئولوژیکی و رقابت های سیاسی و اقتصادی منطقه ای، امارات با قطر اختلافات مرزی عمده ای نیز داشت که در مورد خور العدید بود که البته سعی کرد این اختلاف را در سال ۱۹۷۴ حل کند، اما همچنان به عنوان آتش زیر خاکستر باقی مانده است، امارات در قراردادی سری این منطقه را به عربستان واگذار کرد.

به موجب این قرارداد، عربستان در ازای آن خور که به نوعی عربستان را همسایه جنوبی قطر می کرد، منطقه بریمی را در مرز عمان به امارات واگذار کرد که منطقه العین امروزی است. قرارداد ۱۹۷۴ تبادل مرزی که بر اساس آن، عربستانی ها منطقه بریمی را به امارات دادند و بخش جنوب قطر را از امارات گرفتند، در شورای مشورتی امارات تصویب نشده است، به همین دلیل این اختلاف میان عربستان، قطر و امارات باقی مانده است. یعنی خور جنوب شرقی قطر موضوع اختلاف و منطقه تلاقی منافع سه کشور قطر و عربستان و امارات است.

امارات با عمان نیز مشکل اساسی دارد، اما این مشکل خاموش است.. مشکل منطقه بزرگ مُسَندَم است. مرزبندی استعماری سرزمین امارات بگونه ای است که از داخل خاک عمان به دریای عمان نیز وصل است و این باعث شده که ایالت  مُسَندَم عمان کاملا از سرزمین اصلی عمان جدا افتاده است یعنی بخشی از امارات در داخل عمان قرار گرفته. لذا بطور طبیعی امارات و عمان بر سر این مناطق اختلاف جدی دارند.

در واقع بطور قانونی و تاریخی تمام سواحل دریای عمان به دولت عمان تعلق داشته است ولی استعمار انگلیس بخشی از سرزمین عمان را به امارات واگذار کرده است. البته بحث های زیادی نیز برای حل قضیه و معاوضه این مناطق نیز مطرح شده است.

حتی گاهی شایعه ای از طرف خود اماراتی ها یا عمانی ها مطرح شده بود که قرار شده است، ایران جزایر سه گانه را به امارات بدهد و در عوض مسندم را که مشرف بر تنگه هرمز هست را تحویل بگیرد، چنین پیشنهادی شایعه ای بیش نبود؛ اما خود اماراتی ها به این شایعه دامن زده بودند.

اختلافات امارات با ایران

اختلافات امارات با ایران بسیار معروف است. سه جزیره تنب بزرگ، کوچک و بوموسی(گپ سوز) سابقه تاریخی طولانی تحت حاکمیت ایران داشتند، در عصر استعمار از ایران جدا شد و به این دلیل که استعمار آن را از ایران جدا کرده بود، لذا طبق قوانین بین الملل و یا اعلامیه حق تعیین سرنوشت و یا اعلامیه حق تعیین سرنوشت مستعمرات یا اعلامیه و قطعنامه ۱۵۱۴ سازمان ملل باید آن را به ایران برمی گرداند.  ایران در راستای همین موضوع با استعمار انگلیس مذاکرات طولانی داشت و در نهایت بعد از چند سال گفتگو با ویلیام لوس نماینده تام الاختیار انگلیس و شیخ نشینها این اراضی قانونا و مطابق حقوق بین الملل به ایران مسترد شد.

اما رهبران امارات متحده فعلی کاری به سوابق تاریخی و حقوقی ندارد و معتقد است در زمانی که انگلیس، مستعمرات سابق را ترک کرده است، این سه جزیره را انگلیس به نمایندگی از شیخ راس الخیمه و شیخ ابوظبی اداره می کرده است و باید در زمان ترک آن جا، این سه جزیره را به این دو شیخ واگذار می کرده است و نه ایران.

البته این دعوایی است که چه از نظر مستندات حقوقی و چه از نظر مستندات تاریخی، امارات هیچ برگ برنده ای بنفع خود ندارد و حاکمیت ایرانی بر جزایر قطعی است، اما اختلافی در تفسیر مالکیت بر قسمت جنوبی بوموسی در یادداشت تفاهم ۱۹۷۱ وجود دارد که اگر تفسیر با حسن نیت طرفین انجام شود قابل حل است.

در همین راستا صدام حسین قصد داشت با برگ امارات در مورد سه جزیره ایران را تحت فشار قرار دهد و قبل از اینکه به مرزهای خشکی ایران حمله کند به امارات و عمان پیشنهاد داده بود که با عراق همکاری کنند تاجزایر سه گانه را اشغال کند اما امارات این پیشنهاد را رد کرده بود.

 گذشته از این امارات در ۲۰ سال گذشته با ایران چالش داشته و دوستی های خود را بر این اساس تنظیم کرده است و بطور کامل در محور عربستان چرخیده است. امارات نسبت به روابط دوستانه ایران با دولتهای عراق حساسیت داشته و این گونه روابط را دخالت ایران در عراق دانسته است.

امارات در جنگ یمن و سوریه نیز مواضعی در راستای اهداف عربستان و در مخالفت با ایران داشته است. در این میان تا چندی قبل نوع اختلاف ایران و امارات با نوع اختلاف ایران و عربستان بکلی متفاوت بود یعنی امارات می گفت اگر ایران مشکل خود با ما را در رابطه با ابوموسی حل کند  ما دیگر با ایران مشکلی نداریم، اما اکنون در تبعیت از عربستان ادعاهای جدیدی دارد و  ایران را متهم  به صدور انقلاب و توسعه طلبی و دخالت در امور عربی می کند.

از: دکتر محمد عجم، کارشناس مسائل خلیج فارس

منبع: مرکز بین المللی مطالعات صلح، پنجشنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۵


امارات در تکاپوی قدرت نمایی منطقه ای

ایرنا :

امارات بیشتر از حد و ظرفیت خود وارد این تحولات و بازی های منطقه ای شده است.

آنچه در ادامه می خوانید گفتگویی در همین باره با دکتر محمد عجم پژوهشگر حوزه خلیج فارس است:

پژوهشگر حوزه خلیج فارس تاکید کرد

امارات در تکاپوی قدرت نمایی منطقه ای

دوشنبه ۰۳ آبان ۱۳۹۵ ۱۲:۵۱ ب.ظ

رویکردها و اهداف مهم سیاست خارجی و منطقه ای امارات چیست؟

 امارات مانند سایر شیخ نشین های خلیج فارس فاقد قانون اساسی و پارلمان قانونگذار ملی است. بنابراین برنامه مکتوبی برای تعیین سیاست خارجی آن وجود ندارد، ولی بصورت تبلیغاتی، سیاست خارجی امارات مثل همه کشورها بر پایه دوستی و عدم مداخله در امور سایر کشورها، اقتصاد آزاد و زندگی و همزیستی مسالمت آمیز و احترام به قواعد بین المللی اعلام می شود. البته امارات عربی متحده، شامل ابوظبی، دبی، شارجه، عجمان، فجیره، راس‌الخیمه و ام‌القوین هرکدام در سیاستهای داخلی روش و تصمیم گیری های خاص خود را دارند، اما وجه مشترک همه این شیخ نشین ها حکومت اُلیگارشی غیر پاسخ گو است.  در این میان شورای عالی حکام که متشکل از هفت امیر است، رئیس دولت و کابینه را (که باید رئیس از خانواده شیخ  ابوظبی و نخست وزیر از خانواده شیخ دبی باشد که معمولا همان الیگارشی  موروثی ثروت و قدرت در دایره بسته  آن قرار دارند ) . انتخاب می‌کند. لذا قوه مقننه ، قضاییه و مجریه  امارات همان کابینه است. امارات با سازمان های بین المللی سیاسی و اقتصادی و با کشورهای غربی روابط بسیار خوبی دارد. اما وضعیت حقوق بشر در این شیخ نشین در سالهای اخیر مورد انتقاد بوده‌است. شهروندان هنوز حق انتخاب ، تصمیم سازی و مشارکت در امورسیاسی و عضویت در احزاب سیاسی را به دست نیاورده‌اند. در طول تاریخ این کشور تنها یک انتخابات فرمایشی در سال ۲۰۰۶ برگزار شده‌ و مجمع تشکیل شده بوسیله انتخابات هیچ گونه حق قانونگذاری ندارد. بلکه فقط مشورتی است. در سالهای اخیر دولت امارات بالاترین رقم را برای تاثیر گذاری بر دولت آمریکا بخصوص در جریان هزینه های انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هزینه می کند. اکنون نیز امارات متحده عربی بسیاری از معاهدات بین‌المللی درباره حقوق کارگران و حقوق بشر را امضا نکرده‌ و در سالهای اخیر محدودیت‌های گسترده‌ای را برای آزادی سیاسی بوجود آورده‌است.

در ده سال اول تاسیس یعنی از ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۱ ، امارات در سطح منطقه ای و در سطح جهانی مطرح نبود. کشوری کوچک، فقیر و اقتصاد بسیار ضعیفی داشت. با شروع جنگ ایران و عراق، امارات، هم برای ایران و هم برای عراق اهمیت پیدا کرد وبه عنوان بازانداز و محل تجاری و مرکز  اقتصادی مهمی شد. برنامه های اقتصادی امارات و به طور کلی سیاست آن دولت درون گرا بود و به هیچ عنوان به دنیای بیرون توجهی نداشت. امارات رسما در جنگ ایران و عراقاعلان بی طرفی داشت، اما کمک های مالی بسیار زیادی به صدام می کرد، وقتی صدام کویت را اشغال کرد، امارات به طور رسمی همراه با عربستان و ائتلاف غربی بر علیه صدام وارد شد.

از سال ۱۹۸۰ که شورای همکاری خلیج فارس تشکیل شد امارات در راستای اهداف این تشکل با کشورهای عربی بخصوص عربستان هماهنگی و همراهی کامل داشت. اما در مسائل دو جانبه با اعضای این شورا اختلافات درون گروهی داشت. از جنگ دوم خلیج فارس (که آمریکایی ها، کشورهای عربی را برای باز پس گیری کویت بسیج کردند) امارات اولین بار در سطح فرامنطقه ای مطرح شد و برای پوشش اخبار جنگ نماینده رسانه های گروهی جهان در دبی و ابوظبی مستقر شدند.

نوع اختلافات امارات باسایر کشورهای عربی منطقه در حوزه های اقتصادی‏ سیاسی‏ امنیتی و بین المللی چیست؟

پس از جنگ ایران و عراق یکسری اختلافات و چالشها بین کشورهای شورای همکاری بروز کرد و اختلافاتی در زمینه رقابت های اقتصادی و سیاسی مشهود بود. امارات با ایران روابط خوبی داشت اما این روابط حسنه خوشایند عربستاننبود امارات مورد انتقادات داخلی و درون شورایی بود و در نهایت با موضوع برخورد ایران با کشتی اماراتی خاطر ، روابط دو کشور مقداری جنبه های منفی به خود گرفت. در همین دوران آقای هاشمی رفسنجانی تهدید کرد که امارات برای گرفتن جزایر ایرانی باید از دریای خون گذر کند. امارات نیز در همراهی با عربستان و در تضعیف جایگاه ایران از دولت زورمدار طالبان افغانستان حمایت مالی و لجستیکی می کرد.

نگاه امارات به تحولات و بحران های عربی منطقه و بازیگران منطقه ای و بین المللی چه همانندی ها و تفاوت هایی با دیگر بازیگران عربی دارد؟

اگر قطر و عمان را جدا فرض کنیم، امارات در نگاه به بحران ها تفاوت چندانی با سایر کشورهای عربی شورای همکاری نداشته است. یعنی درهمراهی و تبعیت  از عربستان بدنبال مداخله و داشتن نقش در امور کشورهای عربی است. و از طرف دیگر تابع دولتهای غربی و آمریکا است. در این بین اگر شناخت کاملی از مواضع و سیاستهای عربستان داشته باشید خواهید یافت که امارات نیز در تحولات منطقه ای سالهای اخیر تماما با مواضع عربستان همراه  بوده است. البته با ادعای اینکه در راستای اهداف و تصمیمات شورای همکاری خلیج فارس گام برمی دارند. تحولات عمده ای که در روابط ابوظبی و کشورهای عربی و بازیگران منطقه ای در دو سال گذشته روی داده است، می توان گفت که مشارکت بی سابقه امارات در همکاری با عربستان در بحران های منطقه به خصوص در قضیه یمن است. امارات بیشتر از حد و ظرفیت خود وارد این تحولات و بازی های منطقه ای شده است. در حالی که خود عربستانی ها و اماراتی ها همواره بهقطر ایراد می گرفتند که چرا قطر پای خود را از گلیم خود درازتر کرده است و بیشتر از حد  و اندازه  و توان خود در سطح منطقه ای و جهانی در حال بازیگری است و باید درچار جوب تصمیمات شورای همکاری عمل کند. اما اکنون امارات هم برای این که از قطر عقب نیفتد، به عنوان بازیگری خیلی جدی در دو سال گذشته وارد صحنه منطقه ای شده است و در تحولات یمن نقش خیلی فعالی دارد و هزینه سنگینی در ائتلاف عربستان علیه دولت یمن می پردازد و علیه حوثی ها هم از نظر پول، کمک نظامی و سرباز مشارکت دارد. در واقع امارات تقریبا پنج، شش سالی است که به طور کامل در محور عربستان قرار گرفته و به طور کامل حول محور عربستان می چرخد. یعنی به طور کامل در اختیارعربستان قرار دارد و عربستان را علی رغم اختلافات مرزی و تاریخی، به عنوان برادر بزرگ تر خود پذیرفته است و در حال حاضر منافع خود را در این دیده است که در قضایای سوریه، مصر و یمن و عراق به طور کامل با عربستان همسو باشد. عربستان مایل است که به طور کامل امارات با عربستان همراهی کند و هر زمانی که عربستان لفاظی و فحاشی خود را علیه ایران تند می کند، امارات نیز همین کار را انجام دهد. اما امارات به دلایلی نمی تواند در رابطه با ایران بطور کامل همسو با عربستان پیش رود و این موضوع تا حدودی نیز موجب رنجش عربستانی ها بوده است. امارات متحده در بسیاری از موضوعات مربوط به ایران نمی تواند با عربستان همکاری کند، دلیل آن هم وابستگی شدید اقتصادی، نزدیکی به مرزهای ایران، آسیب پذیری بیشتر امارات در برابر ایران و موضوعات دیگری است که امارات ملاحظاتی دارد و سعی می کند روابط خود را با ایران در حدی که عربستان مایل است قطع نکند، یعنی علی رغم فشار زیادی که عربستان به کشورهای عربی برای قطع روابط با ایران وارد کرد، امارات در این مورد از عربستان پیروی نکرد که این موضوع ممکن است به دلیل موقعیت استراتژیک و مسائل دیگر مربوط به منافع خود امارات باشد.

آینده نوع همگرایی ها و اختلافات وتنش امارات با کشورهای عربی و منطقه را با چه سناریوهایی میتوان مد نظر قرار داد؟

در آینده نزدیک امارات همچنان در محور تصمیمات شورای همکاری خلیج فارس عمل خواهد کرد. و در این راستا مجبور از تبعیت از برادر بزرگتر (عربستان)  است. موضوع دخالت در امور داخلی یمن و اشغال یمن توسط ائتلاف عربی موضوع مهمی است که در آینده روابط کشورهای عربی خیلی مهم خواهد بود.  باید ایران سیاست مداراگرایانه خود را ادامه دهد. موضوع یمن یک جنگ عربی – عربی است و رقابت های درون عربی است و خود کشورهای عربی باید برای حل سیاسی و مسالمت آمیز آن کمک کنند. ایران در این بحران منافع چندانی ندارد و در شروع این بحران هم نقشی نداشته است ولی ناچار است در بعد انسانی و حقوق بشر دوستانه به مردم مظلوم و ستم دیده یمن کمک کند. یمن نمی خواهد که سلطه و هژمونی  عربستان را بپذیرد  و می خواهد دولت مستقل داشته باشد اما عربستان سعی کرده است از طریق کمک مالی دولتهای یمن را دست نشانده خود نگهدارد.

منبع: مرکز مطالعات صلحامارات-در-تکاپوی-قدرت-نمایی-منطقه-ای


مقالات ایرنا