Archive for: اردیبهشت ۱۳۹۳

نقشه های تاریخی خلیج فارس در هند و روز ملی خلیج فارس

خلیج فارس در اسناد تاریخی هند

دهلی نو – ایرنا – خلیج فارس نامی آشنا برای همه ملت ها است و دراسناد و مدارک تاریخی متعدد و در موزه ها ، کتابخانه های معتبر و مراکز علمی و پژوهشی  جهان و از جمله در هند نیز به وفور دیده  می شود.

 

دکتر ˈمحمد عجم ˈ کارشناس و پژوهشگر مسایل تاریخی و سیاسی کشورمان  روز چهارشنبه به مناسبت فرارسیدن روز ملی خلیج فارسی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: در هند تمامی نقشه های رسمی در دانشگاه ها و ساختمان های اداری، نام خلیج فارس و معادل آن در زبان های رسمی هند را دربر دارند.

وی افزود: از قدیم خلیج فارس برای هندی ها شناخته شده بوده و راه ادویه دریایی از سواحل هند به انتهای خلیج فارس منتهی می شده است .

یک نقشه آلمانی قرن 18  که برای اولین بار نام ایران را هم در کنار پرشیا آورده است اروپایی ها همواره در طول تاریخ ایران را پرشیا یا معادل آن مانند پرسی – پرس و پرسیچ و .. می نامیدند.

اهمیت دیگر این نقشه ان است که دریای عرب را هم دریای پارس نامیده است البته هر دو نام را بکار برده  است بسیاری از نقشه های اروپایی دریای عرب را دریای پارس می نامیدند قبل از اینکه سازمان دریانوردی نام رسمی آن را دریای عرب آعلام کند.

این نقشه در موزه ملی هند  دهلی قرار دارد.

 

persischer meer

این پژوهشگر ایرانی اظهار داشت: خلیج فارس برای هند در 500 سال گذشته اهمیت زیادی پیدا کرده و در سال های اخیر نیز بزرگترین شرکاری تجاری هند کشورهای حاشیه خلیج فارس بوده اند و هندی های زیادی نیز در کشورهای این منطقه ساکن شده و سالانه حدود 50 میلیارد دلار پول به کشورشان وارد می کنند.

وی افزود: در آرشیو ملی هند نقشه هایی از قرن های 17 تا 20 وجود دارد که به صورت دستی و خطی هستند و توسط کارشناسان خارجی از جمله انگلیس ها ترسیم شده اند.

وی گفت: یکی از این نقشه ها، نقشه جهان از ادریسی جغرافی دان مسلمان قرن دوازده میلادی است که یک انگلیسی نیز آن را از روی نسخه اصلی عربی درکتابخانه بودلیان روی کاغذ معمولی ترسیم کرده که در آرشیو هند نگهداری می شود و نام خلیج فارس از روی نسخه اصلی به ˈگلف پرسی ˈ ترجمه شده است.

دکتر عجم در ادامه گفت: تعداد اینگونه نقشه ها در هند فراوان است اما نقشه ترسیم شده بر دیوار کتابخانه بزرگترین کاخ جهان که در هند است یعنی ˈراشتراپاتیˈ قابل توجه است.

این نقشه در سال 1933 کشیده شده و در سالن مطالعات این کتابخانه قلمرو بریتانیای کبیر دور تا دور نقشه ترسیم شده که دریای مکران و خلیج فارس و دریای مدیترانه در آن جایگاه ویژه دارد.

وی همچنین گفت: مجموعه ساختمان های کاخ راشتراپاتی و ساختمان های اداری اطراف آن بزرگترین مجموعه دولتی در قرن 20 بوده و این مجموعه بزرگ در سال 1911 شروع و 1926به اتمام رسیده است یعنی زمانی که ملکه بریتانیا باور داشت که ˈ خورشید در امپراتوری بریتانیا غروب نمی کندˈ.

این کاخ عظیم و تالار آشوکا از تمام کاخ های انگلستان بزرگتر است. تالار آشوکا دارای مجموعه ای از نقاشی ها و اشعار و هنر بی نظیر فارسی و ایرانی است که نشان از قدرت و نفوذ فرهنگ ایرانی در جهان به خصوص در شبه قاره هند دارد.

در سراسر سقف این تالار اشعار فارسی از خمسه نظامی و خیام نقاشی شده است.

Name:  09_AshokaHallCeiling1.jpg<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />
Views: 42<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />
Size:  305.6 KB

18 سال پس از افتتاح تالار آشوکا دولت انگلیس ناچار از پذیرش استقلال هند شد.

دیوار نقاشی های فارسی تالار آشوکا از روی کتاب مصور خمسه نظامی   و تابلو اهدایی  فتحعلی شاه قاجار به  جورج چهارم  پادشاه بریتانیا ترسیم شده است.

Ashok11

قدیمی ترین نام جغرافیایی که برای دریای جنوب ایران بکار رفته دریای پارس و خلیج فارس است.

Rashtrapati palace (3)Rashtrapati palace W
نام خلیج فارس را قبل از هخامنشیان و قبل از هکاتایوس- میلتوس- اِراتُستِنِس و نئارخوس فردی بنام هسیود Hesiod (سده هشتم یا هفتم ق م) در سرودهای تبار خدایان ˈفاسیسˈ بکار برده است. لذا این نام یک قدمت 2700 ساله داشته و تقریبا از 2400 سال کاربرد مستمر بلامعارض در تمام دنیا داشته است.

به گفته دکتر عجم البته در منابع بسیار کهن تر اشاره هایی مبهم به دریاهایی با نامهای فراگیر و افسانه گونه وجود دارد که بعضی جغرافی دانان منظور از آن عبارت ها را خلیج فارس دانسته اند اما در واقع در خصوص درستی نسبت دادن آن نام ها به خلیج فارس با توجه به کلی بودن و مبهم بودن آنها قابل انطباق و راستی آزمایی نیست.

از جمله این نام ها می توان به دریای آفتاب تابان در افسانه های سومری،دریای وُئوروکش ( فراخ کرت) در اوستا و دریای بالا و پایین و دریای تلخ در افسانه های آشوری و کلدانی اشاره نمود که جغرافی دانان آنها را پدیده دقیق جغرافیایی و قابل انطباق با زمین نمی دانند. مثلا دریای تلخ می تواند اشاره به بحر المیت و یا دریاچه ارومیه و یا خزر باشد. بنابراین کهن ترین نام که بدون هیچ تردیدی مشخصات جغرافیایی دریای جنوب ایران را توصیف می کند همان دریای پارس است.

پژوهشگر ایرانی تاکید کرد، نام جغرافیایی خلیج فارس و معادل های آن همواره در طول تاریخ از نام های کشور ایران گرفته شده و از 2500 سال قبل اروپاییان، تمام سرزمین پهناور حوزه تمدنی ایران را ˈپرشیاˈ (فارس) نامیده اند.

persian gulf india (30)w

عرب ها و ترک ها هم این سرزمین را بلاد فارس و یا مملکت فارس و یا کشور عجم و مملکت ایران می نامیده اند و همین عبارت هارا هم برای توصیف دریای پارس بکار برده اند بنابراین واژه ˈ فارسˈ در عبارت خلیج فارس به هیچ عنوان مفهوم قومی و نژادی ندارد، بلکه یک مفهوم جغرافیایی است.

این نام و معادل های آن بیشتر از دو هزار سال بطور مستمر در همه زبان های دنیا بکار رفته بخصوص در زبان عربی.

دکتر عجم با اشاره به اینکه خود نویسندگان بزرگ عرب در خصوص حقانیت و کاربرد مستمر نام خلیج فارس اعتراف دارند، گفت:حتی مورخان و بزرگانی مانند پروفسور عبدالهادی التازی، احمد الصراف، محمد عابد الجابری، عبدا… بن کران (نخست وزیر قبلی مراکش)، عبدالمنعم سعید، عبدالخالق الجنبی و تنی چند از نویسندگان مشهور عرب و چند تن از رهبران دینی از جمله قرضاوی در این خصوص مقاله و اظهار نظر دارند و اذعان کرده اند که در هیچ مکتوب عربی تا دوره ناصر واژه خلیج عربی بکار نرفته است.

این اعتراف ها به این معنی است که تمام کتاب های عربی تا سال 1960 یا 1340 نام خلیج فارس را درست بکار برده اند.

تا سال 1338 هیچ مکتوب عربی وجود ندارد که خلیج عربی بکار برده باشد. اولین بار در دوره جمال عبدالناصر واژه جدید در مکتوب عربی رایج شد. نه تنها مکتوب و اسناد عادی در زبان عربی بحر فارس و خلیج فارس را یگانه نام برای این پهنه آبی بکار برده اند بلکه حدود 300 کتاب فاخر عربی اسلامی و همه تفسیرهای قرآنی بنوعی بحر فارس را در معنی و مفهوم واژگانی مانند مجمع البحرین و مرج البحرین و بحر بکار برده اند.

به گفته دکتر عجم بیش تر از 70 نفراز مفسران مشهور قرآن به عبارت ˈ بحر فارس ˈ اشاره کرده اند و حتی بعضی موقعیت جغرافیایی آن را مفصلا توضیح داده اند علاوه بر آن احادیث محکمی از پیامبر (ص) وجود دارد که آن حضرت بحر فارس را بکار برده اند.

 

persian gulf india (55)w
دکتر عجم در ادامه این گفت وگو درباره نام گذاری روز ملی خلیج فارس گفت: در واقع ثبت روز ملی خلیج فارس یک روند چند ساله داشت و ناگهانی انجام نشده است.

وی افزود: من به عنوان فردی که از ابتدا در جریان امر قرار داشتم و عضو کمیته یکسان سازی نام های جغرافیایی و کمیته خلیج فارس بودم باید بگویم با هجوم بی سابقه رسانه های عربی که همراه با جنگ نرم شبکه های ماهواره ای همراه بود، تحریف نام خلیج فارس شروع شد و تداوم این روند باعث حساس شدن مردم جهان از جمله ملت ایران شد.

وی با اشاره به اینکه عواقب تحریف و جعل گسترده نام خلیج فارس و راهکارها و ضرورت مقابله با آن به گوش مسوولان و نهادهای فرهنگی رسانده شد ، افزود:در دومین ˈهمایش ژئوماتیکˈ درسازمان نقشه برداری ایران در اردیبهشت 1382راهکارها مجددا در مقاله اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت با محوریت نام خلیج فارس و چالشهای فرا روی آن ارایه گردید.

این پژوهشگر مسایل تاریخی و سیاسی اظهار داشت: اردیبهشت 83 نخستین سمینار کارتوگرافی خلیج فارس در دانشگاه تهران برگزار شد و سپس گزارش های توجیهی برای نهادهای تصمیم گیر ارسال گردید و در جلسات کارشناسان و مدیران کمیته یکسان سازی نام های جغرافیایی و کمیته حقوقی خلیج فارس ابعاد مثبت و منفی طرح ها و راهکارها مورد بررسی قرار گرفت.

وی افزود: وقتی موج اعتراض مردمی در آبان و آذر 1383 در اعتراض به نشنال جغرافی روی داد شرایط عینی و ذهنی برای پذیرش راهکارها و پیشنهاد روز ملی خلیج فارس فراهم شد.

وی اظهارداشت: گزارش های توجیهی در این خصوص مورد تصویب و تاییدنمایندگان نهادها و ارگانهای عضو کمیته قرار گرفت و برای مقام های تصمیم گیر به همراه خلاصه گردش کار و سوابق قبلی ارسال شد که پس از تایید نهایی برای اجرا به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع شد و در آنجا نیز با حضور رییس جمهور وقت در تیرماه 84 تصویب و برای اجرا ابلاغ شد.

وی در ادامه تصریح کرد: نام خلیج فارس میراثی فرهنگی برای همه ملت ها بخصوص مسلمانان است و این نام برای ایرانیان افتخار و میراث فرهنگی مضاعفی است، این روز را باید همانند سایر روزهای ملی در هر جا که هستیم برای پاسداری از هویت تاریخی و فرهنگی کشورمان گرامی بداریم .

آساق ** 2167 ** 275 **

: ارتباط با سردبير
 newsroom@irna.ir
اطلاع بیشتر به :

نوشته ها و نقاشی های فارسی در کاخ راشتراپاتی آشوکا هال

https://www.youtube.com/watch?v=XUfGErolLRk

کتاب اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان

کتاب نقش پارسی بر احجار هند

 روز ملی خلیج فارس 1389

باشگاه خبرنگاران نقشه های  تاریخی خلیج فارس در هند

http://www.tasnimnews.com/Home/Single/355034

The Ashoka Hall of Rashtrapati Bhavan, originally the Ball Room of the Viceroys,

ketab سنگ نوشته های پارسی هند

is now used for holding ceremonial functions like presentation of credentials by Heads of Missions of foreign countries, swearing-in of Ministers, etc. The room, 105 feet by 65 feet has a wooden dance floor with springs underneath. It has vaulted lobbies of greyish marble and a gallery on the East. The large panelled mirrors and the chandeliers in the room produce a glittering effect.

On the ceiling is a painting showing an equestrian portrait of Fateh Ali Shah, the second of the seven Qajar rulers of Persia, hunting with twenty-two of his sons. The Shah, gorgeous with jewels, is thrusting a spear into a tiger. Around him are the royal princes and courtiers. In the background is a landscape of mountains and lakes.

This monumental group composition (3.56 x 5.20 metres) was offered by Fateh Ali Shah of Persia (reigned 1797-1834) to George IV of England (reigned 1820-30). In 1929, during the Viceroyalty of Lord Irwin, the painting was transferred from the India Office Library (London) and installed in the ceiling of the then State Ballroom of the Vicereoy’s House, which is now the Ashoka Hall of Rashtrapati Bhavan.

An Italian painter, Colonnello, took inspiration from the central Persian painting and extended its forest theme with four more hunting scenes with inscriptions in Persian. The rest of the ceiling has animals among floral creepers. , which was started in June 1932 and completed in October 1933.

 

نام خلیج فارس در احادیث پیامبر ص و بزرگان و مورخان اهل سنت

این مطلب را سال گذشته به مناسبت روز ملی خلیج فارس منتشر کردم و مجدا یاد اوری می کنم .

نام خلیج فارس در احادیث رسول الله ص و بزرگان و مفسران و مورخان اهل سنت بکار رفته  اما 

 در کتاب  های اهل سنت هیچگاه خلیج عربی بکار نرفته است مگر  در چهار دهه اخیر یعنی بطور قطع و یقین در هیچ کتاب اهل سنت تا سال ۱۹۶۰  خلیج عربی ظاهر نشده است .

یک نمونه آن مسند ابویعلی موصلی  است  اولین بار از دکتر عبدالهادی التازی  در سال ۱۳۸۳ شنیدم که گفت یک روایت از پیامبر نقل شده  که در ان بحر فارس بکار رفته  است.

بعدها در سال ۱۳۸۸ این روایت را در نسخه آنلاین کتاب موسند ابی یعلی پیدا کردم . ولی سال قبل صدا و سیما هم  آن را توسط یک  پزوهشگر جوان نشان داد.  در آن حدیث نبوی شریف ،رسول خداص با صراحت از خلیج فارس با نام دریای فارس استفاده نموده اند . اینکه راوی حدیث چه کسی است و یا حدیث معتبر است و یا اصلا جساسه و دجال چی هست و چقدر علمی است و یا نیست و واقعیت امر چیست به موضوع ما ربطی ندارد و موضوع بحث مفسران و محدثان است.  موضوع بحث ما  این است وه واژه بحر فارس در احادیث پیامبر  ص بکار رفته  است.بودن واژه بحر فارس در کتب کهن  اسلامی صرف نظر از راوی و مروی  اهمیت دارد. حدیث جساسه که در ان بحر فارس بکار رفته در ۶ منبع از جمله مسند ابویعلی و تاریخ طبری و مسلم و تاریخ اسلام ذهبی . ابن اثیر و مسعودی نقل شده است.

کتاب:مسندابویعلی موصلی
أحمد بن علی بن المثنى أبو یعلى الموصلی التمیمی متوفی ۳۰۷
ج۴ ص۱۳۰ و ۱۴۲ دارالثقافه
پاروقی:اسناده صحیح
پیامبر مکرم اسلام در جمع اصحابشان درباره دجال چنین می فرمایند:
“…المدینه، ما باب من ابوابها الا ملک مصلت سیفه یمنعه و بمکه مثل ذالک.” ثم قال: “فی بحر فارس، ما هو فی بحر الروم ما هو .ثلاثا.” ثم ضرب بکفه الیمنی علی الیسری. ثلاثا….
در مدینه هیچ دروازه‌ای نیست مگر این که فرشته‌ای در حالی که شمشیرش را بیرون آورده از ورود (دجال) جلوگیری کند. سپس پیامبر سه بار فرمودند: (دجال) در دریای فارس و دریای روم نیست و سپس سه بار کف دست راست خود را بر کف دست چپ شان زدند.

دیگر منابعی که این مطلب را نقل کرده اند:
موطا امام مالک ج۳ص۳۳۳،البدء والتاریخ ابن المطهر،ج۱ص۲۰۴ و۲۰۵ ،کتاب المختصر فی أخبار البشر جناب ابوالفداء ج۱ص۱۶۱ بنابر مکتبه شامله،المفصل فى تاریخ العرب قبل الإسلام دکتر جواد علی چ۱ص۱۷۷ و تاریخ ابن الوردی جناب زین الدین عمر بن مظفر الشهیر بابن الوردی ج۱ص۲۰۲ ،کتاب تاریخ ابن خلدون در ده جای مختلف،تاریخ یعقوبی،ج۱ص۷۱ و مروج الذهب در شش جای مختلف،و ….
در البدایه و النهایه نیز در پاورقی ص۲۶ جلد ۹ بنابر مکتبه ی شامله نیز چنین آمده:أرض أصبهان ومصبه فی بحر فارس قرب عبادان…اما متاسفانه در چاپ های بعدی این کتاب،دست به تحریف زده و در کنار بحر فارس،یک پرانتز باز کرده و نوشتند(خلیج العربی)!!

قــــــــــــــــــــــال رســــــــــــــــــــــول اللـــــــــــــــــــــــــــــــــــه : 

» فی بحر فارس ما هو فی بحر الروم ما هو « آن (دجال وحیوان دریایی) در بحر فارس وروم وجود ندارد

بیش تر از ۷۰ نفراز مفسران مشهور  قرآن  به  عبارت ” بحر فارس”  اشاره کرده اند و حتی بعضی موقعیت جغرافیایی آنرا مفصلا توضیح داده اند  اما حدیث زیر سخن و حدیث محکم خود پیامبر ص است.

انتشار سند بسیار مهم نام خلیج فارس در حدیث  محکم پیامبر(ص) از مسند ابی یعلی الموصلی البغدادی جلد ۴ ص ۱۲۰  حدیث شماره  ۲۱۴۶ .

 با تحقیق و پژوهش در باب اسناد خلیج فارس در منابع عربی اهل سنت احادیثی از پیامبر(ص) را میتوان پیدا کرد از جمله ، حدیثی که پیامبر اسلام ۳ بار نام  بحرفارس را بر زبان آورده است.

مسند الموصلی  توسط انتشاراتی دارالثقافه العربیه در سال ۱۴۱۲ ه. ق در دمشق  باز  چاپ شده  است.

نویسنده این کتاب در بین سال های ۲۱۰ تا ۳۰۸ هجری قمری زندگی می کرده است در این کتاب حدیثی را به نقل از جابر ابن عبدالله انصاری از پیامبر اکرم (ص) آورده که پیامبر(ص) در طول حدیث نام “بحر فارس” را گفته اند. این حدیث در صفحه ی ۱۲۰ از جز چهارم کتاب مسند ابی یعلی الموصلی البغدادی آمده است. ایشان از بزرگان علم حدیث نزد اهل سنت میباشند.

 estakhri persian gulf bahre fars

در نقشه بالا تصویر سه جساسه را می بینید و در پایین نقشه نوشته شده دریای فارس

در این حدیث پیامبر اکرم در جمع اصحابشان در خصوص دجال و حیوانی دریایی صحبت فرموده اند و ترجمه فارسی این حدیث این است که ”هیچ دروازه ای در مدینه نیست مگر اینکه فرشته ای با شمشیرهای بیرون آورده شده از ورود دجال ممانعت کند، و مکه هم همینطور” در ادامه می فرمایند:

«ثم قال : فی بحر پارس ما هو فی بحر روم ما هو ثلاثه» یعنی دجال  و آن حیوان دریایی در بحر فارس و دریای روم ( مدیترانه )  وجود ندارد و سه مرتبه این را تکرار می کنند و سپس سه مرتبه کف داست راست خود را به کف دست چپ خود می زنند. در پایان هم درجه حدیث مشخص شده که نوشته شده رجاله، رجال الصحیح به این معنا که فرد نقل کننده حدیث صحیح است.

در ذیل صفحه ی ۱۲۰ نیز به صحیح بودن این حدیث اشاره شده است. این مطلب حدیث شماره ۲۱۴۶  مسند الموصلی است  اصل عربی آن چنین است:

حدیث مرفوع) حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَیْلٍ ، عَنِ الْوَلِیدِ بْنِ جَمِیعٍ ، عَنْ أَبِی سَلَمَهَ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ :

قَامَ فِینَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ یَوْمٍ عَلَى الْمِنْبَرِ ، فَقَالَ : ” بَیْنَمَا نَاسٌ یَسِیرُونَ فِی الْبَحْرِ فَلَقِیَتْهُمُ الْجَسَّاسَهُ ” . فَقُلْتُ : وَمَا الْجَسَّاسَهُ ؟ . فَقَالَ : ” امْرَأَهٌ تَجُرُّ شَعْرَ جِلْدِهَا وَرَأْسِهَا . فَقَالَتْ : فِی هَذَا الْقَصْرِ خَبَرُ مَا تُرِیدُونَ . فَأَتَوْهُ فَإِذَا هُمْ بِرَجُلٍ مُوثَقٍ ، قَالَ : أَخْبِرُونِی ، أَوْ سَلُونِی أُخْبِرْکُمْ . فَسَکَتَ الْقَوْمُ ، فَقَالَ : أَخْبِرُونِی عَنْ نَخْلِ بَیْسَانَ ، وَعَیْنِ زُغَرَ وَعُمَّانَ ، هَلْ أَطْعَمَ ؟ . قَالُوا : نَعَمْ . قَالَ : فَأَخْبَرُونِی عَنْ حَمْأَهِ زُغَرَ هَلْ فِیهَا مَاءٌ ؟ . قَالُوا : نَعَمْ ، هِیَ مَلأَى تَدَفَّقَ جَانِبُهَا . قَالَ : فَقَالَ : وَهُوَ الْمَسِیحُ تُطْوَى لَهُ الأَرْضُ ، فَیَسْلُکُهَا فِی أَرْبَعِینَ إِلا مَا کَانَ مِنْ طَیْبَهَ ” . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ : ” هِیَ الْمَدِینَهُ ، مَا بَابٌ مِنْ أَبْوَابِهَا إِلا عَلَیْهِ مَلَکٌ صَالِتٌ سَیْفَهُ یَمْنَعُهُ مِنْهَا ، وَبِمَکَّهَ مِثْلُ ذَلِکَ ” . ثُمَّ قَالَ : ” فِی بَحْرِ فَارِسَ مَا هُوَ ، فِی بَحْرِ الرُّومِ مَا هُوَ ” ثَلاثًا . قَالَ : فَقَالَ ابْنُ أَبِی سَلَمَهَ : إِنَّ فِی هَذَا الْحَدِیثِ شَیْئًا مَا حَفِظْتُهُ . قَالَ : فَشَهِدَ جَابِرٌ أَنَّهُ ابْنُ صَیَّادٍ . قَالَ : فَقُلْتُ : إِنَّ ابْنَ صَیَّادٍ قَدْ مَاتَ . قَالَ : وَإِنْ مَاتَ . قَالَ : فَقُلْتُ : فَإِنَّهُ قَدْ أَسْلَمَ . قَالَ : وَإِنْ کَانَ قَدْ أَسْلَمَ . قَالَ : فَإِنَّهُ قَدْ دَخَلَ الْمَدِینَهَ . قَالَ : وَإِنْ کَانَ قَدْ دَخَلَ الْمَدِینَهَ 

 ۲۱۴۶ – حدثنا واصل بن عبد الأعلى ، حدثنا ابن فضیل ، عن الولید بن جمیع ، عن أبی سلمه ، عن جابر ، قال :

قام رسول الله صلى الله علیه وسلم ذات یوم على المنبر فقال : « إنه بینما أناس یسیرون فی البحر فنفد طعامهم ، فرفعت لهم جزیره فخرجوا یریدون الخبز فلقیتهم الجساسه (۱) – قلت لأبی سلمه : وما الجساسه ؟ قال : امرأه تجر شعر رأسها – قالت لهم : فی هذا القصر خبر ما تریدون فأتوه ، فإذا هم برجل موثق فقال : أخبرونی ، أو سلونی أخبرکم فسکت القوم ، فقال : أخبرونی عن نخل بیسان وأریحیا – أو أریحا – أأطعم ؟ قالوا : نعم ، قال : فأخبرونی عن حمأه زغر هل فیها ماء ؟ قالوا : نعم . قالوا : هو المسیح تطوى (۲) له الأرض فیسلکها فی أربعین یوما إلا ما کان من طیبه ، فقال رسول الله صلى الله علیه وسلم : » ألا وإن طیبه هی المدینه ما من باب من أبوابها إلا ملک صالت سیفه یمنعه منها ،

وبمکه مثل ذلک    « ثم قال : » فی بحر فارس ما هو فی بحر الروم ما هو « .

فقال لی أبو سلمه : إن فی هذا الحدیث شیئا ما حفظت قال : شهد جابر بن عبد الله أنه ابن صیاد قلت : فإنه قد مات ، قال : وإن مات . قلت : فإنه أسلم ، قال : وإن أسلم ، قلت : فإنه قد دخل المدینه ، قال : وإن دخل المدینه
__________
(۱) الجساسه : الدابه التی تتجسس وتجمع الأخبار للدجال
(۲) تطوى : تتقارب

این حدیث  که  اخیرا در روز ملی خلیج فارس نیز مورد تقدیر قرار گرفت .  بیش از ۱ میلیارد مسلمان اهل سنت اصالت آن را قبول دارند. باید به روشنی به حاکمان عرب دست نشانده حوزه جنوب خلیج فارس که تفکرات پان عربیسمی دارند و به صراحت تاریخ و تمدن منطقه را در جهت ایجاد اختلاف و انشقاق جعل میکنند باید گفت اگر مدعی اسلام هستید، این حدیث از بالاتریم مقام انسان های عالم نقل شده و باید آنرا بپذیرید و از نام صحیح بحر فارس یا دریای پارس یا خلیج فارس استفاده کنید و اگر هم مسلمانی را به یدک میکشید و به اسلام اعتقادی ندارید و مطیع اوامر استعمار انگلیس هستید بایستی به هزاران برگ سند و نقشه با قدمت بیش از ۲۰۰۰ سال احترام بگذارید تا شآن و منزلت انسانی اولیه شما زیر سوال نرود.

حدود ۷۰ مفسر قران در تفسیر ۶ آیه قران از بحر فارس بنوعی سخن گفته اند اما حدیث زیر سخن و حدیث محکم خود پیامبر است به اعتراف اهل سنت.

  • حضرت محمدص:

» فی بحر فارس ما هو فی بحر الروم ما هو « آن (دجال وحیوان دریایی) در بحر فارس وروم وجود ندارد

بحرین (دو دریا)، مفهومی است که پنج بار در قرآن (یک بار در حالت رفع، فاطر، ۱۲) آمده است. … مفسران شیعه سنی ودانشمندان مسلمان این مفهوم را به چندین وجه تفسیر کرده‌اند، همگی یک وجه تفسیر آن را   را محلّ التقای بحر فارس و بحر روم دانسته‌اند. در مورد سورهای زیر نیز بعضی اشاره به بحر فارس کرده اند  ( ۱ ) ابراهیم : ۳۲ .
( ۲ ) النحل : ۱۴ – ۱۵ .
( ۳ ) الفرقان : ۵۳ .
( ۴ ) النمل : ۶۱ .
( ۵ ) فاطر : ۱۲ .
(۶ ) الجاثیه : ۱۲ .
( ۷) الطور : ۶ .
(۸ ) الرحمن : ۱۹ – ۲۴ .
( ۹ ) الملک : ۳۰     (۱۰  ) الشورى : ۲۲ – ۲۵ .
( ۱۱) المرسلات : ۲۷ .

بر اساس کتاب پریپلوس اریترا در انتهای خلیج فارس بر کنار رود شهر بسیار آباد و سعادتمندی وجود دارد که تجار پارسی -هندی – رومی در آنجا تجارت دارندو حاکم آن عادلترین است و مردم سادتمند هستند.

برخی آپلوگوس را اُبُله و نزدیک بصره می دانند و عده ای آنرا منطقه آبادان می دانند.در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید خطبه ۱۳ آمده است که بصره و شهرهای اطراف آن را بحر فارس سه بار نابود کرده است.

دجال چیست؟

دجال  یک مسیح قلابی  و دروغی است که با ظهور خود فتنه ای جهانی بنام فتنه دجال برپا می کند او در مدت ۴۰ روز تمام شهرهای جهان را می پیماید.

{ وَإِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ أَخْرَجْنَا لَهُمْ دَابَّهً مِنْ الأَرْضِ تُکَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ کَانُوا بِآیَاتِنَا لا یُوقِنُونَ } (نمل: ۸۲).

بسیاری از مفسران قران در ترجمه دابه من ارض در سوره نمل آیه ۸۲ را همان جساسه می دانند. بسیاری دیگر دابه ارض را دجال یا مسیح دروغین می دانند.

در مورد جساسه داستان های زیادی در ادبیات عرب وجود دارد از جمله اینکه جساسه یک نوع ماهی و یا حیوان است که خود را به شکل زن زیبا روی در می اورد و سراغ کشتی ها می رود و مردان را فریب داده و انها را به ساحل می کشاند تا اموال آنها را غارت نماید. همچنین گفته شده که جساسه موجودی است که برای دجال جاسوسی می کند خود را به اشکال مختلف در می آورد تا مردها را فریب دهد این موجود در دریا هست. نضامی گنجوی نیز در این موضوع مطلب مفصلی دارد.
حدیث جساسه در صحیح مسلم  بیان شده و بخاری  و ترمذی نیز آن را نقل کرده  این حدیث  از قول فاطمه بنت قیس که پیامبر آنرا از قول یک نصرانی بیان کرده است.

 

حدیث جساسه
مسلم در صحیح و ترمذی در سنن بابی را به قصه جساسه اختصاص داده‌اند. مسلم می‌گوید که بنابه گفته عبدالله بن عمرو بن عاص، جساسه همان دابه مذکور در آیه شریفه است (قشیری نیشابوری، بی‌تا: ج۴، ۲۲۶۰).
حدثنا عبدالوارث بن عبدالصمد بن عبدالوارث وحجاج بن الشاعر کلاهما عن عبدالصمد (واللفظ لعبد الوارث بن عبدالصمد) حدثنا أبی عن جدی عن الحسین بن ذکوان حدثنا ابن‌بریده حدثنی عامر بن شراحیل الشعبی شعب همدان: فاطمه بنت قیس _ که از نخستین زنان مهاجر است _ می‌گوید: صدای منادی پیامبر(ص) را شنیدم که ندا می‌داد: به نماز جماعت بیایید. من از خانه بیرون آمده در مسجد همراه پیامبر نماز خواندم. من در صف جلوی زنان نشسته بودم. پیامبر پس از نماز با چهره‌ای خندان بر روی منبر نشست و فرمود: هرکس بر جای خودش بماند. سپس اضافه کرد: آیا می‌دانید که چرا شما را به این اجتماع فراخواندم؟ مردم گفتند: خدا و رسولش بهتر می‌دانند. پیامبر خدا(ص) فرمود: برای این شما را گرد آوردم که تمیم _ که مردی نصرانی بود _ بیعت کرده و اسلام آورده است و او همچنین برای من حدیثی نقل کرده که با آن‌چه من به شما می‌گفتم موافقت دارد. و این حدیث درباره مسیح دجال است.

او برای من نقل کرده که من با سی تن از مردان قبیله لخم و جذام بر یک کشتی سوار شدیم. امواج ما را به جزیره‌ای راهنمایی کرد. ما در ساحل آن پیاده شدیم در جزیره، حیوان عجیبی مشاهده کردیم که بسیار پر مو بود. به حدی که از زیادی مو سر او از دمش شناخته نمی‌شد. ما به طرف این حیوان آمده از او پرسیدیم: تو چه هستی؟ جواب داد: من جساسه هستم. گفتیم: جسّاسه چیست؟ گفت: به این دیر بروید؛ زیرا مردی در آن دیر است که او شیطان باشد. به سرعت به سوی دیر روانه و به آن وارد شدیم. در این هنگام ناگهان مردی را دیدیم که قوی‌تر و بزرگ‌تر از او تاکنون ندیده بودیم؛ دست و پای او در زنجیر بود پرسیدیم: تو کیستی؟ گفت: خبر من را خواهید شنید. اول شما بگویید که چه کسانی هستید؟ گفتیم: ما عرب هستیم و به تفصیل داستان کشتی و سرگذشت خودمان را برای او بازگو کردیم.

سپس سؤالاتی از ما کرد و پرسید: درباره نخل بیسان (قریه‌ای در شام) برایم بگویید؛ آیا ثمر می‌دهد؟ گفتیم: آری. گفت: به زودی ثمره‌اش تمام خواهد شد. گفت: از دریاچه طبریه (دریاچه‌ای در شام) چه خبر؟ گفتیم: در چه موردی؟ گفت: آب دارد یا نه؟ گفتیم: آب فراوان دارد. گفت: به زودی از بین خواهد رفت. گفت: از چشمه زغر (سرزمینی در شام) چه خبر؟ آیا آب دارد؟ گفتیم: فراوان گفت: آیا مردم آن‌جا از آب چشمه کشاورزی می‌کنند؟ گفتیم: آری، اهالی از چشمه زراعت می‌کنند. گفت: از پیامبر مردم امّی خبر دهید. گفتیم: او در مکه ظهور کرده و اینک در یثرب (مدینه) ساکن است. گفت: آیا عرب‌ها با او جنگ کردند؟ گفتیم: آری. گفت: این جنگ‌ها به چه شکل بوده است؟ گفتیم: او بر عرب‌های نزدیک خود غالب شده و آنان از او اطاعت نمودند. گفت: خیر و مصلحت این است که از او اطاعت کنند و من به شما خبر می‌دهم که من مسیح هستم و نزدیک است که به من اجازه ظهور داده شود. من در زمین راه می‌افتم و همه جا جز مکه و طیبه (مدینه) را تنها در چهل روز می‌پیمایم. این دو شهر بر من حرام است.

هرگاه اراده کنم که به آن‌ها وارد شوم، فرشته‌ای شمشیر به دست با من روبه‌رو شده، مانع ورودش به آن‌جا می‌شود. و بر هر روزنی از آن، فرشتگانی هستند که از آن پاسداری می‌کنند. فاطمه بنت قیس می‌گوید: پیامبر خدا(ص) در حالی که با عصای خود بر منبر می‌کوبید، سه‌بار فرمود: این‌جا طیبه (مدینه) است. سپس فرمود: آیا من این سخن را برای شما نگفته‌ام؟مردم جواب دادند: آری! سپس فرمود: از این جهت حدیث تمیم داری برای من جالب و شگفت‌آور بود که با آن‌چه قبلاً برایتان گفته‌ام مطابقت داشت. (همو: ۲۲۶۱)
ابن‌ماجه حدیث جساسه را از محمد بن عبد الله بن نمیر از إسماعیل ابن‌أبی خالد از مجالد از شعبی، ترمذی از مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ از مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ از أَبِى از قَتَادَه از الشَّعْبِىّ، و احمد از یُونُسُ بْنُ مُحَمَّد از حَمَّاد یَعْنِی ابْنَ سَلَمَه از دَاوُدَ بْنِ أَبِی هِنْد از الشَّعْبِیّ؛ طبرانی از عبدالوارث بن ابراهیم از سیف بن مسکین الاسواری از ابوالاشهب جعفر بن حیان از عامرالشعبی؛ ابن‌حبان در صحیح با دو سند، یک‌بار از هارون بن عیسی بن السکین از الفضل بن موسی مولی بنی‌هاشم از عون بن کهمس از پدرش از عبدالله بن بریده از یحیی بن یعمر از فاطمه بنت قیس و بار دیگر با اندکی اضافات از طریق عمربن محمد الهمدانی از عبدالملک بن سلیمان القرقسانی از عیسی بن یونس از عمران بن سلیمان القینی از الشعبی نقل کرده است (ابن‌ماجه، بی‌تا: ج۲، ۱۳۵۴؛ ترمذی، بی‌تا: ج۸، ۴۸۸؛ ابن‌حنبل، بی‌تا: ج۵۵، ۳۴۶؛ طبرانی، بی‌تا: ج۱۱، ۸۰؛ ابن‌حبان، بی‌تا: ج۲۸، ۱۱۷؛ همو، ۱۱۹).
ترمذی حدیث جساسه را صحیح می‌داند (ترمذی، بی‌تا: ج۸، ۴۸۸).
در اسناد فوق، به ترتیب حجاج بن الشاعر (ذهبی، بی‌تا: ج۱، ۳۶)، عبدالله بن بریده (عسقلانی، ۱۴۰۴: ج۵، ۱۳۷؛ مزی، ۱۴۰۰: ج۱۴، ۳۲۸)، عبدالوارث بن ابراهیم (همو: ج۴۲، ۵۸۸)، سیف بن مسکین الاسواری (همو: ج۱۹، ۳۲۸)، هارون بن عیسی بن السکین (خطیب بغدادی، بی‌تا: ج۱۴، ۳۳) همگی مهمل‌اند؛ مجالد بن سعید ضعیف (عسقلانی، بی‌تا: ج۱۰، ۳۷؛ ذهبی، بی‌تا: ج۳، ۱۸۲)، یونس بن محمد کذاب (عسقلانی، ۱۴۰۶: ج۱، ۶۱۴)، عبدالملک بن سلیمان القرقسانی حدیثش غیر محفوظ(ذهبی، بی‌تا: ج۲، ۶۵۶)، عمران بن سلیمان قمی احتمالاً دچار تصحیف سندی شده و اصل آن عمران بن سلیمان قینی بوده که فردی ضعیف است (همو: ج۳، ۲۳۸)، در غیر این صورت چنین اسمی هرگز در کتب رجالی نیامده و مجهول است.

احتمال اقتباس اخباردابه الارض از قصه جساسه
احتمال می‌رود روایات دابه، از داستان جساسه _ که در متون روایی اهل‌سنت شهرت فراوان دارد _ منشأ گرفته باشند. این احتمال را قرائن ذیل تقویت می‌کند:
۱٫ مسلم در صحیح خود دوبار به این مسئله اشاره کرده که بنا به گفته عبدالله بن عمرو بن عاص، جساسه همان دابه الارضی است که در آیه ۸۲ سوره نمل از آن سخن به میان آمده است؛ یک‌بار در توضیح همان آیه شریفه (قشیری نیشابوری، بی‌تا: ج۴، ۲۲۲۵) و بار دیگر در اول باب جساسه (همو: ۲۲۶۰).
۲٫ عبدالله بن عمرو بن عاص از جمله راویانی است که سند چندین روایت به او منتهی می‌شود و در آن اخبار منقول از عبدالله بن عمرو اکثر ویژگی‌ها و صفات دابه (مکان خروج، زمان خروج، نشان گذاشتن دابه، صیحه زدن، عظیم الجثه و ترسناک بودن و …) بازگو شده است. از این‌رو ممکن است بقیه افراد نیز که روایات دابه را نقل کرده‌اند این احادیث را از او اخذ کرده باشند.
برخی از محدثان اهل‌سنت نیز معتقدند روایاتی را که عبدالله بن عمرو عاص درباره اشراط‌الساعه و فتن آخرالزمان آورده‌اند، نباید قبول تلقی کرد؛ چرا که او در این زمینه بیشتر از اسرائیلیات نقل می‌کند (صبحی صالح، ۱۳۸۰: ۲۱۹).
از جمله روایات منقول از عبدالله بن عمروبن عاص:
حَدَّثَنَا الْمُنْذِرُ بْنُ شَاذَانَ، ثنا یَعْلَى، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ قال: از عبدالله بن عمرو درباره دابه سؤال شد که از زیر صخره‌ای نزدیک مکه خارج می‌شود؟ [گفت]: به خدا سوگند اگر بخواهم با عصایم به صخره‌ای که دابه از زیر آن خارج می‌شود می‌کوبم [و آن را برای شما نشان می‌دهم]. گفته شد: ای عبدالله بن عمرو، [دابه] چه کار می‌کند؟ گفت: به مشرق روی آورد و به آواز بلند صیحه کند، به طوری که همه اهل مشرق بشنوند. سپس روی به سوی مغرب آورد و به آواز بلند صیحه کند، به طوری که همه اهل مغرب بشنوند. سپس به همین طریق روی به سوی شام و یمن آورد. گفته شد: سپس چه کار می‌کند؟ گفت: سپس نمی‌دانم. (ابن‌ابی‌حاتم، ۱۴۱۹: ج۹، ۲۹۲۵)
حَدَّثَنَا وَکِیعٌ حَدَّثَنَا سُفْیَانُ عَنْ أَبِی حَیَّانَ عَنْ أَبِی زُرْعَه عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ _ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ _ : خورشید از مغرب طلوع می‌کند و دابه هنگام ظهر بر مردم خارج می‌شود. هرکدام زودتر خارج شد بعدی به زودی به دنبال آن می‌آید. (ابن‌حنبل، بی‌تا: ج۱۳، ۲۸۳)
حدثنی ابن‌عبد الرحیم البرقی، قال: ثنا ابن‌أبی مریم، قال: ثنا ابن‌لهیعه و یحیى بن أیوب، قالا: ثنا ابن‌الهاد، عن عمر بن الحکم، أنه سمع عبد الله بن عمرو یقول: دابه از شعب خارج می‌شود. سرش به ابرها می‌رسد و پاهایش از زمین خارج نشده است. بر انسان‌هایی که نماز می‌گزارند می‌گذرد و می‌گوید: نماز نیاز تو نیست، پس او را نشان می‌گذارد. (طبری، ۱۴۱۲: ج۲۰، ۱۲)
حدثنا أبو بشر قال: ثنا أبوشبل مهنا عن حماد، عن طلحه بن عبید الله بن کریز، وقتاده، عن عبد الله بن عمرو، رضی الله عنهما: هما نا او کفشش را گرفت و گفت: اگر بخواهی نمی‌نشینم تا پابگذارم بر جایی که دابه از آن‌جا خارج می‌شود. آن از اجیادی خارج می‌شود که نزدیک صفاست. (فاکهی، بی‌تا: ج۶، ۱۳۱)
حدثنا عمرو بن عبد الحمید الآملی، قال: ثنا أبو أسامه، عن هشام، عن قیس بن سعد، عن عطاء، قال: عبد الله بن عمرو را دیدم، در حالی که نزدیک مکانی در صفا ایستاده بود و می‌خواست به آن‌جا قدم بگذارد. گفت: نایست، مگر در مکانی که دابه از آن‌جا خارج می‌شود. (طبری، ۱۴۱۲: ج۲۰، ۱۱)
حدثنا صالح بن مسمار، قال: ثنا ابن‌أبی فدیک، قال: ثنا یزید بن عیاض، عن محمد بن إسحاق، أنه بلغه عن عبد الله بن عمرو: دابه الارض در حالی که عصای موسی(ع) و خاتم سلیمان(ع) را به همراه دارد خارج می‌شود و کافر را مهر می‌زند. عفان گفت: روی بینی کافر با مهر علامت می‌گذارد و با عصا صورت مؤمن را جلا می‌بخشد، به گونه‌ای که افرادی که روی یک سفره جمع می‌شوند این را می‌گویند: ای مؤمن، دیگری می‌گوید: ای کافر (مؤمن از کافر باز شناخته می‌شود). (همو: ۱۲)
۳٫ در صحیح مسلم (همو: ۲۲۶۱) و سنن ابی‌داود (سجستانی، بی‌تا: ج۴، ۲۰۷)، از جساسه تعبیر به «اعظم انسان» به معنای «عظیم الجثه» یا «قیافه و صورت ترسناک داشتن» شده است. از این‌رو ممکن است این تعبیر از جساسه منشأ خرافات و افسانه‌هایی باشد که درباره دابه الارض گفته‌اند؛ به‌خصوص که روایاتی که از عبدالله بن عمرو _ که از کسانی است که معتقدند جساسه همان دابه الارض مذکور است _ رسیده، همگی به این مطلب برمی‌گردد که دابه حیوانی خارق العاده و عظیم الجثه است که کارهای خارق العاده نیز انجام می‌دهد.
۴٫ در برخی از منابع نیز آمده که خداوند به جساسه اجازه داد تا به زبان فصیح صحبت کند (طبرانی، ۱۴۰۴: ج۲، ۵۴؛ ۲۴، ۳۸۶؛ همو، بی‌تا: ج۱۱، ۸۰؛ ج۵، ۱۲۴). از این‌رو ممکن است روایات ا

تاریخ الاسلام ذهبی متوفی۷۴۸
ج۱۳ ص۳۵ دارالکتاب العربی
على جمیع المشرق ودعا المأمون الفضل بن سهل فولاه على جمیع المشرق من همدان إلى جبل سقینان والتبت طولاً، ومن بحر فارس والهند إلى بحر الدیلم

تاریخ طبری {تاریخ الرسل و الملوک}
ج۲ص۳۹ دارمعارف مصر و ج۵ص۸۷ {بنابر مکتبه ی شامله}
وکان فی سواحل بحر فارس ملک یقال له أبتنبود، کان یعظم ویعبد…
ومن بحر فارس والهند إلى بحر الدیلم وجرجان عرضاً؛…

این تیمیه هم در کتاب منهاج السنه ج۷ص۲۴۹ تحقیق دکتر محمد رشاد سالم،مثل همیشه،در رد عقیده ی شیعه{ تفسیر آیه مرج البحرین یلتقیان…} با تاکید بیان و نقل می کند که منظور از مرج البحرین..یعنی دریای فارس یا همان خلیج فارس!
و قال الحسن مرج البحرین یعنی بحر فارس و الروم بینهما برزخ هو الجزائر

 الوافی بالوفیات جناب صفدی ج۵ ص۹۲ دارالاحیاء التراث العربی
جمیع المشرق من همذان إلى جبل سقینان والتبت طولاً ومن بحر فارس والهند إلى بحر الدیلم وجرجان عرضاً…

ابن اثیر متوفی ۶۳۰ در الکامل فی التاریخ ج۱ص۲۹۵ دارالکتب العلمیه
وکان فی سواحل بحر فارس ملک اسمه أسیون یعظم فسار إلیه أردشیر فقتله وقتل من معه واستخرج له أموالاً عظیمه.

مسعودی شافعی متوفی۳۴۶ در کتاب اخبار الزمان ج۱ص۲۰
ویخرج من هذا البحر بحر الصین أوله من بلاد الغرب، بحر فارس إلى
بلاد الصین، وهو بحر ضیق فیه مغایص اللؤلؤ.

 

 منبع :   اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان: دکتر محمدعجم
http://islamport.com

http://bahrefars.persianblog.ir/

www.farsi-arabi.persianblog.ir

الکتاب : مسند أبی یعلى الموصلی
مصدر الکتاب : موقع جامع الحدیث

http://www.alsunnah.com

الکتاب مرقم آلیا غیر موافق للمطبوع

 نام خلیج فارس در تفاسیر قرانی: محمدتقی داوری

نوشته : دکتر عجم

http://www.youtube.com/watch?NR=1&v=miYuGbwH0Fw&feature=endscreen

بحر فارس در روایت پیامبر اسلام 

بحر فارس در تقسیرهای قرانی 

ویژگی‌های معماری ایرانی

کلیه بررسی‌ها و کاوش‌های  باستان شناسیحکایت از آن دارد که سابقه معماری  ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد می‌رسد. از آن زمان تا کنون پیوسته این هنر در ارتباط با مسائل گوناگون، بویژه علل مذهبی، توسعه و تکامل یافته‌است.

 معماری ایران دارای ویژگیهایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی ویژه برخوردار است: ویژگیهایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوانهای رفیع، ستونهای بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.

 

ویژگی‌های معماری ایرانی

 در معماری ایرانی، با وجود خصایلی چون تناسب و زیبایی سر درها و گنبدهاو ایوان‌ها خصلتی که بیشتر شایستهٔ بررسی است گوهر معماری ایرانی و منطق ریاضی و عرفانی آن است. درونگرایی و گرایش معماران ایرانی به سوی حیاط‌ها، پادیاوها، گودال باغچه‌ها، هشتی‌ها و کلاه فرنگی‌ها که شبستان‌ها را گرداگرد خود گرفته است، از دیرباز جزء منطق ایرانی بوده است.

 

پیش از این که  تخت جمشید ساخته شود، صدها  ایوانو  شبستانبا ستون‌های چوبی و سنگی در سراسر جهان متمدن آن روز ساخته شده بود، ولی نخستین بار در تخت جمشید می‌بینیم که ستون‌ها تا آخرین حد ممکن از هم فاصله گرفته‌اند با این که در بعضی از معابد کهن خارج از ایران (مثلا مصر) فاصلهٔ دو ستون چیزی نظیر قطر آن‌ها بلکه اندکی کمتر است.

 معمار ایرانی توانست وسیع ترین دهانه‌ها را با کست افزود پیمون‌ها به وجود بیاورد و آرایش‌های گوناگون و سرگرم‌کننده خلق کند؛ به گونه‌ای که ساختمان دو اشکوب به اندازه‌ای از هم دور شده که گویی اشکوب زیری بعدها بر آن افزوده شده است.

 از امتیازات معماری ایرانی این است که هرگز از مکان هندسی همگن برای پوشش استفاده نشده و از اصطلاحات و نام  قوس هاو  طاق هاو گنبدها در زبان فارسی پیداست که بیشتر به شکل بیضی و تخم مرغ و بات (بیز) توجه داشته‌اند.

 

ضرورت پیمون در معماری ایرانی

 پیمون نه تنها در نقشه و اندازهٔ پایه‌ها و ستون‌ها در عرض و طول اتاق‌ها و راهروها اثر دارد، بلکه حالت در و پنجره و نسبت بین آن‌ها را نیز معین می‌کند و پس از همه در پوشش درگاه‌ها، ایوان‌ها، طاق‌ها و گنبد خانه‌ها تاثیر دارد. این تاثیر آن جا آشکار می‌گردد که معمار ایرانی می‌تواند با تضمین کافی با کاربرد پیمون کست افزود، طرح و محاسبه و اجرای آن را در آن واحد انجام دهد؛ بدون این که نا استواری به وجود بیاید.

 

 

سبک‌شناسی معماری ایران

پیش از اسلام

  • شیوه پارسیتا سده چهارم پیش از میلاد، شامل :
    • شیوه پیش پارسیتا سده هشتم پیش از میلاد، مثال چغازنبیل
    • شیوه مادی  سده هشتم تا ششم پیش از میلاد
    • هخامنشیانسده ششم تا سده چهارم پیش از میلاد، که ظهور آن در شهرهای دیدنی که برای مدیریت و سکونت استفاده شد (همانند تخت جمشید ، شوش ، اکباتان )، معبدهایی که برای عبادت و همایشهای اجتماعی ساخته شده اند (همانند معابد زرتشتی)، و آرامگاههایی که برای احترام به پادشاهان منقرض شده استفاده شده است (همانند آرامگاه کوروش کبیر )

 

چغازنبیل

تخت جمشید

معبد زرتشتی

آرامگاه کوروش کبیر

  • شیوه پارتیسده چهارم پیش از میلاد تا صدر اسلام،که شامل طرحهای زیر میشود:
    • دوره  سلوکیانشامل معبد آناهیتا، ستونهای خورهه
    • اشکانیان مثل ارگ کهن نسا
    • ساسانیانمثال قلعه دختر،  طاق کسری، بیشاپور

 معبد آناهیتا

ستونهای خورهه

ارگ کهن نسا

قلعه دختر

پس از اسلام

  • شیوه خراسانی( صفاریان،  طاهریان،  غزنویانو…) از ابتدای قرن چهارم هجری شمسی تا پایان قرن چهارم؛ مثال:  مسجد جامع نائین،  مسجد جامع اصفهان

 

مسجد جامع نائین

 مسجد جامع اصفهان

  • شیوه رازی، قرن پنجم تا اول قرن هفتم (قرن یازده میلادی تا حمله مغول) که شامل روشها و ابزارهای دوره های زیر میشود:
    •  سامانیانمثل   آرامگاه اسماعیل سامانی
    • غزنویان مثل برج گنبد قابوس
    • سلجوقیان مثل برج های خراقان
    • خوارزمشاهیان

 آرامگاه اسماعیل سامانی

گنبد قابوس

برج های خراقان 

 

  • شیوه آذری( ایلخانیانو  تیموریان)از اول قرن هفتم تا اول قرن دهم، مثالها:   سلطانیه،  ارگ تبریز، مسجد جامع ورامین،  مسجد گوهرشاد،  مسجد بی بی خانم در سمرقند، مقبره عبد الصمد اصفهانی،  گوهر امیر،  مسجد جامع یزد،  منار جنبان

 سلطانیه

ارگ تبریز

مسجد بی بی خانم

مقبره عبد الصمد اصفهانی

منار جنبان

 

  •  شیوه اصفهانی( صفویان،  افشاریه،  زندیهو  قاجاریه)از اول قرن دهم تا اواسط دوره قاجاریه؛ مثال  چهل ستون،  عالی قاپو،  مسجد آقا بزرگ کاشان،  مسجد شاه، مسجد شیخ لطف الله

 چهل ستون

عالی قاپو

مسجد آقا بزرگ کاشان 

 

  •  معماری معاصر( پهلوی، بعد از انقلاب ۱۳۵۷) از اواسط دوره قاجاریه تا کنون

  

از شش شیوه معماری ایران دو شیوه پارسی و پارتی مربوط به پیش از اسلام و چهار شیوهٔ دیگر مربوط به دوره اسلامی می‌باشد. غربی‌ها برای شیوه‌های اسلامی نام‌هایی را به کار می‌برند مانند شیوه‌های  اموی و عباسی.

پرهیز از بیهودگی

در معماری ایرانی تلاش می‌شده کار بیهوده در ساختمان سازی نکنند و از اسراف پرهیز می‌کردند. این اصل مهم هم  پیش از اسلام و هم پس از آن مراعات می‌شده‌ است. در قرآن آمده مومنان، آنانکه از بیهودگی روی گردانند.

اگر در کشورهای دیگر، هنرهای وابسته به معماری مانند  نگارگری (نقاشی) و  سنگ تراشی، پیرایه (آذین) بشمار می‌آمده، در کشور ایران هرگز اینگونه  نبوده‌ است .گره سازی  با  گچ وکاشی و خشت و آجر و به گفته خود معماران،  آمود و اندود، بیشتر بخشی از کار بنیادی ساختمان است. اگر نیاز باشد در زیر پوشش  آسمانه (سقف)  پنام (عایق)ی در برابر گرما و سرما ساخته شود یا  افراز بنا که ناگزیر پر و پیمان است و نمی‌تواند به دلخواه معمار کوتاهتر شود، تنها با افزودن کار بندی می‌توان آنرا کوتاهتر و به اندام و مردم‌وار کرد. اگر ارسیو روزن با چوب یا گچ و شیشه‌های خرد و رنگین گره سازی می‌شود برای این است که در پیش آفتاب تند و گاهی سوزان، پناهی باشد تا چشم را نیازارد و اگر  گنبدی از  تیزه (معماری ایرانی) تا  پاکار با کاشی پوشیده می‌شود تنها برای زیبایی نیست. وانگهی باید دانست که واژه  زیبا به معنای زیبنده بودن و تناسب داشتن است و نه قشنگی و جمال.

 منبع: پیرنیا، محمدکریم. آشنایی با معماری اسلامی ایران. سروش دانش، ۱۳۹۲

The world of Amir Khusrau comes alive

.MADHUR TANKHA

SHARE  ·   PRINT   ·   T+  
 

 

Described as a comprehensive site for noted Sufi poet and historian Amir Khusrau, the Aga Khan Trust for Culture (AKTC) on Wednesday launched

www.aalamekhusrau.org

offering an insight into Khusrau’s scholarly work and his persona.

To prepare the website, extensive research work was done by the AKTC’s team. A museum in Rajasthan had priceless Mughal paintings in the archives which were scanned and digitised to be shown to the world.

An interactive kiosk with electronic displays has also been installed at Hazrat Nizamuddin Basti, which is known for its cultural heritage and Sufi music. Two books, “Jashne-e-Khusrau-2013” and “World of Khusrau: Catalogue of the travelling exhibition”, were released by Ministry of Culture Secretary Ravindra Singh as part of the exhibition, “Aalam-e-Khusrau: Celebrating Culture Ford Foundation Grants (2009-2014)”, at a function in the Capital.

Mr. Singh said: “Even after seven centuries, we evoke Khusrau as a symbol of social harmony and cultural plurality.”

Noting that the exhibits showcase Khusrau’s genius, Mr. Singh said: “I would like to stress that Khusrau had not immigrated to India to escape the swords of the Mongols or to seek fortune in the Delhi Sultanate’s courts like many others. He was born in India to an Indian mother and was proud of it. Through his work, he showed the world that the culture, arts, languages, and music here were far superior to those found in other countries.”

Shedding light on the project, Asif Ali, a AKTC staff, said when the project was initiated, the residents of Hazrat Nizamuddin Basti were apprehensive but later realised that it was for their own benefit.

“I translated the project into Urdu so that the locals could understand that the project was aimed at their socio-economic upliftment. Local artisans were able to earn better remuneration by working at the Humayun’s Tomb,” he pointed out.

Shimla In5Jul2013  (39)

Shakeel Hossain, a consultant with AKTC, said tourists visit places like Hazrat Nizamuddin Basti so that they get an insight into the synergy in Indian traditions.

“Hazrat Nizamuddin Basti is the place where two civilizations – Hinduism and Islam – meet. It is all about tameez and tehzeeb and is not limited to the Nizamuddin railway station. The kiosk at the basti will be quite informative for not only foreign tourists but also Delhiites.”

AKTC programme officer Archana Akhtar said cultural projects can act as a model for urban development. “We have undertaken multiple activities which act as a springboard for the socio-economic development of the people at the basti. We have twice hosted the Jashn-e-Khusrau festival,” she added.

ایجاد مسیر ارتباطی میان افغانستان، ایران و هندوستان از طریق بندر “چابهار”

81127042-5631706

 سایت “المانیتور” با اشاره به آمادگی ایران و هندوستان برای گسترش روابط تجاری و اقتصادی به این موضوع می پردازد که پس از گذشت یک دهه از تعویق ایجاد شده در ایجاد مسیر ارتباطی میان افغانستان، ایران و هندوستان از طریق بندر “چابهار” این پروژه در حال تکمیل شدن است.

 

به گزارش “تدبیر”، سایت تحلیلی “المانیتور” با اشاره به اعلام آمادگی هندوستان برای گسترش همکاری با ایران در زمینه حمل و نقل می افزاید:”علاوه بر هند، افغان ها نیز اخیرا اشاره کرده اند که آمادگی امضای قرارداد سه جانبه با ایران و هندوستان را دارند و به احتمال زیاد توافق نهایی ماه آینده صورت خواهد پذیرفت.”

 persian gulf map

“المانیتور” در ادامه با ابراز خوش بینی درباره امکان تقویت روابط سه کشور در حوزه حمل و نقل می افزاید:”به احتمال زیاد ایران، افغانستان و هندوستان موافقت به تعویق افتاده حمل و نقل را نهایی خواهند کرد. این موضوع می تواند دروازه های بیش تری را به روی اقتصاد ایران و هندوستان و تعامل دو کشور بگشاید.”

 

“المانیتور” با اشاره به تاثیر مخرب تحریم های بین المللی وضع شده علیه ایران بر روابط اقتصادی دو کشور ایران و هندوستان و تاثیر مثبت لغو بخش عمده ای از تحریم های وضع شده پس از توافق موقت هسته ای ایران و کشورهای عضو گروه 1+5 در ماه نوامبر گذشته می افزاید:”از سال 2005 میلادی به این سو ایران و هندوستان به دلیل تحریم های وضع شده از سوی دولت امریکا علیه ایران نتوانسته اند روابط تجاری خود را گسترش دهند. طبق توافق اولیه حاصل شده قرار بود تا بندر “چابهار” به عنوان گذرگاهی اقتصادی و استراتژیک میان سه کشور ایران، افغانستان و هندوستان مورد بهره برداری قرار گیرد. بندر چابهار ایران به سواحل “مکران”راه دارد و تنها بخشی است که مستقیما به اقیانوس هند متصل است و از این نظر می تواند برای تجارت هندوستان مفید فایده باشد.

دهلی نو پیش تر متعهد شده بود تا 100 میلیون دلار برای ایجاد مسیر ارتباطی در چابهار سرمایه گذاری کند. اکنون اما هندی ها درصدد جبران تاخیر خود در اجرای تعهدات شان برآمده اند. گرچه توافق هسته ای ایران در مرحله کنونی موقت است اما هندوستان اشتیاق زیادی از خود برای گسترش روابط با ایران نشان داده است و در این باره خوش بین می باشد.”

المانیتور در بخش پایانی این مطلب روابط میان ایران و هندوستان در سال 2014 میلادی را پرچالش ترین رابطه می داند و می افزاید:”سال 2014 میلادی سالی پرچالش برای هندوستان و ایران خواهد بود چرا که وضعیت همسایگان مشترک هر دو کشور نامشخص است. اکنون افغانستان پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری وضعیت تازه ای را تجربه خواهد کرد و نیروهای خارجی قرار است آن کشور را ترک کنند هم چنین احتمال وقوع حملات تروریستی در مرز پاکستان و افغانستان نیز یکی دیگر از چالش های عمده پیش روی آن کشور است.”

مطالب مرتبط

ریل هندی‌ در ایستگاه ایران

معامله “گازی-آمونیاکی” ایران و هند

با ایران شناسان ایران دوست مهربانتر باشیم

در سراسر جهان ، در شرق و غرب عالم  نتنها در  کشورهای مسلمان و کشورهای عربی بلکه در کشورهای غربی  افرادی هستند که به ایران عشق می ورزند آنها زبان فارسی را فراگرفته اند تا بهتر با تاریخ و تمدن ایران آشنا شوند برای آنها ایران با تمام کلیت آن دوست داشتنی است آنها  بخشی یا پاره ای از ایران و یا تاریخ ایران را  بر بخش دیگر ترجیج نمی دهند. ایرا ندوست یعنی آنکه همه ایران را دوست دارد با همه تاریخ آن و با همه اقوام آن و با همه جغرافیای فرهنگی آن . بسیاری از ایران شناسان در معرفی ایران و فرهنگ غنی آن به جهانیان نقش بزرگی داشته اند.

با آنها مهربانتر باشیم البته حتما در میان آنها تک و توک افرادی هستند که زبان فارسی را برای منافع  دولتهای خود و یا حتی دشمنی با ایران بکار گرفته اند اما حساب آنها را از اکثریت  ایرانشناسان ایراندوست جدا کنیم.

جنازه  متوفی را با سیاست  در نیامیزیم 

 «ریچارد نلسون فرای» ایران‌شناس و شرق‌شناس سرشناس آمریکایی 27 مارس (هفتم فروردین‌ماه 1393) در سن 94 سالگی در بوستون آمریکا درگذشت. رییس‌جمهور پیشین ایران در مردادماه 1389 (ژوئیه 2010) خانه‌ای تاریخی در اصفهان را برای اسکان موقت به او داد و فرای در وصیتش خواست تا پس از مرگ، در اصفهان و کنار زاینده‌رود، نزدیک آرامگاه استادش، پروفسور «آرتور پوپ» – شرق‌شناس – به خاک سپرده شود.

 

وصیتنامه او مقامات ایران را به دو دسته تقسیم کرده است.

بدنه رسمی دولت دکتر روحانی با دفن فرای  در اصفهان موافقتند و وزیر خارجه و بسیاری از مقامات نگاه مثبتی به موضوع دارند اما

بخش  دیگری  از نهادهای انقلابی  و امامان جمعه  با دفن ریچارد فرای مخالفند.

پس از درگذشت فرای، سخنانی درباره‌ی لزوم انتقال جسد او به ایران مطرح شد؛ در پی مخالفتها در ایران  کشور تاجیکستان اظهار تمایل کرده تا در صورت پیش‌قدم نشدن ایران، این ایران‌شناس در تاجیکستان دفن شود.

در همین خصوص علی مطهری با بیان اینکه درخواست ریچارد فرای برای دفن در کنار زاینده رود یک امتیاز برای ایران است، گفت: این امر بدین معنا است که یک دانشمند آمریکایی تحت تاثیر فرهنگ ایران قرار گرفته و سر تعظیم در مقابل این کشور فرود آورده است.

ریچارد فرای که بیش از ۷۰ سال از عمر خود را صرف مطالعه وپژوهش درباره تاریخ و فرهنگ ایرانی کرده در دولت های مختلف مورد تقدیرو تمجید روسای جمهور کشور، سید محمد خاتمی و محمود احمدی نژاد قرار گرفته بود. این قدردانی تا جایی بود که علاوه بر دادن قول اهدای خانه ای در اصفهان به وی توسط احمدی نژاد در مرداد ۱۳۸۹ در همایش ایرانیان خارج از کشور، هر دو رئیس جمهور متعهد به عمل به وصیتنامه وی مبنی بر دفن جسدش در کنار زاینده رود شدند.

احمد سالک ، نماینده اصفهان با حضور در تجمع اعتراضی در کنار زاینده بود گفت:

” فرای و استاد وی از سارقان میراث فرهنگی در کشور هستند و خودشان بارها اذعان داشتند که با کارهایی که می کردند مردم کشورهایی که در آن فعالیت داشتند را ناراحت می کردند.”

سالک ادامه داد: اجازه ندهید قتال‌الطریق فرهنگی اسلامی ایران در اصفهان دفن شود، در این صورت هر اتفاقی بیفتد به عهده مسئولین است.

حجت الاسلام سالک طی تذکری در این باره به رئیس جمهور گفته است: بنده شب گذشته حضوری با آقای روحانی صحبت کردم. از آقای رئیس جمهور و وزیر کشور درخواست می‌کنم که هرچه سریعتر جلوی ورود جنازه پلید ریچار فرای جاسوس سازمان سیای امریکا برای دفن در اصفهان در کنار قبر استاد سارقش آرتور پوپ در جوار رودخانه زاینده رود گرفته شود و به نمایندگان اعلام می‌کنم که زاینده رود به رودخانه مرده رود تبدیل شده است.

وی افزوده است: همان پوپ که با رضا قلدر ملاقات کرد، همان پوپ که سارق محراب هزار و چند ساله مسجد اصفهان در موزه نیویورک است، همان پوپ که دلال عتیقه‌جات ایران است. ریچارد فرای شاگرد اوست. ۴ بار در کشورهای مختلف جاسوسی کرده و خودش می‌گوید کارهایی کردم که موجب ناراحتی مردم شده است. مشاور بنیاد اشرف پهلوی است. مشاور ماهنامه ایران نامه است و در دهه ۷۰ برای جمع آوری اطلاعات محرمانه به ایران آمده و از دولت خاتمی تقدیرنامه گرفته است.نماینده مردم اصفهان در مجلس افزود: آقای روحانی؛ اجازه ندهید که قطاع الطریق فرهنگی اسلامی ایران در اصفهان دفن شود و مردم تحمل نخواهند کرد و هر حادثه‌ای اتفاق بیفتد برعهده مسئولان ذی ربط خواهد بود.

در همین خصوص علی مطهری

در گفت وگو با جمهوریت با بیان اینکه درخواست ریچارد فرای برای دفن در کنار زاینده رود یک امتیاز برای ایران است، گفت:

این امر بدین معنا است که یک دانشمند آمریکایی تحت تاثیر فرهنگ ایران قرار گرفته و سر تعظیم در مقابل این کشور فرود آورده است. وی با بیان اینکه ریچارد فرای به ایران علاقمند بوده و آثار زیادی هم درباره تاریخ و میراث فرهنگی ایران داشته و نام ایرانی ایراندوست را برای خود انتخاب کرده است، افزود:

تا آنجایی که تحقیق کردم سند و سابقه ای مبنی بر جاسوسی ریچارد فرای نیافتم اگر کسی سندی دارد آن را ارائه دهد.

مطهری با بیان اینکه درخواست دفن ریچارد فرای در ایران ناشی از علاقه وی به این کشور است، تصریح کرد: دفن فرای یعنی فردی از کشوردشمن ما، در کنار زاینده رود می تواند نقطه مثبت و امتیازی برای ایران باشد و باید از آن استقبال کرد. وی با بیان اینکه مخالفت های صورت گرفته در این امر ناشی از جهل و احساسات است، تصریح کرد: موضوع برای مخالفان کاملا روشن نیست و برخی سیاسیون نیز عواطف آنها را تحریک می کنند.نماینده تهران در مجلس با بیان اینکه مخالفت مخالفان با دفن ریچارد فرای در کنار زاینده رود از روی حسن نیت است، افزود: این مخالفت به ضرر کشوراست؛ از طرفی دولت ایران تعهد کرده به وصیت وی عمل کند و تخلف از آن نیز از نظر اخلاقی و شرعی درست نیست.

مطهری با بیان اینکه مقامات دولتی باید موضوع دفن ریچارد فرای را برای مردم شفاف کرده و آن را مبهم رها نکنند، افزود: نباید مسائل سیاسی و مخالفت با دولت را در این موضوع دخالت داد، خصوصا که این تعهد مربوط به دولت احمدی نژاد است. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس تصریح کرد: اگر دولت بخواهد در انجام هر اقدام درستی تحت فشار تندروها عقب نشینی کند یک نقطه منفی برای دولت و به ضرر کشور خواهد بود.

سردبیر مجله بخارا در همین رابطه گفت: روسای جمهور پیشین ایران با انتقال پیکر فرای به ایران و دفنش در اصفهان موافقت کرده بودند و تصور می کنم که آقای روحانی و دولت فعلی نیز باید از این کار استقبال کند، چون این اقدام در وضعیت کنونی، سمبلیک است و برای ما اهمیت دارد که یک دانشمند آمریکایی، خاک ایران را برای زندگی ابدی‌اش انتخاب کرده است. وی با اشاره به این‌که ریچارد فرای بیشتری از ایران، در تاجیکستان زندگی کرده است، اظهار کرد: با این وجود، او مکان دفن خود را ایران انتخاب کرده است و این امر، برای ما و سیاست خارجی ایران اهمیت بسزایی دارد. بنابراین هرچه زودتر باید اقدامات لازم برای انتقال پیکر او به ایران انجام شود.

او با بیان این‌که بنیاد موقوفات دکتر افشار به ریاست دکتر سیدمصطفی محقق داماد در دوران حیات زنده‌یاد ایرج افشار، جایزه‌ی جهانی ایران‌شناسی این بنیاد را به مرحوم فرای داد، گفت: این بنیاد می‌تواند برای انتقال پیکر فرای به ایران اقدام کند. اکنون دولت ایران باید تصمیم نهایی خود را برای دفن پیکر ریچارد فرای در ایران بگیرد. این، یک فرصت برای ایران است و امیدوارم مدیران و مسوولان اهمیت این موضوع را بدانند. دهباشی افزود: تا جایی که می‌دانم، وزیر امور خارجه حتی پس از درگذشت فرای، به خانواده‌اش تسلیت گفت. از سوی دیگر، اقداماتی برای انتقال پیکر او که اکنون در سردخانه‌ای در بوستون نگهداری می‌شود، انجام شده است؛ اما اقدامات بعدی باید هرچه سریع‌تر انجام شود.

کاظم موسوی‌ بجنوردی، رئیس مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی،گفت

تاکنون دوبار از علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر ایران در امور بین المللی، خواسته است که نظر آیت الله خامنه ای را در مورد دفن ریچارد فرای در اصفهان بپرسد.

آقای موسوی بجنوردی در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا افزود: “به ایشان گفتم که اگر با آوردن پیکر فرای به ایران موافق نیستند، این قضیه را اعلام کنند؛ ولی اگر موافق هستند، سفارش کنند تا این بحث کاملا فرهنگی، سیاسی نشده و به ضرر ایران تمام نشود.”

در نامه‌ای که از سوی  ظریف  وزیر امور خارجه ایران خطاب به محمد نهاوندیان ، رئیس دفتر رئیس‌جمهوری نوشته شد، به اعلام آمادگی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی در مورد تحویل پیکر ریچارد فرای در فرودگاه و به خاک سپاری وی اشاره شده است. ظریف در این نامه که روز (۱۳ آوریل/ ۲۴ فروردین) در خبرگزاری‌های داخلی انتشار یافت، خواست تا ضمن صدور دستور در این رابطه از سوی دفتر ریاست‌جمهوری، وزارت امور خارجه نیز در جریان امور قرار گیرد.

۲۷ فروردین  روزنامه جوان  نزدیک به سپاه پاسداران  به مسئولان دولتی هشدار داد که حتی اگر بتوانند ریچارد فرای را در جایی که وصیت کرده به خاک بسپارند، قادر نخواهند بود یک “گردان نیروی ویژه ” را مامور جلوگیری از نبش قبر او کنند

فرای به کمک او، کتاب «تاریخ بخارا» اثر نرشخی را ترجمه کرد و همین، به رساله‌ی دکتری او در دانشگاه هاروارد تبدیل شد. او در سال‌های ۱۹۴۳ و ۱۹۴۴ میلادی به ایران، افغانستان و هند سفر کرد و در این سفرها به آثار باستانی علاقه زیادی پیدا کرد. وی از سال 1948 تا 1990 عضو هیأت علمی دانشگاه هاروارد بود و به‌عنوان استاد مهمان در کشورهای مختلف به تدریس پرداخت. از جمله از سال 1970 تا 1976 استاد مهمان دانشگاه شیراز بود.

فرای از سال 2001 تا 2010 عضو افتخاری سازمان «پرشن گلف آن‌لاین» بود و همواره با ارسال نامه خطاب به تحریف‌کنندگان، از نام «خلیج فارس» دفاع می‌کرد.

دکتر محمدعجم نویسنده کتاب اسناد نام خلیج فارس میراثی کهن و جاودان در همین رابطه می گوید: 

سال ١٣٨٣  یک گروه ایمیلی برای دفاع از نام خلیج فارس  با نامه نگاری تحریف گران را  نسبت به سوابق نام خلیج فارس آگاه می کرد  وقتی موضوع نشنال جغرافی پیش آمد نامه های متعددی نوشته شد و این متن ها در گروه ایمیلی  به اشتراک گذاشته می شد  از جمله آنها  نامه ریچارد فرای بود . ريچارد فراي   شاید اولین امريكايي بود كه نامه مستند و محكمي در دفاع از نام خليج فارس به اطلس نشنال جغرافي نوشت قبلا هم او نامه هایی  به تحریف گران نام خلیج فارس نوشته بود .  نامه اعتراضي او نقش مهمي در عذر خواهي مجله و حذف نام جعلي از اطلس جغرافیایی آن سال داشت   ما   جزو آندسته از ایرانی هایی  بودم كه طي ايميلي از اين اقدام ايران دوستانه و علمي او و افرادی مانند او تقدير كردیم و او در جواب ايميل  خیلی متواضعانه  به ایمیل من پاسخ داد:

”  من وظيفه ام را انجام داده ام.” حتما  ایمیل های مشابهی برای سایرین هم ارسال کرده است.

از کتاب‌های بسیاری که فرای درباره‌ی تمدن ایران و ایرانیان نوشته‌ است، می‌توان به ترجمه‌ی «تاریخ بخارا»، «میراث باستانی ایران»، «عصر زرین فرهنگ ایران» و «تاریخ باستانی ایران» اشاره کرد.  «ریچارد نلسون فرای» در نوجوانی با مطالعه‌ی داستان‌های تاریخی، به شرق و تاریخ آن علاقه‌مند شد. به همین دلیل، همزمان با تحصیل در رشته‌ی فلسفه در دانشگاه ایلینوی، در رشته‌ی تاریخ نیز به تحصیل پرداخت و زبان‌های عربی و ترکی و همچنین هنرهای اسلامی را آموخت. او پس از آشنایی با «آلبرت اومستد»، مجذوب سخنان او درباره‌ی کشفیات جدید موسسه‌ی شرق‌شناسی در تخت جمشید شد و مطالعات خود را در این زمینه دنبال کرد. پس از گذراندن دوره‌های چین‌شناسی و باستان‌شناسی چین و ژاپن، نزد «محمد سمسار» که مدرک دکتری از دانشگاه پنسیلوانیا داشت، زبان فارسی را آموخت.

***فرای و ایران *****

فرای علاوه بر تالیف آثار برجسته ی تاریخی و بنیان گذاری کرسی های مطالعاتی در دانشگاه های مطرح آمریکایی، یک نقطه ی تمایز با دیگر تاریخ شناسان و محققان حوزه ی ایران شناسی داشت که به او شخصیتی متمایز و خاصی می داد و آن چیزی نبود جز تعلق خاطر به ایران، هویت ، فرهنگ و زبان ایرانی. به عبارتی دیگر او نه فقط یک پژوهشگر درباره ی تاریخ و فرهنگ ایران بود بلکه خود شیفته و علاقه مند به درون مایه های آن بود. 

این ایران شناس پُرکار درباره ی دوره های گوناگون تاریخ ایران از جمله تاریخ هخامنشیان، پارتیان٬ ساسانیان، سامانیان و تیموریان کتاب و مقاله دارد. وی همچنین در ادیان ایرانی (میترایی٬ زروانی٬ زردشتی، مانوی و مزدکی) تحقیق کرده و نقدهایی نوشته است. او در پژوهش های خود به انواع منابع تاریخی ایران٬ از سنگ نوشته ها و سکه ها گرفته تا متون اوستایی و پهلوی٬ توجه داشته است.

فرای گذشته ی ماوراء النهر را بیشتر از هر کس دیگر می شناخت و در منطقه از اعتبار و وجهه ی علمی بالایی برخوردار بود. فعالیت ها و آموزش های فرای که بر بنیان های فرهنگی ایرانی در آسیای میانه تاکید می کرد را می شود از مهم ترین عواملی دانست که ساکنان این مناطق را با ریشه های فرهنگی ایرانی خود پیوند داد..
وی در کتب و مقالات پر شمار درباره ی سهم ایرانیان در تاریخ آسیای مرکزی فراوان قلم زده، تا آنجا که می توان گفت دست نوشته های او در باب تاریخ ایران بیشتر معطوف و متمایل به صفحات شرقی فلات ایران تا حدود دشتهای مرغزاری(سبزه زار) ایران نشین آسیای داخلی می شد..

فرای در مقاله ی «فر کیانی در ایران باستان» به اعتقاد ریشه دار شاهان ایران باستان به حمایت ایزدی و تایید الهی، اشاره می کند و در مقاله ی کوتاهی که در آن با استناد بر نقاشی «جیمز موریه» از ویرانه یی را که پنداشته می شد آتشکده ی «بیشابور» بوده است، ثابت کرد این بنا دارای سقف بوده و آتشکده یی روباز نبوده است. در این نقاشی در بالای دیوارهای بنا پنجره های وجود داشت که اکنون، باقی نمانده است؛ وی با بررسی تلاش های پیشین برای خواندن «کتیبه گور کوروش»، اثبات کرد که این متنی است به زبان پارسی باستان و خط آرامی که به فرمان یکی از آخرین پادشاهان هخامنشی تهیه شده است. 

فرای ورود اسلام به ایران را بزرگترین و مهم ترین حادثه سراسر تاریخ دانسته است. همچنین معتقد است ورود اسلام به ایران بزرگترین دوران دگرگونی در تاریخ ایران و گسترش اسلام است. وی در کتاب عصر زرین فرهنگ می آورد:«عصر زرین فرهنگ ایران از ورود اسلام به ایران تا پیش از سده های ششم و هفتم هجری می باشد که با تاخت و تاز و مغولان تباه شد».

فرای نگاه ویژه ای به فرهنگ ایرانی دارد. او در عین حال که دوران باستان را ستایش می کند، به دوره بعد از اسلام که می رسد تاکید دارد، ایرانیت در اندیشه و فهم اسلامی حل می شود. وی معتقد است علت اصلی پیشرفت و تمدن اسلامی، مسلمان شدن ایرانی هاست و مظهرش را در قرن های چهارم و پنجم هجری می توان مشاهده کرد. در واقع تاکید اصلی فرای بر قدرت فرهنگی ایرانی است که در دوره اسلامی تحت تاثیر اندیشه اسلامی قرار می گیرد. وی در قیاس بین اسلام و غرب می گوید:«تاثیر اسلام در تاریخ ایران بسی ژرف تر از صنعتی شدن و نفوذ غرب است». 

جوایز 

از جایزه دکتر افشار تا جشنواره ی خوارزمی

فرای بخاطر زحمات و پژوهشهای شرق شناسی و ایران شناسی از مراکز مختلف جوایز متعددی دریافت نموده است. در ایران نیز در چند مناسبت مورد تقدیر قرار گرفته است.

در 28آذر1382 خورشیدی آیین گرامیداشتی به مناسبت پنج دهه خدمات خستگی ناپذیر پروفسور فرای برجسته ترین ایران شناس جهان به همت «جامعه بین المللی فرهنگ ایرانی» و «انستیتوی آمریکایی مطالعات ایرانی در دانشگاه کلمبیا» برگزار شد. وی در سال1٣٨٣، سیزدهمین جایزه ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار یزدی، را دریافت کرد.

شادروان دهخدا به سبب علاقمندی وی (فرای) به امر ایرانی شناسی، او را «ایران دوست» می نامید و فرای در امضای خود این لقب را افزود.

در نوزدهمین جشنواره ی بین المللی خوارزمی در سال 1384 از وی به عنوان میهمان افتخاری جشنواره و به پاس تلاش های وی در شناساندن هر چه بیشتر قلمرو فرهنگی و تاریخی ایران و ایرانیان تقدیر شد.

منبع : ایرنا- ایسنا- جوان- بی بی سی.
پارس سی