Category: خلیج فارس

چابهار، قلب تپندۀ ایران

چابهار، قلب تپندۀ ایران

آیا چابهار رقیبی برای گوادور و یا بندرعباس است؟ بندرچابهار به عنوان امن‌ترین بندر منطقه در مسیر رشد ایفای نقش خواهد کرد.

محمد عجم 

چابهار دارای چند منطقه یا بخش است:
*‌
 قدیمی و جدید شهر چابهار
* ساحلی لنج های ماهیگیران که در منطقه قدیمی شهر و همچنین در ‏ساحل کنارک نزدیک به فرودگاه می باشد.‏
*‌ آزاد تجاری و صنعتی با  ۱۴۰ کیلومتر مربع مساحت خود شامل ۹ پیکره می شود الف: بخش مسکونی ب- بخش سوله ها، انبارها و تولیدات کارگاهی ج: بخش شهرکهای صنایع مانندمجتمع پتروشیمی مکران و  مجتمع فولاد، و پروژه های بزرگ ملی مانند شهرک انرژی های پاک شهرک صنایع خودرو شهرک صنایع غذایی شهرک شیلات و …
* اسکله بارگیری و تخلیه بار  شامل الف: اسکله قدیمی شهید کلانتری ب : اسکله جدید خاتم الانبیا (شهید بهشتی)

تمام این مناطق در پیرامون خلیج چابهار واقع شده است در حالیکه ۷۰۰ کیلومتر سواحل مکران(مکوران) فضاهای مناسب و منحصر بفرد برای ادامه توسعه و سرمایه گذاری دارد. امتیازات و تسهیلاتی  که طبق قانون منطقه آزاد در این منطقه به خارجی ها اعطا می کند به مراتب جذاب تر از مناطق آزاد در امارات و کشورهای جنوب خلیج فارس است. هم اکنون آماده سازی و بستر سازی برای پروژه های متعدد و متنوعی انجام شده است که دست سرمایه گذاران داخلی و خارجی را بگرمی می فشارد.

اهمیت ترانزیتی و مواصلاتی کریدور شرقی ایران
موضوع مهمی که در حال حاضر توجه ملی و بین المللی را بخود جلب کرده اسکله های بار گیری و تخلیه بار  و موقعیت ژئو اکونومیک و و اقیانوسی و اهمیت مواصلاتی و دروازه ترانزیتی چابهار است. خطوط مواصلاتی چین از یکسو به گوادور در ۷۰ کیلومتری چابهار وصل شده و از سوی دیگر از طریق قزاقستان خطوط ریلی چین به دریای خزر و از جمله بندر اکتائو وصل شده است. از طرفی بندر عباس از طریق کریدیور ریلی و جاده ای شمال جنوب به خزر و اروپا وصل می شود فعلا حلقه مفقوده این کریدور رشت تا آستارا است.

چابهار رقیبی برای گوادور و یا بندرعباس نیست بلکه حلقه وصل کریدورها است. بهره برداری از معادن و توسعه افغانستان مورد توجه هند ژاپن و کشورهای شرق آسیا است. استفاده از کریدور شرق ایران و چابهار هزینه ها را بشدت کاهش می دهد.

اسکله شهید کلانتری از سال ۱۳۶۲ در حد نیاز منطقه فعال بوده است.  اسکله جدید بطول ۱۷۰۰ متر در داخل آب ایجاد شده و برای پهلو گیری کشتی های باری و نفت کش  با عمق ۱۹ متر و ظرفیت  تن قابل استفاده است و همزمان ۲۰ کشتی می تواند پهلو بگیرد. پس از افتتاح فاز نخست طرح توسعه بندر چابهار توسط رئیس جمهور در بهمن ۱۳۹۶ با ظرفیت تخلیه و بارگیری سالانه هشت و نیم میلیون تن کالا حالا  زیرساخت های حمل ونقل تا زاهدان و اتصال به شبکه ریلی کشور مهمترین دغدغه سرمایه گذاران است. تجار و بازرگانان داخلی و خارجی دوست دارند کالاهای خود را برای  انتقال به شهرهای داخلی کشور و یا سایر کشورها به ویژه افغانستان و آسیای میانه با مقصد و مبدا چابهار انتقال دهند اما  این مهم نیاز به  وجود زیرساختهای لازم از جمله راههای ارتباطی زمینی، هوایی و ریلی دارد.

ایجاد بزرگراه تا زاهدان جزو مهمترین اولویتهای توسعه ای باید باشد از مشهد تا بیرجند بزرگراه یا شاهراه بسیار خوب با استاندارهای پیشرفته وجود. از بیرجند تا زاهدان نیز جاده مناسبی وجود دارد اگرچه شاهراه نیست اما جاده عریض است اما از چابهار تا زاهدان جاده در بیشتر مناطق پرخطر و کم عرض(۱۰ متر عرض)از چابهار- نیکشهر- سرباز- ایرانشهر و ادامه آن به زاهدان و میلک هیرمند  است. بنابراین می بایست در مرحله اول برای ارتقای  حدود  هزار کیلومتر جاده به بزرگراه و آزاده راه برای تخصیص بودجه در سطح ملی چاره اندیشی شده و در مرحله بعد خط ریلی چابهار- زاهدان و بعد بیرجند گناباد مشهد آغاز شود.

توافقنامه بین کشورهای ایران، هند و افغانستان بهترین موقعیت را برای بندر چابهار ایجاد کرده است. نخستین محموله ترانزیتی گندم اهدایی کشور هند به افغانستان در نیمه اول آبان ۱۳۹۶  از بندر کاندلای هند وارد بندر چابهار شد. این محموله شامل ۶۴۰ دستگاه کانتینر به میزان ۱۵هزار تن بود که پس از ورود از طریق جاده چابهار- میلک هیرمند به داخل افغانستان انتقال یافت. از آن زمان تاکنون تنها هشت فروند کشتی حامل کالاهای افغانستان وارد بندر چابهار شده است.

حمل و نقل جاده ای و هوایی
هم اینک بندر چابهار حدود هزار کیلومتر راه ارتباطی دارد. ساخت جاده ۱۱۰ کیلومتری چابهار تا نیک شهر نسبتا جدید است اما این جاده با ابنیه ضعیف و نشست کردن در چندین مکان  کشش تردد کامیون ها و ظرفیت انتقال سالانه هشت و نیم میلیون تن کالای وارده به بندر چابهار به سایر نقاط ایران و افغانستان را نخواهد داشت و باید در آینده نزدیک به شاهراه تبدیل شود. ساخت فرودگاه بین المللی  یکی از زیرساخت های حمل ونقل است. هم اینک برای ورود به چابهار مسافران از فرودگاه نظامی کنارک در حدود ۴۰ کیلومتری چابهار استفاده می کنند.

طرح راه آهن چابهار- زاهدان- مشهد
راه آهن چابهار- زاهدان- مشهد بهترین مسیر برای حمل ونقل کالاهای بندر چابهار است مسیر اصلی این خط ریلی از چابهار به زاهدان به طول ۶۴۰ کیلومتر سال ۱۳۸۹ کلنگ زنی شده اما هنوز در مرحله ابتدایی است. این خط ریلی از بندر چابهار آغاز و با عبور از شهرستانهای کنارک، نیکشهر، ایرانشهر و خاش در نهایت به زاهدان و شبکه ریلی کشوری متصل و پس از آن برای ارتباط با کشورهای آسیای میانه در گناباد به شبکه سراسری و خط آهن مشهد سرخس بندرعباس متصل می شود. این پروژه در هشت قطعه و با مبلغ اولیه ۲ هزار و ۴۱ میلیارد تومان در حال اجراست که از چابهار تا زاهدان با احتساب خطوط فرعی ۷۳۰ کیلومتر حدودا ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. و انتظار می رود حداکثر تا ۱۰ سال آینده به بهره برداری برسد.

مسافرت دریایی
حمل و نقل مسافر از دریا با ورود نخستین کشتی مسافری هرمز با ظرفیت جابجایی ۲۰۸ مسافر و ۴۵ خودروی سواری از کشور عمان در آبان ۱۳۹۵ با عنوان خط و ترمینال مسافری دریایی ایران- عمان در بندر شهید کلانتری چابهار بصورت آزمایشی راه اندازی شد ولی تنها ۶ ماه دوام داشت و تعطیل شد اما با حذف ویزا برای عمانی ها که اخیرا مصوب و اجرایی شد کشتی مسافری در این مسیر کاملا توجیه و منافع دارد . پایانه بین المللی مسافر دریایی بندر شهید کلانتری چابهار با مساحت سه هزار و ۸۰۰ مترمربع شامل ۲ سالن مجزا با ظرفیت ۶۰۰ مسافر ورودی و خروجی طراحی شده است.

بازگشایی خط مسافری دریایی با بنادر
کشتی باری و مسافری با کشورهای ساحلی و کشورهای همسایه و به ویژه جابجایی مسافران و زائران پاکستانی از طریق بندرچابهار تا بندر کراچی در ابتدای کار بصورت فصلی حتما توجیه اقتصادی دارد. بندر چابهار بعنوان اولین بندر کشور در جذب اپراتور خارجی و اتصال سه کشور طی توافقنامه ای بنام چابهار توانسته است امریکا را جهت مستثنی کردن این بندر از تحریم ها قانع کند.

آقایی مدیرکل بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان معتقد است: با محدودیت های موجود در بنادر حاشیه خلیج فارس با ابتکارات جدید از جمله راه اندازی کشتیرانی بین بنادر کشورهای حاشیه دریای مکران با فعالیتهای بازرگانی، دریایی، کشتیرانی و خدمات وابسته، جابجایی کالا و ترانزیت در این منطقه  نقش حیاتی بندر چابهار برای رونق تجاری و اقتصادی کشور را محسوس تر خواهد کرد.

 بندرچابهار پس از آماده شدن زیرساخت های حمل ونقل و به ویژه تکمیل  حدود هزار کیلومتر بزرگراه  بعنوان امن ترین بندر منطقه در مسیر رشد و توسعه اقتصادی منطقه و محور شرق ایفای نقش خواهد کرد.

نماینده چابهار و نیک شهر گفته است: وقتی یک جاده با عرض ۱۰ متری از نیکشهر تا چابهار بیش از ۲۰ تا ۲۵ سال طول می کشد مسلم است بندر چابهار برای بهره مندی از بزرگراه و آزاد راه بیش از ۳۰ تا ۴۰ سال دیگر و حتی بیشتر از این مدت منتظر باشد.

فاز نخست بندر شهید بهشتی چابهار که بهمن ۹۷ به دست رئیس جمهوری افتتاح شد شامل اجرای موج شکن و دایک بیرونی، لایروبی حدود ۱۵.۸ میلیون متر مکعب، احیای حدود ۲۰۳ هکتار، ساخت ۲ پست اسکله کانتینری به طول ۷۲۰ متر، سه پست اسکله چند منظوره به طول ۶۸۴ متر با ظرفیت کشتی های ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تن، ایجاد ترمینال های کانتینری و چند منظوره به وسعت حدود ۶۴ هکتار و تامین ۱۶ دستگاه جرثقیل کانتینری و محوطه ای بوده است. ظرفیت بندر شهید بهشتی چابهار در فاز نخست هشت و نیم میلیون تن است که برای ساخت و تجهیز این طرح مهم بیش از هزار میلیون دلار اعتبار هزینه شده است.

آخوندی وزیر راه  ایران در سفر ۱۷ شهریور ۹۷  به دهلی نو  در دیدار با نیتین گادکاری وزیر حمل و نقل و کشتیرانی هند گفت تفاهمات انجام شده بخوبی پیش می رود. در حوزه چابهار روابط هند و ایران یک روند تنظیم شده دارد و توافقاتی نیز در گذشته به امضا رسیده است، سرمایه گذاری هند در دو مرحله است. اولین مرحله یک سرمایه گذاری ۸۵ میلیون دلاری و یک خط اعتباری ۱۵۰ میلیون دلاری است که قرارداد هر دو سرمایه گذاری امضا شده است و می تواند به زودی اجرایی شود. در مورد اختصاص یک خط اعتباری دیگر نیز گفت و گو شده است. کلیات این خط اعتباری در طول سفر ریاست جمهوری به هند مورد توافق قرار گرفت که ارزش آن بیش از ۲ میلیارد دلار برای تامین مالی شبکه ریلی چابهار – زاهدان- مشهد است.

تفاهم‌نامه همکاری حمل ونقل ریلی بین ایران و هند، بین آخوندی و گادکاری، ۲۲ دی ماه سال ۹۵ در دهلی نو برای خط اعتباری به ارزش ۲ میلیارد دلار به امضا رسید این تفاهم نامه شامل توسعه راه آهن چابهار به زاهدان به ارزش یک میلیارد دلار، تولید ۲۰۰ لکوموتیو برای قطارهای باری ایران توسط هند و تولید مشترک ریل میان دو کشور استبرای ساخت این خط ریلی نیاز به سرمایه گذاری چهار هزار میلیارد تومانی هست تا چابهار به شبکه ریلی کشور متصل شود.  قرار است هندی ها در فاز اول چابهار مستقر بشوند و در مساله احداث ریل آهن چابهار به سمت ایرانشهر و یک پروژه دیگر برای تولید ریل با ذوب آهن اصفهان نیز همکاری کنند، مساله تامین ۲۵۰ لکوموتیو و همچنین سوزن هایی که در خطوط ریلی استفاده می شود نیز با وزیر هندی گفت و گو شده است.

قرار بود براساس توافق امضا شده میان دو کشور در اردیبشهت سال ۱۳۹۵، هند با سرمایه گذاری ۸۵ میلیون دلاری کنترل دو لنگرگاه در فاز اول بندر چابهار را به عهده گیرد ولی هنوز چنین امری تحقق نیافته است و هند عملا هیچ تجهیزاتی را در بندر نصب نکرده است. عملیات اجرایی فاز نخست طرح توسعه بندر شهید بهشتی از مرداد ۱۳۸۶ با کندی آغاز شده بود. ورود تجهیزات و کرین های بارگیری به بندر شهید بهشتی چابهار پس از برجام  عملی شد.

سازمان بنادر و دریانوردی ۶ موج شکن در سواحل چابهار و کنارک ایجاد کرده که به امنیت برای حرکت کشتی ها و نفکش ها کمک می کند در طرح توسعه بندر شهید بهشتی چابهار بیش از ۲۰۳ هکتار زمین جدید از دریا با استفاده از لایروبی استحصال شده است، دایک گذاری بیش از پنج کیلومتر، ۶۰ هکتار بتن ریزی و تایل گذاری و تحکیم بستر، هزار و ۶۵۰ متر موج شکن، ساخت هزار و ۷۰۰ متر اسکله و ۳۵ هکتار از محوطه کانتینری تایل گذاری و عملیاتی شده است. که می تواند ظرفیت تخلیه و بارگیری هشت و نیم میلیون تن فعلی را  تا ۱۵ میلیون تن ظرفیت افزایش دهد.

دیپلماسی چابهار
آقای
 محمدی معین معاون منطقه آزاد چابهار معتقد استدیپلماسی چابهار باید شکل بگیرد و در راس آن وزارتخارجه و رسانه ها هستند سفرا و رایزنان اقتصادی و رایزنان بازرگانی باید باظرفیتها و مزایای مناطق آزاد بخصوص چابهار آشنا شوند و آن رادر خارج از کشور تبلیغ کنندبا توجه به موقعیت خاص ژیوپلتیکیو اقتصادی و مواصلاتی چابهار سرمایه گذاران هندی  افغانی –پاکستانی و سایر مناطق باید استقبال می کردند زمانی که اسکلهشهید کلانتری  چابهار شروع شد هنوز از بندر جبل علی دوبیخبری نبودبطور کلی سردرگمی در سیاستهای کلان داخلی وخارجی موجب کندی و تردید سرمایه گذار داخلی و خارجی است.

شهدادی معاون بنادر و کشتی رانی چابهار معتقد است اداراتجزیره ای عمل می کنند هر اداره ای می خواهد مقررات خود رااعمال کند و افسار کار را بطرف منافع سازمانی خود بکشد.موضوعقرنطینه ها و مشکلات تردد و روادید برای رانندگان و خدمه کشتیها یک معظل است.

قوانین و مقررات باید در جهت تسهیل و ساده تر کردن کارهاباشد ولی گاهی مقررات خلق الساعه موجب هزینه های زیادیبرای شرکتهای حمل و نقل می شود.

موانع کار و امیدها
استثنا شدن چابهار از تحریم یک فرصت برای افغانستان و هند است. منطقه آزاد چابهار در تمامی زمینه های صنعتی و تجاری سرمایه ‏گذار می پذیرد. اما یک مشکل سراسری که  نگرانی از آینده است ‏مانع اشتیاق سرمایه گذاران خارجی می شود.‏ علی رغم اینکه وزارت‌خارجهٔ آمریکا  ۱۵ آبان ۹۷ معافیت بندر چابهار از دور جدید تحریم‌های علیه ایران را اعلام کرد اما هنوز سرمایه گذاران مطمئن نیستند در چه اموری و تا چه حد و تا چه زمانی این معافیت ادامه خواهد داشت. برای استثنا شدن مقامات افغانستان و هند با بالاترین مقامالت آمریکایی مذاکراتی داشتند.

 اجیت دووال، مشاور امنیت ملی هند نیز مسأله چابهار را با جان بولتون، همتای آمریکایی خود و همچنین مایک پمپئو، وزیر امور خارجه این کشور، مطرح کرده است.از آنجا که هند در مناسبات تجاری خود با آمریکا چین را رقیب خود می‌داند، لذا آمریکا نمی‌خواهد مواضع هند به‌وسیله چین در آب‌های هند تضعیف شود. در حقیقت معاف‌شدن بندر چابهار از نظام تحریم‌ها پاسخی به این نیاز هند است تا در سایه آن بتوانند چین را پشت سر بگذارند.

شبکه گاز کشوری قرار است تا نوروز ۱۳۹۹ وارد منطقه صنعتی چابهار شود بسیاری از تولیدات صنایع بزرگ به این گاز نیاز دارند. خطوط ریلی و شاهراه باید در کمترین زمان حداقل تا ۱۰ سال آینده حلقه کریدوری چابهار به مشهد را تکمیل کند هند دو میلیارد دلار خط اعتباری برای شبکه ریلی در نظر گرفته است اما تردید در این امور و تردید در ساختارهای سیاسی و  عدم ثبات در مقررات و قوانین موجب می
شود حتی سرمایه داران ایرانی که پولهای خود را بصورت ریال طلا و دلار در گاو صندوق نگهداری می کنند رغبتی برای این پروژه ملی توسعه ای نشان ندهند.

نگرانی‌های سرمایه‌گذاران افغانی
حتی به بانک آرین افغانستان اجازه داده نشده در چابهار شعبه ایجاد کند و صرافان در داخل افغانستان بخاطر تحریم ارزی در فشارند. ۱۴۸ شرکت افغانی در چابهار فعال است اما دولت افغانستان نمایندگی  در چابهار ندارد. و تحقیر اتباع افغانستان و باز کردن پلمپ کامیون‌های ترانزیتی افغانی و بازرسی‌های طولانی در گذرگاه‌های متعدد به بهانه‌های مختلف و متوالی و گرفتن حق و حساب توسط گمرکات و نیروهای پلیس و انتظامی هر دو کشور.

روادید و اقامت
عبور کامیون‌های افغانی. قبلا اجازه تردد در مسیر های استان سیستان و بلوچستان نداشته اند و هنوز آن نگاه امنیتی بر طرف نشده است. اخیرا آقای نیازی کارگزار افغانی در چابهار تمامی مجوزهای ورود ۶۰۰ تن انار از میلک به بندر چابهار را گرفته و همه تمهیدات و هماهنگی ها را انجام داده است ولی گمرگ میلک کامیون ها را یک هفته متوقف و سپس اجازه به مقصد بندرعباس داده است. این نوع جزیره‌ای عمل کردن باعث ناامیدی و یاس و نگرانی می‌شود لازم است مصوبه‌ای انجام شود که تمامی بارهای افغانستان برای صادرات و واردات فقط از بندر چابهار انجام شود مگر موارد خاص و ضروری.
فک پلمپ. باید طی یک قرارداد گمرکی با طرف افغانی حل شود و تمام نهادهای امنیتی در بندر مهرهای خود را انجام دهند و تا خروجی نهایی کسی حق فک پلمپ نداشته باشد.

طرف هندی
طرف هندی علی رغم اینکه سه تفاهم نامه تا کنون امضا شده است ولی تا کنون هنوز عملا یک دلار هم در بندر سرمایه گذاری نکرده است قرار بوده است ۸۰ میلیون دلار که سه سال قبل مصوب شده است توسط شرکت ای پی چی پل صرف خرید تجهیزات بارگیری ثابت شود که هنوز این کار انجام نشده و با تعلل شرکت هندی روبرو بوده است. هند تا کنون ۸ کشتی گندم از طریق چابهار به افغانستان فرستاده است. هند برای صادرات برنج و سایر کالاها به آسیای میانه و کشورهای ساحلی خزر شدیدا به بندر چابهار نیاز دارد اما هنوز هند بازاریابی و قراردادهای تجاری را با وارد کنندگان امضا نکرده بهره برداری از معادن حاجی گک افغانستان نیز با تاخیر و مشکل روبرو شده است.

پاکستانی و چینی
چین و پاکستان نیز علاقه مند به استفاده از چابهار هستند چین خطوط ریلی و مواصلاتی متعددی ایجاد کرده که از یک طرف به دریای مکران و از طرف دیگر به خزر وصل شده است چین از طرف دیگر به شرق دور  و روسیه شمالی  و قطب وصل شده است . چابهار را می توان به بندری بین المللی با سرمایه گذاری بین المللی تبدیل کرد. بطور کلی چابهار بخاطر موقعیت ویژه ای که برای جمهوری اسلامی ایران دارد می تواند مورد توجه دشمنان نیز باشد و دشمنان با ایجاد نا امنی تلاش خواهند کرد که امنیت چابهار را متزلزل جلوه دهند .

۵۲۳۱۰  –   کد خبر ۱۲۱۰۶۶۶    – 

مقاله مرتبط :

چابهار نقطه طلایی سرمایه گذاری  و انتظارات و امیدها

 

قاره هند و اوراسیا

http://www.hamshahrionline.ir/news/283327/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7

گفتگوی ایرنا با دکتر عجم ظرفیت گردشگری و توریست در خلیج فارس هنوز در حاشیه است

به مناسبت روز ملی خلیج فارس؛

خلیج فارس؛ خاستگاه فرهنگ و تمدن کهن ایرانی

خلیج فارس خاستگاه صلح و تمدن ایرانی و از حساس ترین مناطق راهبردی جهان شناخته می شود که نقش پایه ای در تبادل اقتصادی خاورمیانه دارد و جایگاه مهم این خلیج، کشور را به یکی از قدرت های بزرگ در ‏منطقه تبدیل کرده است.

خلیج فارس؛ خاستگاه فرهنگ و تمدن کهن ایرانی

خلیج فارس جزو چهار دریای مشهور است که به اعتقاد یونانیان کهن همگی از یک اقیانوس بزرگ به وسعتی معادل همه آب های جهان سرچشمه می‌گیرد و تمامی مردم در نقاط مختلف جهان این ‏پهنه آبی را با نام پارس می‌شناختند.‏

این خلیج به عنوان مهمترین گذرگاه نفتی جهان با تمدن ایران پیوندی ناگسستنی دارد و از جمله نام هایی ‏به شمار می رود که از گذشته تا کنون در اسناد، مکاتبه ها و قراردادها میان اقوام و ملت های دور و ‏نزدیک استفاده می شد.‏

حفظ نام خلیج فارس به عنوان یکی از اقدام های ملی و در رویارویی با نفوذ بیگانگان ضروری به نظر می ‏رسد تا همه دستگاه ها و نهادهای متولی در خصوص این امر فراگیر که ریشه در باورهای ملی، دینی و ‏درونی ایرانیان دارد، مشارکت فعال داشته باشند.‏

شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۱۳۸۴ خورشیدی با توجه به هدف قرار گرفتن هویت فرهنگی و تاریخی ‏ملت ایران از طرف برخی کشورها به پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی، ۱۰ اردیبهشت سالروز اخراج ‏پرتغالی ها از تنگه‌ هرمز را به عنوان «روز ملی خلیج فارس» نام گذاری کرد.‏

‏«محمد عجم» نویسنده و پژوهشگر حوزه خلیج فارس و غرب آسیا و از بنیانگذاران و فعالان مرکز مطالعات خلیج فارس درباره اهمیت منطقه خلیج فارس و تاثیر این ‏تنگه بر عرصه های گوناگون گفت: اهمیت و حساسیت خلیج فارس با توجه به ابعاد اقتصادی، سیاسی، ‏تجاری و ارتباطی در پهنه گیتی بسیار حائز اهمیت است. در ادامه گفت وگوی پژوهشگر گروه اطلاع ‏رسانی ایرنا با وی را از نظر می گذرانیم.

‏** ضرورت نامگذاری روزی به نام؛ خلیج فارس

مهمترین تحریف ها درباره نام خلیج فارس در چند دهه گذشته آغاز و همچنان نیز ادامه دارد. اعراب و ‏برخی از کشورهای غربی تصور داشتند که نام خلیج فارس و خلیج (ع.ر.ب.ی؟!) هر ۲ در طول تاریخ رایج بوده است اما با به راه افتادن موج اعتراضی و انتشار ‏مطالب رسانه ای برای بسیاری از پژوهشگران و دیگر مردمان روشن شد که همواره تنها نام خلیج فارس ‏و معادل های آن در همه زبان ها به طور مستمر استفاده می شده است. اعراب نیز در به کار بردن مطالب ‏خود از واژه خلیج فارس و بحر فارس استفاده می کردند. نویسندگان زیادی در جهان عرب به این نام ‏اعتراف داشتند که نام خلیج (ع.ر.ب.ی؟!) تا پیش از دوره «جمال عبدالناصر» برای این دریا هرگز به کار نرفته است. ‏

اینکه رسانه های عربی از حدود دهه ۶۰ میلادی به طور آشکار نام خلیج فارس را کنار گذاشتند و ‏هویت خواهی کردند یک اقدام سیاسی بود که در این زمینه برخی کشورهای غربی نیز با آنها هم ‏مسیر شدند. حتی در ترجمه برخی از مجله های معروف و روزنامه هایی همچون الاهرام که نسخه آنلاین ‏انگلیسی داشتند به گونه ای روشن از نام جعلی خلیج (ع.ر.ب.ی؟!) استفاده می شد.

موسسه آمریکایی «نشنال جئوگرافی» ‏در ۱۳۸۳ خورشیدی در اطلس جغرافیایی خود از واژه مجعول استفاده و همچنین جزایر سه ‏گانه ایرانی را نیز با عنوان جزایر اختلافی نامگذاری کرد و همین امر سبب شد تا موجی از اعتراض ها ‏میان ایرانیان صورت پذیرد که سرانجام به عذر خواهی از طرف مدیر این موسسه و حذف نقشه ها از ‏وبسایت این اطلس انجامید.

همچنین «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا در جریان سخنرانی خود ‏درباره توافق هسته‌ای ایران نیز از واژه خلیج ع.ر.ب.ی استفاده کرد که موج گسترده ای از اعتراض‌ها را ‏در میان شهروندان ایرانی برانگیخت و دفتر کاخ ریاست جمهوری مجبور شد تا به این موضوع واکنش ‏دهد و بگوید که این نام جعلی در متن سخنرانی نیست و منتشر نشده است.

اهمیت دفاع از هویت تاریخی ‏نام خلیج فارس در کشور سبب شد تا همه مردم، مسوولان و نهادهای مربوطه به این ‏نتیجه برسند تا روزی را به نام خلیج فارس انتخاب کنند که این نام گذاری بر پایه روز اخراج پرتغالی ‏ها از خلیج فارس بود. ‏

‏** قومیت خواهی اعراب با تحریف نام خلیج فارس

ساختن تاریخ جعلی برای هویت قومی و ملی خود یکی دیگر از اهداف کشورهای عربی به شمار می ‏رود. بررسی تاریخ شکل گیری کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس بیانگر آن است که از عمر این ‏کشورها بیش از چند دهه نمی‌گذرد و مفهوم دولت ملی دارای ریشه‌های عمیق تاریخی نزد این کشورها ‏نیست. باید گفت که این کشورها از این نکته که هیچ قوم و ملتی نمی‌تواند با تحریف واقعیت‌های ‏جغرافیایی، تاریخی ملت و سرزمین دیگران برای خود هویت بسازند، غافل هستند. ‏

 ‏** ضرورت ثبتِ نامِ خلیج فارس در یونسکو ‏

نام خلیج فارس به عنوان میراث معنوی در سازمان میراث فرهنگی ایران ثبت شده است و همین امر به عنوان ‏یک سوژه فرهنگی و میراث معنوی باید در یونسکو نیز مطرح شود که این موضوع با توجه به تحقیقات ‏پژوهشی و مطالعاتی صورت می پذیرد. برخی از نقشه ها و کتیبه های خلیج فارس را باید در میراث ‏معنوی جهانی ثبت کرد. محدوده جغرافیایی خلیج فارس از جایگاه فرهنگی برجسته ای برخوردار است و ‏همواره خاستگاه خدمات فرهنگی برای بشر به شمار می رود. باید عنوان کرد که خلیج فارس بستر صلح، ‏فرهیختگی و ارایه فرهنگ به دیگر نقاط محسوب می شود. ‏

‏** اهمیت اقتصادی منطقه خلیج فارس

امروزه اهمیت اقتصادی و راهبردی خلیج فارس به دلایل ذخایر ارزشمند نفتی، گازی و موقعیت جغرافیایی ‏خاص از نگاه ویژه ای میان ایران و دیگر کشورهای منطقه و بین المللی برخوردار است. در واقع این ‏خلیج به عنوان شاهراه اصلی و حساس سیاسی و حیاتی برای ایران و منطقه شناخته می شود و گاهی در ‏برخی از جنگ های پرتحرک در گذشته و حال نقش مهمی داشته است.

خلیج فارس می تواند در ‏تحولات آینده جهان بسیار اثرگذار باشد. این خلیج به جهت وجود تنگه هرمز، ‏ارتباط با دریای عمان و اقیانوس هند و با توجه به شاخصه های اقتصادی- سیاسی و ارتباطی، راهبردی ‏ترین نقطه جهان به شمار می رود. خلیج فارس در قلب جهان اسلام قرار دارد که در این منطقه نوعی خیزش ‏و بیداری ملت های اسلامی شروع و تا کنون نیز ادامه داشته و سبب شده است تا این منطقه در کانون این ‏مباحث قرار گیرد. ‏

‏** اهمیت خلیج فارس در گردشگری دریایی و معضل های آن

تقویت گردشگری دریای خلیج فارس می‌تواند بهترین راهکار برای توسعه اقتصاد کشور باشد. بنابراین ‏باید با تعریف دیپلماسی گردشگری توصیفی جدید از این صنعت ارایه داد. جذب گردشگر و سرمایه ‏گذاری خارجی از جمله پتانسیل هایی به شمار می روند که می تواند به تقویت این حوزه کمک کند. ‏کشورهای عربی با اهمیت دادن به صنعت گردشگری توانسته اند این مقوله را از اقتصاد نفتی خود ‏جدا کنند و با سرمایه گذاری های قابل توجه در این ارتباط به ثروت های ارزشمندی دست یابند.

ایران با توجه به ‏اینکه دارای مناطق آزاد زیادی در این منطقه است اما کمتر به این نکته اهمیت می دهد. با توجه به اینکه ‏بسیاری از کشورهای غربی و اروپایی از نور آفتاب کمتری برخوردار هستند، برای آفتاب درمانی می ‏توانند به مناطق خاصی در جزایر اطراف خلیج فارس بیایند که این مساله می تواند در جذب گردشگر ‏سلامت و آفتاب درمانی موثر باشد. خلیج فارس امروزه به قطب توریست و گردشگری تبدیل شده اما ‏سهم ایران از گردشگری خیلی کم است. ‏

نباید از برنامه ریزی کلان برای توریسم و گردشگری سلامت غفلت کرد تا اینگونه سرمایه های بزرگی ‏به اقتصاد کشور سرازیر شود. آموزش و نقش آژانس های گردشگری، برطرف کردن دغدغه های امنیتی و ‏آرامش در سطح منطقه و همچنین سلامت آب های دریایی از هرگونه آسیب های زیست محیطی از جمله ‏اولویت های دیپلماسی گردشگری در حوزه خلیج فارس شناخته می شوند که باید از توجه همگان ‏برخوردار شود. ‏

منبع: گروه اطلاع رسانی ایرنا، ۱۰ اردیبهشت ۹۷

http://article.irna.ir/fa/c1_22327/

برگزاری مراسم روز ملی خلیج فارس و جشن نیمه شعبان در دانشگاه

مراسم روز ملی خلیج فارس و جشن بزرگ نیمه شعبان در دانشگاه علوم پزشکی گناباد با حضور ۵۰۰ نفر از اساتید و د انشجویان دانشگاه برگزار شد.

به گزارش مفدا گناباد، در این مراسم، دکتر محمد عجم استاد دانشگاه و اولین پیشنهاد دهنده روز ملی خلیج فارس، گفت: در جغرافیای جهان اسلام هفت دریا وجود داشته که یکی از این دریاها، خلیج فارس بوده است.
عجم به اسناد و نقشه‌های موجود در این خصوص اشاره نمود و افزود: در کتاب ابن بطوطه و حتی نقشه‌های قدیمی موجود در کشورهای عربی و در نقشه‌هایی در دوره عثمانی و همچنین در نقشه اقلیم‌های هفتگانه دنیا نام خلیج فارس به کار رفته است.

روز ملی خلیج فارس-گناباد

وی درخصوص ادعاها و تلاش های برخی کشورها برای تحریف و جعل نام این خلیج٬ با بی اساس خواندن این نظرات گفت: این ادعاها نخستین بار از سال ۱۹۵۸ برای نامیدن این خلیج به خلیج عربی مطرح شد که در دوره اسلامی با نام های ایران، بحر پارس، فارس، عجم و معادل های آن ذکر شده است.

عجم افزود: اولین کشوری که برای تغییر نام خلیج فارس سرمایه گذاری کرد کویت بود چرا که این کشور در آن زمان ثروتمندتر بود.
وی با بیان این که  رسانه‌های عربی در آن دوره از نام جعلی خلیج عربی استفاده می‌کردند و این در حالی است که در هیچ مکتوب عربی به طور مطلق نام خلیج عربی را نداریم، گفت: اولین کتابی که در طول تاریخ در خصوص نام خلیج فارس نوشته شد در دوران شاه بود و در آن اشاره کرده بود که نام خلیج فارس از ابتدا خلیج فارس بوده است.
دکتر عجم با تاکید بر این‌که محققین عربی خود اذعان کرده‌اند که در هیچ کجا نام خلیج عربی وجود ندارد، تصریح کرد: در سال ۸۲ مطلبی نوشته شد که خلیج فارس نامی جعلی است و نقشه هایی که ایرانیان ارائه می‌کنند ۵۰۰ سال بیشتر اعتبار ندارد.
نویسنده کتاب «اسناد نام خلیج فارس»،  با تاکید بر این که حتی در اولین تفاسیر قرآنی که از آن اهل سنت آمده است ، نام بحر فارس یاد شده است،اظهار کرد : در جغرافیای جهان اسلام هفت دریا وجود داشته که یکی از این دریاها، خلیج فارس بوده است.
وی به اسناد و نقشه‌های موجود در این خصوص اشاره نمود و تصریح کرد: در کتاب ابن بطوطه و حتی نقشه‌های قدیمی موجود در کشورهای عربی و در نقشه‌هایی در دوره عثمانی و همچنین در نقشه اقلیم‌های هفتگانه دنیا نام خلیج فارس به کار رفته است.
وی به  وجود سه هزار نقشه در خصوص تایید نام خلیج فارس اشاره کرد و گفت: در کتابخانه کاخ ریاست جمهوری هند که بزرگترین کاخ دنیا است و تمام سقف آن با اشعار فارسی تزیین شده و نقشه‌ای در آن وجود دارد، نام خلیج فارس در آن به کار برده شده است.

وی ادامه داد : بسیاری از رسانه های سلطنت طلب با دستاویز قرار دادن تغییر نام خلیج فارس می خواهند چنین وانمود کنند که بروز انقلاب اسلامی باعث از دست رفتن دستاوردهای ملی شده است.
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه نیز، درخصوص نامگذاری دهم اردیبهشت به عنوان روز ملی خلیج فارس گفت: دهم اردیبهشت روز اخراج پرتغالی ها به این دلیل مهم است که پرتغالی ها در تاریخ روابط بین الملل، جزو یکی از خشن ترین استعمارگران هستند که ایران در این روز توانست ابهت این استعمارگر را شکسته و ضعیف گرداند و آن را وادار به عقب نشینی از خلیج فارس کرده و در تاریخ نام خود را به عنوان یک ابرقدرت مطرح کند.

دکتر مینوئیان افزود: پس از آن در زمان حضور انگلیسی ها در منطقه طی دو قرار داد مجمل و مفصل حق حاکمیت ایران بر خلیج فارس شناخته شد و براساس این دو قرارداد هرکشتی که از این خلیج عبور و مرور می کرد باید اجازه ایران را می داشت و در نقشه های دوره عثمانی نیز حق حاکمیت ایران بر این خلیج شناخته شده است.

در ادامه این مراسم دکتر مینوئیان، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه، با اهدای لوح تقدیر و هدیه ای، از استاد دکتر عجم تجلیل نمود؛ دکتر عجم هم کتاب خودش به نام «اسناد نام خلیج فارس» را به معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه هدیه نمود.

شایان ذکر است: اجرای موسیقی، خوانندگی پاپ، تئاتر، مسابقه و پخش کلیپ، از دیگر برنامه های این مراسم بود.

http://khateetedal.ir//

برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری امشب با موضوع خلیج فارس در آینه اسناد تاریخی و حقوق بین المللی برگزار شد.

نگاه هند به چابهار

نگاه هند به چابهار گفتگو با دکتر محمدعجم

یک ماه پیش، هند اولین محموله گندمش را از طریق بندر چابهار ایران به افغانستان صادر کرد. پس از امتناع پاکستان از اعطای دسترسی ترانزیتی به محموله‌های تجاری هند اکنون با گشایش بندر  چابهار هند به این امر توجه کرده و این بندر را دارای اهمیت استراتژیک دانسته اند. از این دید افتتاح بندر چابهار ضمن دور زدن پاکستان، یک مسیر گذرگاهی استراتژیک میان هند، ایران و افغانستان را عملیاتی خواهد کرد و بندر چابهار، افغانستان و آسیای مرکزی را به روی تجارت هند خواهد گشود. گفتگوی زیر به بررسی منافع و سودهای هند از آینده نقش چابهار پرداخته است.

واژگان کلیدی: رویکرد، منافع ، هند ، بندر چابهار ، گوادر، ایران

بسترها و  نوع نگاه های مختلف و  گوناگون مراکز فکری و تصمیم ساز در هند به چابهار در ایران چیست؟

از سال ۲۰۰۲ هند بطور جدی بدنبال استفاده از کریدورها و خطوط جاده ای و ریلی ایران بود اما موانعی موجب شد که اینکار با تاخیر انجام شود در سال ۱۳۹۳  آقای گوپتا مدیرکل مرکز مطالعات دفاعی به همراه هییتی عازم ایران شد و از چابهار نیز بازدید کرد وی در برگشت چند مصاحبه مطبوعاتی در اهمیت خطوط مواصلاتی ایران انجام داد و با معاون وقت رییس جمهور دیدار نمود و دستور رییس جمهور هند را برای تسریع در مشارکت توسعه بندر اخذ نمود کمی بعد خود ایشان معاون شورای عالی  امنیت ملی هند شد و بر روند طولانی قانونی هند غلبه و تسریع کردند و پس از فراز و نشیبهای فنی در خصوص نحوه مشارکت هند و زمان و مکان و مدت بهره برداری بلاخره موافقت طرفین صورت گرفت. هندی ها صرف نظر از اینکه به چه حزب و منطقه ای وابسته اند همگی چابهار را برای آینده تجارت هند استراتژیک می بینند.

علل و بسترهای توجه هند به چابهار در چند دسته نهفته است؟

موقعیت استراتژیک و ژئوپلتیک و ژئواکونومیک ایران مورد توجه کشورهای بزرگ جهان بوده و هست. موقعیت مناسب ریلی و جاده ای و دسترسی ایران به سواحل طولانی در خلیج فارس و خلیج  عمان و دریای مکران و  خزر برای اقتصادهای بزرگ جهان جذاب است اما موانع و عوامل سیاسی باعث اهمال موقعیت ایران و دور زدن مواصلات ایران شده است..

مانع اصلی آرمان هند برای افزایش و توسعه صادرات کالاهای هندی، مشکل مواصلات جاده ای است زیرا همه کشورهای آسیای مرکزی و منطقه خزر محصور در خشکی هستند و هند نیز حصار بلند هیمالیا را در سراسر شمال خود و  حصار بزرگ سراسری غربی نیز رقابت و دشمنی با پاکستان است که مانع دسترسی هند به  آسیای مرکزی و افغانستان است.

در ترابری محموله های سنگین تمرکز بر حمل و نقل ترکیبی (دریایی – ریلی – جاده ای)است. نتنها هند بلکه بنگلادش و تایلند و میانمار و نپال نیز برای تبادل محموله های جاده ای و ریلی به غرب آسیا و ایران چشم دوخته اند.  خطوط مواصلاتی ایران کوتاه‌ترین، ارزان‌ترین و امن‌ترین مسیر دسترسی این کشورها به جهان بیرون است

منافع و سودهای هند از آینده نقش چهابهار در منطقه چیست؟

هند در دو دهه ۸۰ و ۹۰  میلادی شدیدا از چین عقب افتاد چین  در توسعه جهشی به کشور اول جهان از نظر حجم تولیدتبدیل شده و در بعضی دیگر از شاخص های اقتصادی و علمی به ژاپن و آمریکا نزدیک شده است. هند در رقابت با چین  طبق برنامه های پیش بینی شده این کشور باید به سومین کشورجهان از نظر تولید و مصرف تبدیل شود به این منظور باید به بازارهای مصرف مهم منطقه بخصوص منطقه نزدیک و اوراسیا دسترسی داشته باشد. حجم صادرات هند به آسیای میانه و منطقه خزر باید حداقل ۵ برابر افزایش یابد و از طرفی امنیت انرژی هند را تامین کند. هند می تواند تامین کننده میوه های استوایی و برنج منطقه اوراسیا باشد.

کشورهای مشترک المنافع حدودا ۲۸۰ میلیون نفر جمعیت دارد. روسیه بزرگترین کشور مشترک المنافع با ۱۴۳ میلیون نفر جمعیت و ارمنستان با ۳٫۴ میلیون کمترین جمعیت را دارد. این منطقه برای صادرات برنج هندو محصولات کشاورزی استوایی و برای خرید انرژی های فسیلی مقصد طلایی هند است.

کریدور ریلی و جاده ای شمال – جنوب(آستارا-بندر عباس) مهمترین حلقه تجارت بین آسیا و اروپا میباشد که در مقایسه با مسیرهای سنتی از نظر مسافت و زمان تا ۴۰ درصد کوتاهتر و از نظر هزینه تا ۳۰ درصد ارزانتر می باشد.و بعضی مسیرها ۵۰۰۰ کیلومتر صرفه جویی می شود. این کریدور مورد توجه اکوسوک و نهادهای اقتصادی سازمان ملل است .

سرمایه گذاری در میدان های نفتی شرق خزر از اولویتهای هند و چین است

شاخه خارجی او.ان.جی.سی. (او.وی.ال.) که شرکت دولتی هند می باشد در نوامبر ۲۰۱۲ با شرکت کونوکوفیلیپ آمریکا جهت خریداری ۴/۸ درصد سهم شرکت قزاقستان در میدان کاشگان به قیمت ۵ میلیارد دلار قرارداد بسته بود. اما این معامله در جولای ۲۰۱۳ ملغی اعلام گردید .

شرکت قزاقمونایی گاز ان سهم را خرید و  سهم را به شرکت ملی نفت چین به قیمت ۳/۵ تا ۴/۵ میلیارد دلار خواهد فروخت.

سازمان جاده های مرزی هند با سرمایه گذاری مبلغ ۱۳۶ میلیون دلار جاده ای را در افغانستان بین زرنج و دلارام احداث کرد. این جاده در سال ۲۰۰۹ افتتاح شد. که به مرز ایران و میلک وصل شده است . این قسمت ۲۱۵ کیلومتری جزء شبکه مهمی جاده ای افغانستان می باشد که بعنوان حلقه گل معروف است. این شبکه شهر هرات را از طریق مزار شریف و قندهار با کابل وصل می کند. به جز این جاده، سایر طرح کریدور ترابری شمال جنوب از یک دهه گذشته در حالت توقف مانده است.

آمریکا تنها کشوری می باشد که به صراحت اعلام نموده است که دوست دارد هند در این منطقه بعنوان شریک منطقه ای آن ظهور کند به ویژه به دنبال خروج نیروها از افغانستان در سال ۲۰۱۴ که علت عدم علاقه روسیه در این خصوص نیز همین است.

علل تعلل هند در تکمیل تعهدهای خود در چابهار چیست؟

فقط هند تعلل نداشته است گاهی خود ایران عامل تعلل و کندی کار بوده است این موضوع خیلی مفصل است بخشی از موانع تکنیکی و فنی بوده است و بخشی از ان سیاسی مثلا در ابتدای امر ایران روی خوش به هند نشان نداد و شرایط بسیار سخت و غیر عملی جلو هند گذاشت در دوره تحریم ایران مایل به مشارکت هند بود اما هند با مشکلات قانونی روبرو بود و آمریکا صراحتا هند را از مشارکت در توسعه بندر چابهار برحذر می داشت مدتها طول کشید تا هند موفق شود رضایت آمریکا را جلب کند. بعد مشکل واگذاری و یا اجاره زمین و مدت زمان آن پیش امد و موانع تکنیکی متعدد دیگر  که نباید همه مشکل را متوجه طرف هندی کرد . موضوع دیگر نبود راه های مناسب از چابهار به زاهدان و بیرجند هست مشکل دیگر نبود خط ریلی از چابهار بود این کمبودها هند را نا امید می کرد هنوز راه اهن ملی ایران از چابهار به  زاهدان و به خواف در نزدیکی هرات در مراحل اولیه است اگر چه  از مشهد تا بیرجند جاده بزرگراه و اتوبان هست اما فعلا مقصد اصلی کالاهای هندی  افغانستان است و معادن افغانستان که باید به مقصد هند بارگیری شوند در جنوب افغانستان است لذا ایجاد آزاد راه  از چابهار تا حاجیگک و مرز میلک  بسیار اهمیت دارد که هنوز آراد راه آن تکمیل نشده است در بخش چابهار زابل  و  گناباد به  بیرجند ساخت  قطعاتی از شبکه راه آهن  آغاز شده که باید در زاهدان و در  گناباد به شبکه سراسری وصل شوند که اکنون به هرات وصل  است .

موانع حضور و سرمایه گذاری های بیشتر هند در چابهار و تکمیل آن چیست؟

مدت زیادی ایران نگاه مثبتی به مشارکت هند نداشت مدتی نیز هند اولویت این موضوع را از دستور کار و سرمایه گذاری خود خارج کرد سپس ایران و هند  با مانع تحریم ها روبرو شد تلاش زیادی کرد که نظر آمریکا را برای استثنا کردن بندر چابهار بگیرد در نهایت امریکا به هند چراغ سبز داد البته با شرایطی و آن شرط این بود که فقط برای کار با افغانستان و توسعه افغانستان کار کند یعنی  تا مرز میلک . اختلاف عمده ایران و هند بر سر نوع مالکیت و مدت تملک تاسیات است. ایران زمان کوتاه را مفید می داند و هند خواستار زمان طولانی و تملک زمین حداکثری است. این موانع تکنیکی باعث کندی بوده است.

تکیمل چابهار در ایران چه تاثیرات مثبت و منفی برای بندر گوادر در پاکستان دارد؟

پاکستان مدتها به موضوع چابهار به دیده منفی نگاه می کرد ولی در سالهای اخیر امر واقع را پذیرفته است و موضوع چابهار را از رقابتهای سیاسی نظامی با هند کنار گذاشته است. چین نیز ابتدا نظر مثبتی به همکاری هند و ایران در بندر چابهار نداشت. چابهار یعنی خطوط مواصلاتی ایران  و گوادور  یعنی خطوط مواصلاتی چین و پاکستان می توانند به هم افزایی یکدیگر کمک کنند و می توانند پل همکاری بین غرب آسیا ، خلیج فارس، خلیج عمان و دریای مکران با قره قوم و اقصای چین باشند. اکنون خطوط ریلی ایران به ترکمنستان و قزاقستان و از آن طریق به چین وصل است راه آهن ایران از بندر عباس به آستارای آذربایجان نیز وصل می شود که شبکه ریلی دو قاره تکمیل می شود. با افتتاح مسیرهای جدید ،تجارت جهانی میان شرق (از چین تا آسیای مرکزی) و غرب جهان (بویژه اروپای غربی) حدود ۱۰ هزار کیلومتر راه زمینی کوتاهتر می شود.

دولتهای تاجیکستان، قزاقستان، ازبکستان و قرقیزستان بدنبال راههای عملی برای مشارکت راهبردی اقتصادی با هند هستند. این جمهوری های همانند افغانستان دارای معادن مس و طلا و سایر فلزات گرانبها دارند راه مبادله بار معدنی فقط از طریق جاده و ریل هست.

 

آیا تقویت همکاری های هند و ایران در جنوب شرقی و اسیای میانه می تواند آسیب گسترده ای به روابط ایران و پاکستان زند؟

خیر ، پاکستان و چین امر واقع را پذیرفته اند و منافع ملی ایران را در نظر دارند بدون چابهار  افغانستان و در درجه بعدی آسیای میانه نمی تواند به شکوفایی اقتصادی دست یابد.  افغانستان دارای بالاترین و ارزشمند ترین ذخایر معدنی در منطقه است که هنوز از آنها استفاده نشده صادرات عظیم معادن مس و آهن افغانستان ناچار بصورت ریلی و جاده ای فقط از بندر چابهار می تواند صادر شود.پیمانکاران هندی و غربی به این اهمیت واقفند در نتیجه آمریکا و غرب فعلا تنها جایی را که به دشمنی با آن برنخواسته اند بندر چابهار است.زیرا برای آنها نیز منافعی نهفته دارد. البته ایران نیز معادن بسیاری در شرق کشور دارد که کریدور شمال جنوب و همچنین کریدور شرق کشور از سنگان خواف تا چابهار کمک بزرگی به صادرات معدنی خواهد بود.

آینده حضور و همکاری هند در چابهار با چه سناریوهایی قابل بررسی است و  چه عواملی بر آن تاثیرگذار هستند؟

آمریکا،چین و پاکستان موانع هستند اما هند با آمریکا روابط دوستانه و استراتژیکی برقرار کرده هند به چابهار نیاز شدیدی دارد و توانسته است امریکار را وادار به سکوت بکند هند در دوره تحریم ها نیز از آمریکا امتیازات و استثناهای موقتی گرفته بود . هند تحت هیچ شرایطی نمی خواهد شراکت در چابهار را از دست بدهد افغانستان و هند بزرگترین برخوردارهای این بندر خواهند بود هند و افغانستان نیازمند روابط محکمی هستند اولین محموله صادراتی هند دو کشتی گندم اهدایی به افغانستان بوده است که خود نشانگر نگاه استراتژیک هند به افغانستان است. البته هند بدنبال سرمایه گذاری با زمان طولانی است که ایران مخالف است و بدنبال شراکت کوتاه مدت با بازه زمانی حداکثر ۲۰ سال است. تحریم های قبلی و آتی غرب هم تاثیری بر چابهار نخواهد داشت.کشورهای آسیای میانه شرکای آمریکا در مبارزه با تروریزم هستند و آمریکا نمی تواند آنها را از چابهار محروم کند.   اما چین فقط یکی از مشکلات متعدد هند در آسیای میانه است. کشور دیگری که تلاشهای دیپلماتیک دهلی نو در این منطقه را بطور چشمگیر خنثی نموده پاکستان است. حتی طرح عمده خط لوله ترکمنستان – افغانستان – پاکستان – هند تا کنون ناموفق بوده است.

peace-ipsc.org/fa/منافع-هند-از-آینده-نقش-چهابهار-گفتگو-با/

منافع هند از آینده نقش چهابهار گفتگو با دکتر محمد عجم

گفتگوی شهر آرا با محمد عجم

e”>

خبر آنلاین www.khabaronline.ir

http://www.aftabir.com/news/article/view/2017/10/25/1783464

گفتگو با نخستین پیشنهاد دهنده روز ملی خلیج فارس که اسناد و نقشه‌های تاریخی زیادی را در تایید این عنوان جمع‌آوری کرد؛
نقش «عجم» بر نقشه
هم نویسنده و روزنامه‌نگار است و هم حقوقدان، مترجم، زبان‌شناس و پژوهشگر سرشناس ملی. نام دکتر محمد عجم بخصوص برای آنانی که در جریان غائلۀ برخی کشورهای عربی درجهت تغییر نام خلیج فارس هستند، آشناست.

نقش «عجم» بر نقشه

خبرنگار: انسیه شهرکی

به گزارش شهرآرا آنلاین / هم نویسنده و روزنامه‌نگار است و هم حقوقدان، مترجم، زبان‌شناس و پژوهشگر سرشناس ملی. نام دکتر محمد عجم بخصوص برای آنانی که در جریان غائلۀ برخی کشورهای عربی درجهت تغییر نام خلیج فارس هستند، آشناست؛ استاد دانشگاهی که از دهۀ۷۰ خورشیدی به طور مستمر در کلاس‌های درس به دانشجویانش تلنگر می‌زد که از حیثیت ایرانی باید دفاع کرد و اجازۀ تحریف حتی یک نام کهن پارسی را نباید به دیگران داد. تلاش‌های چندین و چند سالۀ او و همکارانش، چاپ مقالات متعدد با موضوع خلیج فارس توسط این استاد علوم سیاسی و حقوق بین‌الملل در مجلات داخلی و خارجی، تألیف و چاپ کتاب‌هایی همچون «خلیج فارس نامی کهن‌تر از تاریخ و میراث فرهنگی بشریت» و « اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان» و نیز حضور در مجامع و سمینارهای بین‌المللی برای دفاع از نام خلیج همیشه فارس، منجر به ثبت روز ملی خلیج فارس در دهم اردیبهشت شد.

این عضو سابق هیئت علمی دانشگاه آزاد ، اولین فارسی‌زبانی است که موفق شده است در یک دانشگاه معتبر به زبان عربی (کازابلانکا) دکترای حقوق بین‌الملل، آن هم با درجۀ بسیار عالی دریافت کند. سمت‌های اجرایی متعدد او نیز قابل اعتناست. رئیس نمایندگی جمهوری اسلامی در موزامبیک و اوگاندا و ۴سال رایزن سیاسی و مطبوعاتی در مراکش و ۵سال رایزن مطالعاتی و حقوقی و نماینده و افسر رابط ایران در سازمان حقوقی و مشورتی در هند از جمله این سمت‌هاست.این استاد پیشین دانشگاه، دو سال است که در محلۀ فرهنگیان قاسم‌آباد سکونت دارد. به بهانۀ گرامیداشت روز ملی خلیج فارس و نیز هفتۀ معلم، در محل کارش در دفتر وزارت امور خارجه و بین‌الملل با او گپ و گفت صمیمانه‌ای داشتیم.

……………………………………

«در نوروز سال۱۳۴۳ در زیبد گناباد به دنیا آمدم و دوران تحصیلی ابتدایی و راهنمایی را در زیبد درس خواندم. از آنجا که به علوم انسانی و فنی علاقه داشتم، دبیرستان در دو رشته اتومکانیک و علوم اجتماعی، به طور هم‌زمان دیپلم گرفتم. در دورۀ دانشجوییِ رشته علوم سیاسی که بودم، همیشه دربرابر هجمه‌های ناجوانمردانه‌ای که برخی کشورهای عرب از سال۶۰ آن را شروع کرده بودند، پرسش‌های بی‌شماری برایم ایجاد می‌شد که چرا اجازه بدهیم نام خلیج فارس تغییر پیدا کند. فوق‌لیسانسم را که در رشتۀ علوم سیاسی گرفتم، در سال۱۳۶۸ به عضویت هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد درآمدم. علاوه‌برآن تدریس در دانشگاه فردوسی و پیام‌نور را نیز هم‌زمان داشتم و با نوشتن مقالات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در مطبوعات و شرکت در سمینارهای بین‌المللی داخلی و خارجی متعدد، به کارهای تحقیقاتی‌ام در این زمینه ادامه دادم. روز به روز این هجمه‌ها به نام و عنوان خلیج‌فارس، شدت بیشتری پیدا کرد و من به هر دری می‌زدم که اطلاعات جدیدی پیدا کنم، چون به زبان عربی هم مسلط بودم، پیگیری رسانه‌های مختلف عربی و مطالعات و پژوهش در حوزۀ خاورمیانه برایم خیلی جدی‌تر شد.».

رسانه‌های داخلی حاضر نمی‌شدند مقاله‌هایم را چاپ کنند

۱۰۲۷۲۹٫png«همان سال‌های ابتدایی دهۀ هفتاد بود که برخی کشورهای غربی و عربی از طریق رسانه‌های خود، موضوع خلیج عربی یا خلیج بدون پسوند فارسی را مطرح کردند. در مورد حساسیت کشورهای عربی، بد نیست این نکته را هم بگویم از آنجا که اعراب حدود ۵۰۰سال، بدون هویت مستقل قومی بودند و زیر سلطه امپراتوری عثمانی یا استعمار انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها قرار داشتند، با پایان یافتن جنگ جهانی و استقلال این کشورها، اعراب با حقارتی دیگر روبه‌رو شدند و آن، شکل‌گیری دولت یهود بود. تحقیر این دوران در کنار سایر عوامل، اوج‌گیری احساسات قومی و نژادپرستی عربی را به‌دنبال داشت و باعث شد که آن‌ها بر هر نامی، کلمۀ عربی اضافه کنند؛ مثل مصر عربی، امارات عربی، لباس عربی، قهوۀ عربی و…. به طور خلاصه، تمام تمدن اسلام را به نفع قوم‌گرایی عربی مصادره کردند. نام تاریخی و کهن خلیج فارس نیز در این میان، مصون نماند و رهبران شکست‌خوردۀ برخی کشورهای عربی در بحران خاورمیانه، برای سرپوش‌گذاشتن شکست‌ها، نام بین‌المللی خلیج فارس را به خلیج و بعد از سکوت ایران در برابر این اقدام، به خلیج عربی تغییر دادند.آن زمان جامعه به این موضوع حساسیتی نشان نمی‌داد و حتی رسانه‌های داخلی حاضر نمی‌شدند مقاله‌هایم را چاپ کنند؛ اما من می‌دانستم که این موضوع، یک تغییر نام ساده نیست و تحریفِ عنوان اصیلی است که قدمت آن، به قرن‌ها پیش برمی‌گردد و می‌دانستم این تحریف، در درازمدت چه پیامدهایی برای کشور عزیز و هویت ایرانی ما می‌تواند داشته باشد.».

خودم نام خلیج فارس را در شاهنامه پیدا کردم

«آن سال‌ها که درس «حکومت در خاورمیانه» را تدریس می‌کردم، بخشی از کلاس، به همین موضوع خلیج‌فارس اختصاص داشت. می‌خواستم ذهن دانشجو را آگاه و روشن کنم. حتی تحقیقی به دانشجویان دادم که نام

خلیج فارس را در شاهنامۀ فردوسی بیابند، اما هیچ دانشجویی به طور جدی دنبال آن نرفت. کاری که خودم انجام دادم و سرانجام فهمیدم که فردوسی بزرگ هم، در چندین مورد از اشعارش، عظمت دریانوردی ایرانیان را یادآور شده؛ به صراحت، نام خلیج فارس را آورده و اروندرود را توصیف کرده است؛ ازجمله وصف عبور اعراب از اروندرود به سوی ایران در جنگ قادسیه، حملۀ نهاوند، حملۀ فریدون به کاخ ضحاک و جنگ مشترک ایرانی‌ها و یمنی‌ها برای نجات یمن از چنگ حبشی‌ها.به شهر کجاران به دریای پارس/ چه گوید زبالا و پهنای پارس. یا آنجا که می‌گوید سپه را ز دریا به هامون کشید/ زهامون سوی آفریدون کشید».

داخل هر نقشه وکتابی به دنبال مدرک می‌گشتم

«تحقیقاتم ادامه داشت. داخل هر نقشه و کتابی از کهن و معاصر، به دنبال اثر و مدرک جدیدی بودم تا به همگان بیش از پیش بفهمانم که اینجا

خلیج فارس است نه جای دیگر؛ و نباید اجازه بدهیم کسی هویتمان را تحریف کند. شاید عده‌ای بر این موضوع، خرده بگیرند که چرا ما نیز، متعصبانه برخورد می‌کنیم؛ پاسخم این است که در کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی، نژادپرستی نهی شده، از طرف دیگر در کنوانسیون‌های بی‌شماری که بر اساس آن یونسکو و سازمان یکسان‌سازی اسامی جغرافیایی سازمان ملل، شکل گرفته، حفظ و حراست از ارزش‌ها و میراث فرهنگی و تاریخی اقوام مورد تأکید قرار گرفته است، پس تلاش برای حفظ این نام که خط قرمز هویتی ماست، منطبق بر عقل و خردجمعی و حقوق بین‌الملل است و بیش از ۶۰ اثر، از سفرنامۀ ابن‌بطوطه گرفته تا کتاب مخطوطات که ثبت یونسکو شده، به صراحت نام خلیج فارس را درج کرده‌اند.».

دریای پارسی، ۸۰هزار بیننده داشت

«اولین مقاله‌ها دربارۀ تحریف نام خلیج فارس به قلم من است. وبلاگم در سال۸۱ به نام دریای پارسی، ۸۰هزار بیننده داشت و درواقع سال‌ها تلاش، سرانجام به ثمر نشست. همان سال، قدم اول و اساسی در کشورمان برداشته شد. تا پیش از آن رسانه‌ها از این موضوع استقبال نمی‌کردند. در آن سال در سمینار ملی ژئوماتیک راهکارهای پیشنهادی برای دفاع از این موضوع ارائه شد. در دومین سمینار که یک سال بعد برگزار شد، در مقاله‌ای مبسوط، بر چه باید کرد، تأکید کردم. در یکی از راهکارهای پیشنهادی، ضرورت یک روز ملی برای خلیج فارس عنوان شد که مورد استقبال حضار قرار گرفت، مقالۀ برتر آن سمینار شد و از سوی رئیس سازمان نقشه‌برداری و معاون رئیس جمهور و مسئولان سازمان جغرافیایی ارتش و اعضای کمیتۀ یکسان‌سازیِ نام‌های جغرافیایی، جایزۀ ویژه گرفت؛ همچنین به‌صورت آنلاین در وب‌سایت‌های مختلف و روزنامه‌ها و مجلات داخلی چاپ شد.».

مردم علیه مجله نشنال‌ژئوگرافی اعتراض کردند

«در اردیبهشت سال۱۳۸۳ در سمینار بین‌المللی کارتوگرافی دانشگاه تهران، مجددا در مقاله‌ای راهکارهای دفاع از نام خلیج فارس بیان شد و زنده‌یاد دکتر حسن گنجی، در آن سمینار مشوق طرح شدند که این طرح، در شهریور۸۳ با هزینۀ شخصی، در قالب کتاب چاپ و به صورت رایگان در میان سازمان‌های دولتی و مراکز مطالعاتی از جمله مرکز مطالعات مجمع تشخیص مصلحت نظام و کتابخانه‌ها و نمایندگان مجلس شورای اسلامی توزیع شد؛ اما باوجوداین، تحرک خاصی از سوی نهادهای تصمیم‌گیرنده صورت نگرفت؛ تا اینکه موضوع جعل نام، در اطلس مشهور نشنال‌ژئوگرافی روی داد و موجب خشم مردم و ۱۲۴هزار ایرانی داخل و خارج از کشور شد. سه ماه بعد از اعتراض ما، این مؤسسۀ معتبر رسماً از ملت ایران پوزش خواست و نام خلیج فارس را به اطلس آنلاین خود برگرداند.پس از این تحولات، یکی از اقدامات دولت وقت، برای پاسداری از میراث فرهنگی و معنوی خلیج‌فارس، موافقت رسمی با اضافه‌شدن روز ملی خلیج فارس، در دهم اردیبهشت به تقویم رسمی کشور بود که پس از پیشنهاد من و همکارانم، نهادهای تصمیم‌گیر و شورای عالی انقلاب فرهنگی، روز دهم اردیبهشت را که روز حاکمیت کامل ایران بر خلیج فارس و بیرون راندن پرتغالی‌هاست، به نام خلیج فارس نام‌گذاری کردند. این را هم عنوان کنم که لایحه و گزارش توجیهی این پیشنهاد را خودم برای شورای عالی خلیج فارس و شورای عالی انقلاب فرهنگی نوشتم تا برای تصویب مخالفتی نشود.».

۱۰۲۷۲۸٫jpg

دوست دارم اسپانسری پیدا شده و کتاب‌هایم را ترجمه کند

«اما ای کاش این نام فقط در حد نام‌گذاری یک روز در تقویم یا نام‌گذاری مدرسه و خیابان و بزرگ‌راه باقی نماند. سال ۸۳ تا ۸۸ روز ملی خلیج فارس فقط در حد یک نام باقی ماند. سال ۸۸ کتاب دومم، اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان، همراه با نقشه‌های مصور و کمیاب چاپ شد و از آن‌زمان به بعد، بیشتر در رسانه‌ها و مجامع عمومی به این موضوع حساسیت نشان داده شد. اما باید بگویم که متأسفانه هنوز هم این میزان حساسیت، کافی نیست. بارها خواستم که اسپانسری پیدا شده و کتاب‌هایم را ترجمه کند؛ کاری که در خارج از کشور، به‌راحتی اتفاق می‌افتد، اما تنها اتفاقی که تابه‌حال برای آثارم افتاده، این بوده که سال ۸۹ عنوان برتر جشنوارۀ یازدهم ملی پژوهشگران برتر را به من، به عنوان نویسنده‌اش دادند یا تقدیرنامه‌های متعددی که از رئیس سازمان نقشه‌برداری و کمیتۀ یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی و وزیر امور خارجه وقت گرفته‌ام.».

پسرانم دربارۀ خلیج‌فارس، وبلاگ‌نویسی می‌کردند

«دو پسر و حتی همسرم، از همان آغاز مطالعات جدی من نسبت به این قضیه حساسیت پیدا کردند، اما دخترم که کم سن و سال است، در این ماجرا نبود. وقتی علی سوم راهنمایی و آرش سوم ابتدایی بود، تشویقشان کردم وبلاگ بنویسند و آن‌ها نیز همۀ دوستانشان را تشویق می‌کردند که اگر نهادی، موضوع خلیج فارس را به رأی‌گیری می‌گذارد، حتماً شرکت کنند و بی‌تفاوت نباشند. گاهی تا نیمه‌های شب، کار پسرانم این بود که اطلاعات من را با نظارت خودم در وبلاگ می‌گذاشتند و در حال حاضر، همچنان به مباحث ایران و فرهنگ ایرانی، علاقۀ زیادی دارند. از طرفی خانواده‌ام به خاطر مسافرت‌های متعددی که به کشورهای خارجی عربی و اروپایی و آمریکایی داشته‌ام، دغدغه‌ام را درک کرده و انصافاً به خاطر همراهی‌های آنان بوده که من توانسته‌ام با آسودگی خاطر درس بخوانم و پژوهش کنم و مدرک و مستند جمع‌آوری کنم.».

می‌توان کال چهل‌بازه را تبدیل به سی‌وسه پل کرد

«مشهد زیبایی‌های زیادی دارد. نماد مذهبی آن، امام هشتم(ع)، نماد ملی آن فردوسی و نماد اسطوره‌ای‌اش نادر شاه افشار است. دوستانم که از کشورهای اروپایی و آسیایی به ایران و بخصوص مشهد سفر می‌کنند، زیبایی‌های این شهر را تحسین می‌کنند، البته اینجا می‌تواند خیلی بهتر هم شود، مثلا همین کال چهل‌بازۀ قاسم‌آباد (که من نام گلستان را برای آن پیشنهاد می‌کنم)را می‌توان به زیبایی سی و سه پل اصفهان درآورد، برای تبخیرنشدن آب آن، از پلاستیک نامرئی استفاده کرد و آن را به بولوار دانشجو وصل و تبدیل به فرصتی گردشگری کرد.از طرفی نام‌های برخی خیابان‌های مشهد تکراری است. چه خوب است برای خیابان‌های شهرمان نام‌های اصیل و خوبی انتخاب کنیم.».

پژوهش را بیشتر از تدریس دوست دارم

پنج سال بیشتر معلم نبوده‌ام. چیزی که معلم را سر ذوق می‌آورد، خود دانشجویان هستند، اما متأسفانه در فضای دانشگاهی ما دانشجویان، بی‌انگیزه و بی‌میل و رغبت هستند، به همین خاطر پژوهش را بیشتر دوست دارم و ترجیح می‌دهم همیشه پژوهشگر بمانم؛ البته شاید دوباره در زمانی دیگر، در کنار پژوهش، معلمی را هم ادامه دهم.».

زیبایی‌های مشهد را نمی‌بینیم

امسال برنامه‌های متعددی را به بهانه روز خلیج فارس مطرح کرده‌ام، مثلا پیشنهاد سمینار خلیج فارس را به دانشگاه فردوسی داده‌ام که آن‌ها هم اعلام آمادگی کردند، اما این اعلام آمادگی کافی نیست و باید هزینه شود.از سوی دیگر مشهد۲۰۱۷ هم اتفاق خوب و خوشایند شهر ماست. برای این برنامه هم پیشنهاد ساخت مستندی را دادم که زیبایی‌های مشهد از جمله پاکیزگی آن و پارک‌هایش به تصویر کشیده شود؛ زیبایی‌هایی که به خاطر نبود خودباوری کافی، آن‌ها را ندیده یا کمرنگ می‌بینیم. من تجربۀ سفر به کشورهای متعدد خارجی را دارم و با آگاهی کامل می‌گویم مشهد شهری زیبا و درخور توجه است.».

دومین نهضت خلیج فارسی. بیش از ۴ میلیون اعتراض

دومین موج همبستگی عمومی ایرانیان در دفاع از اصالت نام خلیج فارس

اولین موج همبستگی ایرانی در سال ۱۳۸۳ وقتی رقم خوردکه یک موسسه آمریکایی برای اولین بار در اطلس خود نام جعلی را اضافه کرد موج اعتراضی ایرانی ها و تهیه طومار ۱۲۴ هزار امضایی رکورد یک پتیشن را شکست و هم موسسه را وادار به عذر خواهی کرد و هم  منجر به وادار شدن دولت ایران به نام گذاری روز ملی خلیج فارس شد. اما دومین موج نیز با اشتباه یک آمریکایی و اینبار رئیس جمهور روی داد.

کاربران ایرانی شبکه اجتماعی اینستاگرام، پس از ۱۷ روز که از نظردهی آنها زیر یکی از عکس‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا می‌گذشت، توانستند یک رکورد تازه ثبت کنند. حرکتی که با اعتراض آنها به استفاده از نام دیگری برای خلیج فارس، از سوی آقای ترامپ آغاز شد.

این اولین بار نیست که کاربران ایرانی در فضای مجازی کارزاری به راه می‌اندازند و با لایک کردن یا پسندیدن یک مطلب و یا نظر دادن و کامنت گذاشتن پای مطالب،‌خبر ساز می شوند. اما این  اولین بار  هست که  فعالیت مجازی این کاربران رکوردساز شده است و از مرز ۴ میلیون گذشته است. در فضای مجازی تا کنون تعداد کامنت زیر یک عکس به این رقم نرسیده بود و یک رکورد تازه محسوب می شود

 دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در جریان سخنرانی جمعه شب تاریخ ۲۱مهر ۱۳۹۶ خود درباره توافق هسته‌ای ایران، در زمان انتقاد از رویکردهای منطقه‌ای ایران، تهران را به ناآرام کردن منطقه خلیج ع…. متهم کرد. استفاده  ترامپ از صفت عربی به جای فارس، بلافاصله،   عمدا و آگاهانه ارزیابی شد و  موج گسترده‌ای از اعتراض‌ها را در میان شهروندان ایرانی برانگیخت. از حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران گرفته تا کاربران فارسی زبان پرشمار شبکه‌های اجتماعی از نادانی و ضعف دانش جغرافیای رئیس جمهوری آمریکا انتقاد کردند.

در پی انتشار سخنان ضد ایرانی دونالد ترامپ که همزمان و زنده از شبکه های مختلف پخش شد،  در صفحه رسمی وی در شبکه اجتماعی اینستاگرام، کاربران ایرانی در مدت یک روز با درج بیش از ۲ میلیون کامنت، نسبت به این سخنان اعتراض کردند. همچنین با هشتگ های مختلف از جمله هشتک #persian_gulf و خلیج فارس و ترامپ دروغگو  و انتشار توئیت چند میلیون بار حقانیت و ضرورت کاربرد درست نام کهن خلیج فارس را یاد آوری کردندالبته وب سایت کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا متن سخنرانی وی را منتشر کرد که در آن نام اصلی خلیج فارس بکار رفته بود.  یورو نیوز  روز بعد طی مقاله نوشت ترامپ عمدا نام خلیج فارس را تحریف کرد.

واکنش‌های رسمی

آقای روحانی در همان ابتدای سخنرانی خود گفت: جغرافیا را هم باید مطالعه کنند، چطور یک رییس جمهور اسم خلیج معروف، تاریخی و جهانی را هنوز یاد نگرفته است همان خلیج فارسی که متاسفانه ناوگان‌های آمریکایی، بی‌جهت و مداوم در این منطقه رفت و آمد می‌کنند، لااقل از نظامیان خودش می‌پرسید که در نقشه‌هایی که دست آنان هست، نقشه‌هایی که دست خلبان‌های خودش است، اسم این خلیج را چگونه نوشته اند؟ بنابراین جغرافیا را هم باید بیشتر مطالعه کنند.

محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در واکنش به سخنان آقای ترامپ با ارسال توییتی از نام خلیج فارس استفاده کرد.

No wonder supporters of Trump’s inane Iran speech are those bastions of democracy in the Persian Gulf: KSA, UAE & Bahrain.

جامعه مدرسین حوزه علمیه قم نیز در بیانیه خود از تحریف نام تاریخی خلیج فارس انتقاد و تاکید کرد که استفاده از عناوین مجعول بیش از آنکه خدشه ای بر این نام باشکوه وارد کند اوج نادانی و حماقت گویندگانش را نشان می‌دهد.

واکنش شخصیتهای فرهنگی و علمی و هنرمندان

اکثر هنرمندان و چهره های هنری و ادبی و سیاسی نیز در وبلاگها و صفحات اجتماعی خود در این خصوص واکنش نشان دادند صفحات اجتماعی مرکز مطالعات خلیج فارس و کانال تلگرامی ان دهها نقشه و سندی را که قبلا هم منتشر کرده بود مجددا یاد آوری نمود چند نمونه از اسناد کانال تگرامی موسسه غیر دولتی مطالعات خلیج فارس از جمله مدال آمریکایی موسوم به کهنه سربازان و قهرمانال جنگ خلیج فارس و سنگ نوشته های مقبره کشته شدگان آمریکایی جنگ را شبکه خبر و شبکه دو صدا و سیمای جمهوری اسلامی هم نشان داد.

مقامات نظامی و چهره های محبوب سینمایی ایران  نیز هرکدام واکنش هایی را منعکس کردند.

خبر آنلاین از قول دکتر محمد عجم پیشنهاد دهنده روز ملی خلیج فارس در سال ۱۳۸۱ و در کتاب ” خلیج فارسی نامی کهن تر از تاریخ و میراث معنوی منتشره در در شهریور ۱۳۸۳ نویسنده کتاب اسناد نام خلیج فارس نوشت” «وقتی او یک نام  کهن و مستند تاریخی که در تمام زمانها و مکانها از ابتدای تاریخ به طور مستمر و از جمله در ایالات متحده آمریکا تا کنون مترادف با نام  خلیج فارس نامیده شده را اشتباه قرائت می کند مسلم است سایر ادعاهای وی نیز خالی از مصداقیت ارزیابی خواهد شد.

خشم و شوخی در فضای مجازی

بلافاصله پس از سخنرانی آقای ترامپ کاربران شبکه‌های اجتماعی به استفاده از نام خلیج ع…. واکنش نشان دادند و با انتشار متن و تصاویر مختلف، کارتون های مضحک و یا شوخی های کوچه بازاری از جمله دستکاری در نام شهرهای آمریکا بر روی نقشه گوگل و نامیدن آنها به نام شهرها و روستاهای  ایرانی مانند خراسان،تبریز، همدان و ….  و تغییر نام  ایالتهای آمریکا در ویکی پدیا  از این سخن انتقاد کردند.

ویدئویی که در آن روسای جمهوری پیشین آمریکا از نام خلیج فارس استفاده می‌کنند بازتاب گسترده‌ای در فضای مجازی داشت.

واکنش عمومی به استفاده از نام خلیج عربی تازگی ندارد، بویژه با گسترش اینترنت عموم مردم به راحتی می توانند اعتراض خود را مطرح کنند. نخستین واکنش عمومی از این دست هنگامی بود که نشنال جئوگرافیک در آبان ۱۳۸۳  از نام خلیج عربی در اطلس خود استفاده کرد. با اینکه در آن زمان اینترنت به صورت گسترده در اختیار عموم مردم قرار نداشت اما هزاران نفر از کاربران، سیل اعتراض‌های خود را به سمت این موسسه روانه کردندو یک طومار اینترنتی اعتراضی با ۱۲۴ هزار امضا جمع کردند تا جایی که سرانجام نشنال جئوگرافیک ضمن عذرخواهی، اطلس را تصحیح و نام خلیج فارس را استفاده کرد.

تحریف نام خلیج فارس، تحریف تاریخ یا تلاش برای برتری ژئوپولیتیکی؟

یورو نیوز در وب سایت خود نوشته است” به هر روی با توجه به تاریخ دو هزار و چند صد ساله نام خلیج فارس، استفاده از  خلیج ع…، خلیج یا خلیج فارسی-عربی تازگی دارد. به نظر می‌رسد نخستین بار نام خلیج ع… در دوران شکل گیری ناسیونالیسم عرب و زمانی مطرح شد که جمال عبدالناصر، رئیس جمهوری اسبق مصر در یکی از سخنرانی‌هایش از این نام استفاده کرد.تا پیش از آن هیچ ردی از سایر نام‌هایی که این روزها مرسوم شده در اسناد و مکاتبات حتی عربی  به چشم نمی‌خورد. یکی از اسناد قابل توجه در این ‌زمینه فرمان سلطنتی عربستان سعودی: درباره حقوق دریاهاست که در سال ۱۹۵۸ صادر شده، در همان ماده نخست نام خلیج فارس، و نه اسامی دیگر، آورده شده است. یورو نیوز در ادامه می نویسد تا کنون نیز رهبران کشورها به ویژه رئیسان جمهور آمریکا همواره از نام خلیج فارس و در برخی موارد خلیج استفاده می‌کردند. به همین دلیل سنت شکنی آقای ترامپ در استفاده از نام خلیج ع… عجیب و غیرمعمول بود. خود او قبلا بارها از نام خلیج فارس با عبارت پرژن گلف نام برده بود.

تلاش کشورهای عربی برای استفاده از نام دیگری برای خلیج فارس تنها تحریف تاریخ نیست. بلکه این کشورها و متحدانشان اهداف ژئوپولیتیک مهمتری نیز دنبال می‌کنند.

به نظر می‌رسد پیش از هر چیز هدف این کشورها کم اهمیت جلوه دادن جایگاه ایران در منطقه بسیار مهم خلیج فارس و عربی کردن آن باشد. کشورهای عربی تلاش می‌کنند نشان دهند که پیش از هر چیز این منطقه، یک منطقه عربی و نه ایرانی است. استفاده آقای ترامپ از این واژه نیز قطعا بی هدف و اتفاقی نبود. وی با این سخن قصد داشت حمایت کامل خود را از کشورهای حاشیه خلیج فارس نشان دهد و در عین حال نقش ایران را در معادلات ژئوپولیتیکی و استراتژیک منطقه بی اهمیت یا ثانویه جلوه دهد. در واقع ترجمه ساده سخنان آقای ترامپ این بود: ما کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را به شما ترجیح می‌دهیم.